Kan ve Kan Yapan Organlara
Etkiyen İlaçlar
Tromboz Oluşumu


Hasarlı kan damarında kanamanın durmasına
hemostazis denir.
Kanamanın başlamasından durmasına kadar



Kesilen damarın kendiliğinden büzülmesi
Trombositlerin hasarlı yere yapışıp birikmesi
ve
Oluşan pıhtının erimesi olayları şekillenir.
2-34
Tromboz Oluşumu

Pıhtı beyaz ve kırmızı olarak ikiye ayrılır.


Beyaz-kırmızı pıhtı arterlerde şekillenir ve
pıhtılaşma proteinlerinin katkısı ikinci
derecededir.
Kırmızı-pıhtı venalarda şekillenir ve kanın
tüpte pıhtılaşmasına benzer.
3-34
Kanın Pıhtılaşması

Kanın pıhtılaşmasında başlıca


Enzimatik ve
Enzimatik olmayan faktörler etkilidir.
4-34
Kanın Pıhtılaşması

Enzimatik pıhtılaşma faktörleri


Kanın pıhtılaşması; pıhtılaşma faktörleri adı
verilen ve çoğu enzimatik plazma proteinleri
olan maddelerin bir sıra dahilinde
etkileşmeleri sonucu meydana gelen karmaşık
bir olaydır.
En sonunda fibrinojenden fibrin meydana
gelir.
5-34
Kanın Pıhtılaşması

Enzimatik olmayan pıhtılaşma faktörleri

Kanın pıhtılaşmasında görev alan enzimatik
olmayan ancak kendinden bir sonraki
basamağın etkinleşmesini sağlayan
faktörlerdir.
6-34
Kanın Pıhtılaşması



Pıhtılaşma faktörlerinin görevlerini
yapabilmeleri için yardımcı faktör olarak VitK’ya ihtiyaç duyarlar.
Pıhtılaşma, başlıca intrinsik (plazmada) ve
ekstrinsik (dokuda) yol olarak iki şekilde
oluşur.
Her ikisinde de protrombin etkinleştirici
sistem protrombini trombine çevirir. Trombin
fibriojenden iki fibrin monomeri meydana
getirir.
7-34
Kanın Pıhtılaşması

Pıhtılaşma faktörleri









Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
Faktör
I: Fibrinojen
I’: Fibrin Monomeri
I’’: Fibrin Polimeri
II: Protrombin
III: Doku tromboplastini (Doku faktörü)
IV: Kalsiyum
V: Labil (Değişken) Faktör
VII: Prokonvertin (Stabil Faktör)
VIII: Antihemofilik Globülin (AHG)
8-34
Kanın Pıhtılaşması

Pıhtılaşma faktörleri









Faktör IX: Kristmas Faktör (Plazma Tromboplastini Kısmı, PTK)
Faktör X: Stuart Faktör
Faktör XI: Plazma Tromboplastini Öncüsü (Antihemofilik
Globülin)
Faktör XII: Hageman Faktör (Cam Faktörü)
Faktör XIII: Fibrin Stabilizan Faktör
YMA-K: Yüksek Molekül Ağırlıklı Kininojen (Fitzgerald Faktör)
Pre-K: Prekallikrein (Fletcher Faktör)
Ka: Kallikrein
PL: Trombosit Fosfolipidi (Trombosit Faktör 3)
9-34
İlaçların Sınıflandırılması





Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulanlar) İlaçlar
Tromboz Oluşumunu Engelleyen (Antitrombositer) İlaçlar
Fibrini Eriten (Fibrinolitik) İlaçlar
Fibrinin Erimesini Önleyen (Antifibrinolitik) İlaçlar
Kanamayı Dindiren (Hemostatik) İlaçlar
10-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar



Bu grup ilaçlar pıhtılaşma proteinlerinin sentezini
veya etkinliğini bozarak kanın pıhtılaşma yeteneğini
azaltırlar.
Venöz trombozun engellenmesinde başarı ile
kullanılırlar.
Pıhtılaşma proteinlerinin etkinliğini


Doğrudan engelleyenler (heparin gibi) ve
Dolaylı engelleyenler (kumarin gibi) olarak iki gruba
ayrılırlar.
11-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Heparin






Vücutta mast hücreleri ve bazofillerde bulunur.
Kimyasal yapısı dolayısı ile güçlü asidik (anyonik) bir
maddedir.
Ağızdan biyoyararlanımı olmadığı için sadece
parenteral yolla uygulanır. Dİ yol tercih edilir.
Hem tüpte hem de vücutta pıhtılaşmayı önler.
Heparin antitrombin III (AIII)’ü etkinleştirir. Bu da
çeşitli pıhtılaşma faktörlerinin yalancı substratı olarak
etkir.
Kanın pıhtılaşma süresini uzatır.
12-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Heparin






Pıhtılaşma üzerine etkisi yanında lipitleri hidroize
ederek serbest yağ asitlerine dönüştürür ve bunların
plazmadaki yoğunluklarını yükseltir.
Aldostreronun salınımını azaltır.
Plazma serbest tiroksin düzeyini artırır.
Yara iyileşmesini geciktirir.
Hücresel bağışıklığı baskılar ve hastalarda grefe karşı
tepkimeleri baskılar.
Veteriner hekimlikte fazla kullanılmaz.
13-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Heparin

Beşeri hekimlikte






Venöz tromboz ve akciğer embolisinin sağaltımında,
Arterlerde ve kalp ameliyatları sırasında pıhtılaşmanın
önlenmesinde,
Embolili kulakçık fibrilasyonunun sağaltımında,
Dissemine İntravasküler Koagulasyonun (DİK)
sağaltımına yardımda,
Kan nakillerinde pıhtılaşmanın engellenmesinde;
Kedi ve köpeklerde DİK’in sağaltımına yardımcı
olarak kullanılır.
14-34
Dissemine İntravasküler Koagulasyon (DİK)





Tromboplastin etkinliği gösteren bazı maddeler
dokulardan plazmaya geçerler.
Bunun sonucu pıhtılaşma faktörlerinden Faktör XII
etkinleşip damar içinde pıhtılaşma meydana gelir.
Doku ve organlarda iskemik doku ölümü gibi
trombo-embolik belirtiler ortaya çıkar.
Plazma damar içerisinde serum haline gelir.
Faktör XII’in etkinleşmesine bağlı olarak
plazminojen de plazmin haline dönüşür ve ciddi
kanamaların ortaya çıkmasına sebep olur.
15-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Heparin antagonistleri



Heparin kullanımı sırasında oluşabilecek ciddi
kanamaların önlenmesinde Protrombin sülfat
kullanılır.
Protrombin sülfat Salmonidae ailesi balıkların testis
ve spermalarında bulunan protein yapılı bir
maddedir.
Heparinin pıhtılaşmaya etkisini önler.
16-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Kumarin ve Türevleri





Vitamin K antagonistleridir.
Ağızdan da kullanılırlar.
Etkilerinin gecikmeli olarak ortaya çıkması (en erken
24 saatte) istenmeyen bir durumdur.
Kumarin türevleri: Varfarin (Koumadin), Dikumarol
ve Etilbiskum asetat (Tromeksan);
İnandion türevleri: Fenindion, Difenadion,
Anisidion’dur.
17-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Kumarin ve Türevleri




Ağızdan verildikten sonra sindirim kanalından iyi
emilir ve 1 saatte plazma doruk yoğunluğuna
ulaşırlar.
Yavrularda kanama oluşturabilecek miktarda süte de
geçerler.
Vitamin K epoksit redüktaz ve Vitamin K redüktaz
enzimlerinin yalancı subtratı olarak etkir ve Vitamin
K’nın indirgenmesini engeller.
Bu vitaminin yardımcı faktör olarak girdiği pıhtılaşma
18-34
tepkimelerini önler.
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Kumarin ve Türevleri





Bu ilaçlar kanın pıhtılaşmasını önler ve kanama
süresini uzatırlar.
Etkileri verilmelerini takiben 24 saatten önce
şekillenmez.
Dikumarol bulantı, kusma ve ishal;
Varfarin dermatid ve ürtiker;
Fenindion sarılık, karaciğer yangısı, ağızda ülser, göz
uyumunda bozulma, kan hücrelerinde azalma gibi
istenmeyen etkiler oluşturabilir.
19-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Kumarin ve Türevleri


Veteriner Hekimlikte fazla kullanılmazlar.
Beşeri Hekimlikte






Derin ven trombozları
Romatizmal kalp kapağı hastalıkları
Kalp kası enfarktüsü
Beyin damarı hastalıkları
Kulakçık fibrilasyonu ve
Gebelikte oluşabilecek trombo-embolileri önlemek için
kullanılırlar.
20-34
Pıhtılaşmayı Önleyen (Antikoagulan) İlaçlar

Tüpte pıhtılaşmayı engelleyici maddeler




Sodyum oksalat
Sodyum sitrat
Disodyum EDTA
Heparin sodyum
21-34
Tromboz Oluşumunu Engelleyen Maddeler



Trombositlerin görevlerini baskı altına alırlar.
Prostaglandin (PG)’lerden Tromboksan A2 (TxA2) ve
PGI2 sentezini engellerler.
Tek başlarına veya birleştirilerek






Kalp kası enfarktüsünün önlenmesi
Beyin damarı hastalıkları
Venöz tromboz
Romatizmal kalp kapağı hastalıkları
Kapakçık protezleri üzerinde trombozun önlenmesi ve
Çevre damar hastalıklarında kullanılırlar.
22-34
Tromboz Oluşumunu Engelleyen Maddeler

Başlıcaları







Aspirin
Sülfinpirazon
Dipridimadol
Dekstran 70 ve 75
Tiklopidin
Klofibrat ve
Hidroksiklorokuindir.
23-34
Fibrini Eriten İlaçlar





Fibrini parçalayan enzim plazmindir.
Plazmada plazminojen olarak ön madde halinde
bulunur.
Bazı maddeler plazminojeni etkinleştirerek fibrinin
erimesine yol açarlar.
Mevcut pıhtı erirken; yeni pıhtı oluşması da
engellenir.
Akut akciğer embolisi ve derin ven trombozlarının
sağaltımında kullanılırlar.
24-34
Fibrini Eriten İlaçlar

Başlıcaları






Streptokinaz
Ürokinaz
Plazmin
Ankrod
2-antiplazmin
Plazminojen’dir.
25-34
Fibrinin Erimesini Engelleyen İlaçlar



Fibrin eritici ilaçların kullanılması sırasında doz aşımı
ve bazı hastalıklarda oluşan fibrin eritici etkinliğin
önlenmesi amacı ile kullanılan ilaçlardır.
Şok, karaciğer bozuklukları, akrep ve yılan sokması
durumlarında fibrin eritici etkinlik artar.
Bu amaçla


Aprotinin ve
Aminokaproik asit kullanılır.
26-34
Kanamayı Durduran İlaçlar




Kanama kanın çeşitli sebeplerden dolayı damar
dışına çıkması olayıdır.
Travma vb sebeplerle oluşan damar yırtılması veya
kesilmesi büyük bir damarda meydana gelmişse
bağlanması veya dikilmeleri gereklidir.
Bazı durumlarda damar yapısında bir bozukluk
olmaksızın kanama eğilimi artar.
Bu durumlarda sağaltımda amaç öncelikle sebebin
ortadan kaldırılmasıdır.
27-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

İnsan ve hayvanlarda genetik olarak



Pıhtılaşma faktörlerinden Faktör VIII’in noksanlığı
Hemofili A;
Faktör IX’un eksikliği sonucu ise Hemofili B
hastalığı görülür.
Bunların yanı sıra von Willebrand hastalığında
Faktör VIII’in eksikliği yanında trombositlerin
yapışkanlığı ve kapillar damar dayanıklılığı için
gerekli ristosetin yardımcı faktör isimli bir madde
eksikliği de söz konusudur.
28-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Kanda plazmin etkinliğinin artması fibrin
eritici etkinlik dolayısı ile kanamaya eğilimi
artırır.
29-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Sınıflandırılmaları





Bazı sempatomimetikler
Kan basıncını düşüren ilaçlar
Yerel etkili kan kesici ve
Sistemik etkili kan kesici maddeler
İlk iki grup ilaçlar önceki konularda işlendiği
için, bu konuda yerel ve sistemik etkili kan
kesici ilaçlar incelenecektir.
30-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Emilebilir Yerel Etkili Kanamayı Durduran İlaçlar
 Kanın pıhtılaşma mekanizmaları normalse bu
grup ilaçlar kanamayı dindirmede başarı ile
kullanılırlar.
 Pıhtılaşmayı yapısal olarak destekleyerek
kanamayı denetim altına alırlar.
 Sadece yüzeysel kanamalarda etkilidirler.
 Kan basıncı yüksekse etkinlikleri azalır.
31-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Emilebilir Yerel Etkili Kanamayı Durduran İlaçlar
 Başlıcaları







Tromboplastin
Trombin
Fibrin köpüğü
Fibrinojen
Emilebilir jelatin süngeri
Yükseltgenmiş selüloz
Mikrokristalize kollajendir.
32-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Emilebilir Yerel Etkili Kanamayı Durduran İlaçlar
 Bunların yanı sıra





Adrenalin,
Demir-III-klorür,
Sülfat tuzları,
Şap ve
Tannik asitte yerel kan kesici etkilidir.
33-34
Kanamayı Durduran İlaçlar

Sistemik Etkili Kanamayı Durduran İlaçlar

Bu grupta








Vitamin K
Protamin
Pıhtılaşma proteinleri
Desmopressin
Dondurularak çöktürülmüş plazma
Antihemofilik faktörler
Kan ve
Fenilpropanolamin gibi maddeler bulunur.
34-34
Download

Vitamin K epoksit redüktaz