HIV /AIDS
Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik
Mikrobiyoloji Kliniği
Doç.Dr. Şükran Köse
• HIV Pozitiflik Nedir?
Kanında HIV virüsü bulunan kişilere
HIV pozitif denir.
• AIDS Nedir?
-AIDS bulaşıcı bir virus hastalığıdır.
-Mikrobu HIV adı verilen virüstür.
-Vücudun, mikroplara karşı koyma
yeteneğini sağlayan bağışıklık
sistemini zayıflatarak, vücutta HIV in
etkisinin yanı sıra, çeşitli mikropların
da hastalık yapmasına neden olur.
HIV
•Retrovirideae ailesi
•Lentivirinae alt sınıfı
•HIV-1 1983’te AIDS’li
hastaların LAP’ından
HIV
•Tek zincirli RNA
•Zarflı
•Yüzey geriliminden etkilenir
•Toz ve hava ile bulaşmaz
•RT enzimi (+)
•RNA’ya bağımlı DNA polimeraz
•RNA’yı çift iplikli DNA’ya çevirir
•Kromozoma entegre eder
HIV
H ; Human-İnsan ;Çünkü bu virüs sadece
insanları enfekte eder.
I ; Immuno Deficiency – İmmün Yetmezlik ;
Çünkü virüsün etkisi vücutta immün sistemde
yetmezlik oluşturmak, düzenli çalışmasını önlemek
yönündedir.
V ; Virüs ; Çünkü bu etken bir virüstür ve
üremek için insan hücrelerine ihtiyaç duyar.
AIDS
• A; Acquired – Edinsel ;Çünkü genlerle
geçmez, kişi sonradan enfekte olur.
• I ; Immun ;çünkü vücudun immün
sistemini etkiler.
• D ;Deficiency –Yetersizlik ; Çünkü
immün sistemde yetmezlik oluşturarak
gerektiği gibi çalışmasını engeller.
• S ; Syndrome – Sendrom ; Çünkü
HIV/AIDS hastası geniş, farklı ve fırsatçı
enfeksiyonlara maruz kalır.
HIV/AIDS Nasıl Farkedilir?
• HIV bir insana bulaştıktan sonra
hastalık belirtileri hemen ortaya
çıkmaz. Bu dönemdeki kişiye
TAŞIYICI denir, bu kişi virüsü
taşır ve bulaştırır. cinsel yolla
bulaştı ise ortalama 8-10 yıl
sonra hastalık belirtileri başlar.
HIV ile enfekte kişi herhangi
bir belirti göstermeyip
sağlıklı görünebilir, fakat
HIV ‘i başkalarına bulaştırır.
Hastalığın İlerleyişini
Etkileyen Faktörler
• Hastalığın edinilme yolu
• Alınan HIV virüsünün yoğunluğu
• Virüs suşunun virülansı
• Cinsiyet
• Konağın genetik yapısı
• Tıbbi girişimler
Epidemiyoloji
• HIV /AIDS hastalığı ilk defa 1981 yılında
ABD ‘nde ve Haiti’den gelen göçmenlerde
görülmüştür.
• HIV/AIDS hastalığına neden olan HIV
1983 yılında tanımlanmıştır.
• Özellikle genç erişkin homoseksüel,
biseksüel erkeklerde gözlenmiştir.
• Tüm dünyada hızla yayılmaktadır.
• Hastalık birçok belirti ve bulgularla
gelişebilmektedir.
HIV/AIDS Nasıl Bulaşır?
Üç şekilde bulaşır.
•Korunmasız yapılan cinsel
ilişki yoluyla
•Kan yoluyla
•Anneden bebeğe
Cinsel İlişki Yoluyla
•Vajinal
•Anal
•Oral
Cinsel ilişki ile Bulaşır.
• Virus erkeğin sperm salgısında, kadının
vagina salgısında bulunur.
• Cinsel ilişki sırasında penis, vagina,
anüs mukozasından veya ağızdaki
zedelenmiş doku ve çatlaklardan
vücuda girer.
• Erkekten-kadına, kadından-erkeğe,
erkekten-erkeğe, kadından kadına
bulaşır.
• Diğer cinsel ilişki ile bulaşan
hastalıklar; bel soğukluğu, frengi ve
sarılıktır.
UNUTMAYIN!!!
Cinsel Eş Sayısı Ne Kadar
Çoksa HIV İle Karşılaşma O
Oranda Artar.
UNUTMAYIN!!!
• Cinsel ilişki sayısı ile
bulaşma riski doğru
orantılı olarak
artmaktadır.
• Ancak tek bir cinsel
ilişkiyle de bulaşma
olabilmektedir.
Cinsel bulaş açısından riskli
davranışlar;
*Birden fazla partneri olmak
*Eşcinsellik
*Fuhuş
*Rastgele kişilerle cinsel
ilişkiye girmek
Kan Yoluyla
•Enfekte kan ve kan
ürünleri
•Enjektör veya diğer aletler
yoluyla
Kan ile Bulaşır.
• Kontrolsuz kan nakli
• Kullanılmış ve dezenfekte edilmemiş;
şırınga, iğne, cerrahi aletler,diş hekimliği
aletleri, kesici ve delici aletler (jilet,
makas),dövme aletleri, akapunktur
iğneleri
• HIV’li erkek ve kadının cinsel organındaki
kanamaların ve adet kanının penise,
vajinaya, ağıza teması
• HIV’li organ, doku ve sperm nakli
Kan ile Bulaşır.
• Uyuşturucu
madde kullananlar
ortak enjektör
kullanımı
nedeniyle HIV
riski taşırlar
Sakın Unutma!!!
• Alkol, esrar, eroin, kokain,
amfetamin gibi uyuşturucular
doğru ve sağlıklı düşünmeyi
engelleyerek, cinsel ilişki
sırasında olumsuz
davranışlara neden olabilir.
Anneden bebeğine
bulaşır.
• Hasta veya taşıyıcı anneden
bebeğine;
-Gebelik
-Doğum
-Emzirme sırasında bulaşır.
• Doğumda geçme oranı %20
• Sütle geçme oranı %14,
infekte annelere emzirme
önerilmez.
Afrika’da AIDS ve açlıkla
boğuşan çocuklar…
HIV’ın bulaşmadığı durumlar
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Aile yaşantısı, toplumsal yaşam
El sıkışma, kucaklaşma, cilt temasları
Gözyaşı,ter ,tükürük ile
Telefon kulaklığı,kapı tokmağı ile
Sosyal öpüşme
Yemek ve içki, tabak-kaşık-bardak
Yüzme havuzu, banyo, tuvalet
Giysi ve çamaşır
Böcek ve sinek sokmaları
HIV günlük yaşamda
aynı odada, büroda,
sınıfta bulunmakla, aynı
havayı solumakla
bulaşmaz.
Klinik Seyir
• Akut Retroviral Sendrom (1-6
hf)
• Asemptomatik Dönem
(~ 8-10 yıl Birkaç hafta bile olabilir)
• Semptomatik Evre
HIV/AIDS HASTALIĞI
BELİRTİLERİ
* Günler veya aylar süren ateş
* Gece terlemesi
* İştah azalması
* Uzun süreli yorgunluk hissi,
* Yüzde 10'dan fazla kilo kaybı
* Eklem yerlerinde ve kaslarda ağrı
* Nedeni belirsiz, uzun süreli boğaz
ağrısı
* Nedeni belirsiz lenf bezlerinin
şişmesi (lenfadenopati)
* Uzun süreli ishal
* Tekrarlayan enfeksiyonlar
HIV/AIDS HASTALIĞI
BELİRTİLERİ-2
• HIV/AIDS bulaştığında vücutta bağışıklık sistemi
yıkıma uğrar.
• Vücut direnci zayıflayan hastada normalde
zararsız olan, hafif geçen ya da ender rastlanan
bazı hastalıklar belirir.
• Ağız, yemek borusu ve deride tekrarlayan ve
inatçı uçuk, pamukçuk, yara ve lekeler,, öksürük,
cinsel organlarda uzun süreli yaralar, tuberkuloz,
akciğer enfeksiyonu, zona gibi belirtiler ortaya
çıkar.
• Kaposi sarkomu ,bazı lenfomalar, beyin, akciğer
ve göz iltihapları da HIV enfeksiyonunu
düşündüren önemli belirtilerdendir.
AIDS basamağına gelmiş
hastalar günden güne kilo
kaybeder.
2006 Yılı verilerine göre; Bulaşma Yollarına Göre HIV/AIDS
Vakalarının Dağılımı;
BULAŞMA YOLU
ERKEK
KADIN
TOPLAM
Homo/biseksüel cinsel temas
197
0
197
Damariçi madde bağımlılığı
108
9
117
5
0
5
Hemofili hastalığı
10
0
10
Transfüzyon yapılması
26
17
43
725
554
1279
21
20
41
8
3
11
562
147
709
1662
750
2412
Homo/biseksüel cinsel temas+ damariçi madde
bağımlılığı
Heteroseksüel cinsel temas
Enfekte anneden bebeğe
Nozokomial bulaşma
Bilinmeyenler
TOPLAM
Ülkemizde HIV Enfeksiyonunun
Yayılma Nedenleri
• Toplumun HIV/AIDS hastalığı konusunda
bilgi ve bilinç düzeyi
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
konusunda bilgilerinin kısıtlı olması
• Genç nüfusa sahip olmak(15-49)
• Nüfus hareketliliği
• Turizm ülkesi olmak
• Özellikle kayıtsız çalışan seks işçilerinin
artması
• Yurt dışında çalışan işçi populasyonu
• Damar içi madde kullanımında artış
KORUNMA
• Bulaşma yollarına göre korunma
• HIV dış ortamda 20-30 dakika canlı
kalabilmektedir.
• Çamaşır suyu en iyi dezenfektandır.
• Çamaşır makinesinde 60-70
derecede aktivitesini kaybeder.
Cinsel ilişki ile HIV
bulaşının önlenmesi
güvenli cinsel
davranışların
benimsenmesi ile
mümkündür.
Korunmalı Cinsel İlişki
• Kondom
• Prezervatif
• Kaput
• Kılıf
KONDOM
İstenmeyen gebelikleri önleme
• HIV/AIDS ve cinsel yolla bulaşan
enfeksiyonların önlenmesinde
• Erkeklerde boşalma süresini uzattığı için
ereksiyon sorunlarında
• Rahim ağzı kanserlerinin azaltılmasında
• Vagen kuruluğuna bağlı ortaya çıkan
sorunlarda özellikle kayganlaştırıcılı
kondomlarla yardımcı olunmasında
kullanılan güvenli ve sağlıklı bir araçtır.
Peki o zaman neden sadece
0,06 mm inceliğinde olan bu aracı
sevmeyiz?
Neden bile bile lades deriz?
BU BİR ŞANS OYUNU DEĞİL…….
HIV/AIDS
Kanla bulaşı önlemek için;
• Kan ve kan ürünleri naklinde
kontrolsüz kan asla
kullanılmamalıdır.(1987 den beri
ülkemizde kan ve kan ürünleri HIV
yönünden test edilmektedir.)
• Ortak kullanılan enjektörler virüsun
yayılmasında en yaygın yollardan
biridir. Uyuşturuculardan uzak durun.
Enjektör veya diğer aletlerle bulaşma
Özellikle intravenöz ilaç kullananlar
önemli bir risk grubu olarak ele
alınmaktadır. Bu tür madde bağımlıları
kullandıkları enjektörleri paylaştıkları için
birbirlerine virüsü bulaştırma konusunda
risk oluşturmaktadır.
ORTAK ENJEKTÖR
KULLANMAMALIYIZ!!!!
Sağlık Çalışanlarına Bulaşın Önlenmesi
1.Hastaların kan ve vücut sıvılarından,cilt ve mukoza temasını önlemek için
uygun bariyer kullanmalıdır. (Eldiven,maske ve koruyucu gözlük,koruyucu
önlük)
2.Temas halinde temas yeri derhal yıkanmalıdır.
3.İnvaziv müdahaleler sırasında ve sonrasında delici ve kesici aletleri
kullanırken,temizlerken veya taşırken kendilerini her türlü yaralamalardan
korumalıdır.
4.Her ne kadar HIV tükrük ile bulaşı gösterilememişse de ağızdan ağıza
resüssitasyondan kaçınılmalıdır.
5.İğne batması ile bulaş riski,iğnenin lümen çapının genişliği, derine batması
veya iğne üzerinde kanın varlığında artmaktadır. Ort risk %02-05,HBV de %1030, HCV de %3-5
Mukozal temasta, temas süresi önemlidir. Bulaş riski %01 dir
Temas Sonrası Korunma
HIV enfekte kan veya vücut sıvıları ile
temas edilirse
• öncelikle deri ise su ve sabunla,
• göz ise steril tuzlu su ile,
• ağız ve burun ise suyla iyice
yıkanmalıdır.
Perinatal Bulaşmanın
Önlenmesi:
Gebelik öncesi yapılacak serolojik testler
ile kadının sağlık durumunun belirlenmeli
Yüksek riskli kadınlarla görüşmeli ve HIV
testi önerilmeli
Enfekte
olduğu
bilinen
kadın
için
önerilecek tek yol gebelikten kaçınmaktır.
HIV/AIDS Tanısı?
• AIDS virusu tek bir hastalık
tablosu oluşturmaz.
• Kişinin kendi kendine tanı
koyması mümkün değildir.
• Kesin tanı kan testleri ile konur.
HIV/AIDS Testi Nedir?
• AIDS testi (ELİZA) kanda virusa karşı
oluşan antikorları saptayan testtir.
• HIV virusuna karşı antikor 3 hafta-6
ay arasında bir sürede oluşur ve test
pozitifleşir.
• Kişi bu süre içinde çevresine virus
bulaştırabilir.
HIV/AIDS testi sonucu
pozitif ise;
• Kişi virusü taşıyor demektir.
• Kişi bulaştırıcıdır.
• Kişi bir süre hiç hastalık belirtisi
göstermez. Aylar ve yıllar içinde
AIDS gelişir.
Eğer test sonucunuz pozitif
ise;
• Diş hekimliği ya da tıbbi alanda
çalışanlara onlardan hizmet almadan
önce test sonucunuzun pozitif
olduğunu söyleyin.
• Şimdiki ve geçmiş sex partnerlerinizi
ve/veya birlikte uyuşturucu
kullandığınız kişileri bilgilendirin.
• Kan bağışı yapmayın.
Eğer test sonucunuz pozitif
ise;
• Cinsel ilişkiden kaçının. Bu mümkün
değilse cinsel ilişki süresince baştan
sona her zaman kondom kullanın.
• Enjektör, jilet, makas vb. aletlerinizi
hiç kimse ile paylaşmayın
• Gebeliği erteleyin.
HIV/AIDS testi sonucu
negatif ise;
• Kişi virus ile hiç karşılaşmamış
olabilir.
• Kişi virüsü almış ancak testin
pozitifleşmesi için gereken süre
henüz geçmemiş olabilir.
• Şüphe varsa test 3 aylık aralarla
en az iki kez tekrarlanmalıdır.
Gönüllü Danışmanlık ve Test
Merkezimiz
Tepecik Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve
Klinik Mikrobiyoloji bünyesinde Doç.
Dr. Şükran Köse ve Dr. Zekiye
Öztürkeri sorumluluğunda Ağustos
2007’den beri hizmet vermektedir.
Gönüllü Danışmanlık Ve Test
Merkezlerinin Amacı
• HIV’ın önlenmesi
• HIV (+) kişilerin tedavi merkezlerine
erken yönlendirilmeleri
• Antiretroviral tedaviyi de içeren
bakım hizmetlerine zamanında
erişmelerini kolaylaştırmak
• Hedef toplumun ve savunmasız
toplulukların iyi ve kaliteli sağlık
hizmetine ulaşmasını arttırmak
Gönüllü Danışmanlık Ve Test
Merkezlerinin Amacı
Danışmanlık ve test hizmetlerinden
yeterince yararlanılmaması HIV
enfeksiyonun AIDS basamağına
ilerlemesiyle öğrenilmesine yol
açmaktadır.
TEDAVİ
• HIV enfeksiyonunun kesin tedavisi yoktur.
• Ancak tedavinin amacı yaşam süresini ve
kalitesini arttırmaktır.
• Tedavi ile virus miktarı en az seviyede
tutulur ve hasar vermesi önlenir.
• Tedaviye bağışıklık sisteminde ‘geri
dönüşü olmayan hasar’ olmadan
başlanmalıdır.
HIV/AIDS’te Tedavi Planı
1.Destekleyici:
 Yaşam tarzını değiştirmek (sigara, içki,
düzensiz uyku)
 Beslenme (protein, vitamin ve
minerallerden zengin diyet)
 Egzersiz ve dinlenme (düzenli yapılan
aerobik egzersizle bağışıklık sistemi
güçlenir.)
 Stresin kontrolü (psikolojik destek
verilmelidir)
HIV/AIDS’te Tedavi Planı
2) Teröpatik:
Fırsatçı enfeksiyonların semptomatik
tedavisi,
Antiretroviral terapi
Kemoproflaksiler
Tamamlayıcı terapiler (gevşeme
teknikleri, yoga, masaj, tai-chi)
HIV/AIDS’te Tedavi Planı
3) Önleyici:
Bağışıklığı düzenleyici terapi
Proflaksiler
TEDAVİ
• Tüm dünyada aşı çalışmaları devam etmektedir.
• Ara verilmemeli, iyi takip edilmelidir.
HIV/AIDS enfeksiyonuna yönelik
etkin antiretroviral ilaçlara rağmen
virüsün insan vücudundan tamamen
çıkarılması ne yazık ki hala mümkün
değildir.
TEDAVİ ÇOK ZOR
KORUYUCU AŞI HENÜZ YOK
• HIV/AIDS hastalarının %31’i tanıdan
sonraki 1 yıl içinde ölmektedir
• 3 yıl sonraki ölüm oranı %76
GEÇ TEŞHİS
KORUNMA BAKIM VE TEDAVİ
FIRSATLARININ
KAÇIRILMASI
YÜKSEK ÖLÜM RİSKİ
Koşullar ne olursa olsun
kendimiz ve çevremizdeki
insanların sağlığına dikkat
etmek insanlık
görevimizdir.
Sağlıklı günler dileklerimle
........
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği
( BUHASDER )
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği, İzmir Valiliği ,
Denekler İl Müdürlüğü’ne 29 /08/2008 tarihinde yapılan
kuruluş başvurusu ile kurulmuştur.
Adres: Talatpaşa Bul. No:. 36 / 2 Alsancak-İzmir
İletişim : 0 232 465 32 42
E-Posta : [email protected]
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği Kurucuları
ŞÜKRAN KÖSE
TIP DOKTORU
MEHMET SERDAR CANKO
TIP DOKTORU
GÜLGÜN AKKOÇLU
TIP DOKTORU
MELDA TÜRKEN
TIP DOKTORU
BENGÜ GİRENİZ TATAR
TIP DOKTORU
ZEKİYE ÖZTÜRERİ
TIP DOKTORU
GÜLFEM ECE
TIP DOKTORU
MEVLÜT ÜLGEN
PSİKOLOG
YUSUF ÖZBEY
TIP DOKTORU
TUNCER İYİ
BİOLOG
MEHMET ERDEN
LAB. TEK.
İLHAN KORKMAZ
MEMUR
:
Yönetim Kurulu :
Başkan :
Doç Dr Şükran KÖSE
Başkan Yrd. Mevlüt ÜLGEN
Başkan Yrd. MEHMET SERDAR CANKO
Sekreter : Tuncer İYİ
Sayman : İlhan KORKMAZ
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği
( BUHASDER )
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği , Toplumun bulaşıcı
hastalıklardan korunması için eğitici, önleyici, koruyucu ve tedavi
edici çalışmalar yapmak amacı ile kurulmuştur. Bulaşıcı hastalığa
yakalanmış veya risk oluşturan kişilere ve gruplara tıbbi bakım,
sosyal ve psikolojik destek sağlanması, yardımlarda bulunulması
amaçları arasındadır.
Adres: Talatpaşa Bul. No:. 36 / 2 Alsancak-İzmir
İletişim : 0 232 465 32 42
E-Posta : [email protected]
Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği
Sanat Grubu : Döne KILIÇ
Cem YÜKSEL
Ercüment GACAR
Müjde DEĞER
Demet ÖZÇELİK
Ercan TOPUZ
Mevlüt HARMANKAYA
Mehmet BAL
Fatma AKÇALI
Kemal DOĞAN
Basın Danışmanları: Oya PARDAK
Utku BOLULU
Reha ALAN
Ferzan YAPKUOZ
E-Posta : [email protected]
Tiyatro topluluğumuz ve sanat grubumuza teşekkür ediyoruz.
Download

HIV /AİDS - Bulaşıcı Hastalıkları Önleme Derneği