MONİTÖR NASIL ÇALIŞIR?

MONİTÖR: Görüntü sergilemek
için kullanılan elektronik ya da
elektro mekanik aygıtların genel
adıdır. Monitör, birçok elektronik
cihazın en önemli çıktı aygıtıdır.
Monitörle bilgisayar arasındaki
iletişimi ekran kartı sağlar.

Yani, monitörden çıkan veri kablosu bilgisayar
kasasında ekran kartına bağlanır. Monitörlerin
boyutları inç ölçü cinsiyle ifade edilir. Bu boyut
monitör ekranının bir köşesinden diğer köşesine olan
uzaklıktır.
MONİTÖR NASIL ÇALIŞIR?

Monitörde tek karelik resimler satır satır
oluşturulmuştur ve saniyede en az 24 kere yenilenirler.
Böylece görüntüler insan gözü tarafından akıcı olarak
algılanabilir. Modern monitörler 60-160 hertz arasında
tarama oranlarına sahiptir.

Bu tarama oranı, her resim satır satır oluşturulduğu
için gereklidir.
Hertz= Saniyedeki görüntü sayısı

Renksiz monitörlerde
tek ışın yeterli oluyor.
Renkli monitörlerde
ise üç tane ışına gerek
duyuluyor(kırmızı,
yeşil, mavi) Bu
renklerin belli
orandaki karışımı ile
diğer renkleri elde
etmek mümkün oluyor.
CRT Monitör
LCD Monitör
TFT Ekran
LED Monitör
Crt ve LCD monitörlerin
farkları

LCD monitör CRT'lere göre daha az enerji harcar.

LCD'de görüntü daha parlak ve keskin oluşur. Renkler
daha net ve saftır.
Görüntü ve resim kalitesi LCD'de daha üstündür.

CRT monitörler daha çok yer kaplarken LCD monitörler
daha az yer kaplar.
LCD ve LED MONİTÖRLERİN
FARKLARI

Işıklandırma: LCD ekranlar arka plan aydınlatması için
florasan kullanırken LED ekranlar Işıklı diyotları
kullanırlar.

Kullanım ömrü: LCD ekranların başına gelebilecek bir
tehlike burn-in adı verilen bir iç yanmadır. Bu olay
ekranda tamir edilemeyecek bir pusluluk bırakır. LED
ekranlar kullandığı farklı arka plan ışıklandırma teknolojisi
sayesinde burn-in gibi bir tehlikeyle karşılaşmazlar.

LED ekranların başka bir özelliği ise LCD ekranlara göre
%40 oranında daha az enerji harcamasıdır.
 TFT:

TFT, LCD ve CRT gibi bir monitör çeşidi değil, LCD
monitörlerde kullanılan bir teknolojidir.

TFT- LCD, resim kalitesini arttırmak için Thin Film
Transistor tekniğini kullanan bir çeşit LCD dir.

TFT-LCD olarak adlandırılan ve - bugünkü bakış açısıyla
- en işlevsel görünen düz panel ekranlardır. Bu cihazlar
arkadan aydınlatmalı ekranlar sınıfındadır. STN ve
DSTN (pasif matris LCD) teknolojileri de kullanılır.TFT
LCD iki cam tabaka arasında likit kristal ile
doldurulmuş sandviç benzeri bir yapıya sahiptir.
Çözünürlük
Çözünürlük bilgisayar ekranındaki
bulunan piksel (pixel) sayısıdır. Yatay
ve dikey ekrandaki piksel sayısı terimleri ile
ifade edilirler. Çözünürlük bir inch’de bulunan
piksel sayısı olarak ifade edilse de durum
bilgisayar monitörlerinde biraz farklıdır.
Bilgisayar monitörü için verilen çözünürlük ;
bilgisayarın yatay ekseninde ve dikey
ekseninde bulunan piksel sayısını verir.
Çözünürlük yenileme

Bilgisayar monitörlerinde karşımıza 30 Hz, 60 Hz, 75 Hz, 85
Hz, 120 Hz, 144 Hz gibi farklı Hertz değerleri çıkar. Bu Hertz
değerleri aslında ekranın yenileme hızıdır. İngilizce Refresh
Rate denilen bu değer ekranın bir saniyede kaç kez
tazelendiğini belirtir. Aynı zamanda gösterilen FPS’yi sınırlar.

Milisaniyelerle ifade edilen tepki süresi yani Response Time
ise ekrandaki piksellerin renk değiştirme hızıdır. Ekran
yenileme yükseldikçe, piksellerin de daha hızlı tepki verip
renk değiştirmesi gerekir. Yoksa Ghosting denilen hayalet ya
da çamurumsu görüntüler ekranda oluşur.
Konsrat oranı nedir?

Bir projektör tarafından ekrana yansıtılan veya ekranda görünen
en karanlık ve parlak nokta arasındaki fark.
Kontrast oranı, bir görüntü kaynağının -ister LCD monitör, ister
projektör, ister Plazma TV olsun- gösterebileceği en parlak
beyazın, gösterebildiği en koyu siyaha oranıdır. Konsrat ölçmede 2
ANSI metot kullanılır.

1.metodda, önce parlaklık tam açılarak bir beyaz fon gösterilerek
ölçüm yapılır. Daha sonra parlaklık ayarı sonuna kadar kısılır ve
siyah bir fon gösterilir. İki değer arasındaki fark kontrast oranını
verir. Endüstride en yaygın kullanılan metot budur zira ölçülen
kontrast oranı ikinci metoda göre daha yüksek çıkar.
2. metot ise ANSI tarafından geliştirilmiştir. Bu ölçümde ekranda
satranç tahtası benzeri bir şekil gösterilir ve siyah karelerle beyaz
karelerin ortalaması alınarak kontrast oranı bulunur.
HD kalitesi nedir?

HD harfleri İngilizce 'de High Definition kelimelerinin
kısaltılmış halidir. Türkçe kelime karşılığı Yüksek
Tanımlı yani daha kaliteli ve yüksek çözünürlüklü
görüntü veya yüksek netlik anlamlarına gelmektedir. Normal
bir görüntünün “piksel” adı verilen küçük noktalardan
oluşur. Görüntünün bir tek karesini oluşturabilmek
için, pikseller ekranda enine hatlar halinde yayınlanırlar ve
bunlara Scan Line (görüntü hattı) adı verilir. Bu
sistemlerde standart görüntü 525 hattan oluşur. Buna karşılık
tek bir HD resim karesi, 720 progressive (720p) hattan veya
1080 interlaced (1080i) hattan oluşur. Bu sayede bir tek HD
görüntü karesi oluşturulurken izleyiciye daha fazla ayrıntı
aktarılır, bu da görüntünün daha kaliteli olmasını sağlar. HD
kalitesi ayrıca 16:9 görüntü formatıyla da yüksek bir görüş
açısı sağlar. Aslında çoğu film karesi 16:9 oranında
çekildiğinden HD, standart görüntü oranına göre (4:3)
kayıpsız bir izleme keyfi sunar.
VGA
Açılımı "Video Graphics Array" ("Video Grafikleri
Dizilimi") olan VGA, ilk olarak 1987'de ortaya
çıktı. Biraz eski kalmış olsa da bugün hala birçok
PC'de görebileceğiniz VGA
girişi, analog sinyallerle çalışır. VGA, kullandığı
yüksek frekanslar sayesinde nispeten yüksek
çözünürlüklere ulaşabilmektedir. Ancak videonun
kalitesi, kablonun kalitesine bağlı kalacaktır.
Bir VGA konnektörü, 3 sıraya ayrılmış 15 pin
içerir ve bir yamuk şekline sahiptir. VGA
konnektörlerinde genellikle mavi renk
kullanılmaktadır.
DVI
DVI-D'de konnektörün bir yanında yatay bir pin bulunuyor ve bu
yatay pinin üzerinde veya altında herhangi bir pin bulunmuyor.
Sadece dijital video aktarımında kullanılan DVI-D'yi yukarıda
görebilirsiniz.
DVI-I ise DVI-D'ye oldukça benzer bir konnektöre sahip olmakla
beraber, düz olan pinin etrafında dört tane pin barındırıyor. Bu
pinler, VGA standardıyla uyumluluk için analog sinyal taşırlar. Bu
sayede DVI-I konnektörleri, dijital ve analog sinyali aynı anda
taşıyabilirler.
HDMI:
HDMI da DVI gibi sıkıştırılmamış veriyi dijital
olarak aktarmak üzere tasarlanmıştır. Video
sinyalinden öte, HDMI 8 kanal sıkıştırılmamış
veya sıkıştırılmış dijital ses de taşıyabilir.
5 çeşit HDMI konnektör türü bulunmaktadır.
En ünlü olan (yukarıda gördüğünüz), bugünkü
cihazların çoğunda kullanılıyor.
PROJEKSİYON CİHAZI

Projeksiyon cihazları bir kaynaktan (bilgisayar, video
vb.) aldığı sinyali büyüterek perdeye yansıtan
cihazlardır. Projeksiyon cihazları yapı bakımından
temelde ikiye ayrılır. Bunlar LCD (Liquid Cristal
Display- likit kristal görüntüleme) yapılı projeksiyon
cihazları ve DLP (Dijital Light Processing - dijital ışık
işleme) yapılı projeksiyon cihazlarıdır. Bunların
temel yapıları aynı olmakla birlikte görüntüyü
oluşturma biçimleri bakımından farklılık gösterir.
LED ve dlp projeksiyon
farkları

Dlp daha büyük boyutlardadır LED daha küçük
boyutlarda olabilir.

LED projeksiyonun ışık ömrü 30.000 saattir DLP’nin
ise ortalama 4.000 saattir.

DLP LED projeksiyona göre daha çok ısınır ve bunun
için daha güçlü ve büyük fan gerekir.

LED projeksiyonda ışık gücü az olduğundan
görüntünün net olabilmesi için tam karanlık ortam
gerekir.

LED projeksiyonun Ansi Lümeni 150-160 iken DLP
projeksiyonun ansilümeni 2000 dir.

DLP projeksiyonun ansilümeni büyük olduğu için
görüntü boyutu büyük olsa bile görüntü nettir.

LED projeksiyon DLP projeksiyona göre daha
pahalıdır.
Ses kartı

1. Ses Kartı nasıl çalışır
1. Dijital Sinyal İşlemcisi (DSP- Digital Sinyal Processor)
DSP seslerin üretilmesini sağlar. Ses kartına gelen dijital
sinyalleri işler. DSP notaları hafızadan değişik hızlarda
okuyarak sesin çıkmasını sağlar. İşlenen sinyalleri bilgisayarın
işlemcisine gönderir. Bir ses kartının aynı anda çıkarabileceği
ses sayısına “polyphony” denir. Polyphony değeri ses
kartında bulunan DSP’nin işlem gücüne bağlıdır. Ses
kartlarının bulunan 32, 64, 128 gibi ifadeler kartın
polyphony’sidir.
Ses kartının yapısı
Dijital-Analog Çevirici (DAC-Digital to Analog Converter)
Bilgisayardaki dijital ses verileri çıkış birimlerine aktarılırken ekran
kartındaki dijital analog çevirici bu verileri analog sinyallere
dönüştürüp ses kartının çıkışına gönderir.
3Analog-Dijital Çevirici (ADC- Analog to Digital Converter)
Mikrofon veya diğer müzik aygıtlarından alınan analog ses sinyallerini
dijital sinyallere dönüştürür.
ROM Bellek
Ses ile ilgili dijital verileri depolamak için kullanılan bellektir. DSP
tarafından işlenen veriler bu belleğe gönderilir.
TAD (Telefona Answering Device- Telefon Cevaplama Aygıtı)
Ses kartı ile modem arasında yapılan bağlantı ile gelen telefon sesi
hoparlöre aktarılır ve mikrofon ile cevap verilebilir. Telefon çaldığında
ses modem üzerinden ses kartına TAD noktasına bağlı kablo ile ses
kartına aktarılır. Mikrofondaki seslerde ses kartı ile modeme taşınır.
Bunların yapılabilmesi için faks/modem kartın “voice” özelliği olması
gerekir.
AUX_IN
Çeşitli kartlar(tv, radyo, mpeg) ile ses kart arasında
bağlantı kurulduğu yerdir. Bu kartlardaki ses
sinyallerinin ses kartına aktarılmasını sağlar.
CD-IN
Ses kartı üzerinde olan bu bağlantı ile CD
sürücüsündeki seslerin ses kartına aktarılması sağlanır.
Kablonun biri ucu ses kartındaki CD-IN n-noktasına
diğer ucu CDROM sürücüye takılır.
S/DIF
Bu ses kartlarında bulunur. Dijital bağlantı noktasıdır.
CD player, DVD gibi dijital aygıtlardaki ses sinyallerini
ses kartına aktarılmasında kullanılır.
Ses Kartı Bağlantı Portları
Standart ses kartları iki hoparlör ya da bir kulaklığı
kullanılabilmesini destekler. Günümüz ses kartları birden fazla
hoparlörleri destekler. Daha fazla hoparlör desteği ile ses kartları
gerçeğe yakın sesler çıkarmaktadırlar.
Line İn : Teyp ya da CD player’daki sesleri bilgisayar ortamına
aktarır.
Microphone İn : Ses kartın mikrofon girişidir. Dış ortamdaki seslerin
mikrofon bilgisayara gönderilmesini sağlar.
Line Out : İki hoparlörün ya da kulaklığın kullanılmasını sağlayan
çıkıştır. 3D ses sistemlerinde buraya front (ön) hoparlörler bağlanır.
Rear Out : 3D ses Rear (arka) hoparlörler buraya bağlanır.
Joystick/MIDI port : Joystick ve MIDI aygıtlarının bağlanmasını
sağlar.

Ses Kartı Çeşitleri
1. Veri yolu Standardına Göre
-> ISA
-> PCI
-> PCI-Express
2.Fizik Yapısına Göre
-> Anakartta bir entegre olan (onboard) ses kartı
-> Anakartın genişleme yuvasına takılı olan ses kartı
2+1 3+1 4+1 MANTIĞI
Ses sistemleri temelde bir amplifikatör(yükselteç) ve
amplifikatöre bağlanan hoparlörlerden oluşur.
Amplifikatörler temelde iki kısımdan oluşur bunlar
giriş ve çıkış kısımlarıdır, giriş kısımlarından
aldıkları düşük watt’taki ses sinyallerini yükselterek
çıkış katına gönderirler. Çıkış katına kabloyla bağlı
olan hoparlörlerden bu yükseltilmiş güçteki ses
sinyalleri ses olarak çıkar. İşte ses sistemleri bu
işleyişten yararlanarak oluşturulmuşlardır. Ses
sisteminde kullanılacak olan amplifikatör,
hoparlörler, hoparlör kabini, kablo cinsi ve benzeri
ekipman Ses sisteminin kullanım amacına göre doğru
olarak belirlenir.
Örneğin '+1 lerin görevi daha yüksek bir ses deneyimi
yaşatmaktır. 5+1 lerin görevi ise evde sinema keyfini yaşatmaktır
sinemada olduğu gibi surround etkisi yaparlar filmdeki ses
arkadan geliyorsa ses arka hoparlörlerden konuşmalar Center
hoparlöründen ve genel stereo sesler de ön hoparlörlerden gelir
ve patlama gibi düşük frekanslı sesler subwooferdan
gelir.7+1lerde iki çeşit bağlanma yöntemleri vardır optik e
coaxiel ikiside sesi sayısal olarak 5+1 in dekoderine gider ve ses
orda çözülür ve ampfikatör ile yükseltilerek hoparlörlere gelir
coaxil çıkış bakır teldir ama normal analoglara göre ses kaybı çok
çok azdır optik çıkışta ses kaybı %0 dır çünkü ses verisini ışık ile
iletir 5+1 veya 7+1 lerin 2+1 lere göre genelde rms değerleri
fazladır.
DOLBY DİGİTAL NEDİR?

1965 yılında, Ray Dolby adında bir Amerikan fizikçi ve
mühendisi Londra’da Dolby Laboratuvarlarını kurdu.
Hedefi profesyonellere ve genel kullanıma yönelik
olarak ses kalitesini yükseltmek için parazit azaltma
sistemleri geliştirmekti. Dolby ismi şu anda tüm
dünyada biliniyor ve yarattığı çevresel ses standartları
hem sinemalarda hem evlerde kullanılıyor. Dolby
Dijital, 1.12 civarında sabit bir ses sıkıştırma metodu
kullanır. Bunun anlamı, kodlanacak ses ne kadar çok
olursa olsun, sıkıştırmanın her zaman aynı olacağıdır,
böylece sabit çıkışlı bir sıkıştırma algoritmasına sahip
oluruz. Bunun pratik yönü disk alanıdır, fakat kötü
yönü ses miktarı arttıkça ses kalitesinin düşmesidir.
Fakat DVD yüzeyinde daha az alan ses için
kullanıldığından, farklı diller ve ekstra özellikler için
daha fazla alan kalır ve bu kalite kaybını karşılayabilir.
Böylece, bir DVD’de hiçbir zaman, mesela, bir DTS ses
kaydını kendi başına bulamazsınız ve çoğu DVD sadece
bir tane dijital ses kaydına sahiptir: Dolby. Bu da bizi
standartın ikinci avantajına götürür – kesinlikle
evrensel bir standarttır. Dolby Dijital 5.1 ses kayıtlı ilk
film 1992’deki “Batman Returns” idi. O zamandan
beri, tüm DVD’ler bu standartı kullandı.
ÖZGE ÇEVİK
UMUT UĞUR
Download

Hafta 7