KBUDEK Eksternal Kalite Kontrol Programı
Kullanım Kılavuzu
Sürüm : 4.2
Koordinatör: Prof. Dr. Kaya EMERK
Önsöz
Sağlık hizmetinde kalite “doğru kişiye, doğru zamanda, doğru şekilde yapılan girişimler sonucunda alınabilecek en iyi sonuca ulaşmak” olarak tanımlanabilir. Sağlık hizmetinin kalitesini ölçmede tedbirler
denilen bilimsel yöntemler geliştirilmiştir.
Kalite ile ilgili bilincin hızla arttığı bu günlerde klinik laboratuvarlarda kullanılan kalite kavramlarının ve
toplam kalite yönetimine temel sağlayan uygulamaların başında eksternal kalite kontrolü gelmektedir.
Günümüzde kalite kontrol klinik laboratuvarların da vazgeçilmez bir bileşenidir. Son yıllarda kullanılan
“kalite kontrol programları” doğruluk parametresini metod bağımlı hedef değerleri dikkate alarak yürütmektedir. Bu sistemde sonuçların doğruluğu göreceli olup karşılaştırılabilirlik ancak aynı analitik yöntemi
kullanan laboratuvarlar arasında yapılabilir. Hızla artan alet ve yöntem sayısı göz önüne alındığında hasta
bakımında karşılaştırılabilir sonuçların alınabilmesinin zorluğu açıktır. Ama klinik ihtiyaçlar böyle bir karşılaştırmayı gerekli kılmaktadır.
Eksternal kalite kontrol programı sağlayıcısı; program başlangıcında laboratuvarlardan gelen verileri değerlendirir ve laboratuvarları her bir analit için ayrı ayrı olmak üzere farklı gruplarda konumlandırır. Laboratuvarlar programa üye oldukları süre içerisinde meydana gelen metod ya da cihaz değişimlerini
program sağlayıcısına bildirmelidirler ki; yanlış bir değerlendirmeye maruz kalmasınlar.
Bu bağlamda eksternal kalite kontrol aslında sadece çalıştığımız cihazı, metodu, kiti değil aynı zamanda
daha geniş bir perspektifte kalite kontrol materyalini, materyalin homojenite ve stabilitesini, kontrol materyalinin üye laboratuvara uygun şartlarda ulaşıp ulaşmadığını, uygun sulandırılıp sulandırılmadığını,
kalibre edilmiş pipetleyici kullanılıp kullanılmadığını, sistemden alınan sonuçların kalite kontrol programı
yöneticisine hatasız aktarılıp aktarılmadığını ve daha birçok parametreyi test eder.
Eksternal kalite kontrol laboratuvarların performanslarını birbirleri ile karşılaştırarak değerlendirir. Böylelikle internal kalite kontrol ile kullanılan analitik yöntemlerin kesinlik ve doğruluğu laboratuvar içinde
değerlendirilirken, eksternal kalite kontrol ile laboratuvarın performansı kıyaslamalı olarak objektif bir
göz tarafından izlenir ve analitik yöntemlerin doğruluğu devam ettirilir.
Bütün bu söylenenler ulusal bir Kalite Kontrol Programı gereğini vurgulamaktadır. KBUD bu gerekçelerle
KBUDEK ulusal eksternal kalite kontrol programını oluşturmuş ve 2006 yılından beri yürütmektedir. Bu
programa yapılacak katkılar klinik laboratuvarlarda ulusal kalitemize doğrudan etkili olacaktır.
Saygılarımla
Prof. Dr. Kaya Emerk
KBUDEK Bilimsel Koordinatörü
2
Tanıtım
KBUDEK Eksternal Kalite Kontrol Programı 2005 yılının ikinci yarısında Prof.Dr. Kaya Emerk’in önderliğinde, Dr.Berna Arslan ve Dr.Müjdat Aytekin’in değerli katkıları ile İnterkom Bilgisayar tarafından geliştirilmiş ve 2006 yılının Ocak ayından itibaren uygulanmaya başlanmıştır.
Değerlendirmeler, Klinik Biyokimya Uzmanları Derneği’nin dış kalite kontrol konusunda uzmanlaşmış
doktorlarının gönüllü katkıları ile yapılmaktadır. Değerlendirmelerde bilgi gizliliği esastır. Değerlendirme
sırasında sonuç gönderen laboratuvarların kimliği değerlendirmeyi yapan doktorlar tarafından bilinmemektedir. Raporlar İnterkom Bilgisayar tarafından değerlendirme sonrasında ayrıca oluşturulmaktadır.
Değerlendirmeye katılan doktorlar kendi çalıştıkları kurumların raporlarına ancak İnterkom Bilgisayar
tarafından internette yayınladıktan sonra ulaşabilmektedirler.
Dış kalite kontrol programında yapılan değerlendirmeler tek başına kesin yargıya varmak için yeterli
değildir. Kurumlar mutlaka iç kalite kontrol programları ile elde ettikleri sonuçları dış kalite kontrol raporları ile birlikte değerlendirerek doğru sonuçlara ulaşabilirler. Bu konuda Prof.Dr. Kaya Emerk tarafından teknik temelleri atılan ve yazılımı İnterkom Bilgisayar tarafından geliştirilen Klinik Laboratuvarlarda
Ölçüm Belirsizliği uygulaması değerlendirmelerinize ışık tutacaktır.
KBUDEK birden çok programı içerir.
Klinik Biyokimya
İmmunoassay
İlaç Düzeyi
Koagülasyon
İdrar
12 adet liyofilize se- 12 adet liyofilize serum 12 adet liyofilize se- 8 adet liyofilize serum 6 adet idrar örrum içerir.
içerir.
rum içerir.
içerir.
neği içerir.
Her ay bir numune çalı- Her ay bir numune çalışı- Her ay bir numune çalışı- Şubat, Mayıs, Ağustos ve Şubat, Nisan, Haşılır.
lır.
lır.
Kasım aylarında ikişer nu- ziran,
Ağustos,
mune çalışılır.
Ekim, Aralık aylarında çalışılır.
Albumin
Alkalen Fosfataz
ALT
Amilaz
AST
BUN
CK
Demir
Demir Bağlama
Fosfor
GGT
Glukoz
HDL
Kalsiyum
Klor
Kolesterol
Kreatinin
LDH
Magnezyum
Potasyum
Sodyum
Total Bilirubin
Total Protein
Trigliserid
Üre
Ürik Asit
AFP
Beta hCG
CEA
Ferritin
Folat
FSH
IgE
İnsülin
Kortizol
LH
Östradiol
Progesteron
Prolaktin
PSA
Serbest Östriol
Serbest T3
Serbest T4
Total T3
Total T4
TSH
Testosteron
Vitamin B12
Digoksin
Fenitoin
Fenobarbital
Gentamisin
Karbamazepin
Lityum
Salisilat
Teofilin
Tobramisin
Valproik Asid
Vankomisin
APTT
Fibrinojen
INR
Bilirubin
Eritrosit
Glukoz
Keton
Lökosit
Nitrit
pH
Dansite
Ürobilinojen
3
Tümör Belirteçleri ASO & CRP & RF
HbA1C
Hemogram
12 adet liyofilize serum 6 adet likid serum 6 adet liyofilize he- 9 adet tam kan içerir.
içerir.
içerir.
molizat içerir.
Kardiyak
12 adet liyofilize
serum içerir.
Her ay bir numune çalışılır. Ocak, Mart, Mayıs,
Temmuz, Eylül, Kasım
aylarında birer numune
çalışılır.
Şubat, Nisan, Haziran, Nisan ayından başlayarak Her ay bir numune
Ağustos, Ekim, Aralık her ay bir numune çalışı- çalışılır.
aylarında birer numune lır.
çalışılır.
AFP
CEA
CA 125
CA 15-3
CA 19-9
PSA
Serbest PSA
HbA1C
ASO
CRP
RF
Hematokrit
Hemoglobin
MCH
MCHC
MCV
MPV
PLT
RBC
RDW
WBC
CK-MB ( mass)
Digoksin
Homosistein
hs CRP
Myoglobin
NT-ProBNP
Troponin I
Troponin T
Programların 2014 yılı çalışma takvimi:
KBUDEK sitesi aşağıda belirtilen aylarda, karşılarında belirtilen örnekler için ayın ilk gününde internet üzerinden
sonuç girişine açılır. Her ayın son günü akşamı saat 18:00 da site sonuç girişine kapatılır. Ayın son gününe bırakmadan, sonuçlar internet üzerinden girilmelidir. Raporlar bir sonraki ayın ikinci haftasında yayınlanır. Dönem sonu
raporları ile katılım belgeleri bir sonraki yılın Şubat ayı içinde katılımcılara ulaştırılır.
Klinik Biyokimya
Immunoassay
İlaç Düzeyi
Koagülasyon
Tümör Belirteçleri
Kardiyak
ASO,CRP,RF
Hemogram
HbA1c
Son Giriş Tarihi
1.Örnek
31.01.2014
İdrar
Ocak
1.Örnek
Şubat
2.Örnek
Mart
3.Örnek
Nisan
4.Örnek
Mayıs
5.Örnek
Haziran
6.Örnek
3.Örnek
Temmuz
7.Örnek
4.Örnek
Ağustos
8.Örnek
Eylül
9.Örnek
6.Örnek
Ekim
10.Örnek
7.Örnek
Kasım
11.Örnek
Aralık
12.Örnek
1A ve 1B
1.Örnek
28.02.2014
2.Örnek
1.Örnek
2A ve 2B
3A ve 3B
4A ve 4B
2.Örnek
2.Örnek
5.Örnek
9.Örnek
30.04.2014
3.Örnek
3.Örnek
4.Örnek
31.07.2014
31.08.2014
5.Örnek
5.Örnek
30.09.2014
31.10.2014
6.Örnek
6.Örnek
31.05.2014
30.06.2014
4.Örnek
8.Örnek
31.03.2014
30.11.2014
31.12.2014
Elektronik posta ve SMS yolu ile her ayın 25’inde katılımcılara hatırlatma mesajları gönderilmektedir.
Şifresini unutanların bilgileri de yine bu araçlar yardımı ile sorumlulara iletilmektedir. Bu nedenle bizde
kayıtlı olan sorumlulara ait elektronik posta ve cep telefon numaralarının güncel olması önemlidir. Sorumlusu değişen laboratuvarların yeni sorumlularının bilgilerini internet üzerinden Laboratuvar Bilgileri
sayfasından girmelerini rica ederiz.
4
Giriş
Size verilmiş olan Laboratuvar kodu, Kullanıcı kodu ve Şifre bilgilerini yazarak sisteme
giriş yapabilirsiniz. Bilgilerinizi girerken dikkat
etmeniz gereken en önemli konu, küçük / BÜYÜK harf duyarlılığıdır. Bilgilerinizi girerken
doğru sözcükler yazmanıza rağmen küçük /
büyük harf ayırımına dikkat edilmez ise sistem
girişinizi kabul etmeyecektir.
Bilgilerinizi girerken alan geçişleri için
Enter ya da Tab tuşunu kullanabilirsiniz. Girişiniz bittiğinde Enter tuşuna basarak veya Giriş
düğmesini tıklayarak sisteme giriş yapabilirsiniz.
Ana Sayfa
Ekranın sol üst tarafında yer alan program seçim bölümünden çalışmasını yapacağınız
programı belirlemelisiniz.
Klinik Biyokimya, Immunoassay, Koagülasyon,
İlaç Düzeyi, Tümör Belirteçleri, ASO, CRP, RF,
HbA1c, Hemogram, İdrar ve Kardiyak programlarından katıldığınız programlar seçim listenizde yer alacaktır.
Program seçimi sonrasında yapacağınız işleme
ait seçeneği tıklayarak istediğiniz çalışma ekranına geçebilirsiniz. Düğmelerin en altında yer
alan Çıkış düğmesi sistemden güvenli olarak
ayrılmanızı sağlayacaktır. Bilgilerinizin güvenliği için sistemi terk ederken Çıkış düğmesini
kullanmanız önerilir. Bilgi güvenliğinizi arttırmak amacı ile sistemin boşta bekleme süresi 20
dakika ile sınırlandırılmıştır. 20 dakika süre ile
herhangi bir işlem yapmazsanız, şifre giriş ekranından kendinizi tekrar sisteme tanıtmanız
gerekecektir.
5
Genel Açıklamalar
3.1. Öncelikli İşlemler
Programı kullanmaya başlarken öncelikle tanımlamanız gereken bilgiler bulunmaktadır. Başlangıçta
size verilen Kullanıcı kodu ve Şifre bilgilerini değiştirmeniz, bilgilerinizin güvenliği açısından gereklidir.
Sizlere ulaşmamız gerektiğinde telefon, elektronik posta adresi ve açık adres bilgilerine de gereksinim
duymaktayız. Bu nedenle öncelikli olarak Laboratuvar Bilgileri ekranından gerekli bilgi alanlarını doldurmanızı rica ederiz.
İkinci olarak katıldığınız programa ait test tanımlarınızı yapmalısınız. Seçtiğiniz programa ait testleri
tanımlayabilmek için Test Tanımı’nı tıklamalısınız. Test Tanımı ekranında yer alan testleri sıra ile dolaşarak laboratuvarınızda kullandığınız yöntem, cihaz, üretici ve birim bilgilerini düzenlemelisiniz. Test
tanımlama işlemi katıldığınız her program için tekrar edilmelidir.
Test tanımlama aşamasını da tamamladıktan sonra test sonuçlarınızı girebilmek için Sonuç Girişi
ekranından yararlanabilirsiniz. Sonuç girişi aşamasında da belirlemiş olduğunuz birim, yöntem ve cihaz
bilgileriniz görülecektir. Eğer dönem içerisinde cihaz veya yöntem değişikliği oluşur ise Test Tanımı
ekranından bu bilgileri değiştirebilirsiniz. Bu durumda yapacağınız değişiklik ilk değerlendirmede dikkate
alınacaktır. Değişiklik durumunda dikkat edilmesi gereken nokta, sonuç girişi yapılmadan önce cihaz veya
yöntem değişikliğinin yapılmasıdır. Sonuç girişi yapıp Sakla düğmesine basıldıktan sonra o aya ait bilgileriniz saklanacağı için sonradan yapılacak cihaz ve yöntem değişikliği sonuçlarınıza yansımayacaktır.
3.2. Düğme Açıklamaları
Sakla düğmesi ile girdiğiniz bilgileri saklayabilirsiniz.
Sil düğmesi ile girdiğiniz bilgileri silebilirsiniz.
Yardım düğmesi ile bulunduğunuz ekrana yönelik ip uçlarına ulaşabilirsiniz.
Raporları görüntülemek için kullanılır.
Soru cevap ekranında önceden girilmiş soru ve cevaplarını görüntülemek için
kullanılır.
3.3. Diğer Açıklamalar
Program değiştirmek için ekranın sol üstündeki Çalışacağınız Programı seçin başlığı altında yer
alan açılabilir listeyi kullanmalısınız.
6
Laboratuvar Bilgileri
Laboratuvarınıza ait bilgilerin tanımlandığı ekrandır. Bu ekrandaki bilgiler esas alınarak sizinle irtibata
geçilecektir. Bu nedenle bilgilerinizin güncel olmasına özen gösterin.
Laboratuvar kodu KBUDEK tarafından size verilen ve tarafınızdan değiştirilemeyen bir bilgidir. Bunun
dışındaki kullanıcı kodu ve şifre bilgileri tarafınızdan değiştirilebilir. Oluşturacağınız kullanıcı kodu ve şifre
bilgileri en az 4 harf ya da rakamdan oluşmalıdır. Ayrıca şifrenizi oluştururken küçük/büyük harf ayırımına
da gidebilirsiniz. Örneğin şifre olarak abcd kullanmak yerine AbCd kullanmanız şifre güvenliğini arttıracaktır. Ancak biz AbCd12 şeklindeki hem büyük ve küçük harflerin bir arada olduğu hem de rakamlardan
oluşan karmaşık bir yapıyı öneririz.
Oluşturacağınız şifrenin girişi sırasında sadece * simgesi görüleceği için hatalı şifre yazmanızı önlemek amacı ile şifre tekrarı alanı oluşturulmuştur. Bu alana da aynı şifreyi tekrar girmelisiniz. Program,
yazılan sözcükleri karşılaştırarak birbirleri ile uyumlu olmama durumunda sizi uyaracaktır. Eğer şifre değişikliği yapmayacaksanız bu alanları boş bırakın. Bu durumda Sakla düğmesine bastığınızda eski şifreniz
geçerliliğini sürdürecektir.
Adres, telefon ve elektronik posta adresi bilgilerinizi mutlaka doldurun. Bu bilgiler yardımı ile sizlere
daha kolay ulaşabiliriz. Her ayın 25’inde, henüz sonuçlarını girmemiş katılımcıların cep telefonlarına SMS
ve elektronik posta adreslerine uyarı postası gönderilmektedir.
Herhangi bir neden ile kullanıcı adı ve/veya şifre bilgilerinizi unutacak olursanız bize telefon ile ulaşabilir veya [email protected] adresine bir elektronik posta gönderebilirsiniz. Sisteme giriş bilgileriniz
Laboratuvar Bilgileri ekranında tanımlı olan sorumlunun elektronik posta adresinize yollanacaktır. Laboratuvar sorumlusunun tanımlı elektronik posta adresi bulunmuyorsa kayıtlı olan cep telefonuna SMS ile
gönderilecektir. Güvenlik amacı ile telefon veya faks yolu ile kullanıcı adı ve şifre bilgileri verilmemekte,
kayıtlı olan elektronik posta adresi ve cep telefonu dışındaki adres ve telefonlara bilgilendirme yapılmamaktadır.
Laboratuvar sorumlusu olarak iki ayrı tanımlama alanı bulunmaktadır. Birden fazla sorumlunun bulunduğu laboratuvarlarda ikinci KBUDEK sorumlusunun da isim ve elektronik posta bilgilerini doldurabilirsiniz.
7
Program Sorumluları
Aktif döneme ait program sorumlularının tanımlandığı ekrandır. Laboratuvar sorumlusu alanında
seçilen kişi aylık rapor ve dönem sonu raporlarında ismi yazılacak kişidir. Aynı zamanda bu kişi için
Laboratuvar tanımlarında girilmiş olan elektronik posta adresine bilgilendirme yapılır. Bilgilendirme alanında seçilen kişinin elektronik posta adresine de aynı bilgilendirme yapılacaktır.
KBUDEK sonuçları belirtilen kişileri elektronik posta adreslerine otomatik olarak gönderilecektir.
Bu özellik sayesinde laboratuvar sorumluları kalite kontrol sonuçlarının zamanında ve doğru girilip girilmediğini takip edebileceklerdir.
Test Tanımı
8
Seçtiğiniz programa uygun test listesi karşınıza gelecektir. Bu liste içindeki altı çizili test isimlerini
tıklayarak Test Tanımlama ekranına erişebilirsiniz. Ekranın altında yer alan sayfa numaralarını tıklayarak
tüm sayfaları dolaşmalı ve bütün testler için kullanmış olduğunuz birim, yöntem ve cihaz bilgilerinizi
sisteme girmelisiniz.
Test adını tıklayarak sağ tarafa gelen bölümde teste ait yöntemler ve birimler ile tanımlı tüm cihazların ve kit imalatçılarının listesi yer almaktadır. Kullanmakta olduğunuz yöntem ve cihaz bilgilerini listeden seçmelisiniz.
Çalışma Yöntemi alanında aradığınız yöntemi bulamıyorsanız Diğer yöntem, Kullanılan analizör alanında cihaz tanımınız yoksa Diğer cihaz’ı seçmelisiniz. Diğer yöntem veya diğer cihaz seçilmesi durumunda ekranın altında açılan Yöntem/Analizör açıklaması alanına kullanmakta olduğunuz yöntem veya
cihaza ait bilgileri yazmalısınız. Sizden gelen bilgiler doğrultusunda kullanmakta olduğunuz ve sistemde
tanımlı olmayan cihaz veya yöntem sisteme eklenebilecektir. Yöntem seçiminde yardımcı olmamızı isterseniz kullanmakta olduğunuz kitin tanıtımını bize elektronik posta veya faks ile gönderebilirsiniz.
Gireceğiniz referans aralığı ile ilgili açıklama her testin altında sarı bant içerisinde gösterilmiştir. Serbest estriol, Kortizol ve CEA için farklı referans aralıkları, diğer testlerde ise yetişkin erkekler için
kullandığınız referans aralıklarını girmeniz istenmektedir. Girilen referans aralıkları değerlendirme sırasında uzman doktorlarımızın sonuçlarınızı daha doğru değerlendirmelerine yardımcı olacaktır.
Değerlendirmelerin istatistik açısından anlamlı olabilmesi için aynı yöntem ve aynı cihazı kullanan
katılımcı sayısının belirli bir sayının üzerinde olması gereklidir. Bu konudaki genel eğilim 10 sayısı olmakla
birlikte katılımcı sayısına ve cihaz marka&modellerinin çokluğuna bakarak bu sayıyı şimdilik 5 olarak
belirledik. Beş adetten daha az sayıda sonuç girişi yapılan cihaz tanımlamasını sistemimize eklemedik.
Herhangi bir nedenle sonuç girilen yöntem/cihaz sayısının beşin altına düşmesi durumunda ise katılımcıları yöntem bazında değerlendirdik. Geri bildirimleriniz bizim için önem taşımaktadır. Eklenmesini istediğiniz yöntem, cihaz veya kit üreticisini bize bildirin. Beşten fazla katılımcı tarafından talep edilen yöntem, cihaz ve kit üreticisi listelerimize eklenecektir.
9
Sonuç Girişi
Test sonuçlarının girileceği dönem ve döneme ait örnek seçilerek işleme başlanır.
•
•
•
•
Seçilen örnek, sonuç girişine açık ise durum bilgisi olarak Aktif sözcüğü görülecek ve sonuç
sütununun altında bilgi giriş kutucukları açılacaktır.
Her ayın son günü saat 18:00’da sistem sonuç girişine kapatılır ve değerlendirmeye alınır.
Bu aşamada ekranda Değerlendirmede sözcüğü görülecektir.
Seçilen örneğe ait değerlendirme yapılmış ise durum bilgisi olarak Tamamlandı sözcüğü
görülür ve sadece önceden girilmiş olan sonuçlarınız görüntülenir.
Seçilen örneğin çalışma zamanı gelmemiş ise durum bilgisi olarak Beklemede sözcüğü görülür. Bu aşamada o örneğe ait sonuç girişi yapılamaz.
Tamamlanmış örneğe ait sonuç girişinde aşağıdaki gibi bir uyarı görülecektir. Zamanında girilen
sonuçlardan farklı olarak, gecikmiş sonuçların girişi bir defada tamamlanmalıdır. Saklanan sonuçlar üzerinde değişikliğe bir daha izin verilmemektedir.
Örneğe ait son kabul tarihi (ilgili ayın son günü) sonrasında site sonuç girişine kapatılır. Herhangi bir
nedenle sonuç girişini zamanında gerçekleştirilemezseniz daha sonra da gecikmiş katılımcı olarak sonuç
girişi yapabilir ya da sonuçlarınızı elektronik posta yolu ile [email protected] adresine veya 0212
2313252 numaralı faksa gönderebilirsiniz. Ancak gecikmiş sonuçlar;
•
•
•
•
•
Örneğe ait test ortalamalarını etkilemez,
Diğer katılımcıların oluşturdukları ortalamaya göre değerlendirilir,
Raporlar bir sonraki değerlendirme döneminde hazırlanır,
Girilen sonuçlar dönem sonu raporuna yansımaz. Bu da dönem sonu başarı sıranızı olumsuz
etkileyecektir.
Sonuçlar bir defada girilmelidir. Girilen sonuçlar üzerinde değişiklik yapılamaz.
Elektronik posta veya faks ile gönderilecek sonuçlar ancak aşağıdaki koşullarda işleme alınmaktadır.
• Testlere ait yöntem, cihaz, birim tanımları yapılmış olmalıdır.
• Gönderen kurumun laboratuvar numarası belirtilmelidir.
• Çalışılan örneğin numarası belirtilmelidir.
Sonuç girişi sırasında birim, yöntem ve cihaz bilgileriniz gösterilmektedir. Bu bilgiler, sonuçları elde
etme şekliniz ile uyuşmuyor ise test tanımlama ekranından gerekli değişiklikleri yapmalısınız. Sonuç girişi
ekranında bir kez Sakla düğmesine basmakla, o örnek için yöntem, cihaz ve birim değerlerini kabul
etmiş olursunuz. Daha sonradan test tanımından yapılacak değişiklikler sonucu girilmiş olan örneğin
yöntem, cihaz ve birim değerlerini değiştirmeyecektir. Bu nedenle sonuç girişi yapmadan önce yöntem/cihaz/birim tanımlamalarınızda bir değişiklik varsa öncelikle bu değişikliği yapmalısınız. Sonuçlarınızla ilgili değişiklikleri, ilgili ayın son gününe, site sonuç girişine kapanana kadar tekrar tekrar yapabilirsiniz.
Sonuç girişi için 15 dakikalık bir süre tanınmaktadır. Bunun nedeni sitede sonuç girişi sayfasında
gereksiz beklemelerin önüne geçmektir. Bu süre içinde sakla düğmesine basılmazsa program kendiliğinden ana sayfaya dönecektir.
10
Sonuç Girişinde Dikkat Edilmesi Gerekenler;
• Sonuç girişi sırasında sadece rakam ve nokta simgelerini kullanabilirsiniz. Virgül, tire, harf, küçüktür, büyüktür simgeleri sonuç girişinde kullanılamaz. Ondalıklı değerlerin girişi sırasında ayıraç olarak nokta kullanılmalıdır.
• İdrar programında ise var olan seçeneklerden sizin için uygun olanını seçerek sonuç girişi yapabilirsiniz.
• Elde edilen sonuç cihazın alt sınırlarının altında ise alt sınır değeri girilmelidir. Örneğin cihazdan
elde edilen değer < 1 ise sisteme 1 olarak girilmelidir.
• Elde edilen sonuç cihazın üst sınırlarının üzerinde ise örnek sulandırılarak ölçüme devam
edilmelidir.
• Sıfırdan küçük ölçüm sonuçları 0 (sıfır) olarak kabul edilmeli ve sonuç girişi buna göre yapılmalıdır.
Sonuç girişinde katılımcıların Klinik Değerlendirme yapması istenmektedir. Klinik değerlendirme, test
tanımı yapılırken girilen referans aralıkları esas alınarak program tarafından otomatik olarak yapılmaktadır. Ancak referans aralıklarının tanımlanmadığı testler için değerlendirme işlemi sonuç girişini yapan kişi
tarafından düşük, normal veya yüksek olarak yapılmalıdır. Sonuç girilmeyen testler için klinik değerlendirme yapılmaz.
11
İdrar sonuç giriş ekranı diğer programların sonuç girişinden farklıdır. Sadece seçilebilir alanların yer
aldığı giriş ekranında, test tanımlaması yaparken belirlemiş olduğunuz seçenekler karşınıza gelecektir.
Bu ekranda klinik değerlendirme yapmanız istenmeyecektir.
Test sonuçlarının girişi tamamlandığında Sakla düğmesi ile sonuçların sisteme kaydı yapılır. Sakla
düğmesine basmadan girdiğiniz bilgiler kayıt edilmeyecektir.
Sonuçlarınızı kayıt ettiğinizde aşağıdaki gibi bir mesaj göreceksiniz. Sistemimizde elektronik posta
adresinizi tanımlı ve program sorumluları ekranından seçilmiş ise sonuç giriş bilgileriniz adresinize gönderilecektir.
12
İç Kalite %CV Girişi
İzin verilen hatanın hesaplanabilmesi için iç kalite kontrol % CV değeriniz ile dış kalite kontrol
% Bias değerinizden yararlanılır. % CV sütunlarına son bir ay içerisinde internal kalite kontrolden elde
ettiğiniz 3 farklı düzeye kadar % CV değerinizi girdiğinizde; program o aya ait eksternal kalite Bias’ını
da dikkate alarak ;
İzin Verilen Hata = Bias + 1,65 x
%
%
%
formülü yardımı ile izin verilen hata değerlerini hesaplayacaktır.
%CV girişinde kaç düzey için giriş yapmak istediğinizi ekranın üstündeki seçenekten belirleyebilirsiniz.
Örneğe ait değerlendirmeler yapılıp % Bias hesaplandıktan sonra İzin Verilen Hata Raporu 3 farklı
kalite ölçütlerine ait değerler ile katılımcıların bilgisine sunulur. Bu spesifikasyonlar, ABD'de yasal zorunluluk olan CLIA 88, Almanya'nın ulusal ölçütü olan Rilibak ve Fraser'in önerdiği Biyolojik Varyasyon temelli değerlerdir.
13
Test Değerlendirmesi
Girilen sonuçlar, takip eden ayın ilk haftasında değerlendirilir ve ikinci hafta içinde sonuçları yayınlanır. Değerlendirme sonuçlarına Değerlendirme Raporları başlığı altındaki seçeneklerden ulaşılabilir. Bu
ekranda örneğe ait testler tek tek incelenebilir. Test Değerlendirmesi ekranında dönem, örnek ve test
seçimi yapılarak değerlendirmeler ve sonuç grafikleri görüntülenir. Dönem seçimi yapıldıktan sonra aradığınız örnek numarası henüz listede yer almıyor ise sonuçların değerlendirilme işlemi henüz tamamlanmamış anlamını taşır.
Test değerlendirmesi sayfası ile Aylık rapor sayfasında görülen raporlar birbirlerine çok benzemekle
birlikte Aylık raporda daha fazla detay bilgisi yer almaktadır. Bu nedenle Aylık raporların bilgisayarınıza
kayıt edilebilmesi amacı ile PDF formatında yayınlanmaktadır.
Test değerlendirmesi sayfasındaki görünüm seçilen programa göre değişkenlik göstermektedir.
Klinik Biyokimya, Immunoassay, Tümör Belirteçleri, Kardiyak, HbA1c, ASO, CRP, RF, İlaç Düzeyi ve
Hemogram programlarına ait testlerdeki test değerlendirilmesi aşağıdaki örnekte olduğu gibi görüntülenir.
14
İki farklı seviyenin bir arada ölçüldüğü Koagülasyon gibi programlara ait testler ise her iki örneği
içerecek şekilde raporlanır.
İdrar değerlendirmesinin görünümü ise aşağıdaki gibidir.
15
Aylık Rapor ve Katılımcı Sonuçları Listesi
Örneğe ait test değerlendirme raporu (Aylık rapor) ile sonuç, birim, kullanılan yöntem ve cihaz bilgilerinin yer aldığı listenin (Katılımcı sonuçları listesi) alındığı ekranlardır.
Aylık rapor, test değerlendirmesi ekranına göre daha fazla rapor detayı içermektedir. Örneğin yöntem ve cihaz performansları test değerlendirmesi ekranında yer almamaktadır. Ayrıca raporun yazdırılması ve bilgisayarınıza saklanması bu ekrandan daha kolay yapılmaktadır.
Gerek aylık rapor gerekse katılımcı sonuçları listesi için bilgisayarınızda Acrobat Reader uygulamasının kurulu olması gerekmektedir. Acrobar Reader, Adobe System Incorporated firmasının tescilli ürünüdür. Bu uygulama bilgisayarınızda yoksa internet üzerinden bilgisayarınıza yüklemelisiniz.
İstediğiniz raporu belirleyip Görüntüle düğmesini tıkladığınızda rapor karşınıza gelecektir. Raporun
gelme süresi internet hızına bağlı olarak değişkenlik gösterecektir. Eğer karşınıza rapor gelmez ise bilgisayarınızda Acrobat Reader yüklü değildir.
Test Değerlendirme Açıklaması
Sonuçlarınız üç farklı karşılaştırma seviyesinde değerlendirilir.
1. Sonucunuz tüm katılımcılar veya Mod bazında değerlendirilir.
2. Sonucunuz sizinle aynı yöntemi kullanan katılımcılar ile birlikte değerlendirilir.
3. Sonucunuz sizinle aynı yöntem ve aynı cihazı kullanan katılımcılar ile birlikte değerlendirilir.
Değerlendirme yapılırken aşağıdaki kıstaslar göz önüne alınmıştır.
1. Normal bir grupta katılımcıların % 95’inin 2 SD aralığında olması beklenir. Her üç seviye için ayrı
ayrı değerlendirme yapılırken, her seviyedeki 3 Standart Sapma’nın (3 SD) üzerindeki sonuçlar değerlendirme dışı bırakılır ve Ret edilen sütununda gösterilir. Her dışlama sonrasında standart sapma
yeniden hesaplanır ve dışlanması gereken başka sonuçlar bulunursa onlar da değerlendirme dışı
bırakılırlar. Geriye kalan laboratuvarlar Kabul edilen sütununda yerini alır. Kabul ve Ret edilen laboratuvar sayısının toplamı analizde değerlendirilmek için sonuç gönderen laboratuvarların toplam sayısını verir.
2. Kabul edilen sonuçlar için ortalama ve Standart Sapma yeniden hesaplanır ve ilgili sütunlarda
gösterilir.
3. Sonucunuzun grup ortalamasından farkı alınıp Standart Sapmaya bölünmesi ile Standart Sapma
Sırası (indeksi) elde edilir ve S.D.I. sütununda gösterilir. Sonucunuzun grup ortalamasına bölünmesi
ile de ortalamadan yüzde olarak sapmanız hesaplanır ve % sütununda gösterilir.
4. Son kabul tarihinden sonra gönderilen sonuçlar yapılmış olan değerlendirmeyi etkilemezler. Sonradan sonuç gönderen katılımcılar diğer katılımcıların değerlendirme sonuçlarına göre değerlendirilirler.
S.D.
: Standart Deviation – Standart Sapma
S.D.I. : Standart Deviation Index – Standart Sapma Sırası (indeksi)
16
Aşağıdaki örnekten yararlanarak aylık raporların nasıl okunması gerektiğini açıklanmaktadır.
Rapor başlığında laboratuvar kodu, test adı, dönem ve örnek bilgileri ile kullanılan yöntem ve cihaz
bilgisi yer almaktadır.
Bazı testlerde laboratuvarın girdiği birim ile değerlendirmenin yapıldığı birim birbirinden farklı olabilmektedir. Kırmızı yazı ile gösterilen Girilen Sonuç: 12.31 pg/mL yazısı laboratuvarın girdiği sonuç ve
birimi, soldaki Sonuç: 18.96 pmol/L ise birim dönüşümü sonrasında değerlendirmeye esas alınan ölçüm sonucunu göstermektedir.
Yukarıdaki örnekte değerlendirmenin Tüm sonuçlar, Yönteminiz ve Yöntem&cihaz olmak üzere üç
ayrı seviyede yapıldığı görülmektedir.
Tüm sonuçlar alanında; hesaplamaya esas alınan (Kabul edilen) laboratuvar sayısının 217, değerlendirmeye alınmayan (Red edilen) laboratuvar sayısının 13 ve toplam laboratuvar sayısının 230 olduğu,
ortalamanın 16.50 pmol/L, standart sapmanın (S.D.) ise 3.10 olarak hesaplandığı görülmektedir. Tüm
sonuçlar için standart sapma indeksi (S.D.I.) 0.79, varyasyon katsayısı (%CV) 18.77 ve ortalamadan
sapma %’si (% Bias) 14.9 olarak hesaplanmıştır. Yönteminiz ve Yöntem&Cihaz satırlarına ait değerler
de aynı şekilde raporda yer almaktadır.
Örnekte yer alan laboratuvar tüm sonuçlara göre değerlendirilmiş olsa Tüm Sonuçlar, yönteme
göre değerlendirilmiş olsa Yönteminiz satırındaki bilgiler esas alınacaktı. Ancak bu laboratuvar Yöntem
ve cihaza göre değerlendirilmiş ve son satırdaki değerler esas alınmış. Hangi satıra göre değerlendirildiği S.D.I. ve % Bias alanlarının altındaki sayılara bakılarak anlaşılabilir. Sayıların altında gri renkli zeminin
olduğu satır bu laboratuvarın hangi seviyede değerlendirildiğini göstermektedir. Buna göre laboratuvarın
bulunduğu grupta 97 laboratuvarın olduğunu, laboratuvarların ortalamasının 19.39 pmol/L, standart
sapmasının 1.07, S.D.I değerinin -0,40, %CV değerinin 5,52 ve % Bias değerinin -2,2 olduğu görülmektedir. S.D.I. değeri sıfıra ne kadar yakınsa laboratuvarın o kadar başarılı bir ölçüm yapıldığı söylenebilir.
Buna göre; hesaplanan -0,40 S.D.I. değeri ± 2 S.D.I.’dan küçük ve sıfıra yakın olduğu için başarılıdır.
Test değerlendirmesinin grafik olarak gösterimi için iki ayrı grafik kullanılmıştır. Bu grafiklerden ilki
katılımcı sonuçlarının dağılımını gösteren çubuk grafiktir. Bu grafikte her bir katılımcı sonucu belirli değer
aralıklarında bir araya getirilerek çubukları oluştururlar. Grafikte en arkada tüm sonuçların dağılımı görülmekte, hemen önünde yönteme göre dağılım yer almakta, daha önde yöntem ve cihaza göre değerlendirme ve en önde ise katılımcının kendisi bulunmaktadır.
17
Eğer değerlendirme sırasında Mod oluşumu gerçekleşmiş ise bu durumda grafiğin görünümü de
değişir. Katılımcının ait olduğu moda ilişkin sonuçlar yine çubuk grafiklerle gösterilirken diğer modlara
ait katılımcıların dağılımı çizgi grafik ile gösterilir.
Mod oluşumu, katılımcıların belirli kıstaslara göre sağlıklı olarak değerlendirilemediği durumlarda
kullanılmaktadır. Örneğin aynı yöntemi kullanan katılımcıların sonuçları birbirinden uzaksa ve sonuçlar
birden fazla noktada toplanıyorsa (bimodal) veya farklı yöntemi seçen katılımcı sonuçları birbirleri ile
anlamlı gruplar oluşturuyorsa ya da aynı yöntemi kullanmasına rağmen cihaz bazında, kullanılan kit
bazında anlamlı birliktelikler varsa değerlendirmeler Mod oluşturularak yapılmaktadır.
Aşağıda mod kullanılarak değerlendirmesi yapılmış bir grafik yer almaktadır.
Raporda kullanılan ikinci grafik türü ise Levey-Jennigs grafiğidir. Çubuk grafikte sadece ilgili örneğe
yönelik bilgiler yer almakta iken Levey-Jennings grafiğinde geçmiş aylara yönelik sonuçlar da yer alır.
18
Levey-Jennings grafiğinde sol eksen S.D.I. cinsinden, alt eksen ise gün/ay cinsinden değerler taşır.
Belirtilen gün/ay değerleri sonucun giriliş tarihidir. Grafikte sadece ±3 S.D.I.’a kadar olan değerler yer
alır. ±2 S.D.I. aralığı kırmızı çizgi ile belirtilmiştir. İstenen; hedef değer olan 0 S.D.I.’a tüm örneklerde en
yakın olabilmektir. Grafikte üç ayrı bilgi harfler ile simgelenmiştir.
•
•
•
Son kabul tarihinden sonra gelen sonuçlar geç anlamında G harfi ile
Örneğe ait gönderilmeyen sonuçlar yok anlamında Y harfi ile
±3 S.D.I.’dan büyük sonuçlar ise ret edildi anlamında R harfi ile gösterilmiştir.
Yukarıdaki grafikte katılımcının 29/02 tarihinde girdiği sonuç 3 S.D.I.’dan büyük olduğu için ret edilmiştir. Diğer sonuçlar ise 2 S.D.I. sınırları içindedir.
Grafiğin sağındaki açıklama bölümünde, grafikte kullanılan simge, S.D.I. değeri, sonuç giriş tarihi ile
örneğe ait yöntem ve cihaz bilgisi yer almaktadır. Dönem içerisinde cihaz veya yöntem değişikliğine
gidilirse grafikte farklı bir simge ile gösterilir. Katılımcı ilk örneğini 276 yöntem ve 112 kodlu cihaz ile
çalışmış, altıncı örneğe kadar yöntem veya cihaz değişikliği yapmamış, altıncı örneği ise 274 yöntem ve
178 cihazı ile çalışmıştır. Bu nedenle altıncı örnek grafikte ve sağdaki açıklama kutusunda daire ile simgelenmiştir. Ayrıca yine sağdaki kutuda seçilen yöntem ve cihaz kodları belirtilmiştir.
Aşağıda ideale yakın bir grafik yer almaktadır.
Koagülasyon programına ait raporlar diğer programların raporlarından biraz daha farklıdır. İki farklı
yoğunlaşmadaki (konsantrasyon) örnekler bir arada değerlendirilerek rapor oluşturulur. İki örneği bir
arada değerlendirirken Youden grafiği kullanılmıştır.
Aşağıdaki örnekte sol eksen 2.nci örnek S.D.I. alt eksen ise 1.nci örnek S.D.I. değerlerini vermektedir. 1 S.D.I. sınırları yeşil çerçeve ile 2 S.D.I. sınırları ise kırmızı çerçeve ile belirlenmiştir. Grafik 4 S.D.I.’a
kadar olan değerleri gösterebilmektedir. Katılımcının her iki örneği için hesaplanan S.D.I. değerlerinin
19
kesişme noktası mavi daire ile işaretlenmiştir. Katılımcı laboratuvar ile aynı yöntemi kullanan diğer katılımcıların grafikteki yerleri kırmızı daire ile gösterilmekte, diğer katılımcılar ise sarı kare ile grafikte yer
almaktadırlar. Grafikte 1.nci örnek S.D.I. değerinin 1.1, 2.nci örnek S.D.I. değerinin ise 0.3 civarında
olduğu anlaşılmaktadır. Dağılımın 2 ve 3 numaralı parçalar ekseninde uzandığı görünmektedir ve bu
beklenen bir durumdur.
Youden Grafiğinde, 1 numaralı örnekte diğer katılımcıların ortalamasına göre düşük okuyanlar grafiğin solunda, yüksek okuyanlar grafiğin sağında, 2 numaralı örnekte diğer katılımcıların ortalamasına
göre düşük okuyanlar grafiğin alt kısmında, yüksek okuyanlar ise üst kısmında yer alırlar.
Youden Grafiğini 4 parçaya ayırarak yorumlayabiliriz. Her iki örnekte de diğer katılımcılara göre daha
yüksek sonuç elde eden katılımcılar 2 numaralı parçada, daha düşük sonuç elde eden katılımcılar ise 3
numaralı parçada yer alırlar. Örneklerden birinde düşük diğerinde yüksek değer okuyan katılımcılar ise
1 ve 4 numaralı parçalarda yer alır. 1 ve 4 numaraları parçalarda yer alan katılımcıların yoğunlaşmaya
(konsantrasyona) bağlı olarak diğer katılımcılardan farklı sonuçlar elde ettikleri ve bu durumun tesadüfi
hataya bağlı olduğu söylenebilir. 2 ve 3 numaralı parçada yer alan ve gruptan belirgin şekilde uzak kalan
katılımcıların ise bir nedene veya hataya bağlı olarak uzak düştükleri düşünülmelidir.
İdrar raporlarında aylık dağılım grafiği yer alır. Bu grafikte her örneğe ait katılımcıların % cinsinden
dağılımı gösterilmektedir. Dağılımı oluşturan her bir sonuç farklı renkler ile grafikte yer alır. Raporu inceleyen katılımcı kendi gönderdiği sonucun o örnekteki yerini sarı daire simgesi ile görecektir.
20
Her teste ait rapor sayfasının altında Yöntem bazında Cihaz Performansları yer almaktadır.
İdrar raporlarında ise katılımcıların okumuş oldukları sonuçların dağımı yer almaktadır.
Çalışılan Tüm Sonuçlar
Seçilen program için göndermiş olduğunuz bütün sonuçları toplu olarak görebildiğiniz ekrandır. Rapor türü olarak SDI listesi seçilirse aynı ekranda her bir örnek için hesaplanan S.D.I. değerleri yer alır.
Katılımcının dönem içinde herhangi bir test için yöntem veya cihaz değiştirmesi durumunda, her yeni
yöntem ve cihazı için yeni bir satır daha oluşturulur. Katılımcının bu yöntem ve cihaza ait sonuçları yeni
satırda gösterilir.
S.D.I. listesinde dışlanan örneklere ait değerler kırmızı zemin üzerinde gösterilmektedir.
21
İzin Verilen Hata Raporu
İzin verilen hatanın hesaplanabilmesi için iç kalite kontrol % CV değeriniz ile dış kalite kontrol % Bias
değerinizden yararlanılır. % CV sütunlarına son bir ay içerisinde internal kalite kontrolden elde ettiğiniz
3 farklı düzeye kadar % CV değerinizi girdiğinizde; program o aya ait eksternal kalite Bias’ını da dikkate
alarak ;
Hesaplanan Toplam Hata = Bias + 1,65 x
%
%
%
formülü yardımı ile izin verilen hata değerlerini hesaplayacaktır. Hesaplanan toplam hata % Toplam
sütununda gösterilir.
Örneğe ait değerlendirmeler yapılıp % Bias hesaplandıktan sonra İzin Verilen Hata Raporu 3 farklı
kalite ölçütüne ait değerler ile katılımcıların bilgisine sunulur. Bu spesifikasyonlar, ABD'de yasal zorunluluk olan CLIA 88, Almanya'nın ulusal ölçütü olan Rilibak ve Fraser'in önerdiği Biyolojik Varyasyon temelli değerlerdir. Biyolojik Varyasyon için de 3 ayrı ölçüt bulunmaktadır. Bunlar; İstenen (Desirable), En uygun (Optimum) ve En az (Minimum) ölçütleridir. Raporumuzda bu ölçütlerden İstenen
Biyolojik Varyasyon %’si yer almaktadır.
Hesaplanan toplam hata tarafından aşılmış değerler raporda kırmızı renkle gösterilmektedir.
22
Dönem Sonu Raporu
Katılımcıların dönem boyunca gönderdikleri tüm sonuçların bir arada değerlendirildiği dönem sonu
raporunda iki farklı grafik yer almaktadır.
Grafiklerden ilki doğruluk grafiğidir. Bu grafikte tüm katılımcılar birer simge ile yer alırlar. Bazı
panellerde dönem boyunca 4 ayrı yoğunlaşmada (konsantrasyonda) toplam 12 örnek, bazı panellerde 2
ayrı konsantrasyonda 8 veya 12 örnek katılımcılara gönderilmektedir. Aynı yoğunlaşmadaki 3’er adet
örnek doğruluk grafiğine esas alınmaktadır. Katılımcının grafikte yer alabilmesinin ön koşulu tekrarlanan
üç örneğe ait sonuç göndermiş olmasıdır. Katılımcının birbiri ile aynı olan en az 3 örnekte elde ettiği
sonuçların ortalamaları esas alınarak Ortalama Değişkenlik Katsayısı (%CV) ve Ortalama Doğruluk Katsayısı (%Bias) hesaplanır. Bütün katılımcılar için ayrı ayrı hesaplanan ve her iki hesaplamadan elde edilen değerlerin kesişme noktaları grafikte işaretlenir. Grafikte katılımcı ile aynı yöntemi kullanan laboratuvarlar çarpı ile diğer katılımcılar ise artı ile gösterilir. Katılımcının hesaplanan değeri ise mavi
daire ile grafikte yer alır.
Grafikte tüm katılımcılar için ve aynı yöntemi kullanan katılımcılar için % 95 güven aralığı kesik
çizgiler ile gösterilmiştir. Tüm katılımcılar için siyah aynı yöntemi kullanan katılımcılar için mavi renkte
gösterilen % 95 güven aralığı, % Bias ekseninde en küçük % 2.5 ile en büyük % 2.5’da bulunan katılımcıların atılması ile oluşturulur. Aynı işlem %CV ekseninde en büyük % 5’in atılması ile elde edilir.
Grafiğin sağ tarafındaki tabloda katılımcı için hesaplanan değerler yer almaktadır.
Kabul edilen katılımcı sayısı, dönem boyunca tekrarlayan en az üçer örnek için sonuç göndermiş
katılımcıların sayısını, red edilen katılımcı sayısı ise bu katılımcılardan %95 güven aralığının dışında kalan
katılımcı sayısını göstermektedir. Bu sayılar aylık raporlarda görülen toplam katılımcı sayılarından daha
düşüktür.
23
İkinci grafik regresyon analizi’dir. Bu grafikte 4 ayrı yoğunlaşmadaki (konsantrasyon) 3’er örnek
için hesaplanan ortalama değerler ile aynı yöntemi kullanan katılımcıların ortalaması ayrı simgeler halinde
gösterilir. Ortada yer alan çizgi hedef değer çizgisidir. Hedef değer çizgisinin iki yanında yer alan çizgiler
ise %10’luk kabul edilen aralığı göstermektedir. Grafiğin sol ekseninde birbiri ile aynı olan örneklere ait
sonuçların ortalaması alt ekseninde ise yine birbiri ile aynı olan örneklere ait tüm sonuçların ortalaması
yer alır. Aynı işlem yöntem bazında da tekrarlanır ve baklava dilimi simgesi ile gösterilir.
Grafiğin sağında yer alan tabloda ise sonuç ve yöntemin eğim (Slope), kesişim (Intercept) ve
bağlılaştırma (Correlation Coefficient) değerleri yer alır.
24
İletişim Ekranı
Sizden gelecek sorular ve geri bildirimlere çok önem vermekteyiz. Bu nedenle bize KBUDEK ile ilgili
her türlü soru ve sorununuz iletebilirsiniz. İstediğiniz zaman bize soru sorabilmeniz amacı ile iletişim
ekranını oluşturduk.
Soru ekranından bize sormak istediğiniz soruları yazabilir, Soru & Cevap ekranından önceden sormuş olduğunuz soruları ve cevaplarımızı inceleyebilirsiniz.
25
Sıkça Karşılaşılan Sorunlar
Aşağıdaki hatalar nedeni ile katılımcılar değerlendirmede dışlanabilmektedirler.
Yanlış örneğin çalışılması
Her aya ait flakonun üzerinde o ayın adı yazmaktadır. (OCAK 01 gibi) Flakonun üzerindeki ayı
kontrol etmeden çözmeyiniz.
Serum flakonunun az ya da çok sulandırılması
Her aya ait serum flakonu kutudan çıkan dokümanda belirtilen miktarda distile su ile sulandırılmalıdır.
Sulandırılan serumların saklanma süreleri
Sulandırılan serumlar kısa süre içinde kullanılmayacak ise mutlaka derin dondurucuda saklanmalıdır.
Koagülasyon testleri için kullanılacak serum –4 derecede 4 saat, diğer testler için kullanılacak serum ise
–4 derecede 30 saat, –20 derecede 3 ay, -80 derecede 12 ay saklanabilir. Sulandırıldıktan sonra belirtilen
süre ve ısı derecelerinde saklanmayan serumlar durağanlıklarını yitireceği için elde edilecek sonuçlar
değerlendirme sırasında dışlanmanıza neden olabilecektir.
Yanlış yöntem ve cihaz seçilmesi
Yanlış seçilen yöntem ve cihaz laboratuvarınıza ait SDI (Standart Deviasyon Indeksi) değerini olumlu
ya da olumsuz yönde değiştirebilir. Her iki durumda sizin kendinizi değerlendirmenizi etkiler.
Yanlış birim seçilmesi
İkinci birimin seçilmesi durumunda, girilen sonuç birimler arası dönüşüm katsayısı ile çarpılarak birinci birime dönüştürülür. Birinci ve ikinci birimler arası dönüşüm çarpanının bir (1) olduğu testler bu
hatadan etkilenmezler. Diğer testlerde ise bu hata sizi ölçümünüzün çok uzağında bir yerlerde değerlendirmemize neden olur.
Sonucun yanlış girilmesi
Internet üzerinden sonuç girişi yapılırken, seçmiş olduğunuz birim ile cihazlardan çıkan birimin farklı
olduğu durumlarda gerekli dönüşüm çarpanlarını kullanarak sizden istenen birim cinsinden sonuç girişi
yapmalısınız. Sonuç girişinde ondalık ayıracı olarak nokta kullanılmalıdır. Girdiğiniz sonucu doğru yazdığınızdan emin olmanız için saklama işleminden önce sonuçlarınızı kontrol etmeniz uygun olacaktır.
Analite ait dikkate alınması gereken dönüşüm faktörü var mı?
BUN, Üre gibi testlerde dönüşüm faktörünün yanlış uygulanması veya uygulanmaması durumunda
karşılaşılan bir hatadır.
Son dönemde yöntem veya cihaz değişikliği oldu mu?
Laboratuvarınızda yöntem veya cihaz değişikliği olduysa sonuçlarınızı girmeden önce test tanımlarından gerekli düzeltmeleri yapmalısınız.
Internet kaynaklı hatalar
Uzun süre sayfanın açık kalması, internet bağlantısının kesilmesi, v.b. durumlarda sonuçlar sağlıklı
olarak kayıt edilememektedir. Örneğe ait sonuçların girişi yapılıp Sakla düğmesine basıldıktan sonra
sonuçlarınızın sağlıklı bir şekilde gönderildiğinden emin olmanız için tekrar aynı sayfaya dönüp girdiğiniz
sonuçları kontrol etmeniz yararlı olacaktır.
26
Sıkça Sorulan Sorular
Cihazım test tanımlarında görünmüyor.
Test tanımı yaparken cihazınız tanımlı cihazlar arasında yoksa Diğer Cihaz seçeneğini kullanıp alt
tarafta açılan kutucuğa cihazınızın marka ve modelini yazabilirsiniz. Aynı cihazı kullanan laboratuvar
sayısı 5’e ulaştığında sistemimize eklenecektir.
Yöntemim test tanımlarında görünmüyor.
Kit tanıtımında yazan yöntem, test tanımlarında yoksa tanıtım materyalini (prospektüsü)
0212 231 32 52 numaralı faksa gönderebilirsiniz. Uzman doktorlarımız sizin adınıza yönteminizi
belirleyecek gerekirse yeni yöntem olarak sistemimize kayıt edecektir. Faks çekerken kit tanıtım
materyali üzerine laboratuvar numaranızı veya çalıştığınız kurumun adını yazmayı unutmayınız.
Cihazımdan çıkan birim test tanımlarında görünmüyor.
Test tanımlarında en çok kullanılan birim ile uluslararası kabul gören birim bilgisine yer verilmiştir.
Her iki birimin de aynı olduğu testlerde sadece bir birim tanımlanmıştır. Yapılması gereken; test
tanımlaması sırasında cihazda kullanılan birime en yakın birimi seçmek ve sonuç girilirken gereken
dönüşüm işlemini yapmak olacaktır. Aşağıdaki birimler birbirine eşittir.
U/L
= mU/mL
kU/L
= U/mL
µU/mL = mU/L
ng/L
= pg/mL
µg/L
= ng/mL
Gelen örnek çok yüksek değer içerdiği için cihazım ölçemiyor.
Elde edilen sonuç cihazınız üst imitlerinin üzerinde ise sulandırarak ölçüme devam edilmelidir.
Gelen örnek çok düşük değer içerdiği için cihazım ölçemiyor.
Elde edilen sonuç cihazınızın alt limitlerinin altında ise cihazın alt limiti ölçülen sonuç olarak bildirilmelidir.
Sonuçlarımın girişini yaptım. Sonuçlar KBUDEK’e ulaştı mı ?
Sonuçların sağlıklı olarak KBUDEK’e ulaşıp ulaşmadığını yine sonuç girişi ekranından öğrenebilirsiniz.
Sonuçlarınızı sakladıktan sonra otomatik olarak ana sayfaya yönlendirileceksiniz. Ana sayfadan tekrar sonuç girişini tıklayarak gerekli dönem ve örnek bilgilerini seçtiğinizde sakladığınız sonuçlar karşınıza gelmelidir.
Bir başka kontrol şekli ise Bilgilendirme sayfasıdır. Bu sayfada o ay çalışılacak örnekler ile sonuç
giriş tarihleriniz yer almaktadır.
Çalışmamı zamanında tamamlayamadım. Sonuçlarımı değerlendirme sonrasında yollayabilir miyim?
KBUDEK sitesi her ayın ilk günü sonuç girişine açılmakta, ayın son günü saat 18:00’de sonuç girişine
kapatılmaktadır. Site sonuç girişine kapatıldıktan sonra internet üzerinden sadece geç katılım girişi
yapılabilmektedir. Ayrıca faks veya mail ile gönderilen sonuçlar da geç katılım kapsamında bir sonraki ayın değerlendirilmesi sırasında KBUDEK uzmanları tarafından girilebilmekte ve raporları yayınlanmaktadır. Geç gelen sonuçlar; ortalamaları etkilememekte ve dönem sonu raporlarına yansımamaktadır. Faks ya da mail yolu ile göndereceğiniz sonuçların başına mutlaka laboratuvar numaranızı
ve hangi örneğe ait olduğu bilgisini yazmalısınız. Kullanıcı kodunuzu ve şifrenizi belirtmenize gerek
yoktur. Sonuçları gönderebileceğiniz faks ve mail adresleri aşağıdadır.
Faks : 0212 231 32 52
Mail : [email protected]
Dönem sonu raporu ne zaman yayınlanır?
Dönem sonu raporları bir sonraki yılın Şubat ayı içerisinde yayınlanmaktadır.
Katılım Belgeleri ne zaman gönderiliyor?
KBUDEK katılım belgeleri bir sonraki yılın Şubat ayı içerisinde katılımcılara ulaştırılmaktadır.
27
Erişim Bilgileri
KLİNİK BİYOKİMYA UZMANLARI DERNEĞİ
Ergenekon Mahallesi Halaskargazi Cad. No:61 Kat:3 Pangaltı / Şişli - İstanbul
Telefon : 0212 241 26 53
Faks
: 0212 241 26 54
Web
: www.kbud.org.tr
e-posta : [email protected]
İNTERKOM BİLGİSAYAR HİZMETLERİ DANIŞMANLIK ve TİC. LTD. ŞTİ.
Abide-i Hürriyet Caddesi Hasat Sokak No: 30/32 Kat 3 Daire 9 Şişli / İSTANBUL
Telefon : 0212 234 40 93
Faks
: 0212 231 32 52
Web
: www.interkombilgisayar.com.tr
e-posta : [email protected]
28
Download

KBUDEK Eksternal Kalite Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu