TİP 1 DİYABETLİ İÇİN
SOSYAL GÜVENLİK
İŞE GİRME SORUNLARI
ENGELLİLİK
SOSYAL GÜVENLİK DURUMU
• Aile durumuna
bakılmaksızın sağlık
hizmeti verilmekte
18 yaşına
kadar
18 yaşından
sonra
• Sigortalı çalışan veya
emekli ebeveynin
bakmakla yükümlü
olduğu kişi olarak
sağlık hizmetinden
yararlanmakta
• Bakmakla
yükümlü olunan
kişi olmayanlar ise
yeşil kart sistemi
Yeşil Kart
SOSYAL GÜVENLİK NEDEN
ÖNEMLİ?
• Diyabet bakımı masraflı ve tüm ömre yayılan bir
süreçtir.
• Tip 1 diyabet çocuklarda görülen kronik bir
hastalık olduğu için çocukların diyabetleriyle
yaşamayı öğrenmeleri zorlu bir süreçtir.
• Tip 1 diyabet kontrolü geleceğe etki eder.
Tip 1 Diyabetli Oranları
Tip 1 Diyabetli Sayısının Az Olması Çocuğun
Hastalığa Alışmasını Zorlaştırır.
Dünya Nüfusu
Tip 1-Tip 2
Çocuk-Yetişkin
400 milyon
40 milyon
7 milyon
50 bin
20 bin
30 bin
Tip 1 Diyabetli Yetişkin Olduktan Sonra
Tip 1 Diyabetlilerin İşe
Girme sorunları
• Diyabetli olunmasının
işe kabul edilmeme
sebebi olması
• Tip 1 diyabetlilerin
yetersiz olacağının
düşünülmesi
• Tip 1 diyabetlilerin
hastalıkları dolayısıyla
mesailerini aksatacağı
düşünülmesi
Çalışma Hayatındaki
Sorunlar
• Kan şekeri ölçümlerinin
yapılmasının atlanması
• Çalışma hayatı içinde
ani şeker düşüklükleri
• Öğünlere dikkat
edilememesi insülin
yapılmasının atlanması
ENGELLİ TANIMI
•Türkiye’nin de taraf olduğu BM Engelli
Kişilerin Haklarına Dair Uluslararası
Sözleşme’ye göre; «Normal bir kişinin
kişisel ya da sosyal yaşantısında kendi
kendisine yapması gereken işleri,
bedensel veya ruhsal yeteneklerindeki
kalıtımsal ya da sonradan olma herhangi
bir noksanlık sonucu yapamayanlar.»
•Engelli kişiler ise; çeşitli engellerle
Tanımlardan yola çıkarak diyabet engel
midir? Engelse neden engeldir?
Tanımlara göre diyabetli olmak bir engellik
sayılabilir. Çünkü;
•Pankreas organındaki hücrelerin tahrip
olmasının sonucu oluşan Tip 1 diyabet bir ömre
yayılan ciddi bir kontrolü gerektirir.
•Diyabet tedavisinde kişi başkalarının desteğine
ihtiyaç duyabilir.
•Şeker düşüklüğü durumunda diyabetli kişi kendi
kendine yapması gereken işleri yapamaz hale
gelir.
Diyabetliler İçin Engellilik
Oranları
• Diyet ve oral anti diabetiklerle kontrol altına alınan,
komplikasyon yapmamış Tip2 Diabetesmellitus %20
• Komplikasyon yapmamış olan, açlık kan şekeri 200 mg’ın
altında tutulabilen, ketoz ve hipoglisemi göstermeyen TipI
diabetes mellitus %30
• Açlık kan şekeri sürekli olarak 200mg’ın altında
tutulamayan, komplikasyon yapmış ketoz gösteren Tip1
diabetes mellitus %40
Engelli Hakları
• Birçok hizmette indirim (su, digitürk, şehir içi
ulaşım, vergi, THY vb.)
• EKPSS’ye girme hakkı ve dolayısıyla engelli
kadrolarına istihdam hakkı
• Erken emeklilik
• Emlak vergisi muafiyeti
• Engelli çocuğu olanlara nöbet muafiyeti
• Engelli çocuğu olan annelere erken emeklilik
hakkı
Engelli Kadroları
• Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet
Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik m. 10’a
göre; Engellilerin kadro sayısının tespitinde, ilgili kamu
kurum veya kuruluşunun, yurtdışı teşkilatı hariç, toplam
dolu memur kadro sayısının %3'ü dikkate alınır.
• Engellilerin istihdam edileceği uygun münhal kadro
bulunmadığı takdirde hizmet gereklerine ve genel
hükümlere göre diğer münhal kadrolarda değişiklik
yapılarak gerekli kadrolar temin edilir.
• İş Kanunu m. 30’a göre; işverenler, elli veya daha fazla işçi
çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu
işyerlerinde ise yüzde dört engelli işçi çalıştırmakla
yükümlüdür.
Diyabet Nedeniyle İşe Alınmama Durumuyla
Mücadelede Dayanak Kanun Maddeleri
• Anayasa 70.Madde 2. fıkrasına göre; “Hizmete alınmada,
görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım
gözetilemez.”
• Anayasa m. 10 “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi
düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. ”
• 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun m. 14; «İşe başvuru,
alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın
sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma
koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta
engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.»
• Türk Ceza Kanunu m. 122’de bir kişinin engellilik sebebiyle
işe alınmasının engellenmesi suç olarak sayılmıştır.
Sonuç olarak,
• Diyabet, BM Engelli Kişilerin Haklarına Dair
Uluslararası Sözleşmede yer alan tanıma göre bir
engel halidir ve diyabetli kişiler bu kapsamda
engellidir.
• Mevcut mevzuata göre de diyabet engellilik hali
olarak sayılmakta; ancak sadece diyabet engellilere
sağlanan bir takım haklardan faydalanmak için
yeter engel hali olarak kabul edilmemektedir.
• Diyabetlilerin sadece engelli statüsünde sayılması iş
yaşamında veya sosyal hayatta karşılaştıkları
sorunları bertaraf edecek nitelikte olmadığı
düşünülmektedir. Zira engelli kadrosu halihazırda
kısıtlıdır.
Sonuç olarak,
• Devletin engelli kişiler arasında farklılıklar
olduğunu dikkate alarak engelliler için
proje geliştirmesi gerektiğinin altını çizmek
gerekir. Tam da bu noktada devletin tüm
engelliler için ortaya koyduğu tutumun ele
alınarak eleştirilmeye ihtiyacı vardır.
• Diyabetlilerin karşılaştığı zorluklar tetkik ve
tespit edilerek ihtiyaç olunan korunmanın
belirlenmesi ve bu doğrultuda projeler
üretilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Tip 1 diyabetli avukat gamze gedikli
Teşekkürler..
Download

Av.Gamze Gedikli`nin sunumu için tıklayınız