Parasempatolitik
İlaçlar
1
Genel Bilgiler


Antikolinerjik ilaçlar olarak da bilinirler.
Post ganglionik;
Düz kas
 Kalp kası
 Salgı bezi vb yapılarda Ak’nin muskarinik
etkilerini engellerler.


Sempatik sinirle uyarılsa da Ak’nin NM
olduğu ter bezi ve iskelet kası damarları gibi
yapılarda da uyarı geçişini engellerler.
2-32
Genel Bilgiler


Daha geniş kapsamı ile bir parasempatik
sinirle kontrol edilsin yada edilmesin
muskarik reseptörleri kapatarak uyarı geçişini
engelledikleri için antikolinerjik-muskarinik
ilaçlar olarak adlandırılırlar.
Bu ilaçların etkileri atropine benzediğinden
atropin-benzeri ilaçlar olarak da bilinirler.
3-32
Genel Bilgiler

Bu ilaçlara



Tükürük, ter ve solunum sistemindeki salgı
bezleri en duyarlı yapılardır.
Pupiller ve kalpteki musakarinik reseptörler orta
derecede duyarlıdır.
Mide-bağırsak kanalı ve idrar kesesindeki
reseptörlerin duyarlılığı ise azdır.
4-32
Genel Bilgiler



Adifenin ve flavoksat hem muskarinik
reseptörleri kapatır, hem de papaverin
benzeri etki ile düz kasları gevşetir.
Kuvarterner amin türevi (hyosin n-butil
bromür, propantelin) ilaçlar kan beyin
engelini aşıp MSS’de etki gösteremezken;
Tersiyer amin yapılılar (atropin, skopolamin)
bu engelli kolayca geçip MSS’de etkili olur.
5-32
Genel Bilgiler


Parasempatolitik ilaçlar kolinerjik reseptörlere
Ak ile yarışmalı olarak bağlanırlar.
Nöro-efektör yapılarda Ak’nin miktarının
artırılması (AkE etkinliğinin azaltılması) yada
musakarinik ilaçların (karbakol, betanekol)
yüksek dozda uygulanması durumunda
parasempatolitik ilaçların etkinliği azalır yada
tersine çevrilebilir.
6-32
Genel Bilgiler


Atropin fazla miktarda uygulandığında
muskarinik reseptörler için seçiciliği kaybolur.
Bu durumda zayıf da olsa;




Nikotinik,
Adrenerjik,
Histaminerjik ve
Serotonerjik reseptörlerde de uyarı geçişini
engeller.
7-32
Sınıflandırılmaları

Kaynak ve kimyasal yapılarına göre
Parasempatolitik ilaçlar




Belladon alkaloidleri (BA)
BA’lerinin yarı sentetik ve sentetik türevleri
Seçici etkili ilaçlar ve
Papaverin benzeri düz kas gevşeticiler olarak
sınıflandırılabilirler.
8-32
Belladon Alkaloidleri

Kaynak ve özellikleri
Güzel avrat otu
(Atropa belladona)
(Atropin)

9-32
Belladon Alkaloidleri

Kaynak ve özellikleri

Banotu
(Hyoscyamus niger)
(Skopolamin),
http://www.naturatours.ch/Bilder/Hyoscyamus_niger.jpg
10-32
Belladon Alkaloidleri

Kaynak ve özellikleri

Tatula
(Datura stramonium)
(Atropin)
http://odla.nu/artiklar/images/bilder/datura-stramonium-froplanta.jpg
11-32
Belladon Alkaloidleri

Kaynak ve özellikleri

Atropin kimyasal olarak;


Skopolamin ise;


D,L-hiyosiyamin
L-hiyosin’dir.
Belladon alkaloidlerin L-izomerleri D-izomerlerine
göre 100 kat daha etkindir.
12-32
Belladon Alkaloidleri

Farmakokinetik



Doğal alkaloidler (atropin, skopolamin) ağız yolu
ile verildiklerinde hızlı ve tama yakın oranda
emilirler.
Atropin metilnitrat gibi kuvarterner amin
türevleri sindidirm kanalından % 10-30 oranında
emilirler.
Etkileri verilmelerini takiben bir saat içinde
başlayıp 3-6 saat süre ile devam eder.
13-32
Belladon Alkaloidleri

Farmakokinetik


Atropin kan-beyin engelini ve plasentayı kolay
geçer.
Tavşanlar bağırsak ve karaciğerlerinde bulunan
Atropin esteraz enzimi sayesinde ağız yolu ile
yüksek dozda ilaca maruz kalsalar da zehirli
etkilerine karşı dayanıklıdırlar. Ancak parenteral
yolla zehirlenme daha düşük dozlarda
gerçekleşir.
14-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri



Atropin kalp, mide-bağırsak ve solunum düz
kaslarında;
Skopolamin ise iris, silyer kas ile salgı bezlerinde
(tükürük, ter, solunum) daha belirgin etki
gösterir.
Normal dozlarda;


Atropin MSS’yi uyarırken,
Skopolamin baskı altına alır.
15-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri


Doğal alkaloidler kalp üzerindeki vagal
(N.vagus) etkinliği engelleyerek kalp hızında
artışa yol açarlar.
Damar yataklarının çoğu sempatik olarak kontrol
edildiği için kan basıncını değiştirmezler; ancak
atropin özellikle yüksek dozlarda deri damarlarını
genişletir ve göğsün üst kısımlarında kızarıklığa
sebep olur.
16-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri



Mide bağırsak hareketlerinin sıklığını ve şiddetini
azaltırlar. Sindirim sistemi spazmı ve
hareketlerinin arttığı durumlarda (ishal)
kullanılırlar.
Solunum yolları düz kaslarını hafifçe gevşetirler.
İdrar kesesi duvarındaki düz kasları gevşetirken;
trigon bölgesindeki düz kas tonusunu artırırlar;
böylece işeme güçlüğüne sebep olurlar.
17-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri


Atropin özellikle yüksek dozlarda medulla ve
yüksek beyin merkezlerini uyarıp sinirlilik,
huzursuzluk, saldırganlık ve çıldırma haline
sebep olabilir.
Skopolamin normal dozlarda MSS baskı altına
alarak uyuşukluk, yatışma, yorgunluk, kendini iyi
hissetmeme, rüyasız uyku görmeye bazen de
huzursuzluk, hezeyan (sanrı, paranoya) ve hayal
görmeye yol açabilir.
18-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri



Skopolamin beyin ve vestibuler sistemi
etkileyerek seyahat hastalığını engeller.
Fizostigmin ve OF bileşiklerin MSS’ye yaptığı
uyarı ve solunum sistemi baskısı belladon
alkaloidleri tarafından engellenir.
İrisin sfinkter ve lensin silyer kası üzerindeki
büzücü tonusu kaldırarak pupillerde genişleme
yapar ve ışığa karşı uyumu ortadan kaldırır.
19-32
Belladon Alkaloidleri

Etkileri


Gözyaşı, tükürük ve solunum yollarındaki
salgıları azaltırlar.
Terlemeyi ve ısı kaybını önledikleri için vücut
sıcaklığını artırırlar.
20-32
Belladon Alkaloidleri

İstenmeyen Etkileri









Ağızda kuruluk
Susama
Peklik (kabızlık)
Pupillerde genişleme
Kalp ve solunum hızında artış
Huzursuzluk
Zihin karışıklığı
Hayal görme ve delirium
Çırpınma ve solunum yetmezliğinden ölüm
21-32
Belladon Alkaloidleri

Kullanılmaları




Preanestezik medikasyon
Spazm çözücü
Pupil genişletici
Çeşitli zehirlenmelerde antidot




Karbamilkolin,
Pilokarpin
Organik fosforlu ve karbamat bileşikler
Skopolamin taşıt tutması hastalığına karşı
22-32
Belladon Alkaloidleri

Kullanılmaları

Atropin




Preanestezik medikasyonda tükürük ve solunum
yolu salgılarını azaltmak
Anesteziye girişte vagal etkiye karşı kalbi
korumak
Pupil genişletici olarak göz muayenesini
kolaylaştırmak için kullanılır.
lens-iris yapışmasını tedavi etmek amacı ile de
pupil daraltıcı bir ilaçla birlikte dönüşümlü olarak
uygulanır.
23-32
Belladon Alkaloidleri

Kullanılmaları

Atropin
 AkE enzim etkinliğini engelleyen OF ve karbamat

bileşiklerle zehirlenmelerin sağaltımında normal
dozun (0.045 mg/kg) yaklaşık 10 katı;
0.4-0.8 mg/kg doz



¼’ü hızlı Dİ
¾’ü hayvanın durumu izlenerek DA veya Kİ verilir.
Uygulama gerekirse 3-6 saat aralıklarla tekrar
edilir.
24-32
Belladon Alkaloidleri

Kullanılmaları

Skopolamin

Seyahat hastalığını önlemek amacı ile köpeklere
0.3 mg dozda ağızdan verilir.
25-32
BA’lerinin Yarı Sentetik ve Sentetik Türevleri


Çeşitli hastalıklarda muskarinik etkilerin önüne
geçebilmek için BA’lerin yetersiz kalması dolayısı ile
daha etkin ve özel etkili ilaçlar olarak geliştirilmişler
ancak istenilen ölçüde faydalı olamamışlardır.
Başlıcaları


Kuvarterner amin ve
Tersiyer amin türevleridir.
26-32
BA’lerinin Yarı Sentetik ve Sentetik Türevleri

Tersiyer amin türevleri


Atropin ve skopolamin (amino alkoller)’nin organik
asitlerle yaptıkları esterlerdir.
Sadece göz çözeltisi olarak (kollir) kullanılanlar




Homatropin
Ökatropin
Siklopentolat
Tropikamid
27-32
BA’lerinin Yarı Sentetik ve Sentetik Türevleri

Tersiyer amin türevleri
 Spazm çözücü ve peptik ülserin sağaltımında
kullanılanlar





Oksifensiklimin
Piperidolat
Doksiklomin
Adifenin
Üriner sistemde spazm çözücüsü olarak

Flavoksat
28-32
BA’lerinin Yarı Sentetik ve Sentetik Türevleri

Kuvarterner amin türevleri
 Tersiyer amin türevlerinden hazırlanmışlardır.
 Vücut sıvılarında iyonize halde bulunurlar.
 Başlıcaları






Hyosin-N-bütilbromür
Metantelin
Fenpiverinium
Glikopirolat
Metilatropin
Skopolamin metil bromür
29-32
Seçici Etkili İlaçlar


M1 reseptörlerini bloke ederek uyarı geçişini
engellerler.
Başlıcaları


Pirenzepin ve
Telenzepindir.
30-32
Seçici Etkili İlaçlar

Pirenzepin


Yağda çözünme özelliği az olduğundan kanbeyin bariyerini çok az miktarda geçer ve MSS’de
etkisi zayıftır.
M1 reseptörlerinin yoğun olarak bulunduğu



Yemek borusu
Mide bağırsak myenterik pleksuslar da dahil olmak
üzere otonom ganglionlarda bulunurlar.
Etkisi genel olarak mide-bağırsak kanalı
üzerinedir.
31-32
Seçici Etkili İlaçlar

Pirenzepin



Mide asit salgısını önemli derecede azaltır.
Sindirim kanalından yavaş emilip, vücutta yavaş
bir şekilde BT’a uğradığı için etkisi uzun sürelidir.
İnsanlarda peptik ülserin sağaltımında kullanılır.
32-32
Download

Parasempatolitik İlaçlar