Otonom Ganglionları
Etkileyen İlaçlar
Genel Bilgiler





Otonom ganglionlarda uyarı geçişi asetil kolin
tarafından nikotinik reseptörlerin uyarılması ile
sağlanır.
Bu yapılarda Ak’nin sentezini yada depolanmasını
bozan hemikolinium;
Sinir ucundan salıverilmesini engelleyen botulismus
toksini ve yerel anestezikler;
Ak ile reseptör arasında etkileşmeyi önleyen
hekzametonyum ve
Ak’nin etkisini taklit eden lobelin gibi ilaçlar otonom
ganglionları etkileyen ilaçlar arasında sayılırlar.
2-17
Ganglionların anatomisi
3-17
Kolinerjik sinir
ucundaki
fizyolojik olaylar


A: kolin sinir ucu
sitoplazmasına
sodyuma bağımlı
olarak girer. bu olay
hemikolinium
tarafından engellenir.
B: sentezlenen
asetilkolinin vezikül
içerisine alınması
vezamikol tarafından
engellenir.
4-17
Sınıflandırma

Ganglionları uyaranlar





Nikotin
Lobelin
Tetrametilamonyum (TMA)
Dimetilfenilpiperazinyum (DMFP)
Ganglionları bloke eden ilaçlar


Önce uyarıp, sonra bloke edenler: Nikotin, Fizostigmin,
Neostigmin, OF ile zehirlenme
Doğrudan uyarı geçişini engelleyenler: hekzametonyum,
tetraetilamonyum (TEA), pentolinium, klorisondamin,
5-17
penpidin, trimetafan, mekamilamin, spartelin
Ganglionları Uyaran İlaçlar

Nikotin


Etkileri son derece karışıktır. Sempatik uyarı
ve parasempatik baskı ile kalp hızında artışa yol
açarken bunun tam tersi de olabilmektedir.
Küçük dozlarda kalp hızının artmasına ve kan
basıncının yükselmesine neden olurken, büyük
dozlarda tersi etki meydana getirir.
MSS üzerine önce uyarı, sonra baskı meydana
getirir. Solunumu uyarır fakat bir süre sonra
baskılar. Genellikle psişik, bazen de fiziksel
bağımlılık yapar.
6-17
Ganglionları Uyaran İlaçlar

Nikotin


MSS üzerinde dopaminerjik sinirleri uyararak dopamin
salgılanması ve kendini iyi hissetmeye (öfori) yol açar.
Merkezi ve çevresel etki ile kusmaya neden olur.
Kalp damar sisteminde küçük dozları hem uyarıcı hem
de baskıcı sinirleri uyarır. Ancak baskıcı sinirler daha etkili
olduğu için kalp hızında yavaşlama meydana gelir. Kalbin
yaptığı iş ve koroner kan akımını artırır ama oransal
olarak kan akımı az olduğu için kalp damar yetmezliği
olanlarda ön göğüs ağrısına eğilimi artırır. Kanın
pıhtılaşmasını kolaylaştırır.
7-17
Ganglionları Uyaran İlaçlar

Nikotin



Mide bağırsakta parasempatik uyarı ile
peristaltik hareketleri artırarak sürgüne yol açar.
Sindirim salgılarını artırır. Bulantı ve kusmaya
sebep olur.
Çizgili kaslarda küçük dozları uyarı geçişini
kolaylaştırır, ancak büyük dozları uyarıyı takiben
spazmlı felce yol açar.
Salgı bezlerinde otonom ganglionlar üzerinden
göz, tükürük ve solunum salgılarını önce artırır,
daha sonra azaltır.
8-17
Ganglionları Uyaran İlaçlar

Nikotin


Hormonal sistemde hipofizden ADH ve
kortikotropin salıverilmesini artırır, LH ve
prolaktin salıverilmesini azaltır. Kortikotropin
salıverilmesi sonucu adrenal korteksten kortizol
ve pankreastan insülin salınımı artar.
Sağaltım yönünden önemi yoktur. Toksikolojik
önemi olan bir maddedir. Sigarayı bırakmak
isteyen kişilerde nikotin sakızı ve nikotin bandı
olarak kullanılır.
9-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Başlıca iki gruba ayrılırlar.

Birinci grupta yer alan Nikotin gibi
ganglionlardaki Ak reseptörlerini uyaran ilaçlar
Ak’den daha uzun süre ganglionları uyarır.
Nikotinin yanısıra neostigmin, fizostigmin gibi
parasempatomimetik ve AkE inhibitörü ilaçlarla
(OF ve karbamat insektisidler gibi)
zehirlenmelerde reseptörde Ak’nin aşırı uyarımı
sonucu depolorizasyon sonucu felç meydana
getirirler.
10-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Başlıca iki gruba ayrılırlar.

İkinci grupta yer alan hekzametonyum,
tetraetilamonyum (TEA), mekamilamin gibi
ilaçlar nikotinik reseptörleri uyarmaksızın Ak ile
yarışmalı bir şekilde bu reseptörleri antagonize
ederek etkirler. TEA ve hekzametonyum
sempatik ve parasempatik ganglionlar arasında
seçicilik göstermezler. Bu iki ilacın kalp-damar
sistemi üzerine etkilerine hızlı tolerans gelişmesi
tedavide değerini düşürür.
11-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Farmakokinetikleri


Kuvarterner amin türevi maddelerin sindirim yolu
ile biyoyaralanımı düşüktür. Kan-beyin engellini
geçemezler.
Ancak ikincil amin türevi bir madde olan
mekamilaminin hem sindirim yolu ile
biyoyararlanımı iyidir hem de kan-beyin engelini
kolay geçer.
12-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Etkileri


Kan basıncının yüksekliğinde ve çevre damar
hastalıklarının sağaltımında kullanılırlar.
Hem sempatik hem de parasempatik ganglionları
ayrım göstermeksizin bloke ettikleri için
kullanımları sırasında sık sık istenmeyen etkilerle
karşılaşılır.
13-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Etkileri

Kalp damar sistemi:



Arter ve venleri genişletirler. Çevre damar direncini ve
kalbe venöz kanın dönüşünü azaltırlar. Konjestif kalp
yetmezliğinin belirtilerini azaltırlar ve kan basıncını
düşürüler.
Özellikle ayağa kalkan hastalarda aşırı tansiyon
düşüklüğü nedeni ile bayılma görülebilir.
Böbreklerde kan akımını ve glomerüler süzülmeyi
azaltırlar.
14-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Etkileri

Mide bağırsak:


Sindirim hareketlerini ve tonusunu azaltarak içeriğin
geçiş süresini uzatıp pekliğe sebep olurlar.
Salgı bezleri:



Parasempatolitik etki ile salgıları azaltırlar.
Ağız, boğaz, göz ve solunum yolları ve deride
kurumaya yol açarlar.
Mide asit salgısını da azaltırlar.
15-17
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Etkileri

Diğer etkileri:




Pupillayı genişletirler, göz uyumunu bozarlar.
Ereksiyon ve ejekülasyon güçlüğüne ve sonunda
cinsel isteğin kaybolmasına yol açalar.
İdrar tutukluğuna yol açarlar.
İstenmeyen etkileri:

Hafif etkiler arasında: Görme bozukluğu, deri ve
mukozalarda kuruma, idrar çıkarmada güçlük, cinsel
isteksizlik, peklik, bulantı, kusma, kan basıncının
16-17
düşmesi ve bayılma sayılabilir.
Ganglionları Bloke Eden İlaçlar

Etkileri

İstenmeyen etkileri:


Ciddi etkiler arasında: Kan basıncında aşırı düşme,
mide bağırsak hareketlerinin tamamen durması, göz
uyumunun bozulması ve idrar tutukluğu sayılabilir.
Kullanılmaları


Veteriner hekimlikte OF ve karbamat
insektisidlerle zehirlenmelerde,
İnsan hekimliğinde ameliyatlarda kan basıncını
düşürerek kanamaya eğilimin azaltılması ve
yüksek tansiyonun sağaltımında kullanılır.
17-17
Download

Otonom Ganglionları Etkileyen İlaçlar