MUHASEBE
DERS NOTLARI
Sevgili Arkadaşlar,
Ülkemizde kariyerli bir iş sahibi olabilmek için KPSS, Bankaların açtığı sınavlar, Maliye Bakanlığı Uzmanlık ve Müfettişlik Sınavları, vs.. bir çok sınavla karşı karşıya kalabiliyoruz.
Muhasebe bu sınavlarda önemli bir yer tuttuğu gibi, genelliklede çalışırken zor zannedilerek göz ardı
edilen bir alan oluyor. Bu ders notlarından yapacağınız çalışma ile KPSS ve diğer mesleki sınavlarda en kötü şartlarda dahi (KPSS için 35/40 gibi) çok yüksek bir başarı elde edeceğinizi garanti
ediyorum.
14 Yıllık Eğitimcilik hayatımda birçok ders notu, birçok kitap çalışmalarım oldu. Ancak çalışmalarımı,
kâr amaçlı olarak kitaba çevirip 30 TL, 40 TL gibi yüksek kâr içerikli yayınlara dönüştürmemeye özen
gösterdim. .
Bu çalışmamın da yine aynı şekilde kâr amacı gütmeyerek fotokopi şeklinde çok daha ekonomik ulaşılabilir olması için fotokopi ders notu olarak dağıtımını uygun gördüm.
Sevgili Arkadaşlar,
Çalışmalarınızda mümkün olduğunca ders notlarından tekrar yapmaya özen gösterin. Fotoğraf hafızamıza hitap edecek şekilde hazırlanan bu notları ne kadar çok tekrar edersek o kadar fazla soru çözümünde daha rahat hareket edeceğinizi fark ettirecek. Bu ders notları sadece konu anlatımı değil yüzlerce soru çözümünü de içeriyor. Geçmiş yıllar sınav soruları ve örnek sorular çözümleriyle konuyu
daha geniş bir perspektif ile yorumlama şansı elde edeceksiniz.
Her sayfada alt bilgi olarak verdiğim gerek facebook, gerek twitter adresim den gerekse Telefon numaramdan (Whatsap dan soru göndererek) bana ulaşabilir, bu notlarda ya da başka bir kaynaktaki muhasebe sorularından sorabilirisiniz. Derste olduğum saatlerde cevap veremeyebilirim ama en kısa zamanda tekrar size dönüş yaparım…
Çalışmalarınızda kolaylık ve sınavlarda başarılar diliyorum…
Şakir DEMİRBUĞA
Muhasebe Ve Finansman
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
1
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MUHASEBE
Muhasebe: İşletmedeki mali karakterli işlemleri sistemli bir şekilde kaydeden, sınıflandıran, özetleyen, analiz eden ve
yorumlayarak muhasebe bilgisini kullananlar için hazır hale getirerek raporlayan bir kayıt sistemidir.
Muhasebe: İşletmelerin varlık ve kaynakları üzerinde artış (kâr) veya azalış (zarar) meydana getiren, para birimi ile ifade
edilebilen mali olaylara ait belgeleri toplayan, kayıtlayan, sınıflandıran, mali tablolar şeklinde özetleyen ve yorumlayan bir bilgi sistemidir.
MUHASEBENİN TÜRLERİ
GENEL (FİNANASAL) MUHASEBE
MALİYET (ÜRETİM) MUHASEBESİ
YÖNETİM MUHASEBESİ
İşletme varlık (aktif) ve kaynaklarının
(pasif) dağılımını, finansal olayların
kaydını ve sonucundaki değişimini
izlemek amacıyla kullanılan muhasebe
türüdür.
Genel muhasebe kayıtlarının sonunda
elde edilen özet bilgiler (mali tablolar)
sayesinde işletmenin mevcut durumu
ve geleceği hakkında ön görüde bulunma imkânı verir.
Üretim (imalat) ve hizmet işletmeleri
tarafından kullanılan, birim maliyetlerin hesaplanması ve kontrol aracı olarak kullanılması amacıyla kullanılan muhasebe türüdür.
Genel muhasebe ve Maliyet muhasebesinden elde edilen bilgilerin sistemli bir şekilde yöneticilere aktarılması, yöneticilerin
kullanacağı bilgiler haline getirilmesi görevini üstlenen muhasebe
türüdür.





Varlık ve kaynaklarla ilgilidir.
Gelir – Gider karşılaştırılması yapılarak kâr / zarar (faaliyet sonucu)
belirlenir.
Bilanço, Gelir Tablosu temel mali
tablolarıdır.


Üretimi yapılan mamul ya da
hizmetin maliyetlerini hesaplayabilmek,
Planlama ve kontrol aracı olarak kullanılacak bilgileri elde
edebilmek,
Özel yönetim kararları alabilmek amacıyla kullanılır.
Satılan Malların Maliyeti Tablosu, temel Mali tablosudur.
Proje hazırlama ve planlama sürecinde yönetim muhasebesinden
yararlanılır.
Yöneticilerin karar almalarında,
önemli katkıda bulur.
MUHASEBENİN İŞLEVLERİ (FONKSİYONLARI)
Kaydetme
Mali nitelikli olayları tarih, konu, miktar, tutar belirterek belgelendirmek ve bu belgeleri
ilgili deftere (yevmiye ) günlük yazma işlevidir.
Sınıflandırma
Kayıtları yapılan çok sayıdaki işlemleri belirli grup ve sınıflara göre düzenlenmesi
işlevidir.
Büyük defter (Defter-i Kebir) de her sayfaya ayrı bir ana hesap açılması ve izlenmesi
bu işlev gereğidir.
Özetleme
Kayıt ve sınıflandırma işlevleri yapılmış ve mizanlarla doğruluğu kontrol edilmiş, hesaplamaları yapılmış bilgilerin, işletmeyle ilgili tarafların kullanacağı özet bilgiler haline
getirmek amacıyla mali tabloların (Bilanço, Gelir Tablosu gibi) düzenlenmesi işlevidir.
Analiz ve Yorum
Yönetici ve analistler tarafından, işletmenin hazırladığı Mali Tablolar ve Raporlar halindeki bilgilerin incelenmesi, anlamlı bilgiler elde etmek amacıyla bir takım analiz
tekniklerinin kullanıldığı (oran analizi, karşılaştırmalı tablo analizi vs..) elde edilen sonuçların ne anlama geldiğinin belirlenmesi işlevidir.
1. İşlevi
2. İşlevi
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
2
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI
Sosyal Sorumluluk Kavramı
Belli kişi veya grupların değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi, gerçeğe uygun tarafsız, dürüstlük ilkeleriyle mali olayların kayıt altına alınması kavramıdır.
Bu kavramın göz ardı edilmesi durumunda diğer kavramlar önemini kaybeder.
Örnek: Vergi kaçırmak amacıyla gelirin olduğundan daha az gösterilecek şekilde kaydedilmesi bu
kavramın ihlal edildiğini gösterir.
Kişilik Kavramı
İşletmenin, sahip, ortak ve çalışanlarından ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu vurgulayan kavramdır. İşletme varlıkları ile işletme sahip ya da çalışanlarının varlıklarının ayrıdır
dolayısıyla sorumluluklar şahsi varlıklarla sınırlandırılmalıdır.
Çift taraflı kayıt esasının ve muhasebenin temel eşitliğinin (Varlık = Sermaye + Borç)
temelini oluşturur.
Örnek: İşletme sahibinin kendi şahsi cep telefon faturasının işletme gideri olarak kaydedilememesi
bu kavram gereğidir.
İşletmenin Sürekliliği
İşletme amacına ulaşıncaya kadar ömrünün uzun olması – sonsuz kabul edilmesi
gerektiğini belirten kavramdır.
Maliyet Esası Kavramının temelini oluştur
Birçok değerleme ölçüsü kullanılması bu kavram gereğidir.
Örnek: İşletme ortaklarından birinin ölmesi durumunda işletmenin kapanmaması ve ölen kişinin
varislerine hisseleri intikal ederek faaliyetlerine devam etmesi süreklilik kavramı gereğidir.
Dönemsellik Kavramı
Sınırsız kabul edilen ömrünün belirli dönemlere bölünmesi – Gelirlerin aynı zaman
dilimdeki giderlerle karşılaştırılması (tahakkuk esasına göre kaydedilmesi), amortisman kayıtları, reeskont kayıtları, dönem sonu işlemlerinin yapılması bu kavram
gereğidir.
Muhasebenin en uzun dönemi 1 yıldır. Aylık, üç aylık, altı aylık gibi isteğe göre ya da
yasal zorunluluklar nedeniyle dönemler oluşturulabilir.
Örnek: İşletmenin kiraladığı bir bina için 3 yıllık kira bedelini peşin ödemesi durumunda ödenen
kiranın sadece bu yıla isabet eden kısmının gider olarak gelir tablosu hesaplarına (sonuç hesaplarına) kaydedilmesi, gelecek döneme ait olan kısmının bilânço hesaplarıyla muhasebeleştirilmesi bu
kavram gereğidir.
Parayla Ölçme Kavramı
Ortak bir ölçü birimi olarak ulusal para biriminin kullanılmasıdır – Yabancı para ile
yapılan mali olaylarda, işlemin yapıldığı günkü kur üzerinden TL ye çevrilerek kaydedilmesi, bu kavram gereğidir.
Yabancı paralar borsa rayiciyle değerlenir ancak ülkemizde yabancı para borsası olmadığı için Maliye Bakanlığının belirlemiş olduğu kur ile değerlemesi yapılır.
Örnek: Mobilya ticareti yapan bir işletmenin satmak amacıyla satın aldığı (Ticari Mal) 10 adet kanepe için kayıtlarda 10 adet yerine 10 adet x 100 TL = 1.000 TL şeklinde hesapladıktan sonra
1.000 TL şeklinde sadece tutarının yazılması bu kavram gereğidir.
daha önceden 1 € = 1,8 TL iken alınan 10.000 €, bozdurulurken 1 € = 2,1 TL kur ile bozdurulduğunda ortaya çıkan kambiyo kârının muhasebeleştirilmesi yine bu kavram gereğidir.
İşletmenin aldığı mal ya da hizmetlerin işlem tarihindeki elde edilme maliyeti ile muhasebeleştirilip o şekilde gösterilmesi bu kavram gereğidir.
İşletmenin Sürekliliği Kavramıyla ilişkilidir.
Maliyet Esası Kavramı
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
Örnek: İşletmeye üç yıl önce satın alınan 45.000 TL maliyetli taşıtın kayıtlarda hala 45.000 TL
olarak görünüyor olması bu kavram gereğidir. Bilançoda taşıtın değerindeki eskimeyi düzeltmek için
amortisman hesapları kullanılacaktır.
3
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Tarafsızlık ve
Belgelendirme Kavramı
Tutarlılık Kavramı
Mali olayların objektif belgelere – Yasal belgelere dayandırılarak muhasebeleştirilmesi,
Söz yerine belgenin dikkate alınarak muhasebeleştirilmesi bu kavram gereğidir.
Örnek: İşletmeye ait personel servis aracının yakıt faturası olmadan deftere yakıt gideri olarak
muhasebeleştirilememesi bu kavramın gereğidir.
Mali dönemlerin biçim ve içerik yönünden tek düzen olması, geçmiş dönemlerde uygulanan politikalarının izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereği bu kavram gereğidir.
Geçerli nedenler olmak koşulu ile işletme değerleme ölçülerinde, kayıt politikasında değişiklik yapmak zorunda kalabilir. Bu durumda Tam Açıklama Kavramı gereği mali tablolarda dipnot halinde belirtilmesi gerekecektir.
Örnek: İşletmenin satın aldığı bir varlık için ödediği sigorta bedeli maliyet bedeline eklenir. Ancak
varlık alımından sonra yaptırılan sigorta gideri 770 Genel Yönetim Giderinde izlenir. Sigorta
bedeli Bilançoda dipnotlarda gösterilmesi gerekir.
Tam Açıklama Kavramı
Muhasebe bilgilerden yararlanacak kişilerin yanlış anlamalarına, yanlış karar almalarına neden olmayacak şekilde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde kayıt tutulması gereğidir. Bir bilgi mali tablolarda yer almamasına rağmen karar alacak kişileri etkileyebilecek
ise dip notlarda belirtilmesi bu kavram gereğidir.
Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin
göz önüne alınması gereğini ifade eden kavramdır. Gelecekteki gider ve zararlar için
karşılık ayrılarak kayıt yapılmasına rağmen, gelir ve kârlar için herhangi bir işlem
yapılmaması bu ilke gereğidir.
İhtiyatlılık Kavramı
Örnek: Alacağın vadesi gelmesine rağmen tahsil edilememesi durumunda şüpheli alacak olarak
kaydedilmesi bu kavram gereğidir. Değeri düşen stoklar için karşılık ayrılması bu kavram gereğidir.
DİKKAT: Alacağın henüz vadesi gelmemesine rağmen alacaklı olunan kişi ya da işletmenin
iflas gibi nedenlerle tahsil edilebilme durumu şüpheli duruma düşerse karşılık ayrılması
özün önceliği kavramı gereğidir. Ve yine; VUK’a göre şüpheli sayılan bir alacağın tahsil edileceği biliniyorsa tahsilât gerçekleştirilinceye kadar karşılık ayrılmaması da özün önceliği
kavramı gereğidir.
Önemlilik Kavramı
Bir hesap kaleminin veya mali olayın nisbi ağırlık değerinin, mali tablolara dayanılarak
yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olması bu kavram gereğidir.
Bir bilgi belirtilmediğinde sonuçlar yanlış çıkıyor ya da mali tabloların yorumlanmasını güçleştiriyorsa o bilgi önemli bilgidir ve muhasebeleştirilmesi gerekir.
Örnek: İşletmenin çalışanı, dışarıda 50 kuruşa çektirdiği fotokopi giderinin muhasebeleştirilmemesi
gibi.
Özün Önceliği Kavramı
İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında onların biçimlerinden önce finansal özellikleri
esas alınması gerektiğini belirten kavramdır.
İleri vadeli çeklerin, senet olarak kaydedilmesi bu kavram gereğidir.
Alacağın henüz vadesi gelmemesine rağmen alacaklı olunan kişi ya da işletmenin
iflası gibi nedenlerle tahsil edilebilme durumu güçleşmiş ise, karşılık ayrılması,
VUK’a göre şüpheli sayılan bir alacağın tahsil edileceği biliniyorsa tahsilât gerçekleştirilinceye kadar karşılık ayrılmaması da özün önceliği kavramı gereğidir.
Vadesi uzun olan çeklerin senet olarak kaydedilerek izlenmesi özün önceliği kavramı gereği,
Senetlerin, dönem sonundaki değerinin bulunması dönemsellik kavramı gereği,
Senetlere her yıl reeskont hesaplanması tutarlılık kavramı gereği.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
4
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİ
VARLIKLARA İLİŞKİN İLKELER
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Dönen ve duran varlık ayrımında ölçü 1 yıl ‘dir.
Vadeleri 1 yılın altına inen duran varlıkların, dönen varlıklara aktarılması gerekir.
Varlıklardaki değer düşüklüklerini belirleyerek KARŞILIK AYRILMASI gerekir.
Dönem ayırıcı aktif karakterli işlemlerin ayrıca gösterilmesi gerekir (Aktif ve Pasifi düzenleyici hesap )
Vadeli alacakların bilanço günündeki değerinin hesaplanması ve o değerle gösterilmesi gerekir. (reeskont)
Birikmiş amortismanların gösterilmesi gerekir
Özel tükenmeye tabi varlıkların tükenme paylarının birikmiş tutarının bilançoda gösterilmesi gerekir
Alacakların özelliklerine göre ayrılması gerekir (Ticari Alacak – Diğer alacak )
Tutarı kesin olarak saptanamayan alacaklar için tahakkuk işlemi yapılamaz. (Dip not ve eklerde gösterilir)
Verilen rehin, ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları dipnot ve eklentilerde açıkça gösterilmelidir ilkesi. İşletme varlıklarıyla ilgili olan tüm sigorta tutarlarının bilanço dipnot ve eklentilerinde açıkça gösterilmesi gerekir.
YABANCI KAYNAKLARA
İLİŞKİN İLKELER
1.
Bir yılın altındaki borçlar kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda gösterilir. Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynak ayrımını belirleyen süre 1 yıldır.
Vadeleri 1 yılın altına inen borçların kısa vadeli borçlara aktarılması gerekir.
Borçların tümünün gösterilmesi gerekir (tutarları kesin olarak bilinmeyenler dahil)
Dönem ayırıcı pasif karakterli işlemlerin ayrıca gösterilmesi gerekir. ( Aktifi ve pasifi düzenleyici hesap ) Gelecek
döneme ait olup önceden tahsil edilen ile cari dönemde tahakkuk etmiş gelecek dönemde ödenecek giderler kayıt ve
tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
Vadeli borçların günündeki değerinin hesaplanması gerekir. ( Borç Senetleri Reeskontu )
Borçların özelliklerine göre ayrılması ilkesi (Ticari borçlar – Diğer borçlar )
ÖZ KAYNAKLARA
İLİŞKİN İLKELER
BİLANÇO İLKELERİ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
2.
3.
4.
5.
Özkaynaklar, işletme sahip / ortaklarının işletme varlıkları üzerindeki haklarını gösterir. Ödenmiş sermaye ile bırakılan kârlar dönem net kârı/zararı oluşturur.
Ödenmiş sermaye bilanço kapsamında tek bir kalem olarak gösterilir ancak, sermaye paylarının özellikleri bilanço
dipnotlarında gösterilmesi gerekir.
Özkaynakları azaltan durumların (zarar) hem dönemsel hem de kümülatif olarak izlenmesi gerekir.
Özkaynağın net olarak belirtilmesi gerekir. (geçmiş yıllar zararı vs.. indirim unsuru olarak yer almalı)
Özkaynaklar, ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, geçmiş yıllar kârları (zararı) ve dönem net kârı
(zararı)’ndan oluşur.
GELİR TABLOSU İLKELERİ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Gerçekleşmiş satışlar, gelir ve kârlar, gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. Belli bir dönem ve dönemlerin gerçeğe
uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem ve dönemlerin başında ve sonunda doğru hesap kalemi işlemleri yapılmalıdır.
Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. Maliyet ve
giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda alacak ve borçlarda DOĞRU HESAP KALEMİ işlemleri yapılmalıdır.
Maddi duran varlık, Maddi olmayan duran varlık, Özel tükenmeye tabi varlık için uygun amortisman ve tükenme payı ayırmalıdır.
Maliyetler, Maddi duran varlıklar - stoklar - bakım onarım ve gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. Direkt olanları,
doğrudan doğruya; Birden fazla faaliyeti ilgilendirilenleri zaman ve kullanma faktörü dikkate alınarak tahakkuk ettirilip dağıtılmalıdır.
Arazi ve olağanüstü niteliğe sahip KÂR VE ZARARLAR meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
Bütün kâr ve zararlardan önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltmeler yapılmasını gerektirecek büyüklük ve nitelikler dışında
kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.
Karşılıklar, işletmenin kârını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait kârı diğer döneme aktarmak amacı ile kullanılmamalıdır.
Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulanan genel değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde bu değişikliğin etkileri açıklıkla belirtilmelidir.
Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eder.
 Şarta bağlı olaylardan kaynaklanan makul bir şekilde geçeğe yakın olarak tahmin edilebilen GİDER VE ZARARLAR tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır.
 Şarta bağlı gelir ve karlar için ise gerçekleşme ihtimali yüksekte olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Dipnotlarda açıklama
yapılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
5
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek ( KPSS 2013): I. Parayla Ölçme
II. Maliyet esası
III. Tutarlılık
IV. Dönemsellik
V. Tarafsızlık ve Belgelendirme
Finansal olayların tahakkuk esasıyla muhasebeleştirilmesinde yukarıdaki muhasebe temel kavramlarından
hangileri etkilidir?
a) Yalnız II
b) Yalnız IV
c) I ve III
d) I ve V
e) II ve III
Örnek ( KPSS 2012): İşletme, 2010 yılında alacak ve borç
senetlerine reeskont işlemi uygulamayı unutmuştur.
Bu durum, aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından
hangisine uyulmadığını gösterir?
a) Parayla ölçme
b) Özün önceliği
c) İhtiyatlılık
d) Tam açıklama
e) Tutarlılık
Örnek (KPSS 2012): İşletmenin bankaya yatırdığı yabancı paranın, bankalar hesabına Türk Lirası cinsinden
kaydedilmesi, aşağıdaki muhasebe temel ilkelerinden
hangisinin gereğidir?
a) Tutarlılık
b) Özün Önceliği
c) Parayla ölçülme
d) Önemlilik
e) Tam açıklama
Örnek (KPSS 2011): İşletmenin önceki dönemlerde alacak ve borç senetleri için yapmış olduğu reeskont işlemlerini bu dönem yapmaması durumunda muhasebe
temel kavramlarından hangisine aykırı davranılmış
olur?
a) Maliyet esası
b) Tutarlılık
c) Dönemsellik
d) Özün önceliği
e) Önemlilik
Örnek (KPSS 2011): A işletmesi personeli olan bir kişinin, işletmenin ortaklarından birinin ailesinin özel şoförü olarak görevlendirilmesi durumunda aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisine aykırı davranılmış olur?
a) Özün önceliği
b) İşletmenin sürekliliği
c) Tarafsızlık ve belgelendirme
d) Tutarlılık
e) Kişilik
Örnek (KPSS 2010): İşletme ortaklarından olan birinin
ölmesi ve ölen ortağın varislerinin işletmeden ayrılmasına karşılık işletmenin faaliyetlerini devam ettirmesi
aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisinin
gereğidir?
a) İşletmenin sürekliliği
b) Kişilik
c) Özün önceliği
d) Tutarlılık
e) Dönemsellik
Örnek (KPSS 2010): İşletmenin stok değerleme yöntemlerini değiştirmesi halinde, konuyla ilgili bilgi vermesi
aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisine
uygunluk gösterir?
a) Tutarlılık
b) İşletmenin sürekliliği
c) Tam açıklama
d) Dönemsellik
e) Kişilik
Örnek ( KPSS 2008): …………….. / …………………..
Gelecek Aylara Ait Giderler
Gelecek Yıllara Ait Giderler
…………….. / …………………..
KPSS
KPSS
KPSS
KPSS
2013
2012
2011
2010
:
:
:
:
Cevap C
Cevap C
Cevap E
Cevap C
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
Yukarıdaki kayıt hangi muhasebe temel kavramına uygun olarak yapılmıştır?
a) Önemlilik
b) Özün önceliği
c) Dönemsellik
d) Tam açıklama
e) Maliyet esası
KPSS
KPSS
KPSS
KPSS
6
2012
2011
2010
2008
:
:
:
:
Cevap E
Cevap B
Cevap A
Cevap C
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MALİ (FİNANSAL) TABLOLAR
Finansal Tablolar: Düzenlendiği tarihte işletmenin varlıklarını, yükümlülüklerini, faaliyet dönemi sonu itibariyle kâr veya
zarar gibi işletmenin mali durumunu gösteren tablolardır. İşletmenin finansal durumunun ve finansal performansının biçimlendirilmiş sunumudur.
Finansal Durum Tablosu (Bilanço), Gelir Tablosu, Nakit Akış Tablosu, Fon Akım Tablosu, Satışların Maliyeti Tablosu, Öz
Kaynak Değişim Tablosu finansal tablolardandır.
Finansal Tabloların Amacı: İşletme içi ve işletme dışı paydaşların alacakları kararları etkileyecek olan bilgileri üretmektir.
Bilanço ve Gelir Tablosu temel mali tablolardır.
BİLANÇO (Finansal Durum Tablosu) İşletmenin belli bir tarihteki finansal durumunu (= mali yapısını) gösteren tablodur. İşletmenin varlıklarını, Yabancı kaynaklarını (3. Kişilere borçlarını) ve öz kaynaklarını (Ortaklarına borçlarını) özlü bir
biçimde gösteren tablodur. Statik bir tablodur.
Bilançonun Özellikleri:
 Bilançolar net değer esasına göre düzenlenmelidir.
 Hesaplar arasında mahsuplaşma olmaz
 Diğer başlığına taşıyan hesaplarda yer alan tutarların ilgili grup toplamının %20 sini aşması durumunda ayrı bir başlık
halinde gösterilir.
 Bilançolar karşılaştırmalı olarak düzenlenmelidir.
 Bilançonun düzenlenmesinde kısaltmalar kullanılabilir
 Bilançolarda dipnotlar yer almalıdır.
………...TARİHLİ
…………İŞLETMESİNİN
…………BİLANÇOSUDUR
AKTİF (Varlık)
1. Dönen Varlıklar
2. Duran Varlıklar
PASİF(Kaynak)
3. Kısa Vadeli Yabancı Kaynak
4. Uzun Vadeli Yabancı Kaynak
5. Öz Kaynak ( Sermaye)
VALIKLAR: İşletmelerin sahip olduğu ve parayla ifade edilebilecek tüm ekonomik değerler toplamıdır.
KAYNAKLAR: İşletmenin sahip olduğu ve bilançonun aktifinde gösterilen tüm varlıkların nasıl elde edildiğini kimlerden
sağlandığını (finansal kaynağını) gösterir.
BORÇ (YABANCI KAYNAK): Üçüncü kişilerin varlık üzerindeki haklarıdır.
ÖZKAYNAK (SERMAYE): İşletme sahip ve ortaklarının işletme varlıkları üzerindeki haklarıdır.
1. Dönen Varlıklar: İşletmenin nakit para, banka mevduatı, vadesi bir yıldan kısa olan alacaklar, yıl içerisinde nakde
dönüştürülmesi beklenen stoklar ve diğer varlıkların yer aldığı hesap sınıfıdır. Burada ölçü, varlığın kullanım süresi
ya da nakde dönüşme süresi (vadesi) dir. Bir yıldan daha kısa ise dönen varlık sınıfında bilançoda yer alır.
2. Duran Varlıklar: Bir yıl içerisinde paraya çevrilmeyen, tüketilmeyen, Ömrü bir yıldan daha uzun olan ve işletme faaliyetlerinde kullanılan varlıklardır.
3. Kısa Vadeli Borçlar: Sermaye piyasasından, uluslar arası kuruluşlardan, kredi kuruluşlarından, devletten veya
üçüncü kişilerden sağlanan ve bir yıl içerisinde ödenecek olan borçlardır. Genellikle dönen varlıkların finansmanında kullanılan borçlardır.
4. Uzun Vadeli Borçlar: Sermaye piyasasından, uluslar arası kuruluşlardan, kredi kuruluşlarından, devletten veya
üçüncü kişilerden sağlanan bir yıldan daha uzun vadeye sahip borçlar ve fon kaynaklarıdır.
5. Öz Kaynaklar: İşletme sahip ve ortaklarının varlıklar üzerindeki haklarının göstergesidir. İşletme kuruluşu esnasında ve sonradan konulan sermaye, sermaye yedekleri ve kar yedekleri, kar ve uğranılan zararlardan oluşmaktadır.
Faaliyet Döngüsü: İşletmenin ana faaliyetine ilişkin olarak nakdin mala, malın alacağa ve alacağın tekrar nakde dönüşme
sürecinin mali yılda en az bir kez tekrarlanma sürecidir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
7
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
1.
DÖNEN VARLIKLAR
2.
10 HAZIR DEĞERLER
100 Kasa
101 Alınan Çekler
102 Bankalar
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)
108 Diğer Hazır Değerler
11 MENKUL KIYMETLER
110 Hisse Senetleri
111 Özel Kesim Tahvil Senet ve Bonoları
112 Kamu Kesimi Tahvil Senet ve Bonoları
118 Diğer Menkul Kıymetler
119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
12 TİCARİ ALACAKLAR
120 Alıcılar
121 Alacak Senetleri
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)
124 Kazanılmış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-)
126 Verilen Depozito ve Teminatlar
127 Diğer Ticari Alacaklar Senet ve Bonoları
128 Şüpheli Ticari Alacaklar
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
13 DİĞER ALACAKLAR
131 Ortaklardan Alacaklar
132 İştiraklerden Alacaklar
133 Bağlı ortaklardan Alacaklar
135 Personelden Alacaklar
136 Diğer Çeşitli Alacaklar
137 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-)
138 Şüpheli Diğer Alacaklar
139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-)
15 STOKLAR
150 İlk Madde ve Malzeme
151 Yarı Mamuller – Üretim
152 Mamuller
153 Ticari Mallar
157 Diğer Stoklar
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
159 Verilen Sipariş Avansları
17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ
170 – 178 Yıllara yaygın inşaat ve Onarım Maliyetleri
179 Taşeronlara verilen avanslar
18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI
180 Gelecek aylara ait giderler
181 Gelir Tahakkukları
19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR
190 Devreden KDV
191 İndirilecek KDV
192 Diğer KDV
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar
195 İş avansları
196 Personel avansları
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar
199 Diğer Dönen varlıklar Karşılığı (-)
DURAN VARLIKLAR
22 TİCARİ ALACAKLAR
220 Alıcılar
221 Alacak Senetleri
222 Alacak Senetleri Reeskontu (-)
224 Kazanılmış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-)
226 Verilen Depozito ve Teminatlar
229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
23 DİĞER ALACAKLAR
231 Ortaklardan Alacaklar
232 İştiraklerden Alacaklar
233 Bağlı ortaklardan Alacaklar
235 Personelden Alacaklar
236 Diğer Çeşitli Alacaklar
237 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-)
239 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-)
24 MALİ DURAN VARLIKLAR
240 Bağlı Menkul Kıymetler
241 Bağlı Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
242 İştirakler
243 İştirakler Sermaye Taahhütleri (-)
244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düş. Karşılığı (-)
245 Bağlı Ortaklıklar
246 Bağlı Ortaklık Sermaye Taahhütleri (-)
247 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Pay. Değ. Düş. Karşılığı (-)
248 Diğer Mali Duran Varlıklar
249 Diğer Mali Duran Varlık Değ. Düş. Karş.(-)
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR
250 Arazi ve arsalar
251 Binalar
252 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri
253 Tesis Makine ve Cihazlar
254 Taşıtlar
255 Demirbaşlar
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar
257 Birikmiş Amortismanlar (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar
259 Verilen Avanslar
26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
260 Haklar
261 Şerefiyeler
262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri
263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
264 Özel Maliyetler
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar
268 Birikmiş Amortismanlar (-)
269 Verilen Avanslar
27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR
271 Arama Giderleri
272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri
277 Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar
278 Birikmiş Tükenme Payları (-)
279 Verilen Avanslar
28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKLARI
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler
281 Gelir Tahakkukları
29 DİĞER DURAN VARLIKLAR
191 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV
292 Diğer KDV
293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar
295 Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar
297 Diğer Çeşitli duran Varlıklar
298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
299 Birikmiş Amortismanlar (-)
DİKKAT: Kalan vermeyen hesaplar bilânçoda yer almazlar.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
8
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
3. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
30. MALİ BORÇLAR
300 Banka Kredileri
301 Finansal Kiralama İşlemelerinden Borçlar
302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyeti (-)
303 Uzun vadeli kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri
304 Tahvil Anapara Borç taksit ve Faizleri
305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler
306 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler
308 Menkul Kıymetler İhraç Farkları (-)
309 Diğer Mali Borçlar
4. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
40 MALİ BORÇLAR
400 Banka Kredileri
401 Finansal Kiralama İşlemelerinden Borçlar
402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyeti (-)
405 Çıkarılmış Tahviller
407 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler
408 Menkul Kıymetler İhraç Farkları (-)
409 Diğer Mali Borçlar
42 TİCARİ BORÇLAR
420 Satıcılar
421 Borç Senetleri
422 Borç Senetleri Reeskontu (-)
426 Alınan Depozito ve Teminatlar
429 Diğer Ticari Borçlar
43 DİĞER BORÇLAR
431 Ortaklara Borçlar
432 İştiraklere Borçlar
433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar
436 Diğer Çeşitli Borçlar
437 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-)
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar
44. ALINAN AVANSLAR
440 Alınan Sipariş Avansları
449 Alınan Diğer Avanslar
47. BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı
479 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları
32. TİCARİ BOÇLAR
320 Satıcılar
321 Borç Senetleri
322 Borç Senetleri Reeskontu (-)
326 Alınan Depozito ve Teminatlar
329 Diğer Ticari Borçlar
33. DİĞER TİCARİ BORÇLAR
331 Ortaklara Borçlar
332 İştiraklere Borçlar
333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar
335 Personele Borçlar
336 Diğer Çeşitli Borçlar
337 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-)
34. ALINAN AVANSLAR
340 Alınan Sipariş Avansları
349 Alınan Diğer Avanslar
48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI
480 Gelecek yıllara ait gelirler
481 Gider Tahakkukları
35. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım hak edişleri
358 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme
36. ÖDENECEK VERGİ DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
360 Ödenecek vergi ve fonlar
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri
368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş, Taksitlendirilmiş vergi ve Diğer Yükümlülükler
369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler
37 BORÇ VE GİDER KAŞILIKLARI
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler Karşılıkları
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi Diğer Yükümlülükleri
372 Kıdem Tazminatı Karşılığı
373 Maliyet Giderleri Karşılığı
379 Diğer Borç ve Giderleri Karşılığı
49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
492 Gelecek Yıllara Ertelenen veya Terkin Edilecek KDV
493 Tesise Katılma Payları
499 Diğer Çeşitli Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
5. ÖZKAYNAKLAR
50 ÖDENMİŞL SERMAYE
500 Sermaye
501 Ödenmemiş Sermaye (-)
52 SERMAYE YEDEKLERİ
520 Hisse Senedi İhraç Primleri
521 Hisse Senedi İptal Kârları
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları
524 Maliyet Artışları Fonu
529 Diğer Sermaye Yedekleri
38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDERLER
380 Gelecek Ayarla Ait Gelirler
381 Gider Tahakkukları
54 KAR YEDEKLERİ
540 Yasal Yedekler
541 Statü Yedekleri
542 Olağanüstü Yedekler
548 Diğer Kâr Yedekleri
549 Özel Fonlar
39 DİĞER KISA VADELİ YBANCI KAYNAKLAR
391 Hesaplanacak KDV
392 Diğer KDV
393 Merkez ve Şubeleri Cari Hesabı
397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları
399 Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar
57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI
570 Geçmiş Yıllar Kârları
58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI
580 Geçmiş Yıllar zararları (-)
59 DÖNEM NET KARI / ZARARI
590 Dönem Net Kârı
591 Dönem Net Zararı (-)
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
9
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Gelir Tablosu: İşletmenin belirli bir dönemde gerçekleştirilen faaliyetlerini kâr veya zarar olarak gösteren finansal tablodur.
İşletmenin performansı hakkında bilgi veren temel kaynaktır. “Finansal Performans Tablosu” adı da verilir.
A. BRÜT SATIŞLAR
1. Yurtiçi satışlar
2. Yurtdışı satışlar
3. Diğer Gelirler
B. SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)
1. Satıştan iadeler (-)
2. Satış İskontoları (-)
3. Diğer İndirimler (-)
----------------------------------------------------------------------NET SATIŞLAR
C. SATILAN MALLARIN MALİYETİ (-)
1. Satılan mamullerin maliyeti (-)
2. Satılan ticari malların maliyeti (-)
3. Satılan hizmet maliyeti (-)
4. Diğer satışların maliyeti (-)
----------------------------------------------------------------------BRÜT SATIŞ KÂRI / ZARARI
D. FAALİYET GİDERLERİ (-)
1. Araştırma ve geliştirme giderleri ( -)
2. Pazarlama satış ve dağıtım giderleri (-)
3. Genel Yönetim Giderleri (- )
----------------------------------------------------------------------FAALİYET KÂRI / ZARARI
E. DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR
1. İştiraklerden temettü gelirleri
2. Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri
3. Faiz gelirleri
4. Komisyon gelirleri
5. Konusu kalmayan karşılıklar
6. Menkul kıymet satış kârları
7. Kambiyo karları
8. Reeskont faiz gelirleri
9. Diğer olağan gelir ve kârlar
F. DİĞER OLAGAN GİDER ve ZARARLAR (-)
1. Komisyon giderleri
2. Karşılık giderleri
3. Menkul kıymet satış zararı (-)
4. Reeskont faiz giderleri (-)
5. Diğer olağan gider ve zarar (-)
6. Kambiyo zararları
G. FİNANSMAN GİDERLERİ
1. Kısa vadeli borçlanma ve giderleri (-)
2. Uzun vadeli borçlanma giderleri (-)
----------------------------------------------------------------------OLAĞAN KÂR/ ZARAR
H. OLAĞANDIŞI GELİR VE KÂRLAR
1. Önceki dönem gelir ve kârlar
2. Diğer olağandışı gelir ve kârlar
İ. OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-)
1. Çalışmayan kısım gider ve zararları (-)
2. Önceki dönem gider ve zararları (-)
3. Diğer olağandışı gider ve zararlar (-)
----------------------------------------------------------------------DÖNEM KÂRI / ZARARI
J. DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI (-)
----------------------------------------------------------------------DÖNEM NET KÂRI / ZARARI
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
10
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
HESAP
Hesap: Mali nitelikli işlemlerin, her bir bilanço ve gelir tablosu unsurlarında meydana getirdiği değişmelerin izlendiği çizelgelerdir.





Her bir unsura ait, ismini taşıyan bir hesap açılır
Hesabın Sol Tarafı Borç; Sağ Tarafına Alacak denir
Çift taraflı çalışırlar
İlk kez kayıt yapılmasına Hesap Açılma denir.
Hesabın borç (sol) tarafına kayıt yapıldığında Hesap borçlandı; Hesabın alacak (sağ) tarafına kayıt yapıldığında Hesap Alacaklandı denir.
 Hesabın borç ve alacak tarafı eşit olduğunda Hesap Kapalıdır denir.
 Hesabın borç toplamı Alacak toplamından büyükse Hesap Borç Kalanı veriyor; Alacak tarafı daha büyükse Hesap
Alacak Kalanı veriyor denir.
Hesaplar genel olarak işlem sınıflandırılmasına göre;
 Bilanço Hesapları ( İşletmenin varlık ve kaynaklarındaki değişimlerin izlendiği hesaplardır)
 Sonuç (Gelir Tablosu) Hesapları ((işletmenin gelir – giderlerinin izlendiği hesaplardır)
 Maliyet Hesapları (Üretim işletmelerinde üretilen ürünlerin ve hizmetlerin işletmelerinde sunulan hizmetlerin maliyetlerinin kayda alınması amacıyla kullanılan hesaplardır) olarak sınıflandırılırlar.
Muhasebenin temel mantığı ve işleyişi temel muhasebe eşitliğine (= temel bilanço eşitliğine) dayalıdır.
AKTİF
VARLIKLAR
VARLIKLAR
VARLIKLAR
V
VARLIK – BORÇ
VARLIK – KAYNAK
AKTİF - PASİF
=
=
=
=
=
=
=
=
PASİF
KAYNAKLAR
YABANCI KAYNAKLAR + ÖZ KAYNAKLAR
BORÇ + SERMAYE
B+S
SERMAYE
0
0
 Varlıkların izlendiği hesaplara Varlık Hesapları ( Aktif Hesaplar) denir
 Borçların ve öz kaynakların izlendiği hesaplara Kaynak Hesapları ( Pasif Hesaplar) denir.
İşletmelerin temel amacı kâr elde etmektir. Amacına ulaşmak için birçok mali işlem gerçekleştirirler. Faaliyetlerinin sonucunda gelir toplamı gider ve maliyetlerinden büyükse kâr; gelir toplamı, maliyet ve giderlerinden küçükse Zarar vardır.
Hesapların Diğer Bir Sınıflandırması:
Asli Hesaplar: Kendi başlarına olayların etkilerini kesin sonuçlarıyla veren hesaplardır. (kasa, banka, demirbaş, gelir, gider
vs..)
Düzenleyici Hesaplar: Aktif ve pasif değerlerinin gerçek değerleriyle gösterilmesini sağlayan hesaplardır.
 Aktifi Düzenleyici Hesaplar: Bilançonun pasifinde bulunması gerekirken aktifinde (-) olarak yer alan ve aktif toplamı azaltan hesaplardır. Birikmiş amortismanlar, Şüpheli ticari alacaklar karşılığı, Stok değer düşüklüğü karşılığı,
menkul kıymet değer düşüklüğü karşılığı, alacak senetleri reeskontu, verilen çek ve ödeme emirleri vb..
 Pasifi düzenleyici Hesaplar: Bilançonun Aktif kısmında yer alması gerekirken, düzenleyici rolü nedeniyle pasif kısımda (-) olarak yer alır. Ödenmemiş sermaye, Borç senetleri reeskontu, Dönem net zararı, Geçmiş yıllar zararı,
Menkul kıymet ihraç farkları gibi..
Geçici Hesaplar: Tamamlanmayan işlemler ve belli bir süre için veya konu için kullanılan hesaplardır. Kısa bir süre
kullanıldıkları için Köprü Görevi Gören Hesaplar olarak da isimlendirilirler. Taşıdıkları kayıtlar asli hesaplara devredilerek kapatılırlar. Sayım Tesellüm Noksanları, Yapılmakta Olana Yatırımlar gibi..
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
11
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Nazım Hesaplar: İşletmenin varlıklarında veya kaynaklarında artış ya da azalış meydana getirmeyen (yani mali nitelik
taşımayan), ancak karar alıcılar için önem arz ettiği için izlenmesi gereken olayların izlendiği hesaplardır. Teminat mektubu,
Gayrimenkul üzerindeki teminat gibi olaylarda hem borçlu hem alacaklı olarak açılıp, işlem son bulduğunda ters kayıtla kapatılır.
Hesap Planı: İşletmede kullanılacak hesapların muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri
doğrultusunda sistemli bir şeklide ve gruplandırılmış olarak yer aldığı hesapların sıralandığı listeye hesap planı denir.
 01 Ocak 1994 yılından itibaren Muhasebe Sitemi Uygulama Genel Tebliği ile Tek düzen hesap planının kullanılması
zorunlu hale getirilmiştir.
 2002 Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK)
 2011 Kamu Gözetim ve Denetim Standartları Kurumu (TMSK görevleri bu kuruma devredilmiştir)
Hesap Sınıfları:
1. Dönen Varlıklar
2. Duran Varlıklar
3. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
4. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
5. Öz Kaynaklar
6. Gelir Tablosu Hesapları
7. Maliyet Hesapları
8. Serbest
9. Nazım Hesaplar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
12
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MUHASEBE SÜRECİ
Yeni Kurulan
İşletmede Açılış İşlemleri
Dönem İçi
1.
2.
3.
4.
5.
Açılış veya dönem başı envanterinin yapılması
Açılış envanterine dayanılarak açılış bilânçosunun düzenlenmesi
Envanter bilgilerinin (Varlık ve Borçlar) envanter defterine kaydı
Yevmiye defterine açılış kaydının yapılması
Yevmiye defterine açılış kaydının büyük deftere geçirilmesi ( Büyük Defterde Açılış)
Günlük mali olaylar önce yevmiye defteri sonra büyük deftere kaydedilir. İsteğe bağlı
olarak (Geçici (Ara) Mizan düzenlenebilir.
1. Genel Geçici Mizan (Dönem sonunda düzenlenen ilk zorunlu mizandır. Kayıtlı tutarları
gösterir)
2. Envanter ve envanter Kayıtları
 Envanter (Genel geçici mizana bakılarak Sayma, Ölçme, Tartma, Değerleme yapılır. Alacaklılar ve borçlularla mutabakat çalışmaları yapılır.)
Dönem Sonunda
(31 Aralık = envanter Zamanı = Bilanço Günü)

Envanter Kayıtları ( Düzeltme, ayarlama kayıtları, maliyet ve gelir- gider hesaplarının kapatılması kayıtları yapılır. )
(ENVANTER KAYITLARI YEVMİYE DEFTERİNE YAPILIR)
3. Kesin Mizan (Hesap kalanları bilançoyu oluşturur. Fiili tutarı gösterir)
4. Mali Tablolar
5. Kapanış Kayıtları (Aktifler alacak; Pasifler borç kaydı yapılarak kapatılır)
İşine Devam eden işletmenin Dönem Başında (1
Ocak)
Önce Yevmiye - Sonra Büyük defterde Açılış Kaydı yapılır
Muhasebe sisteminde girdiler belgeler, süreç aşamasında bu belgeler kaydedilmekte, sınıflandırılmakta ve çıktı ise finansal
tablolardır.
Belgeler: Mali olaylara ait ispat edici özelliği olan unsurlara belge denir.
Belgelendirme: mali nitelikli bir işlemin tarafları, tarih, içerik, miktar ve tutar olarak belirlenmesi işlemidir.
 Yasal Düzenlemelere Tabi Belgeler (Objektif Belgeler): Fatura, Sevk belgesi, İrsaliyeli fatura, yazar kasa fişi, perakende satış faturası, gider pusulası, Serbest meslek makbuzu, Müstahsil makbuzu, Taşıma belgeleri, Adisyonlar,
senetler, Çekler…
 İşletmenin düzenlediği Belgeler: Tahsil, Tediye ve Mahsup Fişleri, Ticaret ve tediye makbuzları, Çek alındı verildi
makbuzları, İşletme içi sevkiyat belgeleri, Mutabakatlaşma mektupları, Cari hesap kartları, Stok kartları…
Defterler Türkçe tutulur, kısaltma harf ya da sembol kullanıldı ise bunların ayrıca anlamı belirtilmelidir. Kayıtlar zamanında
eksiksiz ve doğru olarak yapılır. Önceki içeriği belli olmayacak şekilde bir kayıt silinemez, çizilemez, Veri taşıyıcıları ile
kayıt tutulabilir. Saklama süresi içinde defter ve elektronik kayıtlara istenildiğinde ulaşılabilir olması şarttır. Yazıma ayrılmış
satır çizilmeksizin satır atlanamaz, boş bırakılamaz, Sayfa kopartılamaz, ciltten çıkartılamaz. Hareketli yapraklı defter kullanılıyorsa sırası bozulamaz. Yevmiye defteri dışındaki defterlerde kayıt hataları üstü okunacak şekilde çizilerek
yanına doğrusu yazılır. Yevmiye defterindeki hatalarda düzeltme kaydı yapılır. Bir mali olay gerçekleştiğinde en geç 10
gün içerisinde deftere kaydedilmesi gerekir. Ancak belgeler yönetici tarafından paraf ediliyorsa bu süre 45 gün şeklinde
uygulanabilir.
Vergi Usun Kanunu’na Göre Tutulması Gereken defterler:
Birinci Sınıf Tüccar: Yevmiye defteri – Büyük Defter (Defter i Kebir) – Envanter defteri
İkinci sınıf Tüccar: İşletme hesabı defteri tutmak zorundadır.
Vergi Usul Kanunu, yevmiye ve envanter defteri için tasdik zorunluluğu getirirken, TTK’na tabi tüm defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini zorunlu kılmıştır. Defter tasdikleri VUK’a göre Noter tarafından yapılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
13
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Defter Tasdik Zamanları:
 Öteden beri işine devam eden işletme izleyen yıl kullanacağı defterini, bulunduğu yılın aralık ayı içinde
 Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler, yeni bir mükellefiyete girenler; işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce, vergi mükellefiyeti kalkanlar ise muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak 10 gün
içinde
 Defteri dolanlar yeni defterini kullanmadan önce
 Aynı defteri izleyen yıl kullanacaklar izleyen yılda ocak ayı içerisinde tasdik ettirilmesi gerekir.
YEVMİYE DEFTERİ: Mali nitelikli işlemlerin, belgelere dayandırılarak, tarih, sıra ve maddeler halinde düzenli olarak kaydedildiği defterlerdir. Kayıtlar maddeler halinde yapılır. Madde türleri;
1. Basit Madde: Bir hesap borçlu bir hesap alacaklı
2. Bileşik Madde: Bir hesap borçlu iken birden fazla hesap
alacaklı ise ya da birden fazla hesap borçlu iken bir hesap
alacaklı ise bileşik madde vardır
3. Karışık Madde: Birden fazla borçlu ve birden fazla
alacaklı hesabın bulunduğu maddelerdir
4. Tamamlayıcı Madde: Yevmiye defterine yanlış ya da
noksan yazılmış maddelerin düzeltme ve tamamlama kayıtları için düzenlenen maddelerdir.
BÜYÜK DEFTER ( DEFTER-İ KEBİR)
Yevmiye defterine maddeler şeklinde kaydedilen işlemleri buradan alarak sistemli bir şekilde ilgili hesaplara
dağıtan ve sınıflandırılmış olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. Hesapların işleyişini gösteren yasal defterlerdir.
MUHASEBE FİŞLERİ
 Tahsil Fişi: Kasaya giren paraların ne için alındığını ve bu tahsilâtın karşılığında hangi hesaba veya hesaplara
alacak kaydedildiğini gösteren fişe tahsil fişi denir.
 Tediye Fişi: Kasadan çıkan paraların ne için ödendiğini ve bu ödeme karşılığında hangi hesap ve hesaplara borç
kaydedildiğini gösteren fişe Tediye fişi denir.
 Mahsup Fişi: Kasa Hesabını ilgilendirmeyen ( Nakit dışı) işlemlerin kaydında kullanılan fişe mahsup fişi denir.
Mizanlar: Yevmiye defterinden büyük deftere rakamların matematiksel olarak doğru aktarıldıklarını belirlemek için düzenlenen çizelgelerdir.
Mizan Türleri: Geçici (=Ara) Mizan (Herhangi bir tarihte isteğe bağlı olarak düzenlenen mizan) – Aylık Mizan (Her ay sonunda düzenlenen
zorunlu olmayan mizan) – Genel Geçici Mizan (Dönem sonunda Envanter işlemlerinden önce düzenlenen zorunlu mizan) – Kesin Mizan
(Dönem sonunda envanter işlemlerinden sonra düzenlenen zorunlu mizan)
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
14
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek ( KPSS 2013): Aşağıdakilerden hangisi, Tekdüzen Muhasebe Sisteminin öngördüğü stok kalemlerinden biri değildir?
a) Ticari Mallar
b) Yarı mamuller
c) İlk madde ve malzemeler
d) Hizmetler
e) Mamuller
Örnek (2012 Mali Hizmetler Uzman Yardımcılığı):
Bir hesaba borç kaydı yapılması aşağıdaki sonuçlardan
hangisini doğurur?
a) Kaynakların artması
b) Gelirlerin artması
c) Kaynakların azalması
d) Giderlerin azalması
e) Varlıkların azalması
Örnek (KPSS 2012): İşletmenin yevmiye defterine yaptığı kapanış kaydı hangi tür yevmiye maddesine örnektir?
a) Düzeltme maddesi
b) Basit madde
c) Bileşik madde
d) Tamamlayıcı madde
e) Karma madde
Örnek (KPSS 2012): Artışların borç tarafına, azalışların
alacak tarafına kaydedildiği hesaplar aşağıdakilerden
hangisidir?
a) Gelir hesapları
b) Borç hesapları
c) Özkaynak hesapları
d) Pasifi düzenleyici hesaplar
e) Aktifi düzenleyici hesaplar
Örnek (KPSS 2010): Aşağıdakilerden hangisi pasifi düzenleyici nitelikteki hesaplar arasında yer alır?
a) Menkul kıymet ihraç farkı
b) Kıdem tazminatı karşılığı
c) Maliyet giderleri karşılığı
d) Gelecek yıllara ait gelirler
e) Özel fonlar
Örnek (KPSS 2010): Dönem içinde meydana gelen işlemler nedeniyle bilanço kalemlerinde ortaya çıkan değişmeler aşağıdakilerden hangisi ile izlenir?
a) Genel geçici mizan
b) Yardımcı defterler
c) Hesap
d) Kesin mizan
e) Fon akım tablosu
Örnek (2007 TCZB Müfettiş Yardımcılığı): Gelir Tablosunun düzenlenmesiyle aşağıdakilerden hangisi açıklanmış olur?
a) İşletmenin nakit akışı
b) İşletmenin finansal durumu
c) İşletmenin varlıklarının değer artışları
d) İşletmenin faaliyet sonuçları
e) İşletmenin duran varlık hareketleri
Örnek ( KPSS 2010): Aşağıdakilerden hangisi objektif
belge sayılmaz?
a) Çek
b) Senet
c) Bordro
d) İrsaliye
e) Muhasebe Fişi
Örnek (KPSS 2006): Kayıtlarda nazım hesapları kullanan
bir işletmenin, aşağıdaki finansal olaylardan hangisinin
kaydında nazım hesap kullanılması gerekli değildir?
a) Senetli ticari alacak için reeskont ayrılması
b) Senet ciro etmesi
c) Düzenlenen poliçelerin kabule gönderilmesi
d) Bankadan teminat mektubu alması
e) Menkul kıymetlerde meydana gelen değer kayıpları için
karşılık ayrılması
Örnek: İşe yeni başlayan bir işletmenin ilk kullanacağı
defter aşağıdakilerden hangisidir?
a) Büyük defter
b) Şirket Genel Kurulu Karar Defteri
c) Yevmiye defteri
d) Envanter defteri
e) Yönetim Kurulu Karar Defteri
KPSS 2013
Cevap D
KPSS 2012
Cevap E
KPSS 2010
Cevap A
2007 TCZB Müfettiş Yardımcılığı Cevap D
KPSS 2006
Cevap A
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
2012 Mali Hizmetler Uzman Yardımcılığı
KPSS 2012
Cevap D
KPSS 2010
Cevap C
KPSS 2010
Cevap E
Örnek:
Cevap D
15
Cevap C
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
DÖNEN VARLIKLAR
İşletmenin nakit elde tuttuğu paralar, vadesiz veya 1 yıla kadar vadeli olarak bankaya yatırılan paralar ve 1 yıl içinde paraya
çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlıklardan oluşur.
1. Dönen Varlıklar
10 Hazır Değerler
11 Menkul Kıymetler
12 Ticari Alacaklar
13 Diğer Alacaklar
15 Stoklar
17 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri
18 Gelecek Aylara Ait Gider ve Gelir Tahakkukları
19 Diğer Dönen Varlıklar
10 HAZIR DEĞERLER
Elde ya da bankada nakit olarak tutulan değerler ile istenildiğinde değer kaybına uğramadan paraya dönüştürülebilecek
varlıkların oluşturduğu hesap grubudur.
Vadeli mevduat hesapları da vadeli olmasına rağmen ve vadesinden önce bozdurulduğunda faiz geliri kaybına rağmen
anaparada azalış olmadığı için hazır değerler grubunda izlenir.
 100 Kasa Hesabı
 101 Alınan Çekler Hesabı
 102 Bankalar Hesabı
 103 Verilen Çekler ve Ödeme emirleri Hesabı (-)
 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
100 KASA HESABI:
İşletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL karşılığı bu hesapta izlenir. TL ile izlenmesinin nedeni… PARAYLA
ÖLÇEME… Kavramı gereğidir.
Ulusal paralar V.U.K.’a göre nominal (itibari), yabancı paralar alış bedeli ile gösterilir.
Değerlemeye tabi tutulduğunda yabancı paralar V.U.K’a göre
Borsa Rayici ile değer değerlendirilir. Yabancı paraların borsası yoksa Maliye Bakanlığı’nın belirleyeceği kur üzerinden
değerlendirilir.
** Sınavda soru alacak konular kasa hesabı ile ilgili olarak, yabancı paralı işlemler ve kasa farkları ile ilgili işlemler ağırlıklı
olacaktır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
16
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, Pak İz işletmesine peşin olarak %18 KDV dâhil 826 TL’lik malın, 500 TL lik kısmını peşin geri kalanını kredili olarak 38012 nolu fatura ile satmıştır.
Çözüm: Bu sorularda dikkat edilmesi gereken ilk şey KDV dahil yada KDV hariç ibareleri olmalıdır. Bu soru için KDV dahil
dendiğine göre 826 TL nin içindeki KDV ayrıştırılmalıdır. Sorunun çözümündeki işlem sırasına dikkat edelim…
3. işlem: Soruda 500 TL si
peşin diyordu. Kasaya para
girişi var. Ve Kasa hesabı aktif
karakterli bir hesap olduğu için
artışını borç (sol) tarafa kayıt
yapacak)
4. İşlem: Geri kalan kısmı kredili
(= veresiye) yani alacaklı kalınmış. Malı sattığımızdan kimden
alacaklı olabiliriz? Tabi ki malı
alan kişi yani ALICILAR .. 826 –
500 = 326 TL
---------------------------------- / ---------------------------------100 Kasa Hesabı
500
120 Alıcılar Hesabı
326
600 Yurt içi Satışlar Hs
700
391 Hesaplanan KDV Hesabı
126
---------------------------------- / ----------------------------------
1.İşlem: KDV siz satış hâsılatını
bulmak için
826 ÷ 1,18 = 700 TL
2.İşlem: 826 – 700 = 126 TL KDV tutarı var
(Satış işleminde hesaplanan KDV kullanılır)
Örnek: İşletme 15.03.20.. tarihinde 2.000 $ karşılığında peşin olarak mal satmıştır. Satış işleminin gerçekleştiği tarihte 1$ = 1,5 TL dir. İşletme aylık dönemlerle mali tablolar düzenlemektedir.
 Satış İşleminde yapılacak kayıt;
2.000 $ x 1,5 = 3.000 TL yapacaktır. Bizim Türk lirasına çevirip kaydetmemizin nedeni Muhasebenin temel kavramlarından
Ortak birim Parayla Ölçme Kavramı gereği idi. Bunu da hatırladıktan sonra çözümümüze devam edelim.
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
3.000
- Yabancı Paralar Kasası
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
3.000
(2.000 $ x1,5 =3.000 TL)
---------------------------------- / --------------------------------- Ay sonunda yapılan incelemede 1$ = 1,7 TL ise yapılması gereken kayıt;
Kur yükselmiş ve bilanço tarihindeki yabancı paranın değeri daha yüksek tutarlı olmuştur. Her ne kadar parayı bozdurmamış olsak da mali tablo düzenlendiğindeki TL cinsinden değerin doğru beyan edilebilmesi için kambiyo kârı muhasebeleştirilmelidir.
2.000 $ x 1,5 = 3.000 TL alış tarihindeki değeri
2.000 $ x 1,7 = 3.400 TL Şimdiki değeri
-------------------------400 TL kambiyo kârı var ve bu yabancı para kasasına ilave edilmesi gerekir.
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
400
- Yabancı Paralar Kasası
646 KAMBİYO KARLARI HS
400
(2.000 $ x (1,7 - 1,5 = 400 TL)
---------------------------------- / ----------------------------------
 Ay sonunda yapılan incelemede kur; 1$ = 1,4 TL olsa idi yapılması gereken kayıt;
www.facebook.com/sakirdemirbuga
17
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2.000 $ x 1,5 = 3.000 TL alış tarihindeki değeri
2.000 $ x 1,4 = 2.800 TL Şimdiki değeri
-------------------------200 TL kambiyo zararı var ve bu zarar tutarı yabancı para kasasından düşülmeli.
---------------------------------- / ---------------------------------656 KAMBİYO ZARARI HS
200
100 KASA HESABI
200
- Yabancı Paralar Kasası
(2.000 $ x (1,5 - 1,4 = 200 TL)
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek: € olarak daha önceden 1€ = 1,8 TL iken alınan 1.200 €, kur 1€ = 2 TL iken bozdurulursa yapılması gereken
kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
2.400
- TL Kasası
100 KASA HESABI
2.160
- Yabancı Paralar Kasası
646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
140
1,8 x 1.200 € = 2.160 TL alış değeri
2,0 x 1.200 € = 2.400 TL bozdurma değeri
---------------------140 TL kârlı bozdurulmuş
(1.200 € x 2 - 1,8 = 140 TL)
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek (2005 KPSS) : İşletme 14.620 TL tutarı ile kayıtlarında yer alan senetsiz borcuna karşılık, aynı gün 1,72 kuru
ile satın aldığı 14.000€ ‘nun 8.500 €’luk kısmını vererek borcunun tamamını ödemiştir. Bir süre sonda 1€=1,74 TL
kuru ile bir miktar dövizi TL’ye çevirerek 55 TL gelir (kar) elde etmiştir.
1. Borcunu Ödeme Kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------320 SATICILAR HESABI
14.620
- TL Kasası
100 KASA HESABI
14.620
- € Kasası
( 8.500 € x 1,72 = 14.620 TL )
---------------------------------- / ---------------------------------2. İşletme kaç €’u TL’ye çevirmiştir;
1€ = 1,72 TL kuru ile satın alınan döviz 1,74 kur üzerinden bozdurulacak olursa her bir €’dan 1,74 – 1,72 = 0,02 TL kâr elde
edilmiş olur. Soruda ise 55 TL kâr yapıldığı belirtilmiş. 55 TL ÷ 0,02 = 2.750 € olarak bulunur.
Kasa Farkları; Kasa mevcudu ile kayıtlı tutar günlük kontrol edilir. ( Kasanın envanter kontrolü günlüktür) kasa fiili mevcudu
ile kasa hesabının kalanı arasında fark çıkarsa;
 Kasa farkının nedeni aynı gün içinde belirlenirse, gerekli düzeltme kaydı yapılarak hesap denkleştirilir.
 Kasa farkının nedeni aynı gün içinde belirlenemezse; izleyen günde araştırılmak üzere geçici hesaplara ( 197
Sayım Tesellüm Noksanları Hesabı; 397 Sayım Tesellüm Fazlaları Hesabı) alınarak kasa denkleştirilir.
 Nedeni izleyen zamanda belirlendiğinde düzeltme kaydı yapılarak geçici hesaplar kapatılır.
 Nedeni belirlenemez ise;
 Noksanlıklar 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı’na
 Fazlalıklar 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabı’na aktarılarak kapatılır.
KASA NOKSANI: Kasadaki para mevcudu, Kasa Hesabı’nın borç kalanından eksik ise “ kasa noksanı” vardır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
18
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Bunun nedenleri;
 Muhasebecinin ödeme kaydını unutmuş olması
 Ödeme kaydının eksik tutar üzerinden yapmış olması
 Kasadan fazla ödeme yapılmış olması
 Eksik tahsilât yapılmış olması
 Kasadan izinsiz para alınması
Nedeni bulunamayan noksanlar, kanunen kabul edilmeyen gider olduğundan hatırlatıcı bilgi özelliği nedeniyle
Nazım Hesaplarda izlenebilir
Örnek(KPSS 2008): İşletmede kasa hesabının borç kalanı 79.600 TL, kasa sayımında belirlenen tutar ise 76.900
TL’dir. Farkın nedeni belirlenememiştir. Buna göre yapılacak kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı
doğrudur?
a) Sayım Tesellüm Fazlaları Hesabı alacaklı
300 TL
b) Sayım Tesellüm Fazlaları Hesabı borçlu
300 TL
c) Sayım Tesellüm Noksanları Hesabı borçlu
300 TL
d) Sayım Tesellüm Noksanları Hesabı borçlu
2.700 TL
e) Sayım Tesellüm Noksanları Hesabı alacaklı
2.700 TL
Cevap ( C ): Sayım sonucuna dikkat etmek gerekir. Sayım sonucu eğer ki hesabın borç kalanından daha fazla ise Kasa
fazlası; daha az ise Kasa Noksanı vardır. Sayım sonucu 76.900, Hesabın borç kalanı ise 79,600 TL olduğuna göre sayım
sonucu 76.900 – 79,600 = - 2.700 TL eksiktir. (noksanlık var.)
B O RÇ
SAĞ
SOL
A LACAK
---------------------------------- / ---------------------------------197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HS
2.700
100 KASA HESABI
2.700
---------------------------------- / ----------------------------------
Kolay hatırlamak için bir kopya vereyim mi;
S O L
B O RÇ
N O ksan
Ayrıca kasanın eksik
olması, kasa hesabının
Eksi tarafa kaydedilmesi
gerektiğini hatırlatır.. 
Örnek: 20.04.20…. tarihi akşamı yapılan kasa sayımında kasa mevcudunun 3.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Aynı
gün 100 Kasa Hesabı’nın kalanı 3.200 TL dir. Farkın nedeni o gün bulunamamıştır.
Çözüm: Sayım sonucu fiili sonucu 3.000 TL ve Kasa Hesabının borç kalanı 3.200 ise 300 – 3.200 = - 200 Noksan var.
---------------------------------- / ---------------------------------197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HS
200
100 KASA HESABI
200
---------------------------------- / ---------------------------------1. Durum: 22.04.20… tarihinde, kasa farkının nedeninin bankaya yatırılan paranın kayıtlara geçirilmesinin unutulduğundan
kaynaklandığı anlaşılmıştır denseydi, 197 Kodlu geçici hesap olan Sayım Tesellüm Noksanları hesabını ters tarafa (alacak)
kaydeder, yerine (borç) unutulan işlemin ilgili hesabını ( Bankalar Hs.) kaydederdik. Böylece üstteki maddede borçlanarak
açılan 197 Kodlu hesap bu maddeyle aynı tutarla alacaklanarak kapanmış olacaktı.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HS
200
197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HS
200
---------------------------------- / ---------------------------------2. Durum: Dönem sonunda nedeni bulunamasaydı; (1. Durumu yok sayıyoruz)
---------------------------------- / ---------------------------------659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARAR. HS 200
197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HS
200
---------------------------------- / ---------------------------------3. Durum: Noksanlığın nedeni bulunamadığında bu noksanlık tutarı kasadan sorumlu personelin maaşından kesilecek
olsaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
19
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
135 PERSONELDEN ALACAKLAR HS
200
197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HS
200
---------------------------------- / ---------------------------------İşletme dönem sonunda bulamadığı kasa açığının nedenini önümüzdeki dönem araştırmak isteyebilir böyle bir durumda şöyle kayıt yapar;
----------------------- / ------------------------------654 Karşılık Giderleri
199 Diğer Dönen Varlıklar
----------------------- / -------------------------------
Yabancı para kasasında alış kurundan daha yüksek kurda iken kasa noksanı tespit edilirse; yapılması gereken yevmiye maddesinde her ne kadar para kaybedilmiş olsa da kur artışı var ve bu durum kambiyo kârıdır. (vergi matrahını artıracak bir geliridir) Ancak paranın kaybedilmiş olması 197 Sayım Tesellüm Noksanları Hesabına kaydı gerektirir. Nedeni bulunamaz ve sonradan zarar olarak yazılırsa bu kayıp kanunen kabul edilmeyen bir gider niteliği taşır.
Noksanlık tespit edildiğinde yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------197 SAYIM TESELLÜM NOKSANLARI HESABI
100 KASA HESABI
646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
---------------------------------- / ---------------------------------KASA FAZLASI: Kasadaki mevcut para, Kasa Hesabı’nın borç kalanından fazla ise “kasa fazlası” vardır. Nedenleri;
 Muhasebecinin tahsilât kaydını unutmuş olması
 Muhasebecinin tahsilât kaydını eksik tutarlı olarak kaydetmiş olması
 Herhangi bir ödeme kaydının fazla kaydedilmiş olması
 Fazla para alınmış olması
 Noksan para verilmesi
 İşletmeyle ilgisi olmayan bir paranın kasaya konmuş olması gibi..
Örnek: 20.05.20… tarihi akşamında yapılan kasa sayımında kasa mevcudunun 300 TL olduğu tespit edilmiştir. Aynı
gün Kasa Hesabı’nın borç toplamı 4.500 TL, alacak toplamı ise 4.250 TL’dir.
Farkın nedeni o gün bulunamamışsa;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
50
397 SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HS
50
---------------------------------- / ---------------------------------1. Durum: 24.05.20… tarihinde, kasa farkının nedeninin, daha önceden kredili mal satılan müşteri Pakize SARI’dan
yapılan tahsilât unutularak kayıtlara geçirilmemiş olduğu anlaşılırsa;
---------------------------------- / ---------------------------------397 SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HS
50
120 ALICILAR HESABI
50
---------------------------------- / ---------------------------------2. Durum: Dönem sonunda nedeni bulunamamışsa (1. Durum iptal);
---------------------------------- / ---------------------------------397 SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HS
50
649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR HS 50
---------------------------------- / ---------------------------------Örnek (KPSS 2007): 20.08.2006 tarihinde yapılan kasa sayımında kasada 585 ABD doları olduğu belirlenmiştir. Aynı
tarih itibariyle Dolar kasası alt hesabının borç toplamı 26.845 $, alacak toplamı 26.320 $ olarak izlenmektedir. Bu
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
20
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
farkın nedeni yılsonu itibariyle de belirlenememiş ve kapatılmasına karar verilmiştir. 20.08.2006 kur 1$ = 1,48 TL,
31.12.2006 tarihli kur ise 1 $ = 1,42 TL’dir.
1. 20.08.2006 tarihinde yapılan kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Kasa hesabı borçlu
865,80 TL
b) Kasa hesabı alacaklı
865,80 TL
c) Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı borçlu 88,80 TL
d) Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı alacaklı
88,80 TL
e) Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı borçlu
88,80 TL
Cevap ( D):
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
50
397 SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HS
50
---------------------------------- / ----------------------------------
2. Yılsonunda kasa farkıyla ilgili olarak yapılması gereken kayıt hangisidir?
20 ağustos tarihinde kur 1,48 idi 31 Aralık tarihinde kur 1,42 olduğu için daha önceden 60$ olarak kasaya girişi yapılan tutardan kur farkı düşülmelidir. (1,48 – 1,42 )x 60 $ = 3,6 TL
---------------------------------- / ---------------------------------397 SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HS
88,80
100 KASA HESABI
3,60
649 DİĞER OLAGAN GELİR VE KÂRLAR
58,20
---------------------------------- / ----------------------------------
101 ALINAN ÇEKLER HESABI:
İşletmenin gerçek ve tüzel kişilerden almış olduğu ve henüz tahsil etmediği çeklerin izlendiği hesaptır. Bir bankaya hitaben
ödeme emri niteliğinde bir belgedir.
 Mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan ileri vadeli çekler 121 Alacak Senetleri Hesabı’na alınır. (Özün önceliği
kavramı gereği).
MDV satışı gibi mal ve hizmet satışı dışındaki işlemlerden alınan uzun vadeli çekler ise, 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı’na alınır.
 Yabancı paralar üzerinden düzenlenen çekler alındığı günkü kur ile TL tutarıyla borç kaydedilir. Çek ciro ya
da tahsil edildiğinde yine aynı tutar üzerinden alacak kaydedilir.
 Mal ve hizmet satışı nedeniyle alınan yabancı çeklerin tahsili sırasında oluşan olumlu kur farklarının dönem sonuna kadar olan kısmı 600 Yurtiçi Satışlar Hesabı’nın alacağına kaydedilir.
MDV satışı nedeniyle alınan yabancı çeklerin tahsili sırasında oluşan olumlu kur farkları 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı’nın alacağına kaydedilir. İzleyen dönemde ise 646 Kambiyo Kârları Hs’nın alacağına kaydedilir.
 Mal ve hizmet satışı nedeniyle alınan yabancı çeklerin tahsili sırasında oluşan olumsuz kur farklarının dönem sonuna kadar olan kısmı 611 Satış İskontoları Hesabı’nın borcuna kaydedilir.
Diğer faaliyetler nedeniyle alınan yabancı çeklerin tahsili sırasında oluşan olumsuz kur farkları 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı’nın borcuna kaydedilir. İzleyen dönemde ise 656 Kambiyo Zararları Hs’nın borcuna kaydedilir.
 Alınan çekler elde tutulduğu sürede cüzdandaki (portföydeki) çekler yardımcı hesabında; Bankaya verilmesi durumunda tahsildeki çekler yardımcı hesabında izlenmesi gerekir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
21
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
 Çekin ödeme tarihinde keşide edildiği yerde ödenecekse 10 gün, başka şehirde ödenecekse 1 ay, başka kıtada
ödenecekse 3 ay içerisinde tahsili yapılmalıdır.
 Değerleme zamanında yabancı tutarlı çeklerin kuru yükselirse 101 Alınan Çekler hesabı borçladırılırken; 646
Kambiyo Kârları Hesabı alacaklandırılır.
Değerleme zamanında yabancı tutarlı çeklerin kuru düşerse 101 Alınan Çekler hesabı alacaklandırılırken; 656
Kambiyo Zararı Hesabı borçlandırılır.
 Çeklerin tahsili sırasında ödenen komisyonlar 653 Komisyon Giderleri Hesabı ya da 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı’nda izlenir.
 Karşılıksız çek olması durumunda, süresinde ibraz edilen her bir çek koçanı için muhatap banka, her yıl ocak
ayında TCMB tarafından açıklanan tutar kadar ödemesi gerekir. (25.01.2013 Tarihinde 2013 için açıklanan tutar 1.045 TL’dir. Karşılıksız çek 127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabı’na aktarılır. Yasal işlemler başlatıldığında bu
hesaptan çıkartıp 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı’na aktarılır. Yasal takip sonunda alınamazsa dönem sonunda hesap kapatılır.
Örnek: İşletme, 18.02.20.. tarihinde 2.000 TL + %18 KDV değerinde mal satmış, karşılığında çek almış.
---------------------------------- / ---------------------------------101 LINAN ÇEKLER HESABI
2.360
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
2.000
391 HESAPLANAN KDV HESABI
360
---------------------------------- / ---------------------------------Yukarıda kayıtlara alınan çek, 20.02.20.. tarihinde bankaya ibraz edilmiş ve karşılığı tahsil edilmiştir. Banka bu işlem için 60 TL komisyon almıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
2.300
653 KOMİSYON GİDERLERİ
60
101 ALINAN ÇEKLER HESABI
2.360
---------------------------------- / ---------------------------------* Yukarıda 653 Komisyon giderleri yerine 770 Genel yönetim giderleri hesabı da kullanılabilir demiştik unutmayalım :)
Örnek: İşletme %18 KDV dâhil 1.062 TL ’lik mal satın almıştır. Toplam tutarın KDV si çek ciro edilerek, geri kalanı
ise çek keşide (düzenleyerek) müşteriye verilmiştir. Yapması gereken yevmiye kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------153 TİCARİ MALLAR HESABI
900
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
162
101 ALINAN ÇEKLER HESABI
162
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖD. EMİR. HS
900
---------------------------------- / ----------------------------------
1.062 ÷ 1,18 = 900 TL KDV’siz Ticari malların alış değeri
1.062 – 900 = 162 TL KDV tutarı
Örnek: İşletme, 10.000 € tutarında bir çek alarak 1€ =1,8 TL kuru üzerinden Kayıtlarına almıştır. Söz konusu çek tahsil
edilmek üzere bankaya verilmiştir. Banka çeki 1€ = 1,9 TL kuru üzerinden tahsil ederek 40 TL komisyon kestikten
sonra arta kalan miktarı işletmenin mevduat hesabına aktarmıştır. İşletmenin çekin tahsil edilmesi ile ilgili yapması
gereken muhasebe kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
18.960
653 KOMİSYON GİDERLERİ HESABI
40
101 ALINAN ÇEKLER HESABI
18.000
646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
1.000
---------------------------------- / ----------------------------------
(1,9 – 1,8) x 10.000 € = 1.000 TL kambiyo kârı var.
102 BANKALAR HESABI:
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
22
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Yurt içi ve Yurt dışı bankalar ve finans kuruluşlarında açtırılan mevduat hesaplarının izlendiği hesaptır. Aktif karakterli bir
hesap olup, mevduat hesabı ya da alacaklı cari hesap şeklinde ifade edilir. Her bir bankada olan hesaplar açılacak yardımcı
hesaplarda ayrı ayrı izlenirken, envanter yapıldığında her bir hesabın toplamlar ana hesabın toplamına eşit olması gerekir.
Faiz gelirleri, menkul sermaye iradı olduğu için Gelir Vergisi’ne tabidir. Banka gelir vergisini kestikten sonra Vergi Dairesine yatırır. Durumu dekont ile işletmeye bildirir. Kesilen bu vergi işletme
tarafından 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hesabı’nda izlenir. Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar
Hesabı yılsonunda Kurumlar Vergisi mükelleflerinde, ödenecek vergiden mahsup edilmek üzere
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri Hesabı’na aktarılırken, Gelir
vergisi mükellefinde, şirket ortakları kendi adlarına vergi mükellefi oldukları için 131 Ortaklardan
Alacaklar Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
Örnek: İşletme Akbank Atatürk Şubesi’nden aldığı dekonta göre alacaklı cari hesaba 400 TL faiz tahakkuk ettiğini
görmüştür. (Gelir vergisi Oranı %15) Yapılması gerekli yevmiye kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
340
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HS 60
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
400
---------------------------------- / ----------------------------------
400 X 0,15 = 60 TL Gelir vergisi kesintisi (stopaj)
Örnek: 20.06.200.. tarihinde, işletme Akbank Atatürk şubesi 3800012 nolu hesabından Akbank Sanayi Şubesi
3800045 nolu hesabına 25.000 TL virman yapılmıştır. Yevmiye kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
25.000
- Akbank Sanayi Şub.
102 BANKALAR HESABI
25.000
- Akbank Atatürk Şub.
---------------------------------- / --------------------------------- TL Mevduatlar; kayıtlı (mukayyet) değerle; Yabancı para tutarlı mevduatlar değerleme kuru üzerinden işlem görürler.
 Vadesi izleyen döneme ait olan çeklerin bu döneme ait faizleri dönemsellik kavramı gereği 181 Gelir Tahakkukları Hesabı’nın borcuna 642 Faiz Gelirleri Hesabının alacağına kaydedilir.
Örnek: İşletme 01 Eylül 20… tarihinde 6 ay vadeli ve yıllık %20 faiz oranlı 150.000 TL tutarlı bir mevduat hesabı açmıştır. 31.12.20… tarihinde yapması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------181 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI
10.000
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
10.000
---------------------------------- / ----------------------------------
( Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade )
= 150.000 x 0,20 x 4/12
= 10.000
Örnek (KPSS 2008): İşletme bankada açtırdığı 3 ay vadeli hesaba yıllık %15 faiz oranı üzerinden 200.000 TL yatırmıştır. Stopaj oranı %15 olduğuna göre, işletmenin vade sonunda işleyen faiz ile ilgili yapacağı kayıt hangisidir?
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
23
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
---------------------------------- / ---------------------------------181 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI
6.375
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HS 1.125
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
7.500
---------------------------------- / ----------------------------------
( Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade )
= 200.000 x 0,15 x 3/12
= 7.500 TL Faiz geliri
Gelir vergisi kesintisi (Stopaj)= 7.500 x 0,15
= 1.125
 Yabancı paralı banka hesaplarında hem kur farkı hem de faiz tahakkuku var ise, önce kur farkı hesaplanıp muhasebeleştirildikten sonra faizin kaydı yapılabileceği gibi iki kayıt bir madde içinde de gösterilebilir.
Örnek (KPSS 2009): İşletme 01.11.2008 tarihinde 50.00 Avro tutarında yıllık %6 faizli, 3 ay vadeli bir hesap açtırmıştır. (1 Avro 01.11.2008 tarihinde 1,05 TL, 31.12.2008 tarihinde ise 1,09 TL dir. (Bir yıl 360 gün olarak alınacaktır)
Bu bilgilere göre 31.12.2008 tarihinde yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
2.545
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
545
646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
2.000
---------------------------------- / ----------------------------------
( Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade )
= 50.000 x 0,06 x 60 / 360
= 500 € faiz x 1,09 kur = 545 TL
Kambiyo kârı = 50.000 € x ( 1,09 – 1,05) = 2.000 TL
Örnek (KPSS 2010): İşletme 16.12.2009 tarihinde yıllık faiz oranı %9 olan 30 gün vadeli 60.000 TL’ lik bir hesap açtırmıştır. Hesap vade sonunda vadesiz hesaba aktarılarak kapatılmıştır.
1. Buna göre işletmenin dönem sonunda yapması gereken kayıt hangisidir?
---------------------------------- / ---------------------------------181 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI
10.000
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
10.000
---------------------------------- / ----------------------------------
( Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade )
= 60.000 x 0,09 x 15 / 360
= 225
16/12/2009 – 31/12/2009 tarihleri arasındaki süre 15 gün var
2. Yukarıdaki bilgilere göre, işletmenin vade sonunda yapması gereken kayıt hangisidir?
Bir önceki soruda 15 günlük faizini hesaplamıştık ve 225 TL bulmuştuk. Bankadaki para 30 gün vadeli yatırılmış olduğu
soruda belirtilmiş. O halde 15 günlük faiz tutarı da 225 TL olacak. Toplamda 450 TL faiz var ancak bunun 225 TLsi geçen
dönem tahakkuk kaydı yapılmıştı. Vadeli hesaba kaydedilen bu tatar vade sonu itibariyle paranın tamamı vadesi hesaba
aktarılmış olduğu için hesaplar arasında virman kaydı da gerekecek.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
60.450
- Vadesiz Mevduat
102 BANKALAR HS
450
- Vadesiz Mevduat
102 BANKALAR HESABI
60.450
- Vadeli Mevduat
181 GELİR TAHAKKUKLARI
225
642 FAİZ GELİRLERİ
225
---------------------------------- / ---------------------------------Arkadaşlar bu kaydı iki ayrı madde halinde yapabilirdik. Ancak bu 2010 KPSS sorusu olduğu için verilen şıklara uygun olarak çözümü yapıldı.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
24
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
 Vadeli mevduat hesabı vadesi gelmeden kapatıldığında bankalar genellikle vadesiz mevduatlar için uygulanan faiz
oranını uygularlar. Hesaplanan faiz ile bankadan alınabilen faiz arasındaki fark için hesabın kapatıldığı döneme gider yazılır.
Vadesi izleyen dönemde olan bir hesap için dönem sonunda döneme isabet eden faiz hesaplanarak;
---------------------------------- / ---------------------------------GELİR TAHAKKUKLARI
642 FAİZ GELİRLERİ HS
---------------------------------- / ----------------------------------
kaydı yapılır.
Daha sonra izleyen dönem içinde vadesi dolmadan bankadaki kapatılan hesap için vadesiz mevduata uygulanan faiz
hesaplanır. Önceki dönemde gelir yazılan kalem bu dönemde zarara dönüştürülür.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HS
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HESABI
659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HESABI
181 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI
---------------------------------- / ----------------------------------
kaydı yapılır.
Bankalarda, senet ıskontosu yapıldığında;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
---------------------------------- / ----------------------------------
kaydı yapılır.
Örnek: 20.06.20…. tarihinde, işletmenin Akbank Atatürk Şub. 380000121232 nolu hesabına alıcı Pakize SARI 3.550
TL havale göndermiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HS
3.550
120 ALICILAR HESABI
3.550
---------------------------------- / ----------------------------------
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ HESABI (-) :
İşletmenin üçüncü kişilere bankadan çekle veya yazılı talimatla (ödeme emri) yapacağı ödemeler için kullanılan aktifi düzenleyici pasif karakterli bir hesaptır.
 İşletme tarafından ileri tarihli çek verilmesi durumunda, söz konusu çek tutarları vadeli bir borç olarak (Özün önceliği
kavramı gereği) bilanço gününde 321 Borç Senetleri Hesabı’na alınıp dönem sonunda da reeskont işlemi uygulanmalıdır. İzleyen dönem başında tekrar 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı’na alacak kaydı ile devredilmelidir.
 Çekler ticari olmayan bir nedenle verilmiş ise 336 Diğer Çeşitli borçlar Hesabı’na alınır. İzleyen dönem başında
tekrar 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı’na aktarılır.
 Hesap alacak kalanı verir. Alacak kalanı henüz ödemesi yapılmamış tutarı gösterir.
 Yabancı paralar üzerinden düzenlenen çekler verildiği günkü kur ile TL tutarıyla alacak kaydedilir. Kayıtlı
değer ile bilanço günündeki kur üzerinden TL karşılığı arasında fark olumlu ise, 646 Kambiyo Kârları Hesabı’nın
alacağında, Olumsuz ise 656 Kambiyo Zararları Hesabı’nın borcunda izlenir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
25
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, %18 KDV dahil 3.540 TL’lik mal almıştır. Karşılığında satıcı firma aynı tutarda Akbank’taki vadesiz
mevduat üzerine keşide ettiği 3 ay vadeli bir çek vermiştir. Yapılması gereken muhasebe kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------153 TİCARİ MALLAR HESABI
3.000
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
540
103 VERİLEN ÇEK. VE ÖD. EMR. HS.
3.540
---------------------------------- / ----------------------------------
3.540 ÷ 1,18 = 3.000 TL
3.540 – 3.000 = 540 TL KDV
İşletme Akbank’tan aldığı dekonttan 3.540 TL’lik çekin mevduat hesabından ödendiğini görmüştür. Yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
3.540
102 BANKALAR HS
3.540
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek: İşletme yabancı bir işletmeye 1$ = 1,25 TL kuru üzerinden kayıtlara almış bulunduğu 20.000 $ ‘lık borcu bulunmaktadır. Söz konusu borç için 20.000 $ tutarlı bir çek düzenlenerek verilmiştir. Çek düzenlendiğinde 1$ = 1,3 TL
dir.
1. Çek verildiğinde yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------320 SATICILAR HS
25.000
656 KAMBİYO ZARARI HESABI
1.000
103 VERİLEN ÇEK. VE ÖD. EMR. HS.
26.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Borcun karşılığı; 20.000 $ x 1,25 = 25.000 TL
Çek düzenlediği tarihteki kur 1,3 olduğu için;
20.000 $ x 1,3 = 26.000 TL yapacaktır.
İşletmenin 1.000 TL kambiyo zararı var.
2. İşletme Akbank Atatürk şubesinden 1$ = 1,2 TL kuru üzerinden 20.000 $ satın alarak aynı bankadaki döviz tevdiat hesabına yatırılmıştır. Yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------20.000 $ X 1,2 = 24.000 TL
102 BANKALAR HS
24.000
- $ Hesabı
100 KASA HESABI
24.000
---------------------------------- / ----------------------------------
3. İşletme 20.000 $ tutarındaki çekli borcunun hesabından ödendiğini gelen hesap özetinden görmüştür. Ödeme
gününde 1 $ = 1,5 TL’dir. Yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖD. EMR. HS
26.000
656 KAMBİYO ZARARI HESABI
4.000
20.000 $ x ( 1,5 – 1,3) = 4.000 TL Kambiyo zararı
102 BANKALAR HS
24.000
- $ Hesabı
646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
6.000
20.000 $ x ( 1,5 – 1,2) = 6.000 TL Kambiyo kârı
---------------------------------- / ----------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
26
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: PAK işletmesi yabancı bir firmaya olan 10.000 $ tutarındaki borcunu ödemesi için Akbank Atatürk şubesine
talimat vermiştir. Borç 1$ = 1,3 TL kur üzerinden hesaba alınmıştır. Talimat anında kur 1$ = 1,45 TL’dir. Banka ödeme emirlerinin yerine getirdiğini ve 1$ = 1,5 TL kuru üzerinden TL karşılığının mevduat hesabından alındığını bildirmiştir.
Ödeme emri verildiğinde;
---------------------------------- / ---------------------------------320 SATICILAR HESABI
13.000
656 KAMBİYO ZARARI HESABI
1.500
103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
14.500
---------------------------------- / ----------------------------------
10.000 $ x 1,3 = 13.000 TL borç tutarı
10.000 $ x 1,45 = 14.500 TL Verilen çekin tutarı
-------------------------1.500 TL kambiyo zararı var.
Ödeme Emri yerine getirildiğinde;
---------------------------------- / ---------------------------------103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
14.500
656 KAMBİYO ZARARI HESABI
500
102 BANKALAR HESABI
15.000
---------------------------------- / ----------------------------------
10.000 $ x 1,45 = 14.500 TL çek tutarı
10.000 $ x 1,5 = 15.000 TL bankadan ödenen
500 TL kambiyo zararı var.
Örnek(KPSS 2002): İşletme tarafından 28.08.2001 tarihinde keşide edilen 3.000 TL tutarındaki çekin 03.09.2001 tarihinde hesaptan alındığına ilişkin dekont işletmeye gelmiştir. Yapılması gereken kayıt?
---------------------------------- / ---------------------------------103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
3.000
102 BANKALAR HS
3.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek ( KPSS 2005): İşletmenin bankadaki hesabı ile kayıtları arasında 720 TL’lik fark saptanmış ve ilgili hesaplara
kaydedilmiştir. Farkın nedeninin, işletme tarafından keşide edilen ve ödemesi gerçekleşen çekin, işletme tarafından
kaydedilmemesi olduğu belirlenmiştir.
Buna göre yapılması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
a) Verilen Çek ve Ödemem Emirleri hesabı borçlu; Sayım Tesellüm Fazlaları hesabı alacaklı
b) Sayım Tesellüm Noksanları hesabı borçlu; Verilen Çek ve Ödemem Emirleri hesabı alacaklı
c) Verilen Çek ve Ödemem Emirleri hesabı borçlu; Sayım Tesellüm Noksanları hesabı alacaklı
d) Bankalar hesabı borçlu; Sayım Tesellüm Noksanları hesabı alacaklı
e) Verilen Çek ve Ödemem Emirleri hesabı borçlu; Bankalar hesabı alacaklı
Cevap ( C ): İşletmenin ödeme kaydını yapmamış olması noksanlığa neden olmuştur. Bu durumda 197 Sayım Tesellüm
Noksanları Hesabı Borçlandırılmış ve kasa hesabı alacaklandırılarak kayıt yapılmıştır. Daha sonradan nedenin çekin ödeme
kaydının yapılmaması olduğu anlaşılınca 197 Sayım Tesellüm Noksanları hesabı alacaklandırılarak kapatılmış, Verilen Çek
ve Ödeme emirleri Hesabı Borçlandırılmıştır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
27
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek ( KPSS 2009): İşletmenin borcuna karşılık keşide ettiği çek, satıcı işletme tarafından nasıl kaydedilir?
---------------------------------- / ---------------------------------101 ALINAN ÇEKLER HESABI
120 ALICILAR HESABI
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek ( KPSS 2012): İşletme tarafından düzenlenen bir çekin tahsil edildiği, bankadan gönderilen dekonttan anlaşılmıştır. Buna göre yapılması gereken kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Kasa hesabı borçlu
b) Bankalar hesabı borçlu
c) Alınan çekler hesabı alacaklı
d) Verilen çekler ve ödeme emirleri hesabı borçlu
e) Alınan çekler hesabı borçlu
Cevap ( D ):
---------------------------------- / ---------------------------------103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
102 BANKALAR HS
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek ( 2010 Maliye Bakanlığı İç Denetçi Sorusu): İşletme 29.12.2009 tarihinde satıcılar lehine keşide etmiş olduğu
21.000 TL tutarındaki çeki Bankalar Hesabına alacaklı olarak kaydetmiştir. Dönem sonunda hesap özetinden söz
konusu çekin henüz hesaptan alınmadığı anlaşılmıştır.
İşletmenin bu bilgilere göre dönem sonunda yapması gereken kayıt hangisidir?
a)
---------------------------------- / ---------------------------------Bankalar
21.000
Verilen çek ve ödeme emirleri
21.000
b)
---------------------------------- / ---------------------------------Bankalar
42.000
Verilen çek ve ödeme emirleri
42.000
c)
---------------------------------- / ---------------------------------Verilen çek ve ödeme emirleri
21.000
Bankalar
21.000
---------------------------------- / ---------------------------------d)
Satıcılar
21.000
Verilen çek ve ödeme emirleri
21.000
---------------------------------- / ---------------------------------e)
Verilen çek ve ödeme emirleri
42.000
Bankalar
42.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Cevap ( A ):
Soruda satıcılara olan veresiye borç için çek verilmiş fakat bankadan ödenmiş gibi kaydedilmiş;
------------- / ----------------320 Satıcılar HS
21.000
102 Bankalar
21.000
------------ / -------------Ancak dönem sonunda hala bankadan çekin ödenmediği görülüyor. Böyle bırakılırsa hesaplar örtüşmez.
------------- / ----------------102 Bankalar
21.000
103 Verilen Çekler
21.000
------------ / -------------Şeklinde düzeltilmelidir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
28
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI:
Nitelikleri itibariyle hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar, yoldaki paralar, tahsil edilebilecek banka ve
posta havaleleri, işletme adına ödeme aracı olarak kullanılan kredi kartlarına birikmiş ve henüz kullanılmamış olan puanların izlendiği aktif karakterli hesaptır.
Kredi kartı ile satış yapıldığında bankayla yapılan anlaşma gereği vade içermiyorsa ve kısa sürede
tahsil edilebiliyorsa satış tutarı 108 Diğer Hazır değerler hesabı’nın borcunda takip edilir. Vadeli
kredi kartı slipleri ise, 127 Diğer Ticari Alacaklar hesabı’nın borcunda takip edilir
Örnek: İşletme %18 KDV dahil 2.950 TL’lik malı kredi kartı ile satmıştır. Banka ile yapılan anlaşma gereğince kredi
kartları iki gün içerisinde işletme hesabına aktarılmaktadır. Yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HS
2.950
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HS
2.500
391 HESAPLANAN KDV HS
450
---------------------------------- / ----------------------------------
2.950 ÷ 1,18 = 2.500 TL
Örnek: PAK Ltd. Şti. Bir anonim şirketin ihraç ettiği 6 aylık faiz ödemeli ve % 30 faizli 100.000 TL tutarındaki tahvilin, vadesi dolan kuponlarını keserek tahsil etmek üzere Akbank’a vermiştir. (Gelir Vergisi Oranı % 20 )
iki yöntemle izlenebilir;
1. Yöntem:
Kuponların kesilerek tahsile verilmesi kaydı;
Faiz Geliri = 100.000 x 0,30 x 6 / 12
= 15.000 TL
……………….. / ………………..
108 Diğer Hazır Değerler Hs
15.000
642 Faiz Gelirleri Hs
15.000
………………. / …………………
2. Yöntem:
Kuponların kesilerek tahsile verilmesi kaydı;
Faiz Geliri = 100.000 x 0,30 x 6 / 12
= 15.000 TL
Gelir vergisi = Faiz geliri x Vergi Oranı
= 15.000 x 0,20
= 3.000
……………….. / ………………..
108 Diğer Hazır Değerler Hs
12.000
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hs
3.000
642 Faiz Gelirleri Hs
15.000
………………. / …………………
Tahsilâtın yapıldığı tarihteki yapılacak kayıt;
Gelir vergisi = Faiz geliri x vergi oranı
= 15.000 x 0,20
= 3.000
………….……… / ………………….
102 Bankalar Hs
12.000
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hs
3.000
108 Diğer Hazır Değerler HS
15.000
………….……… / ………………….
Tahsilâtın yapıldığı tarihteki yapılacak kayıt;
………….……… / ………………….
102 Bankalar Hs
12.000
108 Diğer Hazır Değerler HS
15.000
………….……… / ………………….
Örnek: İşletme elindeki “Can A.Ş.”den aldığı hisse senetlerine düşen kâr payı 67.000 TL’dir. İşletme elindeki kuponları keserek Can A.Ş.’ne göndermiştir. Şirket tutarı işletmenin bankadaki mevduat hesabına 66.930 TL olarak yatırmış aradaki farkı havale masrafı olarak kesmiştir.
1. İşletmenin kuponları tahsile gönderdiğinde yapacağı kayıt;
Vadesi gelen Tahvil kuponla---------------------------------- / ---------------------------------rının faizi için 642 Faiz Gelir108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI
67.000
leri Hesabı alacaklandırılır640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ HS
67.000
ken; Hisse senetlerine ait
---------------------------------- / ---------------------------------vadesi gelen kuponlar için 640
İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı alacaklandırılır
2. İşletmenin tahsilâtı gerçekleştirdiğinde yapacağı kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
66.930
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI
70
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI
67.000
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
29
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: PAK işletmesi yurtdışındaki alıcının verdiği siparişe karşılık 10.000 € avansı havale yaptığı ihbarını almıştır.
İhbar günü 1€ = 1,8 TL dir. Pak işletmesi Akbank’a bu bedelin mevduat hesabına aktarılması için talimat vermiştir.
Banka paranın hesaba alındığını haber vermiştir. Paranın hesaba alındığı gün kur, 1€ = 1,87 TL’dir.
1. İhbar alındığında yapılacak kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI
18.000
340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI HS
18.000
(10.000 € X 1,8 = 18.000 TL)
---------------------------------- / ---------------------------------2. Tahsilât yapıldığında yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
18.700
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI
18.000
340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI HS
700
(10.000 € X 1,87 = 18.700 TL)
---------------------------------- / ---------------------------------Örnek (KPSS 2002): İşletme yılbaşında toplu olarak satın aldığı 500 TL’lik damga pullarını kullandıkça, aylık olarak
gider yazmaktadır. Ocak ayı sonunda 240 TL’ lik damga pulu kaldığına göre, yapılması gereken kayıt hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
---------------------------------- / ---------------------------------DİĞER HAZIR DEĞERLER HS
240
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
---------------------------------- / ---------------------------------DİĞER HAZIR DEĞERLER HS
260
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
---------------------------------- / ---------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
260
KASA HESABI
---------------------------------- / ---------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
240
DİĞER HAZIR DEĞERLER
---------------------------------- / ---------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
260
DİĞER HAZIR DEĞERLER
---------------------------------- / ----------------------------------
240
260
260
240
260
Cevap: E
ALINAN – KULLANILAN = KALAN
500
?
= 240
Buradan 260 TL lik pul kullanıldığını hesaplarız ve kullanılan pul bir aktif karakterli hesap olan (arttığında borç; azaldığında
alacak)108 Diğer Hazır Değerler Hesabından düşülür. Bu kullanılan pul Genel Yönetim Gideri Hesabına kaydedilerek dönem gideri olarak gösterilmiş olur.
Örnek: İşletme adına ve işletme için kullanılmak üzere alınmış olan kredi kartının ay sonunda yapılan hesap özeti
incelemesinde 360 TL para puan biriktiği görülmüştür. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------108 DİĞER HAZIR DEĞERLER
360
649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR
360
---------------------------------- / ---------------------------------İşletme kredi kartında biriken bu para puanların %18 KDV dahil 236 TL’lik kısmı ile temizlik malzemesi satın almış olsa;
---------------------------------- / ---------------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
200
236 ÷ 1,18 = 200
191 İNDİRİLECEK KDV HS
36
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER
236
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
30
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
11 MENKUL KIYMETLER
Faiz geliri veya kâr payı sağlamak ya da fiyat değişimlerinden yararlanarak kâr elde etmek amacıyla geçici bir süre elde
tutmak üzere alınan hisse senedi, tahvil, hazine bonosu, finansman bonosu, yatırım fonu katılma belgesi, kâr zarar
ortaklığı belgesi, gelir ortaklığı senedi vb. menkul kıymetler gurubundan oluşur.
110 HİSSE SENETLERİ
111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONOLARI
112 KAMU KESİMİ TAHVİL SENET VE BONOLARI
118 DİĞER MENKUL KIYMETLER
119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)
110 HİSSE SENETLERİ HESABI:
Anonim Şirketlerin ve Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin sermayesinin belli paylarını temsil eden, şekli kanunda belirlenmiş ortaklık belgesidir. (Aksiyon da denir.)
 Hisse senedi sahipleri, şirket kar yaptığında ve bu kârın dağıtılması kararı alınmış ise kar payı (temettü) alır.
 Aktif karakterli bir hesap olduğu için alındığında alış bedelinden hesabın borcuna kayıt yapılır. Kalan verdiğinde
borç kalanı verir. Satıldığında alış bedeli üzerinden alacaklandırılır.
 Hisse senedi satışında oluşan olumlu farklar ( Satış fiyatı > alış fiyatı ) 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı’nın alacağına kaydedilirken, Olumsuz farklar (Satış fiyatı < alış fiyatı ) 655 Menkul Kıymet Satış Zararı Hesabı’nın borcuna kaydedilir.
 Uzun süreli alındığında hisse senetleri 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı ( alınan şirketin sermayesinin %10’una
kadarı), 242 İştirakler Hesabı ( Sermayenin %10 dan - % 50 sine kadar), 245 Bağlı Oraklıklar Hesabı ( sermayenin %50 sinden fazlasına sahip hisse senedi alındığında) ‘nda izlenir.
 TDHP (Tek Düzen Hesap Planı)’nda, iştirak amacıyla bulundurulan hisse senetlerine isabet eden kar payları için
640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı belirlenmiştir. Ancak geçici yatırım amacıyla alınan hisse senetlerine
isabet eden kâr payları için hangi hesabın kullanılması gerektiği belirtilmemiştir. Bu durumda 649 Diğer Olağan
Gelir ve Kârlar Hesabı’nın kullanılması ya da 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı’nın kullanılması mümkündür. Genellikle uygulamada 640 Kullanılır.
 İhtiyatlılık kavramı gereği borsa veya piyasa değeri alış değerinin altına düşen hisse senetleri için değer düşüklüğü tutarınca karşılık ayrılması zorunludur. Bu durumda ayrılan karşılıklar VUK a göre kanunen kabul edilmeyen
giderdir.
Hisse Senedi alımı – satımı işletmenin ana faaliyet alanı dışında kaldığı için, Bu konuda yapılan
giderler 65 Faaliyet Dışı Gider Zarar grubundaki 653 Komisyon Giderleri Hesabına yazılır ve
Gelir Tablosunda faaliyet dışı gider olarak raporlanır
Örnek: İşletme Akbank’a verdiği talimatla Pak A.Ş.’nin nominal değeri 10 TL olan hisse senetlerinden 10.000 adedini, 110.000 TL ye satın almıştır. Hisse senetlerinin bedeli ile 650 TL komisyon bankadaki mevduat hesabından
ödenmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------110 HİSSE SENETLERİ HESABI
110.000
102 BANKALAR HESABI
110.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Menkul kıymetler
ALIŞ BEDELİ ile
kaydedilirler
Alırken alış bedeli ile kaydedilir, satarken de alış bedeli ile çıkışı yapılır. Arada fiyat farkı varsa, o fark 645 Menkul Kıymet
Satış Kârları Hesabı / 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabına kaydedilir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
31
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: Üzerinde 6.500 TL lik kâr payı kuponu bulunan hisse senetleri 60.000 TL ye satın alınmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------110 HİSSE SENETLERİ HESABI
53.500
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER
6.500
100 KASA HESABI
60.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek: İşletme nakit ihtiyacından dolayı Akbank’a verdiği talimatla daha önceden her birini 50 TL den satın aldığı
2.000 adet hisse senedini, tanesini 75 TL den satmıştır. Yapılan işlem için banka 200 TL komisyon bedelini kestikten sonra geri kalan tutarı işletmenin mevduat hesabına aktarmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
149.800
653 KOMİSYON GİDERLERİ HS
200
110 HİSSE SENETLERİ HESABI
100.000
645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI HS
50.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Alış Bedeli: 2.000 X 50 TL = 100.000TL
Satış bedeli:2.000 X 75 TL = 150.000 TL
---------------------50.000 TL kâr
Örnek: İşletme nakit ihtiyacından dolayı Akbank’a verdiği talimatla daha önceden her birini 2,5 TL den satın aldığı
1.000 adet hisse senedini, tanesini 2,25 TL den satmıştır. Yapılan işlem için banka 100 TL komisyon almıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
2.150
653 KOMİSYON GİDERLERİ HS
100
655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARI
250
110 HİSSE SENETLERİ HESABI
2.500
---------------------------------- / ----------------------------------
Alış Bedeli:1.000 X 2,50 TL = 2.500TL
Satış bedeli:1.000 X 2,25 TL = 2.250 TL
---------------------250 TL zarar
Hisse senetlerini ihraç eden A.Ş tarafından alınan karar ile kâr payının dağıtımı yapılacağı belirtilmiş ise, kâr payını
almaya hak kazanan hisse senedi sahibi için gelir doğmuştur (tahakkuk etmiştir) Kâr payı tahsil edilmese dahi o dönemin envanter kayıtları sırasında tahakkuk kaydının yapılması gerekir.
Takasbank nezdindeki hisse senetlerinin kupon bedelleri Takasbank tarafından işletmenin banka hesabına yatırılır. Bu durumda yapılacak kayıt da 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı’nın kullanılmasına gerek kalmadan tutar doğrudan işletmenin bankadaki hesabına aktarılır.
Örnek: Takasbank nezdindeki hisse senetlerinin 15.500 TL tutarındaki temettü payı işletmenin Akbank mevduat
hesabına yatırılmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
15.500
640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ
15.00
---------------------------------- / ----------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
32
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Anonim Şirketin kâr payı belirlenmiş ancak ileriki bir tarihte ödeme yapacağını ilan etmiş ise, önce tahakkuk kaydı
yapılır daha sonra tahsil ettiğinde tahsilât kaydını yapılır.
Örnek: İşletmenin 250.000 TL’lik hisse senedine sahip olduğu iştiraki konumundaki A.Ş’in genel kurulu % 20 oranında kâr payı dağıtmasını, ödemenin 4 ay sonra yapılmasını kararlaştırmıştır.
1. İşletmenin kâr payının dağıtılması kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR HS
50.000
640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GEL
50.000
---------------------------------- / ---------------------------------2. İşletmenin kâr payının tahsilât kaydı;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
50.000
132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR HS
50.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Hisse Senetlerinde Envanter İşlemleri
İhtiyatlılık kavramı gereği piyasa değeri alış değerinin altına inen hisse senetleri varsa piyasa değeri ile değerlenir ve
değer düşüklüğü için gider yazılarak karşılık ayrılır.
Karşılık ayrılmasında değer düşüklüğü tutarı 654 Karşılık Giderleri hesabına borç, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabına alacak kaydedilir. Daha önceden aynı hisse senedi için ayrılmış karşılık varsa tutarı değerleme
günündeki değer düşüklüğü tutarına eşit hale getirilir.
Yine ihtiyatlılık kavramı gereği piyasa değeri alış değerinin üzerine çıkan hisse senetleri için herhangi bir işlem yapılmaz.
Örnek: İşletmenin elinde bulunan PAK A.Ş.’nin hisse senetlerinin alış bedeli 100 TL olup 5.000 adettir. Söz konusu
hisse senetlerinin 31.12.2013 tarihinde borsa değeri 88 TL dir.
1. Söz konusu hisse senetleri için 31.12.2013 itibariyle yapılacak kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HS
60.000
119 MENKUL KIYMET DEĞER
DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS
60.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Alış Değeri : 5.000 X 100 TL = 500.000TL
Borsa değeri: 5.000 X 88TL = 440.000 TL
----------------------Değer düşüklüğü (azalışı)
60.000 TL
2. Söz konusu hisse senetleri için 03.02.2014 tarihinde 100 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
500.000
119 MENKUL KIYMET DEĞER
DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS
60.000
110 HİSSE SENETLERİ HESABI
500.000
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS 60.000
---------------------------------- / ---------------------------------Hisse senetlerinin tamamı alış değeri ile aynı fiyattan satıldığı için daha önceden ayrılan karşılık gelir yazılarak kapatılmış
olur.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
33
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
3. Söz konusu hisse senetleri için 03.02.2014 tarihinde 95 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
475.000
119 MENKUL KIYMET DEĞER
DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS
60.000
110 HİSSE SENETLERİ HESABI
500.000
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS 35.000
---------------------------------- / ---------------------------------Hisse senetlerinin 31.12.2013 tarihindeki karşılık payı 60.000 TL olduğuna göre, Hisse senedinin net değeri (500.000 –
60.000) 440.000 TL’dir. Söz konusu hisse senetleri 5.000 x 95 TL = 475.000 TL’ye satıldığında, daha önceden 60.000 TL lik
ayrılan karşılığın 35.000 TL lik kısmı kurtarılmış olur ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı’na aktarılır.
Yukarıdaki kayıt için 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı yerine 645 Menkul Kıymet Satış Kârları Hesabı’nın
kullanılması da mümkündür.
4. Söz konusu hisse senetleri için 03.02.2013 tarihinde 105 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
525.000
119 MENKUL KIYMET DEĞER
DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS
60.000
110 HİSSE SENETLERİ HESABI
500.000
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS 60.000
645 MENKUL KIYMET SATIŞ KÂRLARI HS
25.000
---------------------------------- / ---------------------------------Alış bedelinin üstünde satıldığı için menkul kıymet satış kârı vardır. (525.000 Satış Değeri - 500.000 Alış değeri = 25.000
kâr) Ayrıca daha önceden 60.000 TL ayrılan karşılık da ters kayıt ile iptal edilir.
111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONOLAR HESABI - 112 KAMU KESİMİ TAHVİL SENET VE BONO HESABI:
Tahvil (obligasyon), Anonim şirketlerin, İktisadi Devlet Teşekküllerinin ve kamu kuruluşlarının uzun vadeli borç bulmak için
ihraç ettikleri borç senedidir. Tahvil sahipleri belli bir oran üzerinden faiz geliri elde ederler. Gelir Ortaklığı Senetleri,
Finansman Bonosu, Kâr / Zarar Ortaklığı Belgeleri, Yatırım Fonu Katılım Belgeleri, Hazine Bonoları bu grupta yer alır.
 Aktif karakterli bir hesap olup, alış bedeli üzerinden kayıtlarda izlenir.
 Tahvil ihraç eden şirket tarafından, bedeli genellikle vade sonunda ödenir. Ancak faizleri önceden belirlenen koşullara göre ( 3 – 6 – 12 aylık sürelerde) ödenir.
Örnek: İşletme faiz dönemi 01.01.2012 – 31.12.2012 olan ve 01 Ekim 2012 günü 230.000 TL’ye alınan %20 faizli
200.000 TL nominal değerli elinde bulundurduğu tahviller izleyen yılın sonunda itfa edilecektir. (1 yıl 360 günüdür)
Tahvilin başlangıç tarihi 01.01.2012 olduğundan satın alındığında Ekim 2012 tarihinde kadar işlemiş olan faiz şu şekilde
hesaplanmalıdır;
Vadesinden önce hak edilmiş faiz; 198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabının borcuna kaydedilir;
---------------------------------- / ---------------------------------111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET BONO HS
200.000
198 DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR HS
30.000
102 BANKALAR HESABI
230.000
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
34
Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade
= 200.000 x 0,20 x 9/12
= 30.000 TL
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Yılsonunda faiz tahsil edileceğine göre yıllık faizin hesaplanması gerekir;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
230.000
Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade
198 DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR HS
30.000
= 200.000 x 0,20 x 1
111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONO HS
200.000
= 40.000 TL
---------------------------------- / ---------------------------------İzleyen Yılda tahvil bedeli (anapara tutarı) tahsil edildiğinde;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
200.000
111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONO HS
200.000
---------------------------------- / ---------------------------------Örnek: İşletme faiz dönemi 01.02.2014 – 30.11.2014 olan kamunun çıkarmış olduğu %30 faizli 50.000 TL nominal
değerli hazine bonolarını 01.06.2014 tarihinde 55.000 TL’ye bankadaki hesabından ödeyerek satın almıştır.
1. Yapılması gereken kayıt;
(Önceki dönemden kazanılan faiz 01.02.2014 – 01.06.2014 tarihleri arasında 4 aylık süre için)
---------------------------------- / ---------------------------------111 KAMU KESİMİ TAHVİL SENET BONO HS
50.000
Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade
198 DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR HS
5.000
= 50.000 x 0,30 x 4/12
102 BANKALAR HESABI
55.000
= 30.000 TL
---------------------------------- / ---------------------------------2. Vade sonunda yapılması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
62.500
111 KAMU KESİMİ TAHVİL SENET BONO HS
50.000
198 DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR HS
5.000
642 FAİZ GELİRLERİ HS
7.500
---------------------------------- / ----------------------------------
(01.06.2014 – 30.11.2014 tarihleri arası 6 ay)
Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade
= 50.000 x 0,30 x 6 /12
= 7.500 TL
Örnek (KPSS 2013): Bir anonim şirket, ihraç ettiği tahvilleri aşağıdaki hesap gruplarından hangisinde izlemelidir?
A) Menkul Kıymetler
B) Mali Duran Varlıklar
C) Mali Borçlar
D) Borç ve Gider Karşılıkları
E) Sermaye Yedekleri
Cevap ( C ): Başka bir anonim şirketin yada kamu kuruluşunun Tahvilini yatırım amacıyla almış olsaydı Menkul kıymetler
olurdu ancak işletme ihraç ettiğine göre borç parayı alan / ihraç eden şirket için mali borçtur
Örnek (KPSS 2011): Yazılı değeri 80.000 TL olan ve 01.02.2010 tarihinde satın alınan Hazine bonoları 3.000 TL zararla banka aracılığıyla 83.000 TL’ye satılmıştır. (1 yıl 360 gün alınacak)
Yıllık faiz oranı %9 olduğuna göre, satış tarihi ve bu satış tarihinde yapılan kayıtta kullanılan hesap aşağıdakilerden
hangisinde doğru verilmiştir?
A)
B)
C)
D)
E)
01.07.2010 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonolar hesabı alacaklı 83.000 TL
01.12.2010 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı alacaklı 3.000 TL
01.10.2010 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı borçlu 3.000 TL
01.07.2010 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonolar hesabı alacaklı 77.000 TL
01.12.2010 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonolar hesabı alacaklı 80.000 TL
Cevap (E) : Hazine bonosu 83.000 TL’ye satıldığında 3.000 TL zarar edildiğiyse satış tarihindeki bononun değeri 86.000 TL
olmalıdır. Yazılı değeri (nominal değeri) 80.000 TL olduğuna göre bononun faizi 86.000 – 80.000 = 6.000 TL olmalıdır. Bu
durumda vadeyi bulmak için;
Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade
---------------------------------- / ---------------------------------6.000 = 80.000 x 0,09 x n / 360
102 BANKALAR HESABI
83.000
n = 300 gün = 10 ay olarak bulunur.
655 MENKUL KIY SATIŞ ZARARI
3.000
112 KAMU KESİMİ TAHVİL SENET VE BONO HS
80.000
01.02.2010 tarihine 10 ay eklenince
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
6.000
01.12.2010 tarihi bulunur.
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
35
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2011):
I. Menkul Kıymet değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı borçlu 36.000 TL
II. Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı borçlu 18.000 TL
III. Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı borçlu 36.000 TL
IV. Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklı 36.000 TL
Önceki dönemde 90.000 TL karşılık ayrılan 500.000 TL tutarındaki hisse senetlerinin %40’ının banka aracılığıyla
128.000 TL’ye satıldığı bir işletmede, bu satış işleminin kaydında yukarıdaki hesaplardan hangilerinin kullanımı
doğrudur?
A)
B)
C)
D)
E)
I ve II
I ve III
II ve III
II ve IV
III ve V
Cevap (B) :
Satılan hisse senetlerinin kayıtlı değeri 500.000 x 0,40 = 200.000 TL
Banka aracılıyla satılan değeri
= 128.000 TL (-)
-------------------------------İşletme bu durumda
72.000 TL zarar etmiştir.
Ancak 90.000 TL ayrılan karşılık tüm hisse senetlerine ait ve satılan kısmı 0,40’ı = 36.000 TL yapar bu karşılık düşülünce
Menkul kıymet satış zararı 36.000 TL olur.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
128.000
655 MENKUL KIY SATIŞ ZARARI
36.000
119 MENK. KIY. DEĞ. DÜŞÜK. KARŞ.
36.000
110 HİSSE SENETLERİ HS
200.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Repo İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi: Repo, menkul kıymetin geçici bir süre alınarak belirlenmiş bir fiyattan geri satılmasıdır. Repo geliri stopaj kesintisine (Gelir Vergisi Kesintisine) tabidir.
Örnek: PAK A.Ş. elindeki fazla bulunan nakdi değerlendirmek için 2 ay sonra 45.000 TL’ye satmak üzere 43.000
TL’lik devlet tahvilini 01.04.2014 tarihinde Akbank’tan satın almıştır. (Gelir vergisi oranı %15 olarak belirlenmiştir)
Repo Yapıldığında;
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
43.000
100 KASA HESABI
43.000
---------------------------------- / ---------------------------------Repo işlemi sona erdiğinde;
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
44.700
Vade sonu 45.000 – yazılı 43.000 = 2.000 Faiz
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HS
300
2.000 %15 = 300 Gelir Vergisi
102 BANKALAR HESABI
43.000
642 FAİZ GELİRLERİ HS
2.000
---------------------------------- / ---------------------------------118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabı:
Hisse senetleri, Tahvil, Bono ve senetlerin dışındaki yatırım fonları A tipi – B tipi fonlar, Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler,
Kâr Zarar Ortaklığı Belgesi, Yatırım Fonu Katılma Belgeleri, altın ve altın dışı kıymetli madenlerin izlendiği hesaplardır.
Örnek: İşletme Akbank’tan tanesi 4,5 TL olan A tipi fonlardan 1.000 adedini bankadan virman yaparak satın almıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------118 DİĞER MENKUL KIYMETLER HS
4.500
102 BANKALAR HESABI
4.500
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
36
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
ALACAKLAR
Bir malın teslimi, bir hizmetin görülmesi ya da borç verilmesi karşılığında ortaya çıkan, belli bir parayı isteme hakkına Alacak
denir.
 Vadeli alacaklarda bilanço tarihine kadar işlemiş faizlerinin Gelir Tahakkukları’na alınması gerekir.
 Gelecek dönemlere ait gelirleri de kapsayan vadeli alacaklar bilânço gününde reeskonta tabi tutularak bilanço günündeki peşin (gerçek) değeri hesaplanması gerekir.
 Yabancı paralı alacaklar bilânço günündeki kur üzerinden TL karşılığının bulunup değerlemesinin yapılması
gerekir.
 İşletmeden mal satın alanlar işletme sahibi ya da çalışanları olursa özün önceliği kavramı gereği 13 Diğer
Alacaklar grubu yerine Ticari Alacaklar grubunda izlenmesi gerekir.
 İştiraklerine yaptığı ticari mal satış işleminde de yukarıdaki kural geçerli olup önemli olan kime satıldığı değil ticari bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır.
ALACAKLAR
12 TİCARİ ALACAKLAR
13 DİĞER ALACAKLAR
120 Alıcılar Hesabı
121 Alacak senetleri Hesabı
122 Alacak Senetleri Hesabı
124 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-)
126 Verilen Depozito ve Teminatlar
127 Diğer Ticari Alacaklar
128 Şüpheli Ticari Alacaklar
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı(-)
131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı
132 İştiraklerden Alacaklar Hesabı
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Hesabı
135 Personelden alacaklar
136 Diğer Çeşitli alacaklar
138 Şüpheli Diğer Alacaklar
139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-)
12 TİCARİ ALACAKLAR
120 ALICILAR HESABI :
 Mal ve hizmet satışından doğan senetsiz ( kredili , veresiye vs..) alacakların izlendiği aktif karakterli hesaptır.
 VUK’na göre senetsiz alacaklar Mukayyet Değer (Kayıtlı Değer) ile değerlenmelidir.
 İşletmenin arızi olarak sattığı varlıkları (duran varlıklar gibi) satın alan kişi ya da kuruluşlardan olan senetsiz alacaklar 136 Diğer Çeşitli Alacaklar da izlenir.
Örnek: İşletme, yarısı kredili yarısı peşin olmak üzere 10.05.2014 tarihinde PAK Ltd. Şti.’e %18 KDV dahil 708.000
TL ye mal satmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HS
354.000
120 ALICILAR HS
354.000
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
600.000
391 HESAPLANAN KDV HESABI
108.000
---------------------------------- / ----------------------------------
708.000 ÷ 1,18 = 600.000
Örnek: İşletmeye daha önceden 20.000 TL ticari borcu olan müşterisi vadesinde ödeyememiş ve yapılan anlaşma
ile 800 TL vade farkı cari hesabına eklenerek alacağın vadesi uzatılmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------120 ALICILAR HESABI
800
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
800
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
37
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2011): Aşağıdakilerden hangisi Dönen varlık ve Duran varlık hesaplarının her ikisinde de yer alan bir
hesaptır?
a) Verilen Avanslar
b) Şüpheli Alacaklar Karşılığı
c) Gelecek Aylara Ait Giderler
d) Alıcılar
e) İndirilecek KDV
Cevap ( D ) 120 Alıcılar Hs 220 Alıcılar Hesabı
Örnek: İşletmenin yurt dışına senetsiz sattığı 30.000 € ‘luk malın satış zamanındaki kuru 1 € = 1,80 TL idi. Bilânço
gününde hala vadesi gelmemiş olup dönem sonundaki kur 1 € = 1,85 TL dir. Dönem sonunda yapılması gerekecek
kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------120 ALICILAR HS
1.500
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
1.500
---------------------------------- / ----------------------------------
30.000 € x (1,85 – 1,80)= 1.500 TL
121 ALACALAK SENETLERİ HESABI :
Mal ve hizmet satışından doğan senetli ( Bono) alacakların ve Poliçe’nin izlendiği aktif karakterli hesaptır.
Alacak senetlerinin yardımcı hesapları:
 Cüzdandaki senetler
 Tahsildeki senetler
 Protestodaki senetler
 Takipteki senetler
 Iskontodaki senetler
 Teminattaki senetler
Poliçe: Alacaklı tarafından borçluya hitaben düzenlenen ve vadesinde belli bir paranın üçüncü bir şahsa ödenmesini bildirten senettir. Poliçeler senetsiz alacak / borç hak /yükümlülüklerini senede dönüştürür.
 Keşideci: Poliçeyi düzenleyip, ödeme emrini veren kişidir. (Lehdar’a borçlu, muhattap’tan alacaklı)
 Muhatap: Poliçeyi kabul edip, üzerindeki belirtilen tutarı ödeyecek olan kişi (Poliçenin ön yüzüne “kabulümdür”
şerhini koyması ya da imzalaması durumunda poliçe kabul işlemi gerçekleşmiş olur.)
 Lehtar: Poliçede yazılı olan tutarı tahsil edecek olan kişidir.
Örnek: İşletme, 100.000 TL senetsiz alacağı bulunan Pak Ticaret İşletmesine, lehdarı Hacı Ltd. Şti. olmak üzere 5 ay
vadeli poliçe keşide edilmiş olup kabule göndermiştir.
1. Kabule gönderilmesi;
---------------------------------- / ---------------------------------900 BORÇLU NAZIM HESAP
100.000
- Kabuldeki Poliçeler
901 ALACAKLI NAZIM HESAP
100.000
- Kabuldeki Poliçeler
---------------------------------- / ---------------------------------2. Pak Tic. İşletmesi kabul ediyor ve kabul şerhini ekleyerek iade ediyor;
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALACAK SENETLERİ HESABI
100.000
120 ALICILAR HESABI
100.000
---------------------------------- / ---------------------------------901 ALACAKLI NAZIM HESAP
100.000
- Kabuldeki Poliçeler
900 BORÇLU NAZIM HESAP
100.000
- Kabuldeki Poliçeler
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
38
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
3. Poliçenin Lehtara verilmesi durumunda, İŞLETMENİN (Keşidecinin) yapması gereken kayıtlar;
---------------------------------- / ---------------------------------320 SATICILAR HESABI
100.000
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
100.000
---------------------------------- / ---------------------------------4. Poliçenin Muhatabının yapması gereken kayıt;
---------------------------------- / ---------------------------------320 SATICILAR HESABI
100.000
321 BORÇ SENETLERİ HESABI
100.000
---------------------------------- / ---------------------------------5. Poliçenin Lehtarının yapması gereken kayıtlar;
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALICAK SENETLERİ HESABI
100.000
120 ALACILAR HESABI
100.000
---------------------------------- / ---------------------------------Örnek: İşletme, vadesi gelen 18.000 TL tutarlı alacak senedini peşin tahsil etmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------100 KASA HESABI
18.000
121 ALICAK SENETLERİ HESABI
18.000
- Cüzdandaki Senetler
---------------------------------- / ---------------------------------Senetlerin Banka Tarafından Tahsil edilmesi; Tahsile verilen senetler “Tahsildeki Senetler Yardımcı
Hesabında” izlenir. Tahsilât banka tarafından yapıldığında banka tarafından yapılan komisyon ve kesintiler “770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı”na kaydedilir.
Örnek: işletme vadesine 20 gün kalan 4.000 TL nominal değerli senetli alacağını tahsil edilmek üzere Akbank’a
göndermiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALICAK SENETLERİ HESABI
4.000
- Tahsildeki Senetler
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
4.000
- Cüzdandaki Senetler
---------------------------------- / ---------------------------------İşletme, 20 gün sonra, Akbank’tan aldığı dekontla işletmenin tahsile verdiği senetlerin banka tarafından tahsil edildiği, 70 TL komisyon kesildikten sonraki kalan tutarın işletmenin mevduat hesabına yatırıldığını öğrenmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
3.930
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
70
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
4.000
- Tahsildeki Senetler
---------------------------------- / ---------------------------------Tahsili gecikmiş ancak henüz şüpheli hale gelmemiş alacaklar “127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabı”nın borcuna aktarılır.
Örnek: İşletmenin, 6.500 TL lik vadesi gelmiş olup ancak şüpheli hale alınmamış alacak senetleri olduğu görülmüştür.
---------------------------------- / ---------------------------------127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
6.500
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
6.500
- Cüzdandaki Senetler
---------------------------------- / ---------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
39
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Vadesi gelmesine rağmen tahsil edilemeyen alacak senetlerinin noter kanalıyla bilgilendirilmesi
işlemine Protesto denir. Senetler protesto ettirilmesi durumunda “Protestolu senetler” yardımcı
hesabı kullanılır
Örnek: Vadesi gelmiş ancak tahsil edilememiş 20.000 TL senetli alacak protesto ettirilmiş ve Protesto masrafı olarak 55 TL nakit ödenmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALICAK SENETLERİ HESABI
20.055
- Protestolu Senetler
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
20.000
- Cüzdandaki Senetler
100 KASA HESABI
55
---------------------------------- / ---------------------------------Protesto edilmesine rağmen tahsil edilemeyen senetlerin yasal takibe alınması durumunda “Takipteki
Senetler” yardımcı hesabında izlenir.
Örnek: İşletme yukarıda protesto ettiği senetlerini tahsil edemediği için yasal yollardan takibe almıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALICAK SENETLERİ HESABI
20.055
- Takipteki Senetler
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
20.055
- Protestolu Senetler
---------------------------------- / ---------------------------------Alacak senetlerinin vadesinden önce bankaya satılmasına Senedin Iskontosu denir. Senedin vadeye
kalan gün sayısına göre faiz tutarı hesaplanıp düşülerek tahsilâtı yapılır.
Örnek: İşletme nakit ihtiyacı nedeniyle vadesine 45 gün kalan 4.000 TL nominal değerli senetli alacağını Akbank’a
kırdırmıştır. 600 TL kesinti yapıldıktan sonra kalan kısım mevduat hesabına yatırılmıştır.
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
3.400
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI
600
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
4.000
---------------------------------- / ----------------------------------
ALACAK SENETLERİNİN CİROSU: Alacak senetleri üzerindeki hakkın üçüncü kişilere devredilmesidir.
Ciro edilen senet, muhatabı tarafından ödenmez ise sorumluluğu devam ettiği için Nazım Hesaplar
da izlenmesi gerekir.
Örnek: İşletme %18 KDV dahil 5.310 TL’lik mal almış, toplam tutar için aynı değerdeki alacak senedini ciro etmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------153 TİCARİ MALLAR HESABI
4.500
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
810
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
5.310
---------------------------------- / ----------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
40
5.310 ÷ 1,18 = 4.500 TL Ticari Mal
5.310 – 4.500 = 810 TL KDV tutarı
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, Akbank Atatürk Şubesinden 200.000 TL kredi kullanmak için banka yetkilisiyle görüşmüş. Banka
220.000 TL maddi teminat talebinde bulunmuştur. İşletme teminat olarak müşterilerinden aldığı alacak senetlerini
bankaya bırakmış ve kredi kullanmıştır. Banka Kredi tutarını işletmenin mevduat hesabına aktararak gerçekleştirmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALACAK SENETLERİ HESABI
220.000
- Teminattaki senetler hesabı
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
220.000
- Cüzdandaki senetler hesabı
---------------------------------- / ---------------------------------102 BANKALAR HESABI
200.000
300 BANKA KREDİLERİ hESABI
200.000
---------------------------------- / ---------------------------------Örnek: İşletme Pak İşletmesinden olan 12.000 TL tutarlı senetli alacağının günü gelmiş ancak müşterinin talebi üzerine senedin vadesi 75 gün uzatılarak 12.600 TL nominal tutarlı senetle değiştirilmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALACAK SENETLERİ HESABI
12.600
121 ALACAK SENETLERİ HESABI
12.000
642 FAİZ GELİRLERİ HESABI
600
---------------------------------- / ----------------------------------
Hatır Senedi: İşletme kredili mal almak ya da bankadan kredi kullanabilmek için gerçekte alacaklı
olmadığı birinden bono almasıdır. Hatır senedinin muhasebeleştirilmesinde iki yöntem kullanılabilir.
1. Yöntem:
---------------------------------- / ---------------------------------121 ALACAK SENETLERİ HESABI
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI
---------------------------------- / ----------------------------------
2. Yöntem:
---------------------------------- / ---------------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HESABI
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI
---------------------------------- / ----------------------------------
Örnek (KPSS 2006): F işletmesi, K işletmesinden 10.000 TL tutarında bir hatır senedi almıştır. F işletmesinin yapması gereken kayıt hangisidir?
1. Senedi Alan Kişinin yapması gereken kayıt;
--------------------------- / ------------------------------121 ALACAK SENETLERİ HESABI
10.000
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HS 10.000
--------------------------- / ------------------------------2. Senedi Veren Kişinin yapması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HESABI 10.000
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI
10.000
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
41
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek ( KPSS 2013):
-------------------------- / ---------------------------TİCARİ MALLAR HESABI
ALACAK SENETLERİ HESABI
-------------------------- / ----------------------------Bu kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisine aittir?
A) Alınan mal karşılığında senet ciro edilmesi
B) Alınan mal karşılığında senet düzenlenmesi
C) İade edilen mal karşılığında senet verilmesi
D) İade edilen mal karşılığında senet ciro edilmesi
E) İade edilen mal karşılığında vadeli çek alınması
Cevap (A): Alacak senetleri de aynen Ticari Mallar hesabı gibi aktif karakterli bir hesaptır. Yani borç tarafında artıp alacak
tarafında azalan hesaptır ve ikisi de varlık hesabıdır. Alacak senetleri Hesabı işletmenin ticari nedenlerden kaynaklanan
alacakları karşılığında aldığı senetlerin izlendiği bir hesaptır. Hesap alacak tarafına (sağ) kaydedilmiş olması müşteriden
alınan senedin bir başkasına verilmiş olduğunu gösterir. Borç tarafındaki Ticari Mallar hesabından da mal satın alındığı
görülüyor. O halde müşteri senedi mal karşılığında satıcı firmaya verilmiş. Senet üzerindeki alacak hakkının başkasına devredilmesine CİRO denir.
Örnek (KPSS 2012):
Bu kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisine aittir?
a) Alacaklarla ilgili senet alınması
b) Borç senetleri hesabına yapılan hatalı kaydın düzeltilmesi
c) Diğer çeşitli alacak hesabına yapılan hatalı kaydın düzeltilmesi
d) Düzenlenen poliçenin kabulü
e) Hatır senedi düzenlenmesi
Cevap (E): Dönen varlık niteliği taşıyan Alacaklar 12 Ticari Alacaklar ve 13 Diğer Alacaklar şeklinde iki hesap grubunda
izlenir. 12 Ticari Alacaklar: İşletmenin mal satışından (= Ticari Neden) doğan senetli ve senetsiz alacaklarıyla ilgili hesaplardan oluşurken. Ticari nede dayanmayan alacaklar 13 Diğer Alacaklar Grubunda izlenir. 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı’nın bu madde kullanılmış olmasından Ticari bir nedene dayanmayan bir alacak doğduğu anlaşılır. Alacak nedeni ise
yevmiye maddesinde Borç Senedi verilmesinden kaynaklandığı anlaşılıyor. Herhangi bir şey almadan borç senedinin verilmesi Hatır Senedi verildiğini ispatlar.
Örnek (KPSS 2011): İşletme satın aldığı 50.000 TL tutarındaki mal karşılığında 20.000 TL’lik senet ciro etmiş, 15.000
TL’lik çek ve 10.000 TL’lik senet düzenlemiş, kalanı ise kredili bırakmıştır.
Buna göre, bu işletmenin bilanço toplamı nasıl etkilenir?
a) Aktif ve Pasif toplamları değişmez
b) Aktif ve Pasif toplamları 35.000 TL artar
c) Aktif ve Pasif toplamları 15.000 TL artar
d) Aktif ve Pasif toplamları 30.000 TL artar
e) Aktif toplam 20.000 TL azalırken, Pasif toplam 30.000 TL artar
Cevap (C):
AKTİF ( VARLIKLAR)
+ 50.000 TL Mal Alındı
- 20.000 TL Senet ciro
- 15.000 TL çek verildi
-----------------------------15.000
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
=
PASİF ( SERMAYE
+
BORÇ )
10.000 TL borç Senedi
5.000 TL geriye kalan senetsiz borç
------------------------------------15.000
42
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): Bir işletmenin keşide ettiği senedin, kabulü halinde işletmenin yapacağı kayıtla ilgili aşağıdaki
ifadelerden hangisi doğrudur?
a) Alacak senetleri hesabı borçlandırılır
b) Alacak senetleri hesabı alacaklandırılır
c) Borç senetleri hesabı borçlandırılır
d) Borç senetleri hesabı alacaklandırılır
e) Satıcılar hesabı borçlandırılır
Cevap (A): Soruda senedi kabul eden işletmenin kaydı istenmektedir. Senedi kabul eden işletme alacak senedi aldığı için
borç kaydı yapacaktır.
122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU HESABI (-):
Dönem



sonunda alacak ve borç senetlerinin bilanço günündeki değerinden görünmesini sağlamak amacıyla kullanılır.
Dönemsellik kavramı gereği yapılır.
VUK’na göre şüpheli hale gelmiş alacak senetlerine reeskont hesaplanmaz.
Bankalar, bankerler ve sigorta şirketlerinde Alacak ve borç senetlerine reeskont hesaplamak zorunlu olup diğer işletmelerde ihtiyaridir (isteğe bağlıdır).
 Alacak senetlerine yada borç senetlerinden birine reeskont uygularsa Tutarlılık Kavramı gereği işletme diğerine de
uygulamak zorundadır.
 Mukayyet değer uygulayan işletmelerde Alacak Senetleri aynen bilançoya aktarılırken, Tasarruf değer uygulayan İşletmelerde reeskont hesaplaması yapılır.
 Vadeli senetsiz alacaklara reeskont uygulanması Özün Önceliği kavramı gereğidir.
VUK’na göre senette faiz belirtilmişse reeskont hesaplamasında bu faiz oranı esas alınacaktır. Senette faiz oranı belirtilmemişse değerleme gününde geçerli olan TCMB’nın iskonto haddi uygulanır. Reeskont hesaplamasında VUK.
Genel Tebliğine göre iç iskonto oranı uygulanır.
Örnek: İşletme, 31.12.2013 tarihinde 10.04.2014 vadeli ve 10.000 TL tutarlı alacak senedini dönem sonunda tasarruf
değeriyle değerlemektedir. T.C. Merkez Bankası (TCMB) iskonto haddi % 20 olarak uygulanacaktır.
1. 31.12.2012 Tarihinde yapılacak yevmiye kaydı;
31 Aralık tarihinde vade sonuna kalan gün sayısı 31 gün Ocak + 28 gün Şubat + 31 gün Mart + 10 gün Nisan = 100 gün.
-------------------------- / ---------------------------657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ
122 ALACAK SENETLERİ REESK.
-------------------------- / -----------------------------
520
520
2. 01.01.2013 Tarihinde yapılması gereken kayıt;
Önceki dönemde gider olarak kaydedilen reeskont tutarı izleyen dönem başında tekrar gelir olarak gösterilir ve 122 Alacak
Senetleri Reeskontu Hesabı da böylece kapatılmış olur.
-------------------------- / ---------------------------122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU
520
647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ
520
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
43
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (2008 KPSS):
I. Tahsili şüpheli hale gelmiş alacak senetleri
II. Vadeli çekler
III. Yabancı para cinsinden düzenlenmiş alacak senetleri
IV. Hatır senetleri
V. Teminata verilen alacak senetleri
Vergi usul kanunu’ na göre yukarıdakilerden hangilerine reeskont ayrılabilir?
a) I ve II
b) I ve III
c) II ve IV
d) III ve IV
e) III ve V
Cevap ( E ): Yabancı para ilke düzenlenmiş ve teminata verilmiş alacak senetlerine işletme isteğine bağlı olarak reeskont
ayrılabilir. Ancak şüpheli hale gelmiş senetli alacaklar vadesi geçmiş alacaklar olduğu için reeskont hesaplanamaz. Ticari
bir nedene dayanmadığı için Hatır senetlerine de reeskont hesaplanmaz. Çekler (uzun vadeli olduğu için senet olarak kaydedilenler dışında) çek olarak kayıtlı olduğu sürece TTK’na göre nakit gibi ödeme aracıdır ve reeskont hesaplanmaz.
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR:
İşletme tarafından 3.kişilere bir işlem karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin
izlendiği hesaptır.
 Sadece nakit olarak verilen değerler bu hesapta izlenir.
 Nakit dışında verilen alacak senetleri, emtia, menkul kıymetler bu hesapta değil Nazım hesaplarda ya da yardımcı
hesaplarda izlenir.
 Bir yıldan daha önce geri alınamayacak (elektrik, doğalgaz gibi) depozitolar 226 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabının borcunda izlenmelidir.
Örnek: İşletme, 20.10.2014 tarihinde kiraladığı işyeri binası için 1€ = 1,8 kur iken 10.000 € depozito vermiştir. Kiralanan daireden kira sözleşmesi tarihinden daha önce bir tarih olan 22.12.2014 tarihinde ayrıldığı için depozitonun
yarısını geri alamamıştır. 22.12.2014 tarihinde 1€= 1,9 TL dir.
1.
20.10.2012 tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS
100 KASA HESABI
- € Kasası
-------------------------- / ----------------------------2.
18.000
( 10.000 € x 1,8 = 18.000 TL)
18.000
22.12.2012 tarihinde teminatın yarısı geri alındığında yapılması gereken yevmiye kaydı;
Alınamayan depozito bedeli zarar olarak kaydedilmeli ve 18.000 TL’nin yarısı 9.500 TL Zarar olarak kaydedildikten sonraki
kalan 9.500 TL tahsil edilecek ve Kasa Hesabına girişi yapılacaktır.
Ayrıca daha önceden verilen 10.000 €, kur 1,8 den 1,9’a arttığı için geri alınan paranın TL karşılığı daha yüksek olacak ve
bu fark kambiyo kârı olarak kaydedilecektir.
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
9.500
- € Kasası
659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS
9.500
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS
656 KAMBİYO KÂRLARI HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
44
( 10.000 € X 1,9 = 19.000 TL)
18.000
1.000
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2010): Yeni faaliyete geçen bir işletmenin doğalgaz kullanımı için verdiği güvence bedeli aşağıdakilerden hangisinde izlenmektedir?
a) Kuruluş ve örgütlenme giderleri
b) Verilen depozito ve teminatlar
c) Özel maliyetler
d) Haklar
e) Verilen avanslar
Cevap ( B ): Nakit olarak ödenen teminatlar, güvence bedeli 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilir.
Bu soru için çok önemli olmamakla birlikte doğalgaz, elektrik gibi uzun vadeli teminatların Hesap kodunun 226 olması gerekir.
Örnek(KPSS 2007): Bir ihaleye katılmak için nakit olarak yatırılan geçici teminat tutarı, işletme tarafından hangi
hesaba ve ne şekilde kaydedilmelidir?
a) Verilen Depozito ve Teminatlar – borçlu
b) Verilen Depozito ve Teminatlar – alacaklı
c) Diğer Ticari Alacaklar – borçlu
d) Diğer Ticari Alacaklar – alacaklı
e) Diğer Çeşitli alacaklar – borçlu
Cevap ( A ):
-------------------------- / ---------------------------126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS
100 KASA HESABI
-------------------------- / ----------------------------Örnek: İşletme, kiraladığı iş yeri için daha önceden ödediği 500 TL lik depozito bedelini sözleşme tarihinden önce
ayrıldığı için alamamıştır. Yapması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS
500
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS
500
-------------------------- / ----------------------------127 DİĞER ALACAKLAR:
Yukarıdaki işlediğimiz alacak hesaplarının konusunu oluşturan alacaklar dışındaki, Kredi kartı ile yapılan ve anlaşma gereği
belli bir süre beklenecek olan alacaklar, komisyonculardan alacaklar ve diğer ticari alacakların izlendiği hesaptır.
Kredi kartı ile yapılan satışlardan sağlanan tutar, bankalarla yapılan anlaşma gereğince çok
kısa bir sürede işletme hesabına geçiyorsa 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı kullanılır.
Örnek: İşletme, kredi kartı ile %18 KDV dahil 3.540 TL’lik Ticari Mal satmıştır, bankayla yapılan anlaşma gereği işletme hesabına 40 gün sonra geçmektedir. İşletme nakit sıkıntısı nedeniyle aynı günde bankaya başvurmuş ve 40
TL kesinti yapılarak hesabına aktarılmıştır.
Mal satıldığında yapılan kayıt ; 3.540 ÷ 1,18 = 3.500 TL
-------------------------- / ---------------------------127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HESABI
3.540
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HS
3.000
391 HESAPLANAN KDV HS
540
-------------------------- / ----------------------------Pos hesabından para gününden önce çekildiğinde yapılması gereken kayıt ( Soruda istenen madde)
-------------------------- / ---------------------------102 BANKALAR HESABI
3.500
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
40
127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
3.540
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
45
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HESABI - 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-):
 Alacağın şüpheli hale gelmesi durumunda karşılık ayrılır. V.U.K.’na göre bu alacağın ticari nedenden kaynaklanmış olması şarttır.
 Ticari nedenle ilgili olmak koşulu ile verilen avanslara karşılık ayrılır.
 Teminata bağlanmış alacaklar için karşılık ayrılmaz. Sadece teminatı aşan kısım için karşılık ayrılabilir.
 Uzun vadeli ticari alacaklar ile diğer alacaklar gruplarında “şüpheli alacaklar hesabı” yoktur
 Şüpheli duruma düşen alacak şüpheli duruma düştüğü dönemde karşılığı ayrılır. Eğer o dönemde karşılık ayrılmadı ise izleyen dönemde karşılık ayrılamaz.
 İhtiyatlılık Kavramı Gereği => Vadesi gelen ancak tahsil edilememiş alacak için o tarihte karşılık ayrılır
 Dönemsellik Kavramı Gereği => En geç alacağın şüpheli hale geldiği yılın sonuna kadar karşılık ayrılmalıdır.
 Özün Önceliği Kavramı Gereği=> Vadesi gelmemiş V.U.K’na göre şüpheli duruma düşmüş kabul edilmeyen,
ancak tahsilinde şüphe olan alacaklar için karşılık ayrılmalıdır. (İşletmenin alacaklı olduğu işletmenin iflas kararı
alması gibi..)
 Önceki dönemde karşılık ayrılan şüpheli ticari alacaklar tahsil edilirse “671 Önceki Dönem Gelir ve Kârlar” hesabı kullanılır.
 Gerçekleşen zararın ayrılan karşılıktan fazla olması durumunda zarar fazlası “681 Önceki Dönem Gider ve
Zararları” hesabı kullanılır.
 V.U.K’na uygun ayrılan şüpheli ticari alacaklar vergi uygulamalarında gider olarak kabul edilir.
Örnek: İşletme, daha önceden müşterisi Pak Ticaretten aldığı 10.000 TL tutarlı alacak senedinin vadesinde tahsil
edemediği için 50 TL noter masrafı ödeyerek protesto ettirmiştir.
1. Protesto işlemi ile ilgili yapılacak kayıt;
-------------------------- / ---------------------------121 ALACAK SENETLERİ HS
- Protestolu senetler
121 ACAK SENETLERİ HS
- Cüzdandaki senetler
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
10.050
10.000
50
2. Alacak protesto edilmesine rağmen tahsil edilemediği için şüpheli duruma düşmüştür;
-------------------------- / ---------------------------128 ŞÜPELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
10.050
121 ACAK SENETLERİ HS
10.050
- Protestolu Senetler
-------------------------- / ----------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
10.050
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ.
10.050
-------------------------- / ----------------------------3. Şüpheli Alacak Tahsil edilebilirse;
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
10.050
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
10.050
-------------------------- / ----------------------------129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ.
10.050
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS
10.050
-------------------------- / ----------------------------4. Tahsil edilemezse;
-------------------------- / ----------------------------129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ.
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
10.050
10.050
46
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: Önceki dönemlerde %20 karşılık ayrılan 40.000 TL’lik alacağın 30.000 TL lik kısmı tahsil edilmiş, geri kalan
kısmı değersiz hale gelmiştir.
40.000 % 20 = 8.000 TL’lik kısmına karşılık ayrılmış, dolayısıyla 40.000 – 8.000 = 32.000 TL net alacak var. Bu alacağın
30.000 TL si tahsil edilebilir durumda olduğuna göre 2.000 TL zarar var.
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ. HS
659 DİĞ. OL. GİD. ZARAR. HS
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
-------------------------- / -----------------------------
30.000
8.000
2.000
40.000
Örnek (KPSS 2005):
-------------------------- / ----------------------------ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI
KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR
-------------------------- / -----------------------------.
XXXX
XXXX
Yukarıdaki kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisinin sonucunda yapılmıştır?
a) Şüpheli alacak için ayrılan karşılığın yetersiz hale gelmesi
b) Şüpheli hale gelen alacağın tahsili
c) Alacağın değersiz hale gelmesi
d) Alacağın şüpheli hale gelmesi
e) Alacakla ilgili yasal takibe başlanması
Cevap ( B) Şüpheli Ticari Alacak için ayrılan karşılığın iptal edilip Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı ile gelir olarak gösterilmesi alacağın tahsil edildiğini gösterir.
Örnek (KPSS 2007): Tahsili şüpheli hale gelen 10.000 TL tutarındaki alacağın 4.000 TL’lik kısmı teminatlıdır. İlgili
dönemde karşılık ayrılan bu alacak için yasal süreç sonunda alacağın 4.000 TL’lik kısmının tahsil edilebileceği
hükme bağlanmıştır.
Buna göre yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı alacaklı 10.000 TL
b) Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı borçlu 6.000 TL
c) Konusu kalmayan karşılıklar hesabı alacaklı 6.000 TL
d) Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı alacaklı 4.000 TL
e) Diğer olağan dışı gider ve zararlar hesabı borçlu 2.000 TL
Cevap ( B) Şüpheli duruma düşen ticari alacak için karşılık ayrılması gerekir. Ancak alacak bir teminata bağlanmış ise şüpheli alacak olarak kaydedilemez diye öğrenmiştik. 4.000 TL’ lik kısmına karşılık ayrılamayacağı için 6.000 TL için karşılık
ayrılır; Tahsilat kaydında da Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı 6.000 TL olarak borçlanması gerekir.
Yevmiye kayıtları aşağıdaki gibi olması gerekir;
-------------------------- / ----------------------------128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
120 ALICILAR / 121 ALACAK SENETLERİ
-------------------------- / ----------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ.
-------------------------- / ------------------------------------------------------ / ----------------------------100 KASA HESABI
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞILIĞI HS
128 ŞÜPHELİ, TİCARİ ALACAKLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
10.000
10.000
Alacaklar Şüpheli Duruma düştüğünde
6.000
6.000
4.000
6.000
Alacak tahsil edildiğinde yapılacak kayıt
10.000
47
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek( KPSS 2010): Tahsili şüpheli hale gelen 25.000 TL’lik alacak için ayrılan 20.000 TL’lik karşılık şu şekilde kaydedilmiştir.
-------------------------- / ----------------------------KARŞILIK GİDERLERİ HS
25.000
ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
25.000
-------------------------- / ----------------------------Bu kayıtla ilgili yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?
a)
-------------------------- / ----------------------------Şüpheli Ticari Alacaklar
25.000
Karşılık Giderleri
25.000
b)
-------------------------- / ----------------------------Şüpheli Ticari Alacaklar
25.000
Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı
25.000
c)
-------------------------- / ----------------------------Şüpheli Ticari Alacaklar
25.000
Karşılık Giderleri
5.000
Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı
20.000
d)
-------------------------- / ----------------------------Karşılık Giderleri
20.000
Şüpheli Ticari Alacaklar
5.000
Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı
25.000
e)
-------------------------- / ----------------------------Şüpheli Ticari Alacaklar Karş
20.000
Karşılık Gid.
5.000
Ticari Alacaklar Karşılığı
25.000
-------------------------- / ----------------------------Cevap ( C) : Alacak şüpheli duruma düştüğünde aşağıdaki gibi kayıt yapılması gerekirdi;
-------------------------- / ----------------------------128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
25.000
120 ALICILAR / 121 ALACAK SENETLERİ
25.000
-------------------------- / ----------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
20.000
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ.
20.000
-------------------------- / ----------------------------Şimdi düzeltme kaydı yapmamız gerekirse;
-------------------------- / ----------------------------128 ŞÜPHELİ TİC. ALACAKLAR
654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
129 ŞÜP. TİC. AL. KARŞ.
-------------------------- / -----------------------------
25.000
5.000 (Karşılık giderlerinden 5.000 TL düşüyoruz)
20.000
Değersiz Alacak: VUK’a göre kazai (= yargısal) bir hükme ve kanaat verici bir vesikaya
göre tahsili imkânı kalmayan alacaklardır.
Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklar, alacaktan vazgeçildiğini gösteren mahkeme tutanakları, borçlunun yurt dışına çıktığı ve el konulacak mal
varlığı olmadığını gösteren belgeler olması durumunda alacak değersiz hale gelir.
Değersiz hale geldiğinde 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hs borçlandırılırken 128
Şüpheli Ticari Alacaklar Hs. alacaklandırılarak kapatılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
48
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme 8.000 TL lik Şüpheli ticari alacağı için 3.000 TL karşılık ayırmıştır. Mahkeme sonrasında alacağın
tamamının tahsil olanağı kalmamıştır. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?
Karşılık ayrıldığında yapılan kayıt;
-------------------------- / ----------------------------128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
120 ALICILAR / 121 ALACAK SENETLERİ
-------------------------- / ----------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ.
-------------------------- / -----------------------------
8.000
8.000
3.000
3.000
Tahsil olanağı kalmadığında (yani soruda istenen) yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS
5.000
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK KARŞ. HS
3.000
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
8.000
-------------------------- / ----------------------------Örnek: Önceki dönemde şüpheli ticari alacaklarda izlenen 20.000 TL’nin teminatsız olan 8.000 TL’lik kısmı için karşılık ayrılmıştır. 12.000 TL’lik kısmı için yabancı para üzerinden teminat mektubu alındığından karşılık ayrılmamıştır.
Borçlu işletme iflas etmesinden dolayı teminat mektubu 10.500 TL olarak nakde çevrilmiştir. Kalan tutar iflas masasına kaydettirilmesine rağmen değersiz alacak haline gelmiştir.
1. Teminat mektubunun nakde çevrilmesi için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
10.500
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
10.500
-------------------------- / ----------------------------2. Değersiz alacak için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?
-------------------------- / ----------------------------129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI
8.000
681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLAR
1.500
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
9.500
Örnek( KPSS 2013): A işletmesi 20.11.2011 tarihinde 1,78 TL kuru üzerinden 50.000 Dolarlık kredili mal ihraç etmiştir. Yıl sonuna kadar tahsil edilemeyen beden 15 aralık itibariyle ihtilaflı konuma girmiş ve hukuki takip için 3.000 TL
ödenmiştir. Dönem sonu kuru 1,79 TL’dir. Ertesi yıl masraflar ile alacağın %80’i 1,79 TL kuru üzerinden tahsil edilmiş, kalanı ise silinmiştir.
1. A İşletmesinde, ihracatla ilgili yapılması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Alıcılar hesabı borçlu – Yurt içi satışlar hesabı alacaklı
Alacak senetleri hesabı borçlu – Yurtdışı satışlar hesabı alacaklı
Alınan çekler hesabı borçlu – Ticari mallar hesabı alacaklı
Alıcılar hesabı borçlu – Yurtdışı satışlar hesabı alacaklı
Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı borçlu – Ticari Mallar hesabı alacaklı
Cevap ( D): Yurtdışına mal ihraç ettiğinde; 50.000 $ X 1,78 = 89.000 TL
-------------------------- / ----------------------------120 ALICILAR HESABI
601 YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
89.000
89.000
49
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. A İşletmesinin, 2011 yılına ait dönem sonu kaydı aşağıdakilerden hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Genel yönetim giderleri hesabı 3.000 TL borçlu - Kasa hesabı 3.000 TL alacaklı
Şüpheli ticari alacaklar hesabı 92.000 TL borçlu – Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı 92.000 TL alacaklı
Alıcılar hesabı 500 TL borçlu, Genel yönetim giderleri 3.000 TL borçlu – Bankalar hesabı 3.500 TL alacaklı
Şüpheli ticari alacaklar hesabı 89.500 TL borçlu –Alıcılar hesabı 89.500 TL alacaklı
Karşılık giderleri hesabı 92.500 TL borçlu – Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı 92.500 TL alacaklı
Cevap ( E): Bu sorunun çözümünü yapabilmek için dikkat etmemiz gereken şeyler;
1. Kurun değişmiş olması artmış olması,
2. Hukuki takibe geçen alacak için yapılan masraf
3. Alacağın şüpheli duruma düşmesi nedeniyle karşılık ayrılması
50.000 $ ( 1,79 – 1,78) = 500 TL kur yükselmiş. Bu yükselen kur farkı muhasebeleştirilirken;
-------------------------- / ----------------------------120 ALICILAR HESABI
500
601 YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI
500
-------------------------- / ----------------------------Şeklinde kayıt yapılacak böylece 120 Alıcılar Hesabındaki tutar + 500 artmış oldu.ve şimdiki tutarı 89.000 + 500 = 89.500
oldu.
Takibe alınmasıyla ilgili kayıtlar;
-------------------------- / ----------------------------128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
120 ALICILAR
100 KASA
-------------------------- / ----------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ
129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ.
-------------------------- / -----------------------------
92.500
89.500
3.000
92.500
92.500
3. A İşletmesinin, 2012 yılında yapması gereken kayıtta;
I.
II.
III.
IV.
Alıcılar
Şüpheli Ticari Alacaklar
Konusu Kalmayan Karşılıklar
Faaliyetle İlgili Diğer Gelir ve Kârlar
Hesaplarından hangilerini alacaklandırması gerekir.
A) Yalnız I
B ) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) II ve IV
Cevap ( E): Kurda bir değişikliğin olması kur hesaplamamıza gerek bırakmadı. Sadece daha önceden karşılık ayrılan alacağın %80’i tahsil edilebilmiş, geri kalanından vazgeçilmiş (değersiz alacak) bu duruma dikkat etmemiz gerekecektir.
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ.
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
-------------------------- / ----------------------------129 ŞÜPHELİ TİC. AL. KARŞ.
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
74.000
8.500
92.500
74.000
74.000
50
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
13 DİĞER ALACAKLAR
İşletmenin, ana faaliyet konusu ( mal ya da hizmet satışı) dışındaki nedenlerden kaynaklanan alacaklar bu grupta
izlenir.
Örneğin, işletme personelinin işletmeden mal satın aldığında işletmenin alacağı Ticari Alacaklar Grubunda 120 Alıcılar hesabında izlenirken, Personelin sorumlu olduğu bir makinenin zarar görmesi ve bu zararın personelin maaşından kesilmesi
kararı alınması durumunda, personelden olan olacak 135 Personelden Alacaklar Hesabı kullanılarak izlenecektir.
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HESABI:
İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemlerden kaynaklanan (ödünç verme gibi) ortaklardan alacakların izlendiği aktif
karakterli hesaptır.
Örnek: İşletme, ortaklarından Pakize SARI ‘nın kişisel cep telefonunun 70 TL fatura bedeli, işletme banka hesabından internet bankacığı ile ödenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
70
70
132 İŞTİRAKLARDEN ALACAKLAR HESABI:
İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemlerden kaynaklanan iştiraklerden oluşan senetli veya senetsiz alacakların
izlendiği hesaptır.
İşletme, başka bir işletmenin sermayesinin %10’na kadarını uzun süreli satın aldığında Bağlı Menkul Kıymet olarak adlandırılır.
Başka bir işletmenin sermayesinin %10 ile % 50 sine sahipse İştirak, %50 den fazla ise Bağlı Ortaklık olarak adlandırılır.
Örnek: İşletme, sermayesinin %40’ına sahip olduğu PAK A.Ş.’nin açıklamış olduğu %10 kâr payı dağıtma kararıyla
7.000 TL kâr payı almaya hak kazanmıştır.
-------------------------- / ----------------------------132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR HS
640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ
GELİRLERİ HESABI
-------------------------- / -----------------------------
70
Kâr payı istenilen zamanda tahsil edilebiliyor olursa 132 İştiraklerden alacaklar hesabı yerine 108 Diğer Hazır
Değerler hesabında izlenir
70
133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR HESABI:
İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemlerden kaynaklanan Bağlı Ortaklıklardan oluşan senetli veya senetsiz alacakların izlendiği hesaptır. Aktif karakterli bir hesap olduğu için alacak hakkı doğduğunda borçlandırılır, tahsili halinde
alacaklandırılarak kapatılır.
Örnek(KPSS 2003): T A.Ş. sermayesinin %60’na sahip olduğu L A.Ş.’nin kâr dağıtma kararı alması üzerinde, aşağıdaki kayıtlardan hangisi yapılmalıdır?
a)
-------------------------- / ----------------------------BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR
BAĞLI ORATKLIKLARDAN TEMETTÜ GELİRLERİ
b)
-------------------------- / ----------------------------İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR
İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ
c)
-------------------------- / ----------------------------BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR
İŞTİRAKLER
d)
-------------------------- / ----------------------------İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR
İŞTİRAKLER
e)
-------------------------- / ----------------------------BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR
DİĞER OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR
-------------------------- / ----------------------------Cevap ( A): %60 sermaye payına sahip olduğu için Bağlı ortaklıkla ilgili hesaplar kullanılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
51
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
135 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI:
İşletme personelinin ticari bir faaliyet olmaksızın, işletmeden kredi alması, ticari bir kıymet olmamak şartıyla bir şey
almış olması, lojman ya da sosyal tesislerini kullanması, kasa açığı gibi mali sorumluluk gerektiren işler nedeniyle
ortaya çıkan senetli ya da senetsiz alacakların izlendiği hesaptır.
Ancak işletme personelinin hak ettiği, ama tahakkuk gününün henüz gelmediği için tahakkuku yapılmamış ücretlerinden
alacakları paralar (maaş günü gelmeden içeriden para alırsa, avans çekerse) için 196 Personel Avansları hesabı kullanılır.
İşletmenin esas faaliyet konusundan kaynaklanan, personelinden doğan alacakları Ticari Alacaklar grubunda 120 Alıcılar ve 121 Alacak Senetlerinde izlenmesi gerekir. (Özün Önceliği Kavramı)
Örnek: A işletmesi mal alımı için görevlendirerek Ankara’ya gönderdiği personeli Pakize Hanım’a yapacağı harcamalar karşılında 1.000 TL avans vermiştir.
-------------------------- / ----------------------------196 PERSONEL AVANSLARI HS
1.000
100 KASA HESABI
1.000
-------------------------- / -----------------------------
Örnek: A işletmesi kamp hizmeti karşılığı olarak personeli Ali Beyden 800 + 80 KDV TL’lik alacağı doğmuştur.
-------------------------- / ----------------------------135 PERSONELDEN ALACAKLAR HS
880
600 YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI
800
391 HESAPLANAN KDV
80
-------------------------- / -----------------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR:
İşten ayrılan personelden alacaklar, vergi dairesinden olan alacaklar, kiracıdan olan alacaklar, sigorta şirketlerinden hasar tazminatı nedeniyle olan alacakların izlendiği aktif karakterli hesaptır.
Örnek: İşletmenin kayıtlı değeri 10.000 TL ve birikmiş amortismanı 7.000 TL olan üretimde kullandığı bir makinesi
yangın esnasında kullanılamaz hale gelmiştir. Sigorta şirketi yapılan tahkikat sonucunda 2.000 TL ödeyeceğini belirtmiştir.
İşletmeler, maliyet esası kavramı gereği satın aldıkları duran varlıklarını maliyet değeriyle kaydederler. Her yılın sonunda
kullanım, modasının geçmesi, yeni teknolojilerin çıkması, eskime gibi nedenlerle uğradığı değer kayıplarını (= Amortisman)
endirekt kayıt yöntemi ile itfa ederler. Bundan dolayı kullanılan duran varlıklar satılırken, kaybedildiğinde ya da soruda olduğu gibi kullanılmaz hale geldiğinde net aktif değeri üzerinden değerleme yapılır.
Net aktif değer = Maliyet (alış) değeri – Brikmiş Amortismanlar şeklinde hesaplanır.
10.000 TL - 7.000 TL = 3.000 TL net aktif değere sahiptir. Sigortalı olmasaydı 3.000 TL zarar yazılacaktı ancak 2.000 TL
sigortadan ödendiği için zarar 3.000 – 2.000 = 1.000 TL olarak hesaplanır.
-------------------------- / ----------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
689 DİĞ. OL. DIŞI GİDER VE ZARARLAR HS
253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
2.000
7.000
1.000
10.000
52
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
15 STOKLAR
İşletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, İlk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, yan mamul, artık ve hurda gibi bir yıldan daha kısa sürede kullanılması planlanan veya satılması planlanan varlıklardır.
 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı: Mamul ve hizmet üretiminde kullanılmak amacıyla edinilmiş mallar bu hesapta
izlenir.
 151 Yarı Mamul – Üretim Hesabı: Üretimi tamamlanmamış ve henüz mamul niteliğine kavuşmamış, üretim sürecinin
devam ettiği süreçte katlanılan maliyetlerin kaydedildiği stok hesabıdır.
 152 Mamuller Hesabı: Üretim tamamlanmış (satılabilecek mamul halini almış) stokların satılıncaya kadar izlendiği hesaptır.
 153 Ticari Mallar Hesabı: Satmak amacıyla satın alınan malların izlendiği stok hesabıdır.
 157 Diğer Stoklar Hesabı: Üretim esnasında ortaya çıkan artıklar, yan mamuller, defolu ürünler, değeri düşen stoklar
ilgili hesaptan çıkarılarak bu hesapta izlenirler.
 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı: Stoklar değer kaybettiğinde ihtiyatlılık esası gereği karşılık ayrıldığında
kullanır.
 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı: İşletmenin ticari mal, ilk madde ve malzeme satın almak için satıcı işletmeye
verdiği ön ödemenin (avans) izlendiği hesaptır.
STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ:
 Ortalama Maliyet Yöntemi: Aritmetiksel ortalamayla maliyetlerin hesaplanmasını esas alan yöntemdir. Tartılı ortalama ve Hareketli ortalama maliyet yöntemleri şeklinde iki yöntemle uygulanır.
 Tartılı (Ağırlıklı) Ortalama Maliyet Yöntemi: Dönem sonunda basit aritmetiksel ortalama hesaplanıp tüm stokların
değeri bu ortalama maliyet üzerinden hesaplanır.
Örnek: Stoklarını tartılı ortalama maliyet yöntemiyle değerleyen PAK Ticaret işletmesinin mart ayına ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir;
Tarih
01 Mart
05 Mart
10 Mart
20 Mart
24 Mart
30 Mart
Açıklama
Dönem Başı Devir
Alım
Satış
Alım
Satış
Alım
Miktar (adet)
100
200
250
300
150
400
Birim Fiyat
5
5,5
6
7
Tutar
500
1.100
1.800
2.800
1. Satılan malın maliyeti kaç TL’dir?
Ortalama birim maliyetini, işletmenin deposuna giren malın toplam maliyetini, yine söz konusu malın toplam miktarına (
bölerek hesaplayabiliriz…
Toplam Maliyet: Dönem Başı Stok ve dönem içinde satın alınan stokların alış esnasında uygulanan birim fiyatlarla çarpılmış tutarlarının toplamı toplam stok maliyetini verir.
Toplam Miktar: Dönem başı stok + dönem içinde satın alınan stokların miktarları toplamıdır.
Tarih
01 Mart
05 Mart
10 Mart
20 Mart
24 Mart
30 Mart
Açıklama
Dönem Başı Devir
Alım
Satış
Alım
Satış
Alım
Miktar (adet)
100
200
250
300
150
400
+___________
1.000 adet
Birim Fiyat
5
5,5
6
7
Tutar
500
1.100
1.800
2.800
+____________
6.200 TL
6.200
Ortalama Birim Maliyet = ----------- = 6,2 TL/Adet
1.000
10 Mart
24 Mart
Satılan Ticari Malların Maliyeti ( 250 + 150 )= 400 adet satılmış x 6,2 TL/ adet = 2.480 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
53
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. Dönem Sonu stok maliyeti kaç TL’dir?
Toplam stok giriş tutarını 1.000 adet ve satılan stok miktarı 400 adet şeklinde hesaplamıştık.
Dönem sonu stok ile kastedilen, yıl sonu (envanter zamanı) geldiğinde işletmenin elinde kalan stok miktarıdır. Öyleyse şöyle bir hesap yapmak mümkün;
Dönem Sonu Stok Miktarı = (Dönem Başı Stok Miktarı + Dönem içi Satın Alınan ) – Dönem içindeki Satış Miktarı
= (100 + 200 + 300 + 400 ) – (250 + 150 )
= 600 adet dönem sonu stok miktarı var.
Soruda maliyeti kaç TL olduğu soruluyor,
6.200
Ortalama Birim Maliyet = ----------- = 6,2 TL/Adet olarak ortalama birim maliyeti hesaplamıştık
1.000
Dönem sonu stok miktarı 600 x Ortalama birim stok maliyeti 6,2 = 3.720 TL olarak hesaplanır.
Örnek: Stoklarını tartılı ortalama maliyet yöntemiyle değerleyen PAK Ticaret işletmesinin mart ayına ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir;
Tarih
Açıklama
Miktar (Adet)
Birim Fiyat
Tutar
1 Nisan
09 Nisan
21 Nisan
27 Nisan
29 Nisan
D.Başı Mevcut
Satılan
Satın Alma
Satın alma
Satılan
50
50
300
150
400
5
250
6
7
1.800
1.050
Miktar (Adet)
Birim Fiyat
Tutar
1. Satılan Malın Maliyeti kaç TL’dir?
Tarih
Açıklama
1 Nisan
09 Nisan
21 Nisan
27 Nisan
29 Nisan
D.Başı Mevcut
Satılan
Satın Alma
Satın alma
Satılan
50
50
300
150
400
5
6
7
-
250
1.800
1.050
-
+___________
+____________
500 adet stok’un toplam maliyeti 3.100 TL’dir.
3.100
Ortalama Birim Maliyet = ----------- = 6,2 TL/Adet
500
Satılan Malların Maliyet ( 50 + 400 ) = 450 x 6,2 = 2.790 TL
2. Dönem sonu kalan Ticari Malların maliyeti kaç TL’dir?
Dönemin Toplam Stok miktarı ( 50 + 300 + 150 ) = 500 adet
Satılan stok miktarı ( 50 + 400 )
= 450 adet ( - )
-----------------Dönem sonu stok maliyeti =Dönem sonu stok miktarı 50 adet x Ortalama Birim maliyet 6,2 TL/adet = 310 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
54
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
 Hareketli Ortalama Yöntemi: Her yeni mal alımında tekrar ortalama maliyetin hesaplandığı yöntemdir.
Örnek: Stoklarını hareketli ortalama yöntemine göre değerleyen PAK Ticaret işletmesinin mart ayına ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir;
Tarih8
01 Mart
05 Mart
10 Mart
20 Mart
24 Mart
30 Mart
Açıklama
Dönem Başı Devir
Alım
Satış
Alım
Satış
Alım
Miktar (adet)
100
200
250
300
150
400
Birim Fiyat
5
5,5
6
7
Tutar
500
1.100
1.800
2.800
1. Satılan malın maliyeti kaç TL’dir?
Tarih8
01 Mart
05 Mart
10 Mart
20 Mart
24 Mart
30 Mart
Açıklama
Dönem Başı Devir
Alım
Satış
Alım
Satış
Alım
Miktar (adet)
100
200
250
300
150
400
Birim Fiyat
5
5,5
6
7
Tutar
500
1.100
1.800
2.800
Her satış işleminde o ana kadarki ortalama birim maliyetin hesaplanması gerekir;
10 Mart tarihinde 250 adet satılmış, bu tarihe kadarki ortalama birim maliyeti hesaplayalım;
( D.başı 500 TL + 5 Mart 1.100 TL )
Ortalama Birim Maliyeti = ------------------------------------------------- = 5,33 TL / adet x 250 adet satılan =
( D.başı 100 adet + 5 Mart 200 adet )
1.333 TL
24 Mart tarihinde 150 adet satılmış, bu tarihe kadarki stokların ortalama maliyetini hesaplayacak olursak;
10 marttaki satıştan sonra kalan (300 adet stoktan 250 adeti satıldı geriye 50 adet kaldı) 50 adet x 5,33 = 267 TL
( 10 Marttan artan 267 TL + 20 mart 1.800 TL )
Ortalama Birim Maliyeti = ------------------------------------------------------------- = 5,9 TL / adet x 150 adet satılan =
( 10 Marttan artan 50 adet + 20 Mart 300 adet )
885 TL
Satılan Ticari Malların Maliyeti = 1.333 + 885 = 2.218 TL
2. Dönem Sonu stok maliyeti kaç TL’dir?
24 Mart satışından sonra 350 adet – 150 satılan = 200 adet kalan stok x 5,9 TL/adet = 1.180
30 Martta satın alınan 400 adet x 7 TL = 2.800 TL stok var
O halde toplam dönem sonu stok maliyet = 1.180 + 2.800 = 3.980 TL olarak hesaplanır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
55
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
 İlk Giren - İlk Çıkar (FIFO) Yöntemi: İlk satın alınan malın ilk olarak satıldığı varsayımına dayanan yöntemdir. Özellikle çabuk bozulmaya müsait olan tıbbi ürünler, gıda gibi alanlarda kullanılır.
Örnek: Stoklarını ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemine göre değerlemeye tutan PAK Ticaret işletmesinin mart ayına
ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir;
Tarih
Açıklama
01 Mart
11 Mart
18 Mart
23 Mart
26 Mart
D.Başı Mevcut
Satış
Alım
Alım
Satış
Miktar (Kg)
Birim Fiyat
200
150
250
200
400
100
120
130
-
Tutar
20.000
30.000
26.000
-
1. Satılan Ticari malların maliyeti kaç TL’dir?
Satılan stok miktarı ( 150 + 400 ) 550 adet. Bu satış, ilk giren (bu soruda ilk giren dönem başı)’den başlayarak satış yapılmıştır. Bunun anlamı 550 adetin 200’ü dönem başından, 250 si 18 mart alınan stoktan ve geri kalan 100 adeti de 23 martta
alınan maldan yapılmıştır. Bu malların adetleri belirlendiğine göre ve karşılarında birim fiyatları belirtildiğine göre;
Tarih
Açıklama
01 Mart
11 Mart
18 Mart
23 Mart
26 Mart
D.Başı Mevcut
Satış
Alım
Alım
Satış
Miktar (Kg)
Birim Fiyat
200
150
250
200
400
100
120
130
-
Tutar
20.000
30.000
26.000
-
Dönem Başı mevcut 200 kg’ın tamamı; 200 x 100 = 20.000 TL
18 Mart alınan250 kg’ın tamamı;
250 x 120 = 30.000 TL
23 Mart alınan maldan 100 kg;
100 x 130 = 13.000 TL
+_________
+________
Satılan 550 kg’ın
63.000 TL maliyeti var.
2. Dönem sonunda kalan stok maliyeti kaç TL’dir?
Dönem sonunda sadece 23 Mart tarihinde satın alınan 200 kg stoktan 100 kg kalmıştı. Ve birim fiyatı 130 TL olduğuna göre
100 kg x 130 TL/Kg = 13.000 TL olarak hesaplanır.
Biz 2. soruyu çözerken birinci soruyu çözmüş olmanın ve orada elde edilen bilgilerin imkânlarından yararlandık. Soru sadece ikinci sorudaki gibi Dönem sonu stok maliyetini istiyor olsaydı o zaman birinci
soruyu çözmüş olmayacağımız için çözümü şu şekilde yapmamız gerekecekti;
İşletme ilk giren – ilk çıkar yöntemi kullandığı için toplam alınan stok miktarı (200 + 250 + 200 ) 650 kg’
dır.
Satılan mal miktarı ise (150 + 400 ) 550 kg’dır.
O halde 650 giriş – 550 çıkış = 100 kg dönem sonu stok vardır.
Malzemeler ilk alınandan başlanarak tüketiliyorsa kalan stok en son alınan stoklardan artacaktır.
O halde en son alınan 23 mart tarihindeki stok miktarı 200 kg’dan artmıştır ve bu parti alımda birim fiyat
130 TL dir.
Dönem Sonu Stok Maliyeti = 100 kg x 130 TL = 13.000 TL olacaktır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
56
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2008):
Tarih
11.01.2007
21.01.2007
24.01.2007
30.01.2007
Adet
200
90
100
80
Fatura Tutarı
22.000
12.375
14.300
11.000
Yukarıda verilen işletmenin mal alışlarıdır. İşletme, mal hareketlerini sürekli envanter yöntemiyle izlemekte ve stok
hareketlerini de ilk giren ilk çıkar yöntemine göre belirlemektedir. İşletme satışlarını % 20 kârlı olarak yapmaktadır.
(KDV oranı %10 olarak alınacaktır.)
1. İşletme 31.12.2007 tarihinde çek karşılığında sattığı 400 adet malın satış fiyatı kaç TL’dir?
a) 54.600
b) 55.950
c) 56.700
d) 60.060
e) 62.370
Cevap (A): satış fiyatını bulabilmemiz için satılan malların maliyetini bulmamız gerekir. Satılan malın maliyetini bulmak içinde öncelikle KDV dahil fiyatlardan KDV’yi arındırmamız gerekecek;
Tarih
11.01.2007
21.01.2007
24.01.2007
30.01.2007
Adet
200
90
100
80
Fatura Tutarı
22.000
12.375
14.300
11.000
÷ 1,18
÷ 1,18
÷ 1,18
÷ 1,18
İlk giren – ilk çıkar yöntemine göre, 400 Adetin satışında;
11.01.2007 tarihinden 200 adet
21.01.2007 tarihinden 90 adet
24.01.2007 tarihinden 100 adet
30.01.2007 tarihinden 10 adet x (10.000 / 80)
+_________
400
adet
=
=
=
=
KDV’siz maliyeti
20.000
11.250
13.000
10.000
20.000 TL
11.250 TL
13.000 TL
1.250 TL
+________
45.500 TL satılan ticari malın maliyeti
İşletme satışlarını %20 kârlı yaptığına göre Satış Fiyatı = Satılan Malın Maliyeti + Kâr
= 45.500 + ( 45.500 x 0,20)
= 54.600 TL
2. İşletmenin yapacağı satış kaydında hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Alınan çekler hesabı borçlu 61.545 TL
b) Yurt içi satışlar hesabı alacaklı 56.700 TL
c) Hesaplanan KDV hesabı alacaklı 6.006 TL
d) Ticari Mallar hesabı alacaklı 45.500 TL
e) Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabı borçlu 51.975 TL
Cevap ( D): İşletme devamlı envanter yöntemine göre stoklarını izlediğine göre satış esnasında yapması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------101 ALINAN ÇEKLER HESABI
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HESABI
-------------------------- / ----------------------------621 SATILAN TİCARİ MALLARIN MALİYETİ
153 TİCARİ MALLAR HESABI
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
60.060
54.600
5.460
(Soruda KDV %10 şeklinde belirtilmiş)
45.500
45.500
57
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
 Son Giren – İlk Çıkar (LIFO) Yöntemi: Her satış anında o tarihteki en son alınan maldan başlayarak eskiye doğru
satış yapılan yöntemdir. İnşaat kumu gibi bozulma riski olmayan uzun süre beklemesinde değer kaybına neden olmayan mallar için kullanılır. Genellikle yüksek enflasyon yaşanan ekonomilerde tercih edilir. İlk giren ilk çıkar yöntemi
yüksek enflasyonist ekonomilerde yüksek kâr ve yüksek dönem sonu envanteri çıkmasına neden olacak bu da yüksek vergi matrahına neden olacaktır.
Örnek: İşletmede (Y) cinsi malzeme ile ilgili Mayıs ayına ilişkin bilgiler şöyledir:
Tarih
Açıklama
Miktar (Adet)
01 Mayıs
11 Mayıs
18 Mayıs
23 Mayıs
26 Mayıs
D.Başı Mevcut
İmalata verilen
Satın alma
İmalata Verilen
Satın Alma
Birim Fiyat
1.000
500
2.000
1.500
3.000
Tutar
50
50.000
60
120.000
70
210.000
1. İşletme değerleme yöntemi olarak Son giren ilk çıkar yöntemini kullandığında (Y) Cinsi malzemeden imalata verilen kısmının maliyeti ne kadardır?
Tarih
Açıklama
01 Mayıs
11 Mayıs
18 Mayıs
23 Mayıs
26 Mayıs
D.Başı Mevcut
İmalata verilen
Satın alma
İmalata Verilen
Satın Alma
Miktar (Adet)
1.000
500
2.000
1.500
3.000
Birim Fiyat
Tutar
50
50.000
60
120.000
70
210.000
11 Mayısta imalata verilen 500 adeti, sondan başa doğru imalata gönderilmiştir. 11 mayısa göre on son tarih 01 mayıs dönem başı stokları ve 500 adet buradan gönderilmiştir.
500 adet x 50 TL = 25.000 TL
23 Mayıstaki imalata verilen 1.500 adeti en son alınan malzemeden başlayarak gönderecek olursak;
18 mayısta alınan 2.000 adetten gönderilecektir. 1.500 adet x 60 TL = 90.000 TL
İmalata verilen malzeme maliyeti = 25.000 TL + 90.000 TL = 115.000 TL’dir.
2. Dönem sonu malzeme maliyeti kaç TL’dir?
11 Mayısta 500 adet imalata verildiğinde 01 Mayıstan 500 adet kaldı x 50 = 25.000 TL
23 Mayısta 1.500 adet imalata verildiğinde 18 Mayıstan 500 adet kaldı x 60 = 30.000 TL
26 Mayıstaki satın alınan 3.000 adet satılmadığı için x 70 = 210.000 TL
Dönem Sonu Stok Maliyeti = 25.000 + 30.000 + 210.000 = 265.000 TL
Örnek (KPSS 2013): Yalnızca tek tip mal alıp satan işletmenin bir dönem boyunca yaptığı alışlar tarih sırasıyla aşağıda verilmiştir.
Miktar (Adet)
Birim alış fiyatı (TL)
3.000
10
5.000
11
2.000
12
İlgili dönemde 9.000 adet ticari mal satılmıştır.
İşletme LİFO yöntemini kullandığına göre, ilgili dönemde satılan ticari malların maliyeti kaç TL’dir?
A) 10.000
B) 12.000
C) 97.000
D) 98.000
E) 99.000
Cevap ( E ): Son giren ilk çıkar yöntemi olduğuna göre tabloda sondan başlayarak 9.000 adet satışı karşılarındaki fiyatlarıyla çarpımlarının toplamı alınmalıdır.
2.000 adet
x
12 TL = 24.000 TL
5.000 adet
x
11 TL = 55.000 TL
2.000 adet
x
10 TL = 20.000 TL
+____________
+ _________
9.000 adet
99.000 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
58
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2009): Stok hareketlerini sürekli envanter yöntemiyle izleyen bir işletmede dönem başı mal mevcudu
5.000 adettir. Dönem içinde iki parti halinde 25.000 adet mal satın almıştır. İkinci partide alınan mallar için KDV dahil 224.400 TL ödenmiştir. Dönem başı mal maliyeti 10 TL/adet olup izleyen her alımda KDV hariç 1 TL/adet fiyat
artışı meydana gelmiştir. İşletme satışlarını %10 kârlı olarak yapmakta ve stoklarını LIFO (son giren ilk çıkar) yöntemiyle değerlemektedir. Dönem içinde 28.000 adet satış yapılmış, daha sonra 4.000 adet iade alınmıştır. (KDV oranı %10 olarak alınacaktır)
1. Buna göre Yurt içi Satışlar hesabına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL’dir?
a) 389.620
b) 354.200
c) 343.200
d) 333.960
e) 303.600
Cevap (B): Satış tutarını bulabilmemiz için, öncelikle yukarıdaki verilenlerden hareketle Satılan Ticari Malların Maliyetini
hesaplamamız gerekecek;
Dönem başındaki malın maliyeti 10 TL/adet olarak verilmiş, ancak mal alımlarındaki partilerin birim maliyetlerini hesaplamamız gerekecek;
KDV’siz Tutarı
İkinci partide KDV dahil maliyeti 224.400 ÷1,10 = 204.000 TL olur.
Toplam tutar = Birim Fiyat x Miktar
204.000 TL = 15 TL x Miktar (adet)
Miktar = 204.000 ÷ 15 = 17.000 adet alınmıştır.
Dönem içinde her iki partinin toplamı 25.000 adet olarak soruda belirtilmiş. 25.000 – 17.000 (2.parti) = 8.000 adet (1.parti)
Şimdi tabloya dönüştürelim;
Soruda her alım partisinde 1 TL fiyatın arttığı belirtilmişti
Dönem
Dönem başı
I. Parti alım
II. Parti alım
Miktar (adet)
5.000 (soruda verilmişti)
8.000 adet
17.000 adet
Birim Maliyeti (TL)
10 TL/adet (soruda verilmişti)
11 TL/adet (10 + 1 )
12 TL/adet (11 + 1 )
Satışlar son giren ilk çıkar yöntemiyle yapıldığına göre ve soruda 28.000 adet satıldığı belirtildiğine göre satılan malları tablodan sondan (II. Parti) başlayarak şöyle hesaplayabiliriz;
II. Partiden;
I. Partiden;
D. başından;
17.000 adet x 12 = 204.000 TL
8.000 adet x 11 = 88.000 TL
3.000 adet x 12 = 30.000 TL
+_________
+_________
28.000 adet
322.000 TL satılan malların maliyeti
Satış değerini bulmak için;
Satış Tutarı = Satılan Ticari Malların Maliyeti + Kâr
= 322.000 x (322.000 x 0.10)
= 354.200 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
59
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
710 DİMM Giderleri Hs.
720 D. İşçilik Gid. Hs.
730 Genel Üretim Giderleri Hs
150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI:
Üretim ya da diğer amaçlar için işletmede bulundurulan hammadde, ilk madde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesinde kullanılır. Aktif karakterli bir hesaptır.
Örnek: Yazel Mobilya Üretim İşletmesi, KDV dahil 23.600 TL tutarında sunta, KDV dahil 1.180 TL tutarında vida, cıvata vb. montaj malzemeleri ve KDV dahil 472 TL’lik zımpara kağıdı ve makine yağı satın alınmıştır.
-------------------------- / ----------------------------150 İLK MADDE VE MALZEME HS
21.400
191 İNDİRİLECEK KDV HS
3.852
100 KASA HESABI
25.252
-------------------------- / -----------------------------
(23.600 + 1.180 + 472) = 25.252
21.400 ÷ 1,18 = 21.400 kdv’siz tutarı
151 YARI MAMUL – ÜRETİM HESABI:
Üretim giderlerinin toplandığı hesaptır. Üretime aktarılan malzemelerden kullanılan kısmı üretim süresince bu hesabın borcunda izlenir. Üretim tamamlandığında hesap alacaklanır ve 152 Mamuller hesabına aktarılır.
Örnek: İşletme, dönem içerisinde 7.500 TL’lik Direkt ilk madde ve malzeme, 8.500 TL’lik işçilik ve 4.000 TL’lik Genel
Üretim Maliyetine katlanmıştır. Üretim hesabına aktarılması kaydı;
-------------------------- / ----------------------------151 YARI MAMUL – ÜRETİM HS
20.000
711 DİMM GİD.YANSITMA HS
7.500
721 D.İŞÇİLİK GİD. YANSITMA HS
8.500
731 GENEL ÜRETİM GİD. YANS. HS 4.000
-------------------------- / ----------------------------152 MAMULLER HESABI:
Üretim tamamlandığında 151 Yarı Mamul – Üretim Hesabında toplanan maliyetiyle bu hesaba aktarılır. Satışa hazır hale
gelmiş mamullerin izlendiği aktif karakterli hesaptır.
Örnek: Yukarıdaki örnekteki üretim tamamlanmış olsaydı yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------152 MAMULLER HS
20.000
151 YARI MAMUL – ÜRETİM HS
20.000
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
60
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
153 TİCARİ MALLAR HESABI:
Herhangi bir değişikliğe tabi olmaksızın, tekrar satmak amacıyla, satın alınan malların izlendiği hesaptır.
MAL HAREKETLERİNDE İZLENEN KAYIT YÖNTEMLERİ
ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ
DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ
 Ticari mallar hesabından, satılan malların çıkışı düşülmeği için Ticari Mallar hesabının borç kalanı
depoya giren net mal miktarını verir
 Ticari mallardan satılanlar sürekli olarak Ticari Mallar hesabının alacağına kaydedildiği için Ticari Mallar hesabının borç kalanı aynı zamanda elimizdeki mevcudu verir.
 Dönem sonunda, Ticari mallar Hesabından toplu olarak tek bir kayıtla eksilen miktar kaydedilir. Bu yöntem çok fazla işlemi olan market, kırtasiye gibi işletmelerde kullanılır.
 Yılsonu geldiğinde Ticari Mallar Hesabının borç kalanıyla
depodaki mal miktarının aynı çıkması gerekir. (bozulma,
kırılma, çalınma vs.. olaylar nedeniyle oluşabilecek farklılıklar hariç)
Satıştan İadeler
**Ticari Mallar Hesabının borç kalanı: Net alış miktarını ** Ticari Mallar Hesabının borç Kalanı: Dönem sonu mal
verecektir.
mevcudunu verir.
ALIŞ İŞLEMLERİ
ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ
DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ
Örnek: A işletmesi 500 TL + 50 TL KDV tutarlı malı satın almış bunun karşılığında 300 TL nakit ödemiş, 250
TL’sine de borçlu kalınmıştır.
……………….. / …………………
153 TİCARİ MALLAR HESABI
191 İNDİRLECEK KDV HESABI
100 KASA HESABI
320 SATICILAR HESABI
………………. / …………………
……………….. / …………………
153 TİCARİ MALLAR HESABI
191 İNDİRLECEK KDV HESABI
100 KASA HESABI
320 SATICILAR HESABI
………………. / …………………
500
50
300
250
500
50
300
250
Örnek: İşletme kredili olarak almış olduğu malın taşınması için KAR Nakliyat Şirketine 20 TL + 2 TL KDV ödenmiştir.
……………….. / …………………
……………….. / …………………
153 TİCARİ MALLAR HESABI
20
153 TİCARİ MALLAR HESABI
20
191 İNDİRLECEK KDV HESABI
2
191 İNDİRLECEK KDV HESABI
2
100 KASA HESABI
22
100 KASA HESABI
22
………………. / …………………
………………. / …………………
Örnek: A işletmesi daha önce kredili olarak aldığı 200 +20 KDV TL’lik malı kusurlu olması nedeniyle iade etmiştir.
……………….. / …………………
320 SATICILAR HESABI
220
153 TİCARİ MALLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HESABI
………………. / …………………
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
……………….. / …………………
320 SATICILAR HESABI
220
153 TİCARİ MALLAR HESABI
191 HESAPLANAN KDV HESABI
………………. / …………………
200
20
61
200
20
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: A işletmesi kredili olarak almış olduğu 1.000 TL lik mal için talep ettiği %10 iskontonun satıcı firma kabul
etmiş ve iskonto faturası düzenlenerek işletmeye bildirilmiştir.
……………….. / …………………
320 SATICILAR HESABI
153 TİCARİ MALLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HS
………………. / …………………
……………….. / …………………
320 SATICILAR HESABI
153 TİCARİ MALLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HS
……………….. / …………………
100
100
10
100
100
10
SATIŞ İŞLEMLERİ
ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ
DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ
Örnek: A işletmesi 800 + 80 KDV TL’lik mal satmıştır.
580 TL sini peşin tahsil etmiş geriye kalan 300 TL si
için alacaklı kalınmıştır.
……………….. / …………………
100 KASA HESABI
580
120 ALICILAR HESABI
300
600 YURTİÇİ SATIŞLAR HS.
800
391 HESAPLANAN KDV HS.
80
………………. / …………………
Örnek: A işletmesi 600 TL maliyetli, 800 + 80 KDV TL’lik mal
satmıştır. 580 TL sini peşin tahsil etmiş geriye kalan 300 TL si
için alacaklı kalınmıştır
……………….. / …………………
100 KASA HESABI
580
120 ALICILAR HESABI
300
600 YURTİÇİ SATIŞLAR HS.
800
391 HESAPLANAN KDV HS.
80
………………. / …………………
621 STMM HS.
600
153 TİCARİ MALLAR HS.
600
……………… / …………………
Örnek: A işletmesi sattığı malı müşteriye taşıyan X kargo şirketine 50 (+ 5 KDV ) TL nakit ödemiştir.
……………….….. / ……………………
760 PAZARLAMA VE SATIŞ DAĞ. GİD. Hs
191 İNDİRİLECEK KDV Hs
100 KASA Hs
……………….…. / ……………………
50
5
55
……………….….. / ……………………
760 PAZARLAMA VE SATIŞ DAĞ. GİD. Hs
191 İNDİRİLECEK KDV Hs
100 KASA Hs
……………….…. / ……………………
50
5
55
Örnek: A işletmesi daha önce tamamı kredili olarak
sattığı 200 (+20 KDV) TL’lik malı geri iade almıştır.
Örnek: A işletmesi daha önce tamamı kredili olarak sattığı 200
(+20 KDV) TL’lik malı geri iade almıştır. ( İade alınan malların
maliyeti 170 TL )
……………….. / …………………
610 SATIŞ İADELERİ HS
191 İNRİLECEK KDV HS
120 ALICILAR HS
………………. / …………………
……………….. / …………………
610 SATIŞ İADELERİ HS
191 İNRİLECEK KDV HS
120 ALICILAR HS
………………. / …………………
153 TİCARİ MALLAR HS
621 STMM Hs
……………… / …………………
200
20
220
200
20
220
170
170
Örnek: A işletmesi müşterisinin daha önce kredili almış olduğu mal için 200 (+20 KDV) TL’lik iskontoyu kabul etmiş ve
iskonto faturasını düzenlemiştir.
……………….….. / ……………………
……………….….. / ……………………
611 SATIŞ İSKONTOLARI HS
200
611 SATIŞ İSKONTOLARI HS
200
191 İNDİRİLECEK KDV HS
20
191 İNDİRİLECEK KDV HS
20
120 ALICILAR HS
220
120 ALICILAR HS
220
……………….…. / ……………………
………………..…. / ……………………
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
62
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ
BRÜT ALIŞ = ALIŞ + ALIŞ GİDERLERİ
ALIŞ İNDİRİMLERİ = ALIŞTAN İADE + ALIŞ İSKONTOLARI
NET ALIŞ = BRÜT ALIŞ – ALIŞ İNDİRİMLERİ
STMM = TİCARİ MAL BORÇ KALANI – DÖNEM SONU MAL MEVCUDU
STMM = D.B.MAL + DÖNEM İÇİ NET ALIŞLAR – DÖNEM SONU MAL
MEVCUDU
DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ
BRÜT ALIŞ = ALIŞ + ALIŞ GİDERLERİ
ALIŞ İNDİRİMLERİ = ALIŞTAN İADE + ALIŞ İSKONTOLARI
NET ALIŞ = BRÜT ALIŞ – ALIŞ İNDİRİMLERİ
Alış Gideri: Mal alımında fatura bedelinden ayrı olarak ortaya çıkan ve işletme stoklarına alınıncaya kadar geçen süre içerisinde katlanılan maliyetlerdir.
Ticari Malın Maliyet unsurları: Alış bedeli, taşıma ücreti, nakliyesi, vade farkı, komisyon ücreti, sigorta bedeli, gümrük
bedeli, hamaliye (indirme – bindirme) bedeli, işletmeye gelinceye kadar depolama giderleridir.
Satın alınmış ve stoklanmış malların sonradan ortaya çıkan ve ödenen: kur farkı, vade farkı, komisyon giderleri
gibi giderleri ile krediler için ödenen faizler (finansman giderleri) VUK. Genel Tebliğine göre ticari mallarda izlenip izlenmemesi serbest bırakılmıştır.
Alış İadesi: Alınan ticari mallardan istenilen nitelikleri taşımayanlarını iade ettiğinde Ticari Mallar Hesabını alacaklandıran
kayıt yapılır.
Alış İskontosu: İndirim malın alımı esnasında yapılmış ve faturada gösterilmiş ise muhasebe kayıtlarında ayrıca kayıt
yapmaya gerek kalmaz. Ancak mal alındıktan ve faturası kesildikten sonra iskonto gerçekleşirse, Ticari Mallar’ın maliyetini
azaltacağı için hesabı alacaklandıran kayıt yapılır.
Eğer ki iskonto faturası düzenlenmeyip indirim hesap özeti ile yapılırsa yapılan iskonto kaydında KDV kullanılmaz.
Örnek: İşletme satıcı firma Pak İşletmesinden aldığı yazı ile daha önceden kredili satın aldığı 30.000 TL’lik mal için
%5 iskonto talebinin kabul edildiğini öğrenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------320 SATICILAR HESABI
153 TİCARİ MALLAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
1.500
30.000 X 0,05 = 1.500
1.500
Örnek: İşletme, satıcı YZL işletmesinden %18 KDV hariç 20.000 TL’lik ciro primi tahakkuk etmiştir. Satıcı firma YZL
bu ciro için bedelsiz fatura karşılığında promosyon mal göndermiştir. Satıcıya iskonto faturası düzenlenerek verilmiştir. Yapılacak yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------320 SATICILAR HESABI
649 DİĞER OL. GEL. KÂR. HS.
-------------------------- / ----------------------------153 TİCARİ MALLAR HS.
191 İNDİRİLECEK KDV HS
320 SATICILAR HS.
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
23.600
23.600
20.000
3.600
20.000 X 0,18 = 3.600 TL KDV
23.600
63
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2010): Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletmede Ticari Mallar hesabının dönem sonundaki
görünümü aşağıdaki gibidir:
İşletmede dönem sonu mal mevcudu 1.494.000 TL, dönem başı mal mevcudu ise 270.000 TL olduğuna göre, Satılan
Ticari Mallar Maliyeti kaç TL’dir?
a) 396.000
b) 810.000
c) 1.098.000
d) 1.224.000
e) 1.638.000
Cevap ( B ):
Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) = Ticari Mallar Hesabının Borç Kalanı – Dönem Sonu Mal Mevcudu
= 2.304.000 – 1.494.000
= 810.000 TLS
Örnek (KPSS 2011): Mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izleyen bir işletmede dönem sonu itibariyle
Ticari Mallar hesabının borç toplamı 2.865.000 TL, alacak toplamı ise 355.000 TL’dir.
İşletmede dönem sonu mal mevcudu 251.000 TL, dönem başı mal mevcudu 521.000 TL olduğuna göre Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) 2.259.000 TL borçlu
b) 2.510.000 TL borçlu
c) 2.780.000 TL borçlu
d) 606.000 TL alacaklı
e) 3.282.000 TL alacaklı
Cevap ( A ): STMM = Ticari Mallar Hesabının Borç Kalanı – Dönem Sonu Mal Mevcudu
= (2.865.000 – 355.000 ) – 251.000
= 2.510.000 – 251.000
= 2.259.000
------------------------ / --------------------------621 SATILAN TİC. MAL. MALİYETİ
2.259.000
153 TİCARİ MALLAR HS
2.259.000
------------------------ / ---------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
64
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): Aralıklı envanter yöntemine göre stoklarını izleyen işletmede, dönem sonu stok tutarı 230.000
TL, dönem içi alışları 1.870.000 TL, Yurtiçi satışları 2.125.000 TL’dir. Alış iadeleri 85.000 TL, satıştan iadeler 90.000
TL, faaliyet giderleri 320.000 TL’dir. Ticari mallar hesabının borç toplamı ise 2.190.000 TL’dir.
1.
a)
b)
c)
d)
e)
Buna göre, işletmede dönem başı stok tutarı kaç TL’dir?
320.000
324.000
336.000
345.000
405.000
Cevap ( A ):
Dönem Başı
= 2.190.000 – 1.870.000
= 320.000 TL
2.
a)
b)
c)
d)
e)
İşletmenin satışlarının maliyeti kaç TL’dir?
2.195.000
1.960.000
1.875.000
1.790.000
1.685.000
Cevap ( C ):
3.
a)
b)
c)
d)
e)
STMM = Ticari Mallar Hesabının Borç Kalanı – Dönem Sonu Stok Tutarı
= ( 2.190.000 – 85.000 ) – 230.000
= 1.875.000 TL
İşletmenin Faaliyet kârı veya zararı kaçtır?
350.000 zarar
160.000 zarar
75.000 kâr
160.000 kâr
245.000 kâr
Cevap ( B ):
Gelir Tablosunda verilenleri yerleştirerek soruyu çözmemiz daha kolay anlaşılmasını sağlayacaktır;
BRÜT SATIŞLAR
:
2.125.000
Satış İadesi ( - )
:
90.000
Satış İskontosu ( - )
:
-------------------------------------------------------NET SATIŞLAR
:
? -------- > (2.125.000 – 90.000 = 2.035.000)
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) :
1.875.000
-------------------------------------------------------BRÜT SATIŞ KÂR
:
? ---------- > 2.035.0000 – 1.875.000 = 160.0000
Faaliyet Giderleri ( - ) :
320.000
-------------------------------------------------------FAALİYET KÂRI / ZARARI
? (Soruda İstenen) 160.000 – 320.000 = - 160.000
160.000 TL zarar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
65
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2012): İşletme sattığı malların iadesiyle ilgili olarak ortaya çıkan taşıma giderlerini üstlenmiştir. Buna
göre ilgili tutar aşağıdaki hesaplardan hangisine kaydedilmelidir?
a) Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri
b) Satılan Ticari Mallar Maliyeti
c) Satıştan İadeler
d) Yurtiçi satışlar
e) Ticari Mallar
Cevap ( A ): İşletme malı satın alırken yaptığı nakliye masraflarını 153 Ticari Mallar Hesabına kaydeder. Maliyet Esası Kavramı gereği maliyetine ekler. Ancak malı satarken yaptığı nakliye masrafı ve satış sonrasında tekrar malın iadesindeki nakliye masrafı satış ve pazarlama ile ilgili bir gider olduğu için 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabında izlemesi
gerekir.
ÖRNEK: Mal hareketlerini sürekli (devamlı) envanter yöntemine göre izleyen X işletmesinin 2011 yılı dönem başı
mal mevcudu 30.000 TL’dir. İşletme 2011 yılı içinde 55.000 TL’lik mal almış, 72.000 TL’lik mal satmıştır. Alınan mallar ile ilgili 3.000 TL taşıma sigortası ödenmiş, satılan mallardan 8.400TL’lik kısmı iade edilmiştir. Alınan mallar ile
ilgili 1.500 TL indirim yapılmıştır. Ticari mallar hesabının borç toplamı 95.000 TL, alacak toplamı 65.000 TL’dir. İşletme satışlarını %20 karla yapmakta ve işlemlerini ise kredili olarak gerçekleştirmektedir. (KDV ihmal edilmiştir)
1.
2.
3.
4.
5.
Satılan ticari mallar maliyeti?
Dönem sonu mal mevcudu?
Alış iadeleri?
Net satışlar?
Brüt satış kar/zararı?
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
66
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
ÖRNEK: Stok hareketlerini sürekli envanter yöntemine göre izleyen X işletmesinin stokları ile ilgili bilgiler aşağıdaki gibidir;
Dönem içi alışlar
87.500 TL
Yurt içi satışlar
72.000 TL
Alış İskontoları
5.000 TL
Satış İskontoları
7.000 TL
Satış iadeleri
5.400 TL
Dönem sonu stok
35.000 TL
Diğer gelirler
10.000 TL
Ticari mallar borç toplamı
95.000 TL
Ticari mallar alacak top.
69.000 TL
Kar marjı
%20
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Alış giderleri?
Alış iadeleri?
Satılan ticari mallar maliyeti?
Net alışlar?
Brüt satış karı / zararı?
Dönem sonu stokuna göre noksanlık ya da fazlalık kaç TL?
ÖRNEK ( KPSS 2013 ): Aşağıdakilerden hangisi Tekdüzen Muhasebe Sisteminin öngördüğü stok kalemlerinden biri
değildir?
A) Ticari mallar
B) Yarı mamuller
C) İlk madde be malzemeler
D) Hizmetler
E) Mamuller
Cevap ( D ): TDHP (Tek Düzen Hesap Planı) incelendiğinde stok kalemleri arasından hizmet yoktur. Ayrıca düz mantık bir
yorum yapacak olsak; Hizmetin fiziksel bir yapısı olmadığı için stoklanabilirlik özellik taşımadığı için stok grubunda yer almaz.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
67
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
ÖRNEK ( KPSS 2013 ): Stok hareketlerini sürekli envanter yöntemiyle izleyen bir işletmede, kredili olarak satılmış
olan bir malın iade edilmesi halinde işlemlerden hangisi yapılmaz?
A) Alıcılar hesabı alacaklandırılır
B) Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabı alacaklandırılır
C) Satış İadesi hesabı borçlandırılır
D) Ticari Mallar hesabı borçlandırılır
E) Yurtiçi Satışlar Hesabı borçlandırılır
Cevap ( E ): Yurt içi satışlar hesabı satış anında alacak kaydı yapılır. Daha sonrasında iade edildiğinde Satış İadeleri Hesabı kullanılır. Böylelikle Gelir Tablosunda Yurt İçi Satışlar Gelir kalemi olurken, Satış İadeleri Eksi olarak yer alacak ve
gerekli düzeltme yapılmış olacaktır.
ÖRNEK ( KPSS 2013 ): Aşağıdakilerden hangisi, stoklar grubunda yer almaz?
A) Mamuller
B) Verilen Avanslar
C) İlk Madde ve Malzeme
D) Verilen Sipariş Avansları
E) Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı
Cevap ( B ): Verilen avanslar hesabı ( 259 – 279 Kodlarında Duran varlıklarda yer alır.
Örnek ( KPSS 2013):
-------------------------- / ---------------------------TİCARİ MALLAR HESABI
ALACAK SENETLERİ HESABI
-------------------------- / ----------------------------Bu kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisine aittir?
A) Alınan mal karşılığında senet ciro edilmesi
B) Alınan mal karşılığında senet düzenlenmesi
C) İade edilen mal karşılığında senet verilmesi
D) İade edilen mal karşılığında senet ciro edilmesi
E) İade edilen mal karşılığında vadeli çek alınması
Cevap (A): Alacak senetleri Hesabı alacak tarafına kaydedilmiş olması müşteriden alınan senedin bir başkasına verilmiş
olduğunu gösterir. Borç tarafındaki Ticari Mallar hesabından da mal satın alındığı görülüyor. O halde müşteri senedi mal
karşılığında satıcı firmaya verilmiş. Senet üzerindeki alacak hakkının başkasına devredilmesine CİRO denir.
157 DİĞER STOKLAR HESABI:
 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 151 Yarı Mamul Üretim Hesabı, 152 Mamuller Hesabı ve 153 Ticari Mallar Hesabı
dışında kalan, Yoldaki mallar, değeri düşük stoklar, artık, hurda gibi kalemlerin izlendiği hesaptır.
 Değeri düşen stok önce bu hesaba aktarılır daha sonra uygun karşılık ayrılır. (654 Karşılık Giderleri Hesabı (borç);
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (alacak) )
 Değer düşüklüğü kesinleşen mallar için olumsuz fark 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabının borcuna kaydedilir.
 Maliyet bedeli bile borçlandırılır ve satıldığında alacaklanarak kapanır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
68
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (2010 Maliye Bakanlığı İç Denetçi Sorusu): İşletmede ortaya çıkan artıklar aşağıdaki hesaplardan hangisine
kaydedilmelidir?
a) İlk Madde ve Malzeme
b) Mamuller
c) Yarı Mamul – Üretim
d) Ticari Mallar
e) Diğer Stoklar
Cevap ( E ): Stok kalemlerinden Diğer stoklar, değeri düşen malların, ya da üretim esnasında ortaya çıkan bozuk mamullerin izlendiği hesaptır.
Örnek (KPSS 2004): İşletme, maliyeti 250.000 TL olan bir malın, uğradığı hasar sebebiyle bilanço günü itibariyle
satış fiyatının 200.000 TL olduğunu belirlemiştir.
Buna göre yapılacak kayıtta, aşağıdakilerden hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Karşılık Giderleri Hesabı alacaklı 50.000 TL,
b) Ticari Mallar Hesabı alacaklı, 200.000 TL
c) Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı borçlu, 50.000 TL
d) Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı alacaklı, 50.000 TL
e) Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı borçlu, 50.000 TL
Cevap ( C ): Değeri düşen malın yeni değeri ile 157 Diğer Stoklar hesabına alınması gerekir. Aradaki fark ise 659 Diğer
Olağan Gider ve Zararlar Hesabına kaydedilir.
-------------------------- / ---------------------------157 DİĞER STOKLAR HESABI
200.000
659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS
50.000
TİCARİ MALLAR HESABI
250.000
-------------------------- / -----------------------------
Örnek: Sürekli (Devamlı) Envanter Yöntemini kullanan işletme başka bir şehirdeki komisyoncuya satılmak üzere
50.000 TL maliyetli malı göndermiştir. Taşıma için 500 TL nakliye ödemiştir. Malın 3/5’i komisyoncu tarafından
42.000 TL ye satılmıştır. Komisyoncu kendisine düşen komisyon tutarı olan 2.500 TL’yi aldıktan sonra geri kalan
tutarı işletmenin AKBANK Atatürk Şubesindeki mevduat hesabına havale yapmıştır. (KDV dikkate alınmayacaktır)
1. Malın komisyoncuya gönderilmesine ait kayıt;
-------------------------- / ---------------------------157 DİĞER STOKLAR HESABI
50.000
TİCARİ MALLAR HESABI
50.000
-------------------------- / ----------------------------2. Malın gönderilmesine ilişkin ödenen nakliye bedeli için yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------157 DİĞER STOKLAR HESABI
50.000
TİCARİ MALLAR HESABI
50.000
-------------------------- / ----------------------------3. Malın bir kısmının komisyoncu tarafından satılması için yapılan kayıt;
-------------------------- / ---------------------------127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
42.000
600 YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI
42.000
-------------------------- / ----------------------------621 STMM HS
30.300
157 DİĞER STOKLAR HS
30.300
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
69
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
4. Komisyoncunun komisyonunu alması (Komisyoncuya komisyonun ödenmesi);
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
2.500
127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
2.500
-------------------------- / ----------------------------5. Komisyoncu tarafından gönderilen havaleye ait kayıt;
-------------------------- / ---------------------------102 BANKALAR HS
39.500
127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
39.500
-------------------------- / ----------------------------Örnek: Yazel Elektrikli Ev Aletleri İşletmesi sattığı malların yanında satış promosyonu olarak verilmek üzere %18
KDV dahil 5900 TL’lik meyve sıkma makinesi satın almış ve karşılığında Akbank Atatürk Şubesi üzerine çek keşide
etmiştir.
1. Promosyon ürün satın alındığında yapılacak kayıt;
-------------------------- / ---------------------------157 DİĞER STOKLAR HESABI
5.000
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
900
103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
5.900
-------------------------- / -----------------------------
5.900 ÷ 1,18 = 5.000
2. İşletme bu ürünlerden 2.000 TL’lik kısmını müşterilerine satış sırasında dağıtmıştır. Yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI 2.000
157 DİĞER STOKLAR HESABI
2.000
-------------------------- / ----------------------------158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-):
Yangın, deprem, sel baskını gibi doğal afetler ve bozulma, çürüme, kırılma, teknolojik gelişmeler ve modasının geçmesi
nedeniyle stokların fiziki ve ekonomik değerlerinde önemli bir azalışın ortaya çıkması durumunda ve ayrıca bunların
dışında piyasa fiyatında çok önemli bir düşüş yaşanması durumunda İhtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması gerekir.
Örnek(KPSS 2008): İşletmede 30.000 TL tutarındaki ticari mal için %20 oranında karşılık ayrılmıştır. İşletme stok
hareketlerini Sürekli envanter Yöntemi ile izlemekte olup söz konusu malların %20 si çek karşılığında 3.000 TL’ye
satılmıştır. (KDV %18)
1. Buna göre satış kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi yanlış kullanılmıştır?
a) STMM hesabı borçlu 2.460 TL
b) Alınan Çekler borçlu 3.540 TL
c) Diğer Stoklar alacaklı 6.000 TL
d) Hesaplanan KDV alacaklı 540 TL
e) Yurtiçi Satışlar alacaklı 3.000 TL
Cevap ( A ): Yapılacak kayıt ve hesaplamalar;
2. İşletmenin bu satış nedeniyle elde ettiği kâr ya da zarar kaç TL dir?
BRÜT SATIŞLAR
: 3.000
Satılan Ticari Malların Maliyeti : 4.800 ( - )
------------------------------1.800 TL zarar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
70
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Maliye bakanlığının tebliğine göre değeri düşerek karşılık ayrılmış malların satış kaydında 3 yöntemde kayıt yapılabilmektedir;
Örnek: İşletme modası geçmesi nedeniyle değer kaybına uğrayan 2.000 TL maliyetli mallara %30 karşılık ayırmıştır.
Söz konu mallar izleyen yıl içerisinde %18 KDV dahil 1.770 TL ye satılmıştır.
2.000 TL % 30 = 600 TL karşılık ayrılan tutar
1.Yöntem (Karşılığın tamamının mal
bedelinden mahsup edilmesi)
Karşılığın ayrılması;
----------------- / -----------------------654 Karşılık Gid. Hs
600
158 Stok Değ.
Düşk. Karş.
600
----------------- / -----------------------Malın satılması;
----------------- / -----------------------100 Kasa
1.770
600 Y.İçi Satışlar
1.500
391 H. KDV Hs
270
----------------- / -----------------------621 STMM Hs
1.400
158 Stok Değ. Düşk. Krş. 600
157 Diğer Stoklar
2.000
----------------- / ------------------------
1.770 TL ÷ 1,18 = 1.500 TL STMM
2.Yöntem ( Karşılığın, maliyeti satış
fiyatına eşitleyecek tutar kadarının mal
bedelinden mahsup edilmesi)
Karşılığın ayrılması;
----------------- / -----------------------654 Karşılık Gid. Hs
600
158 Stok Değ.
Düşk. Karş.
600
----------------- / -----------------------Malın satılması;
----------------- / -----------------------100 Kasa
1.770
600 Y.İçi Satışlar
1.500
391 H. KDV Hs
270
----------------- / -----------------------621 STMM Hs
1.500
158 Stok Değ. Düşk. Krş.
500
157 Diğer Stoklar
2.000
----------------- / -----------------------158 Stok Değ. Düşk. Krş.
100
644 Konusu Kalmayan
Karşılıklar Hs
100
----------------- / ------------------------
3.Yöntem ( Karşılığın Tümünün İptal
edilmesi )
Karşılığın ayrılması;
----------------- / -----------------------654 Karşılık Gid. Hs
600
158 Stok Değer
Düşük. Karş.
600
----------------- / -----------------------Malın satılması;
----------------- / -----------------------100 Kasa
1.770
600 Y.İçi Satışlar
1.500
391 H. KDV Hs
270
----------------- / -----------------------621 STMM Hs
2.000
157 Diğer Stoklar
2.000
----------------- / -----------------------158 Stok Değ. Düşk. Krş.
600
644 Konusu Kalmayan
Karşılıklar Hs
600
----------------- / ------------------------
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI:
Satın almak için siparişe bağlanan stoklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır. Yurt içi ya da yurt
dışına avans verilmesi yada akreditif açtırılması durumunda hesap borçlandırılırken; avansın ya da akreditifin teslim
edilen mal bedeline mahsup edilmesinde alacaklandırılarak kapatılır.
Duran varlık alımı için sipariş avansları 159 yerine
259 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABI’nda takip edilir
Örnek: İşletme KDV hariç 6.000 TL’lik ticari mal siparişi için 1.080 TL avans ödemesi yapmıştır.
1. Yapılması gereken muhasebe kaydı;
-------------------------- / ---------------------------159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HS
1.080
100 KASA HESABI
1.080
-------------------------- / ----------------------------2. Sipariş verdiği malları teslim almış geri kalan meblağa için müşteri senedi ciro etmiştir. Yapılacak yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------153 TİCARİ MALLAR HESABI
6.000
191 İNDİRİLECEK KDV HS
1.080
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI
1.080
121 ALACAK SENETLERİ HS
6.000
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
71
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): İşletmenin ithal edeceği mallar için ödeyeceği gümrük vergisi, aşağıdaki hesaplardan hangisinde muhasebeleştirilir?
a) Hesaplanan KDV
b) Verilen Sipariş Avansları
c) Ödenecek Vergi Ve Fonlar
d) Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar
e) Ödenecek Diğer Yükümlülükler
Cevap ( B ): KDV dışındaki katlanılan tüm giderler ticari malların maliyetine eklenecektir. Dolayısıyla verilen Sipariş avansları hesabında izlenip stok alındığında Ticari Mallar hesabının maliyetine aktarılmış olur.
Örnek: İşletme ithal etmek istediği X cinsi malzemenin temin edilebilmesi için yurtdışındaki XCX İşletmesine 20.000
€ avans olarak verilmesi için AKBANK Atatürk şubesine talimat vermiştir. Banka havaleyi 1€= 2,15 TL kur üzerinden gerçekleştirmiştir. Firmanın malzemeyi gönderdiği gün 2.500 TL gümrük vergisi, 3.000 TL kur farkı ve 8.730 TL
KDV ödenerek mal gümrükten çekilmiştir.
1. Avansın verilmesi kaydı;
-------------------------- / ---------------------------159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI
102 BANKALAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
43.000
20.000 € X 2,15 = 43.000 TL
43.000
2. Malzemenin teslim alınması kaydı;
-------------------------- / ---------------------------150 İLK MADDE VE MALZEMELER HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
159 VER. SİP. AVANSLARI HS
649 KAMBİYO KÂRLARI HS
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
48.500
8.730
43.000
3.000
11.230
72
Verilen Sipariş Avansları
: 43.000
Ödenen Gümrük vergisi
: 2.500
Kur farkı
: 3.000
----------------------48.500 TL
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ
Birden çok yıla yayılmış olan inşaat ve bakım onarım işini yapan işletmelerin, bu işlemlerini izlemek için kullandığı hesap
grubudur.
 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri Hesabı
 178 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı
 179 Taşeronlara Verilen Avanslar Hesabı
İşletmenin üstlendiği ve bir yıldan uzun süren inşaat ve onarım işleri için katlandığı maliyetleri öncelikle 740 Hizmet Üretim
Giderleri Hesabı’nın borcuna kaydeder. Dönem sonunda 740’ta toplanan tutar kadar 741 Hizmet Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı’nın alacağına ve 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri Hesabı’nın borcuna kayıt yapılır. (yansıtma hesabı aracılığıyla 170’e aktarılmış olur.) 740 ve 741 ters kayıt ile kapanır.
İş bittiğinde 170 alacaklanarak kapatılırken 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabını borçlandırır.
Örnek:
1. XPL İnşaat İşletmesi, 10.11.2013 tarihinde üstlendiği bir bina inşaatı için 60.000 TL tutarında inşaat demiri satın
almış karşılığında yarısına çek keşide etmiş diğer yarısına da müşteri çeki ciro etmiştir;
-------------------------- / ---------------------------740 HİZMET ÜRETİM GİDERLERİ HS
60.000
101 ALINAN ÇEKLERLER HS
30.000
103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMR. HS
30.000
-------------------------- / ----------------------------2. Dönem sonunda bina için katlanılan maliyetin 235.000 TL olduğu tespit edilmiştir;
-------------------------- / ---------------------------170 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE
ONARIM MALİYETLERİ HS
235.000
741 HİZMET ÜRETİM GİDERLERİ
YANSITMA HS
235.000
-------------------------- / ----------------------------741 HİZMET ÜRETİM GİDERLERİ YANS. HS 235.000
740 HİZMET ÜRETİM GİD. HS
235.000
-------------------------- / ----------------------------3. İş bitiminde, 350 Alınan Hak Edişler Hesabı’nın 240.000 TL olduğu, 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri Hesabı’ndaki 235.000 TL arasındaki farkın yönetim masraflarından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
-------------------------- / ---------------------------622 SATILAN HİZMET MALİYETİ HS
230.000
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
5.000
170 YILLARA YAYGIN İNŞ. ONR. MAL. HS 235.000
-------------------------- / -----------------------------
4. Hak edişlerin gelire aktarılması;
-------------------------- / ---------------------------350 ALINAN HAK EDİŞLER HS
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
240.000
240.000
73
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI
Gelecek döneme ait olup ancak dönem içerisinde ortaya çıkan giderler ve bu dönemde tahakkuk etmiş ancak tahsili izleyen
dönemde yapılacak olan gelirler bu hesap grubunda izlenir.
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ( 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı )
181 Gelir Tahakkukları Hesabı (281 Gelir Tahakkukları Hesabı)
Örnek: İşletme 01.04.2014 tarihinde kiraladığı işyeri binasının yıllık kira bedeli olan 36.000 TL’yi peşin olarak ödemiştir. (Gelir vergisi Stopajı %20 dir)
Maliyetlerini Aylık Hesaplayan İşletmede;
Maliyetlerini Yıllık Hesaplayan İşletmede;
01.04.2014 Tarihinde yapılması gereken kayıt;
01.04.2014 Tarihinde yapılması gereken kayıt;
36.000 / 12 ay = 3.000 TL aylık kira tutarı
36.000 x 0,20 = 7.200 TL Stopaj (Gelir vergisi)
2014
2015
Nisan ayı ---- > 3.000 TL dönem gideri ( 770
Genel Yönetim Giderleri )
Yıl sonuna kadar 8 ay x 3.000 = 24.000 TL'lik
kısmı 180 Gelecek Aylara Ait Giderler )
2014
9 ay bu döneme ait x 3.000 = 27.000 TL
2015
3 aylık kira x 3.000 = 9.000 TL
3 aylık kira x 3.000 = 9.000 TL (280 Gelecek
Yıllara Ait Giderler )
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS 27.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİD. HS
9.000
100 KASA HS
28.800
360 ÖDENECEK VERGİ VE FON. HS
7.200
-------------------------- / -----------------------------
36.000 x 0,20 = 7.200 TL Stopaj (Gelir vergisi)
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
3.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİD. HS
24.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİD. HS
9.000
100 KASA HS
28.800
360 ÖDENECEK VERGİ VE FON. HS
7.200
-------------------------- / -----------------------------
Mayıs ayında yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
3.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİD. HS
3.000
-------------------------- / ----------------------------Bu kayıt her ay devam edecek. Her ayın dönem gideri Gelecek Aylara Ait Giderler hesabından çıkarılıp Genel Yönetim Giderleri hesabına aktarılacak
Yıllık kayıt yapan işletmenin bu yıl içerisine düşen kirayı
toplamda dönem gideri olarak Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydetmiş olması, her ay kayıt yapma gereğini ortadan kaldırmıştır.
31 Aralık 2014 Tarihinde yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER HS 9.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİD. HS
9.000
-------------------------- / -----------------------------
31 Aralık 2014 Tarihinde yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER HS 9.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİD. HS
9.000
-------------------------- / -----------------------------
01 Ocak 2015 Tarihinde yapılacak olan kayıt;
01 Ocak 2015 Tarihinde yapılacak olan kayıt;
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
3.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİD. HS
3.000
-------------------------- / -----------------------------
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
9.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİD. HS
9.000
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
74
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (2008 KPSS): İşletme 01.03.2006 tarihinde 6 ay süreyle yönetim hizmetlerinde kullanılmak üzere bir otomobil
kiralamıştır. Yapılan sözleş gereği aylık 500 TL olan kira bedelinin yarısı sözleşme anında, diğer yarısı ise sözleşme
bitiminde ödenecektir. İşletme finansal tablolarını aylık olarak düzenlemektedir. (KDV dikkate alınmayacaktır)
1. Buna göre, 01.03.2006 tarihinde yapılan ödemeye ilişkin kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
500
A)
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
1.000
KASA
1.500
-------------------------------- / ----------------------------------B)
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
1.500
KASA
1.500
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
3.000
C)
KASA
500
GİDER TAHAKKUKLARI
2.500
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
3.000
D)
GİDER TAHAKKUKLARI
3.000
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
500
E)
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
2.500
KASA
1.500
GİDER TAHAKKUKLARI
1.500
-------------------------------- / -----------------------------------
Cevap ( A ): Soruda sadece ödeme kaydı istenmektedir. 6 ay x 500 = 3.000 TL bunun yarısı ödenmiş o halde 1.500 TL si,
ödenmiş. Aylık 500 TL olduğuna göre içinde bulunulan ayın kira bedeli 500 TL dönem gideri olarak 770 Genel Yönetim
Giderleri hesabına, 1.000 Tl si 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına kaydedilmelidir.
2. İşletme 01.06.2006 tarihinde yapması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
GİDER TAHAKKUKLARI
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
KASA
-------------------------------- / ----------------------------------GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
GİDER TAHAKKUKLARI
-------------------------------- / ----------------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
-------------------------------- / ----------------------------------GİDER TAHAKKUKLARI
KASA
-------------------------------- / -----------------------------------
500
500
500
500
1.500
1.500
500
500
1.500
1.500
Cevap ( A ): Son 3 ay boyunca her ay tahakkuk kaydı yapılmalıdır çünkü ödeme yapılmayacak diye anlaşma yapılmıştı.
Kira süresinin sonuna kadar bu böyle devam edecek. 381 Gider Tahakkukları Hesabında toplanan tutar 3 ay sonra ödeme
kaydı ile kapatılacaktır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
75
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek( KPSS 2009): İşletme 01.10.2006 tarihinde iki yıllığına kiraladığı depo için 1.200 TL peşin ödemede bulunmuştur. (İşletme finansal tablolarını aylık olarak düzenlemektedir)
1. Buna göre Ekim 2006’ya ilişkin kira bedeli hangi hesapta, ne şekilde ve hangi tutarla muhasebeleştirilmelidir?
a) Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabının borcuna 600 TL
b) Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabının borcuna 600 TL
c) Genel Yönetim Giderleri Hesabının borcuna 150TL
d) Genel Yönetim Giderleri Hesabının borcuna 50 TL
e) Genel Yönetim Giderleri Hesabının alacağına 150 TL
Cevap ( D ): 1.200 TL ÷ 24 ay = 50 TL aylık kira bedeli
2006 yılının
50 TL si içinde bulunulan ekim ayına ait ( 770 Genel Yönetim Gideri )
Kasım Aralık ayları 50 x 2 = 100 TL ( 180 Gelecek Aylara Ait Giderler)
2007 ve 2008 yıllarına ait kısmı 1.200 – 150 = 1.050 TL (280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı)
-------------------------- / ---------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
280 GELECEK YIULLARA AİT GİDERLER
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
50
100
1.050
1.200
2. İşletmenin 31.12.2006 tarihinde yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
BORÇ KAYDI
ALACAK KAYDI
a) Gelecek Yıllara Ait Giderler.
1.050
Gelecek Aylara Ait Giderler
1.050
b) Gelecek Aylara Ait Giderler.
600
Gelecek Yıllara Ait Giderler
600
c) Genel Yönetim Giderleri
150
Dönem Kâr yada Zararı
150
d) Gelecek Aylara Ait Giderler.
1.050
Genel Yönetim Giderleri
1.050
e) Genel Yönetim Giderleri.
600
Gelecek Yıllara Ait Giderler
600
Cevap ( B ): 2007 yılındaki kira bedeli için 50 x 12 ay = 600 TL bedeli hesaplandıktan sonra, Gelecek Ayalara Ait giderlere
aktarılmalıdır.
-------------------------- / ---------------------------180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
600
280 GELECEK YIULLARA AİT GİDERLER
600
-------------------------- / ----------------------------19 DİĞER DÖNEN VERLIKLAR
 190 Devreden KDV Hesabı: İşletmenin KDV dönemi sonunda 191 İndirilecek KDV Hesabının 391 Hesaplanan KDV
hesabından büyük olması durumunda, KDV alacağının izlendiği hesaptır.
 191 İndirilecek KDV Hesabı: Mal ve hizmet ya da Duran varlık satın alındığında, ödenen KDV tutarının izlendiğpi hesaptır.
 192 Diğer KDV Hesabı: Teşvikli yatırım mallarının ithali sırasında ödenmeyip fiilen indirilmesi mümkün olacağı tarihe
kadar ertelenen KDV’lerin (ertelenme süresi 1 yıl içinde olmak şartı ile) ve ilgili ayda indirilemeyip ertesi aylara devreden
veya ihraç kaydıyla yapılan satışlar dolayısıyla tescil edilen ve iadesi gereken KDV’lerin izlendiği hesaptır.
 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hesabı: Gelir vergisi ve Kurumlar vergisi mevzuat çerçevesinde tahakkuk ettirilen
ve bir yıl içerisinde indirilebilecek geçici vergiler ile kesilen vergi ve fon payının izlendiği hesaptır.
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hesabına kaydedilen vergi tutarı dönem sonunda tahakkuk edecek gelir ve kurumlar
vergisi ile fon karşılıklarından düşülmek üzere 371 Dönem Kârının Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabının borcuna aktarılır. Bu aktarılan tutar 370 Dönem Kârı Vergi ve Yasal Yükümlülükler hesabının tutarından daha fazla olamaz. Eğer fazla ise artan tutarı 193 Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar hesabında bekletilir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
76
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
KATMA DEĞER VERGİSİ (KDV)
190 DEVREDEN KDV HESABI
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI
391 Hesaplanan KDV Hesabı > 191 İndirilecek KDV Hesabı
ise; KDV den doğan vergi borcu ilgili vergi dairesine ödenmek
üzere 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alınır.
191İndirilecek KDV Hesabı > 391 Hesaplanan KDV
Hesabı ise; izleyen aylarda indirilmek üzere devreder.
Örnek: İşletmenin, nisan ayı sonunda 191 İndirilecek KDV hesabının borç kalanı 2.500 TL, 391 Hesaplanan KDV
hesabının alacak kalanı 3.000 TL’dir. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------391 HESAPLANAN KDV HESABI
3.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI
500
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
2.500
-------------------------- / ----------------------------Örnek: İşletmenin, nisan ayı sonunda 191 İndirilecek KDV hesabının borç kalanı 4.500 TL, 391 Hesaplanan KDV
hesabının alacak kalanı 4.000 TL’dir. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------391 HESAPLANAN KDV HESABI
4.000
190 DEVREDEN KDV HS
500
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
4.500
-------------------------- / ----------------------------Örnek: İşletmenin kasım ayının sonunda 191 İndirilecek KDV hesabının borcunda 8.000 TL, 391 Hesaplanan KDV
hesabının alacağında 9.700 TL, 190 Devreden KDV hesabının borcunda 1.200 TL olduğu görülmüştür. Yapılması
gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------391 HESAPLANAN KDV HESABI
9.700
190 DEVREDEN KDV HS
1.200
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
8.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS
500
-------------------------- / -----------------------------
Örnek(KPSS 2013): İşletmenin bir ay içerisinde satmış olduğu ticari mallar için hesapladığı KDV tutarı 90.000
TL’dir. İşletme, aldığı ticari mallar ve hizmetler için ise 65.000 TL’lik KDV indirim hakkı elde etmiştir. İşletmenin önceki aylardan devreden KDV alacağı ise 8.000 TL’dir.
Buna göre, işletmenin ay sonunda yapması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
A) -------------------------- / ------------------------------HESAPLANAN KDV
90.000
İNDİRİLECEK KDV
DEVREDEN KDV
ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
-------------------------- / ------------------------------B) HESAPLANAN KDV
90.000
İNDİRİLECEK KDV
ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
-------------------------- / ------------------------------İNDİRİLECEK KDV
65.000
C) DEVREDEN KDV
25.000
HESAPLANAN KDV
-------------------------- / ------------------------------İNDİRİLECEK KDV
65.000
D) DEVREDEN KDV
17.000
HESAPLANAN KDV
-------------------------- / ------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
65.000
8.000
17.000
65.000
25.000
90.000
---------------------- / --------------------------E) HESAPLANAN KDV
90.000
İNDİRİLECEK KDV
65.000
FAALİYETLERLE İLGİLİ DİĞER
GELİR VE KARLAR
25.000
---------------------- / ----------------------------
82.000
Cevap ( A )
77
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2012): Bir işletmede, 2011 Mayıs ayı sonu itibariyle indirilecek KDV hesabının kalanı 245.000 TL, Hesaplanan KDV hesabının kalanı 430.000 TL’dir.
Ödenecek KDV tutarı 90.000 TL olarak belirlendiğine göre Mayıs ayı sonunda yapılan kayıtla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Hesaplanan KDV hesabı 340.000 TL borçlanır
b) İndirilecek KDV hesabı 245.000 TL borçlanır
c) Hesaplanan KDV hesabı 430.000 TL alacaklanır
d) Devreden KDV hesabı 90.000 TL borçlanır
e) Devreden KDV hesabı 95.000 TL alacaklanır
Cevap ( E ):
391 Hesaplanan KDV Hesabının alacak kalanı -------- > 430.000 TL
191 İndirilecek KDV Hesabının borç kalanı -------------- > 245.000 TL
-------------------------------185.000 TL ödenecek Vergi ve Fonları Hesabı tutarı olmalıydı. Ancak soruda Ödenecek KDV’nin 90.000 TL olduğu belirtilmiş.
Demek ki soruda belirtilmemiş ancak bizim fark etmemiz gereken 185.000 – 90.000 = 95.000 TL Devreden KDV tutarı var.
O halde yapılacak KDV mahsup kaydı da şöyle olmalı;
-------------------------- / ---------------------------391 HESAPLANAN KDV HESABI
430.000
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
245.000
190 DEVREDEN KDV HS
95.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS
90.000
-------------------------- / ----------------------------195 İŞ AVANSLARI HESABI: İşletme adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir takım giderlerin ödemesini yapacak personel ya da personel dışından kişilere verilen iş avanslarının izlendiği hesaptır.
196 PERSONEL AVANSLARI HESABI: Personel ve işçilere maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben ödenen avansların izlendiği hesaptır. Bu hesap, yolluk avansları ile personelin hak ettiği ancak tahakkuk işleminin yapılma gününün henüz
gelmediği ücretlere karşılık kullanılır. Personele daha sonradan maaşından kesilmek üzere verilen borç bu hesapta
izlenmez. Verilen borç 135 Personelden Alacaklar Hesabı’nda izlenir.
İşletmeden ayrılan personelin avans kalanı 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabına alınması gerekir.
Örnek: İşletme, üretimde kullanılmak üzere makine alması için Ankara’ya gönderdiği personeline satın alınacak
makine için 25.000 TL ve gidiş dönüş yol ve oradaki giderlerini karşılamak amacıyla 1.000 TL nakit avans vermiştir.
Personel makinenin alımıyla ilgili anlaşmayı yapmış, makine siparişi için 13.000 TL ödediğine dair makbuzu muhasebeye vermiştir. Ayrıca yol ve konaklama masraflarını %18 KDV dahil 708 TL olarak belgelerini ibraz etmiş, geri
kalan tutarları muhasebeye iade etmiştir.
1. Avansın Personele verilmesiyle ilgili yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------195 İŞ AVANSLARI HESABI
25.000
196 PERSONEL AVANSLARI HESABI
1.000
100 KASA HESABI
26.000
-------------------------- / ----------------------------2. Avansın kapatılması kaydı;
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
12.292
259 VERİLEN AVANSLAR HS I
13.000
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
600
191 İNDİRİLECEK KDV
108
195 İŞ AVANSLARI
25.000
196 PERSONEL AVANSLARI
1.000
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
78
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
197 Sayım Tesellüm Noksanları Hesabı:
Stoklar, demirbaşlar ve sair varlıklardaki sayımlar ve tesellüm (kontrol) sırasında saptanan noksanlıkların, nedeni anlaşılıncaya kadar geçici olarak izlendiği hesaptır. ( Kasa Hesabında detaylı bir şekilde kullanımı örneklendirilmiştir.)
199 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR KARŞILIĞI HESABI (-):
Bu hesap, diğer dönen varlıklar grubunda, kesin hesaplara aktarılması mümkün olmayan sayım noksanları tutarının, sayım
fazlası tutarından fazla olması halinde fark kadar tutarın izlendiği hesaptır.
Karşılık ayrıldığında;
-------------------------- / ---------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
199 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR KARŞILIĞI HS (-)
-------------------------- / ----------------------------Karşılık tutarının kesinleşmesi halinde ise 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı’nın alacağına mukabil borçlanarak
kapatılır.
-------------------------- / ---------------------------199 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR KARŞILIĞI HS (197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Örnek (KPSS 2010): Dönem sonu itibariyle kasa sayım noksanı tutarının, kasa sayım fazlası tutarının üstünde olması halinde ayrılacak karşılık aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?
a) Kasa
b) Sayım ve Tesellüm Noksanları
c) Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı
d) Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı
e) Diğer Çeşitli Alacaklar
Cevap ( D ): Sayım noksanları tutarının, sayım fazlası tutarından fazla olması halinde Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı hesabının alacağına kayıt yapılır.
-------------------------- / ---------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI
199 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR KARŞILIĞI HS (-)
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
79
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
DURAN VARLIKLAR
Bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerde, işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere ve bir yıl içerisinde paraya çevrilmesi ya da tüketilmesi öngörülmeyen varlıklardır.
22 TİCARİ ALACAKLAR
220 Alıcılar
221 Alacak senetleri
226 Verilen Depozito ve Teminatlar
229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
234 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-)
23 DİĞER ALACAKLAR
231 Ortaklardan Alacaklar
232 İştiraklerden Alacaklar
233 Bağlı Ortaklıklardan alacaklar
235 Personelden alacaklar
236 Diğer Çeşitli Alacaklar
237 Diğer alacak Senetleri Reeskontu (-)
239 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
Örnek: İşletme 15 Ekim 2014 tarihinde 30.000 TL kayıtlı değeri olan arazisini 10.000 TL si peşin, kalanı 10 ay vadeli
senet karşılığı KDV dahil 41.300 TL ye satmıştır.
1. Satış tarihinde yapılacak kayıt;
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
10.000
236 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
31.300
250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI
30.000
391 HESAPLANAN KDV HS
6.300
649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KÂRLARHS 5.000
-------------------------- / -----------------------------
41.300 ÷1,18 = 35.000
41.300 – 35.000 = 6.300 KDV tutarı
2. 31 Aralık 2012 tarihinde yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HESABI 31.300
236 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
31.300
-------------------------- / -----------------------------




24 MALİ DURAN VARLIKLAR:
Uzun vadeli amaçlarla edinilen ve elde tutulan menkul kıymetler
Kısa vadede paraya dönüşme özelliğini kaybetmiş menkul kıymetler
Yasal zorunluluklar nedeni ile edinilen ve elde tutulan menkul kıymetler
Bir işletmeye iştirak veya bağlı ortaklık şeklinde ortak olmak amacıyla satın alınmış hisse senetleri ve ortaklık
payları mali duran varlıkları oluşturur.
240 Bağlı Menkul Kıymetler
241 Bağlı Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
242 İştirakler
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)
242 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
245 Bağlı Ortaklıklar
246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Taahhütleri (-)
247 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
248 Diğer Mali Duran Varlıklar
249 Diğer Mali Duran Varlıklar Karşılığı (-)
Uzun vadeli Alınan Hisse Senetleri;
Satın alınan şirketin sermayesinin %10’un altındaysa; Bağlı Menkul Kıymetler
Satın alınan şirketin sermayesinin %10 - %50 arasında ise; İştirakler
Satın alınan şirketin sermayesinin %50’den fazla ise; Bağlı Ortaklıklar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
80
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, 80.000 TL sermayeli STM A.Ş.’nin hisse senetlerinden, ileride iştirak düzeyine çıkarmak düşüncesiyle AKBANK Atatürk şubesine talimat vererek 7.000 TL’lik satın almıştır. Yapılması gereken kayıt;
7.000 / 80.000 = 0,0875 olduğu için, yani %10 dan daha küçük bir pay alındığından Bağlı Menkul Kıymet olarak kaydedilmelidir.
-------------------------- / ---------------------------240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER HS
7.000
102 BANKALAR HESABI
7.000
-------------------------- / ----------------------------İşletme, 2.000 TL’lik hisse senedi daha satın alır ve satın alma esnasında banka 300 TL işlem bedeli (komisyon)
olarak mevduattan kesecek olursa yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------242 İŞTİRAKLER HESABI
8.700
653 KOMİSYON GİDERLERİ HS
300
102 BANKALAR HESABI
2.000
240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER HS
7.000
-------------------------- / ----------------------------Örnek: İşletmenin iştiraki olan CFG şirketi sermayelerini olağanüstü yedeklerinden karşılamak suretiyle sermaye
artırımına gitmiş, çıkardığı hisse senetlerini bedelsiz dağıtmıştır. İşletmenin payına düşen hisse senedi tutarı ise
12.000 TL tutarındaki hisse senedi olduğunda yapılması gereken kayıt?
-------------------------- / ---------------------------242 İŞTİRAKLER HESABI
12.000
649 DİĞ. OL. GELİR VE KÂRLAR HS
12.000
-------------------------- / ----------------------------TMS 28. (Özkaynak yönetimi) İşletmenin payına düşen net kâr veya zararlar 242 İştirakler
hesabı, karşılığında gelir tablosu hesabına alınır.
Örnek(KPSS 2008): İşletme, 240.000 TL sermaye ile kurulan T AŞ’nin sermayesinin 60.000 TL’lik kısmını taahhüt
etmiş ve taahhüdünü yerine getirmiştir. T AŞ ilk yıl 30.000 TL kâr elde etmiş ve bu kârın %60’ını dağıtmış, izleyen
yılda ise 10.000 TL zarar etmiştir. İşletme, iştiraklerini öz kaynak yönetimi ile değerlemektedir.
1. Buna göre, işletmenin kâr payını tahsil ettiğinde yapılması gereken kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin
kullanımı doğrudur?
a) İştirakler hesabı alacaklı
b) İştiraklerden alacaklar hesabı alacaklı
c) İştiraklerden temettü gelirleri hesabı borçlu
d) İştiraklere sermaye taahhüdü hesabı alacaklı
e) Diğer olağan gelir ve kârlar hesabı borçlu
Cevap ( A ): Yılsonunda 30.000 TL kâr’dan %60 dağıtma kararı alınmış ancak ortaklık payı oranında da kâr payından alacağı için öncelikle ortaklık payını hesaplamalıyız. 60.000 / 240.000 = 0,25 ortaklık payı.
Özkaynak yönetimine göre;
Dağıtılacak olan 30.000 TL kâr payından x 0,25 oranında = 7.500 TL pay düşer. Ancak 7.500 x 0,60’ı dağıtılacağından
tahsil edilen tutar 4.500 TL olacaktır.
-------------------------- / ---------------------------242 İŞTİRAKLER HESABI
7.500
640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
4.500
242 İŞTİRAKLER HESABI
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
81
7.500
4.500
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. İkinci yılın sonu itibariyle işletmenin T AŞ’deki iştirak tutarı kaç TL’dir?
a) 60.000
b) 60.500
c) 68.000
d) 75.500
e) 78.000
Cevap ( B ):
Örnek (KPSS 2011): Z A.Ş. sermayesi 10.000.000 TL olan B A.Ş.’nin sermayesinin %25 hissesine sahiptir. B AŞ,
birinci yıl elde ettiği 700.000 TL tutarındaki net kârın %60’ını dağıtmış, ikinci yıl 120.000 TL zarar etmiş, üçüncü yıl
ise elde ettiği 920.000 TL tutarındaki net kârın %75’ini dağıtmıştır.
Buna göre B AŞ’ye ilişkin iştirak tutarı, iştiraklerini öz kaynak yöntemiyle değerleyen Z AŞ’nin kayıtlarında kaç TL
olarak yer alır?
a) 2.500.000
b) 2.595.000
c) 2.620.000
d) 2.875.000
e) 3.045.000
Cevap ( C ):
Örnek: İşletmenin iştiraki olan PAK A.Ş. sermayesini yeniden değerleme fonundaki tutarı sermayeye ilave ederek
ve bedelli hisse senedi ihraç ederek artırma kararı almıştır. İşletme 40.000 TL tutarında hisse senedi almayı taahhüt
etmiştir. İşletmenin payına düşen bedelsiz hisse senedi ise 70.000 TL dir. İşletme, taahhüt ettiği sermaye bedelini
AKBANK Atatürk şubesine verdiği talimat ile ödemiş, bedelli ve bedelsiz hisse senetlerini teslim almıştır.
-------------------------- / ---------------------------242 İŞTİRAKLER HESABI
640 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAH. HS
-------------------------- / ----------------------------242 İŞTİRAKLER HESABI
243 İŞTİRAKLER. SER. TAH. HS
102 BANKALAR HESABI
523 İŞT. YENİDEN DEĞER. ARTIŞLARI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
40.000
40.000
70.000
40.000
40.000
70.000
82
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, PTC A.Ş.’nin 150.000 TL sermayesinin %30’una sahiptir. PTC AŞ 2012 yılı bilançosunu 45.000 TL
zararla kapatmıştır. Şirketin tasfiyesine karar verilmiş olup, tasfiye sonunda işleye kalan payın 32.700 TL olduğu
tespit edilmiştir.
1. İşletmenin, PTC AŞ deki zarar payından dolayı dönem sonunda yapacağı kayıt;
Sermaye payı = 150.000 x 0,30 = 45.000 TL (İştirakler hesabının tutarı)
45.000 TL zarardan sermaye oranında %30 pay düşecek = 13.500 TL yapar
-------------------------- / ---------------------------654 KARŞILIK GİDERLERİ HS
244 İŞT. SERMAYE PAYLARI
DEĞER DÜŞÜK. KARŞ.
-------------------------- / -----------------------------
13.500
13.500
2. İşletme, tasfiye sonucuna göre yapması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
32.700
244 İŞT. SERMAYE PAY. DEĞ. DÜŞ. KARŞ. 12.300
242 İŞTİRAKLER HS
45.000
-------------------------- / ----------------------------3. Kalan Karşılığın iptali için yapılacak kayıt;
45.000 – 13.500 = 31.500 TL kalan iştirak tutarı ancak, 32.700 TL’ye satıldığı için 1.200 TL karşılık kapatılır.
-------------------------- / ---------------------------244 İŞT. SERMAYE PAY. DEĞ. DÜŞ. KARŞ. 1.200
644 KONUSU KALMAYAN KARŞ. HS
-------------------------- / -----------------------------








1.200
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR:
Duran varlıklar Maliyet bedeli üzerinden muhasebeleştirilir.
MDV’ları iyi çalışır durumda tutmak için yapılan harcamalar dönem gideri olarak kaydedilir.
MDV’ların verimini, hizmet süresini, ekonomik değerini artıran harcamalar İlgili MDVde aktifleştirilir.
Finansal Kiralama Kanunu’na göre finansal kiralama yolu ile kullanılan varlıklar 25 MDV ya da 26 Maddi Olmayan
Duran Varlıklar grubundaki uygun hesaplarda izlenebilir.
Bedeli döviz cinsinden ödenmek üzere satın alınan MDV’lar alındığı yılın sonuna kadar çıkan kur farkları ve faizin
VUK’a göre maliyete eklenmesi zorunludur.
MDV’ler alındığı yıldan sonraki yıllarda kur farklarını ve faizi ekleyip eklememekte serbest bırakmıştır.
Kur değerlerindeki düşüşler nedeniyle işletme lehine oluşan kur farklarının da aktifleştirme işlemlerinin gerçekleştiği
dönemin sonuna kadar oluşan kısmının maliyete ilişkilendirilmesi, aktifleştirildikten sonraki döneme ilişkin olanlarının ise
kambiyo geliri olarak değerlendirilmesi veya maliyetten düşülmesi yoluyla amortismana tabi tutulması gerekir.
VUK’na göre MDV maliyetini oluşturan unsurlar;
 Faturada yer alan alış bedeli
 Yurtdışından alınmışsa akreditif giderleri
 Duran varlıkla ilgili olan finansman giderleri
 Kur farkları
 Taşıma ve sigorta giderleri
 Satın almaya ilişkin (KDV dışındaki) vergiler
 Donanım ve montajla ilgili giderler
 Bina alımında eski binanın yıkım giderleri
 Arsa alımında arsanın tesviye giderleri
250 Arazi ve Arsalar
252 Binalar
254 Taşıtlar
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
251 Yer altı ve Yerüstü Düzenleri
253 Tesis, Makine ve Cihazlar
255 Demirbaşlar
257 Birikmiş Amortismanlar (-)
259 Verilen Avanslar
83
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI:
 İşletmeye ait her türlü arazi ve arsalar bu hesapta izlenir.
 Maliyet bedeline eklenen giderler;
 Satın alma bedeli
 Noter, tapu, komisyon, kıymet takdiri masrafları
 Satın alma esnasında ödenen emlak vergisi
 Eğer satın alındığında üzerinde bir bina ya da tesis varsa bunların yıktırılması, temizletilmesi ile ilgili katlanılan maliyetler
 Arazi ve arsa üzerindeki tesis ya da bina yıktırıldığında çıkan enkaz paraya çevrilebilirse (satılırsa) elde edilen
tutar maliyetinden düşülür.
 Boş arazi ve arsalar amortismana tabi değildir.
Örnek: İşletme, %18 KDV dahil 64.900 TL tutarında bir arsa satın almış bedeli AKBANK Atatürk şubesinin alacaklı
cari hesabından havale yapmış, emlak vergisi, noter harcı olarak %18 KDV dahil 708 TL nakit ödemiştir. Yapılması
gereken kayıt;
Maliyet
KDV
64.900 ÷ 1,18 = 55.000
9.900
708 ÷ 1,18 =
600
108
-------------------55.600
10.008
-------------------------- / ---------------------------250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI
191 İNDİRİLECEK KDV HS
102 BANKALAR HESABI
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
55.600
10.008
64.900
708
İşletme aynı arsanın üzerinde eskiden kalan tesisi yıktırmak, ve hafriyatı temizletmek için KDV dahil 2.360 nakit
ödeme yapmıştır.
-------------------------- / ---------------------------250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI
191 İNDİRİLECEK KDV HS
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
2.000
360
2.360 ÷ 1,18 = 2.000
2.360
251 YER ALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI:
Yol, köprü, tünel, sarnıç, iskele, park, kanal, baca, pist, rıhtım gibi herhangi bir işin gerçekleşmesini kolaylaştırmak için yapılan yapıların izlendiği hesaptır.
 Yapımı tamamlanıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda katlanılan maliyetler kaydedilir. Tamamlanma işlemi gerçekleştiğinde 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HS alacaklandırılıp, 251 YER ALTI
VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HS borçlandırılarak hesaba aktarılmış olur.
 Yer altı ve yerüstü düzeni hizmet dışı kalması, sökülmesi, devredilmesi gibi durumlarda hesap alacaklanır.
Örnek: İşletme arazisinde yapmakta olduğu yol ve köprü tamamlanmış olup yol için 25.000 TL, köprü içinde 12.500
TL maliyete katlanılmıştır.
-------------------------- / ---------------------------251 YER ALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HS
- Yol 25.000
- Köprü 12.500
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
37.500
37.500
84
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2010): Bir işletme, kendisine ait bir arazideki iş yerine ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla, üstüne yol
yaptırarak maliyetine katlanmıştır.
Bu işlem aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?
a) Arazi ve arsalar
b) Şerefiye
c) Özel Maliyetler
d) Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri
e) Yer altı ve Yerüstü Düzenleri
Cevap ( E ): Yol, köprü, tünel, sarnıç, iskele, park, kanal, baca, pist, rıhtım gibi herhangi bir işin gerçekleşmesini kolaylaştırmak için yapılan yapıların izlendiği hesap, 251 Yer altı ve Yerüstü Düzenleri Hs’dır.
252 BİNALAR HESABI:
İşletmeye ait depo, imalathane, idari bina, satış mağazası gibi her türlü bina bu hesaba kaydedilir.
Bina satın alındığında ve binanın değerini artıracak bir çalışma yapıldığında katlanılan harcama tutarı kadar hesap
borçlanır, işletme varlıkları içerisinden herhangi bir şekilde çıkarıldığında alacaklanır.
Satın alma esnasında katlanılan tapu, noter, emlak vergisi gibi harcamalar alış bedeline eklenir.
Örnek (KPSS 2010): İşletme, aktifinde kayıtlı bedeli 500.000 TL, net değeri ise 125.000 TL olan bir iş makinesini vererek yerine büro olarak kullanılmak üzere satış bedeli 120.000 TL olan bir daire satın almıştır. (vergiler dikkate
alınmayacaktır)
A) -------------------------- / ---------------------------BİNALAR
125.000
BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
125.000
DİĞER OLAĞAN GİD. ZARAR
250.000
TES.MAK.CİHAZLAR
500.000
-------------------------- / ----------------------------
B) -------------------------- / ---------------------------BİNALAR
120.000
DİĞER OLAĞAN GİD. ZARAR
375.000
TES.MAK.CİHAZLAR
500.000
-------------------------- / ----------------------------
C) -------------------------- / ---------------------------BİNALAR
120.000
BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
375.000
DİĞER OLAĞAN GİD. ZARAR
5.000
TES.MAK.CİHAZLAR
500.000
-------------------------- / ----------------------------
D) -------------------------- / ---------------------------BİNALAR
120.000
DİĞER OLAĞAN GİD. ZARAR
5.000
TAŞITLAR
125.000
-------------------------- / ----------------------------
E) -------------------------- / ---------------------------BİNALAR
125.000
TAŞITLAR
500.000
-------------------------- / ----------------------------
Cevap ( C): 125.000 TL net aktif değeri olan bir varlık 12.000 TL’ye satılırsa 5.000 TL zarar gerçekleşmiştir. Ayrıca Tesis
Makine Cihazlar Alış değerleriyle çıkacağı için 500.000TL olarak alacaklanacak, Binanın satın alma bedeli 120.000 TL borçlanacak.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
85
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI:
İşletme faaliyetlerinde kullanılan her türlü makine, tesis ( havalandırma, su buharı, telefon, elektrik vs..) ve cihazlar ile bunarın eklentisi maliyet bedeli ile bu hesaba kaydedilir.
Kur farkı ve faizlerin dönem sonuna kadarı maliyete eklenir.
Örnek: İşletme, üretimde kullanılmak üzere yurtdışından ithal edeceği makineler için 01.10.2014 tarihinde 2 yıl geri
ödemesiz %12 faizli 30.000 $ akreditif kredisi kullanarak kayıtlarına kur 1$ = 1,4 TL iken geçmiştir.
1. 31.12.2014 Tarihinde 1$ = 1,5 TL olduğuna göre yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?
30.000 $ x (1,5 – 1,4 ) = 3.000 TL kur artışı var. Ve bu satın alınan makinenin maliyetini artırdığı için aktifleştirilmelidir.
Faizini hesaplayalım 30.000 $ x 0,12 x 3/12 = 9.000 $ faiz x 1,5 = 1.350 TL faiz var ve bu da aktifleştirilecek
-------------------------- / ---------------------------253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR HS
300 BANKA KREDİLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / -----------------------------
4.350
3.000
1.350
2. 31.12.2014 Tarihinde 1$ = 1,3 TL olduğunda yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?
30.000 $ x (1,4 – 1,3 ) = 3.000 TL kur düşüşü var. Ve bu satın alınan makinenin maliyetini azalttığı için hesaptan eksiltilmeli.
30.000 $ x 0,12 x 3/12 = 9.000 $ x 1,3 = 1.170 TL faiz maliyete eklenmeli (aktifleştirilmeli)dir.
-------------------------- / ---------------------------253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR HS
1.170
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / ----------------------------300 BANKA KREDİLERİ HS
3.000
253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
1.170
3.000
254 TAŞITLAR HESABI:
İşetmede kullanılan her türlü taşıma araçlarının ( otomobil, otobüs, kamyon, deniz taşıtı, hava taşıtı vs..) izlendiği aktif karakterli hesaptır.
 Taşıt alındığında hesap borçlanırken; elden çıkarıldığında alcaklanır.
 Taşıtlar maliyet bedeli ile kaydedilir. Maliyet bedelini oluşturan unsurlar;
 Alış bedeli
 Gümrük vergisi
 Taşıma gideri
 Taşıma esansında oluşan sigorta giderleri
 Taşıt alım vergisi
 Taşıt alındıktan sonra değerini artıran, hizmet süresini artıran, önemli bir parça yenileme gibi harcamalar maliyet bedeline eklelenir ve amortisman yoluyla itfa edilir. Normal bakım onarım giderleri dönem gideri olarak
kaydedilir.
Örnek: İşletme, pazarlama müdürünün kullanımına tahsis etmek üzere %18 KDV dahil 47.200 TL ye otomobili satın
almıştır. KDV tutarı nakit olarak ödenmiş geri kalan kısmı AKBANK Atatürk Şubesindeki borçlu cari hesabından
karşılanmıştır.
-------------------------- / ---------------------------254 TAŞITLAR HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
300 BANKA KREDİLERİ HESABI
100 KASA HESABI
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
40.000
7.200
47.200 ÷1,18 = 40.000 TL
40.000
7.200
86
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, sahibi olduğu araca %18 KDV dahil 944 TL’ye sıralı otogaz sistemi taktırmış ayrıca, KDV dahil 236
TL’ye aracın periyodik bakımını yaptırmıştır.
-------------------------- / ---------------------------254 TAŞITLAR HS
770 GENEL YÖNETİM GİDERELERİ HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
800
200
180
944 ÷ 1,18 = 800 TL
236 ÷ 1,18 = 200 TL
1.180
KDV
144
36
-------180 TL
255 DEMİRBAŞLAR HESABI:
İşletme faaliyetlerinde kullanılan masa, sandalye, daktilo, bilgisayar, kasa gibi büro eşyalarının izlendiği aktif karakterli hesaptır. Satın alındığında ve değerini artıran bir harcama yapıldığında maliyet bedeli ile borçlanır, elden çıkarıldığında
yine maliyet berdeli ile alacaklanır.
Örnek: İşletme, çek keşide ederek tamamı %18 KDV dahil 4.720 TL’lik 4 adet Laptop satın almıştır. Laptopların işletmeye getirilmesi için kurye şirketine %18 KDV dahil 59 TL ödeme yapılmıştır.
-------------------------- / ---------------------------255 DEMİRBAŞLAR HESABI
191 İNDİRİLECEK KDV HS
100 KASA HESABI
103 VER. ÇEK VE ÖD. EMR. HS
-------------------------- / -----------------------------
4.050
729
4.720 ÷ 1,18 = 400 TL
59 ÷ 1,18 = 50 TL
59
4.720
KDV
720
9
729TL
Örnek: İşletme, kayıtlı değeri 5.000 TL, birikmiş amortismanı 2.400 TL olan fotoğraf makinesinin kaybolduğunu belirlemiş ve araştırmak üzere ilgili hesaba almıştır. Yapılan araştırmada fotoğraf makinesi bulanamamış ve net bedelinin sorumlu personelden tahsiline karar verilmiştir. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ---------------------------135 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI
197 SAYIM TESELLÜM NOK. HS
-------------------------- / -----------------------------
Net aktif değeri = Maliyeti – Birikmiş amortismanı
Net Aktif Değeri = 5.000 – 2.400 = 2.600
2.600
2.600
Örnek: İşletme, 2012 yılında yönetim ofisinde kullanılmak üzere 1.000 TL’ye satın aldığı ve ekonomik ömrü 5 yıl
olan yazıcının birikmiş amortisman tutarı 400 TL dir. İşletme, ilgili yazcıyı %18 KDV dahil 944 TL ye satmıştır.
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
255 DEMİRBAŞLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HS
679 DİĞ. OL. DIŞI GEL. KÂR. HS
-------------------------- / -----------------------------
944
400
1.000
144
200
Net aktif değeri = Maliyeti – Birikmiş amortismanı
Net Aktif Değeri = 5.000 – 2.400 = 2.600
944 ÷ 1,18 = 800 satış değeri
------------------------------------200 TL kâr
Eğer ki yazıcı %18 KDV dâhil 590 TL ye satılsaydı yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ---------------------------100 KASA HESABI
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
679 DİĞ. OL. DIŞI GEL. KÂR. HS
391 HESAPLANAN KDV HS
255 DEMİRBAŞLAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
590
400
100
Net aktif değeri = Maliyeti – Birikmiş amortismanı
Net Aktif Değeri = 5.000 – 2.400 = 2.600
590 ÷ 1,18 = 500 satış değeri
------------------------------------90
100 TL zarar
1.000
MDV Satışlarında amaç yenilemek ise; elde edilecek olan kâr gelir olarak gösterilmez ve bilânço
hesabı olan 549 Özel Fonlar Hesabı’nın alacağına kaydedilir.
Bu hesaba alınan tutar 3 yıl içerisinde yeni alınacak MDV için kullanılmak üzere tutulır.. Eğer 3 yıl
içerisinde yenisi satın alınamazsa 3.yılın dönem sonunda 679 Diğer Olağan Dışı Gelir Ve Kârlar Hesabına aktarılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
87
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, kayıtlı değeri 5.500 TL, birikmiş amortismanı 2.000 TL olan yönetim ofisinde kullanılan fotokopi
makinesini yenilemek amacıyla %18 KDV hariç 4.000 TL ye kredi kartından çekerek satmıştır. Kredi kartı slipleri
bankayla yapılan anlaşma gereği 30 gün içerisinde hesaba geçecektir.
-------------------------- / ----------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS
255 DEMİRBAŞLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HS
549 ÖZEL FONLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
4.720
2.000
4.000 %18 = 720 TL KDV
5.500
720
500
4.000 satış değeri
3.500 Net aktif değeri ( 5.500 – 2.000)
-----------------------500 TL kâr
Örnek(KPSS 2013): Bir işletme, büro olarak kullandığı binasını, tadilat yaptırmak üzere bir taahhüt işletmesine teslim etmiştir. Taahhüt işletmesi bir süre sonra aşağıdaki faturayı sunmuştur. (KDV ihmal edilecek)
Binanın Boyanması
Asansör Montajı
Koltuk Takımı
Tutar ( TL )
10.000
80.000
8.000
Buna göre, taahhüt işletmesine banka havalesiyle gönderilen 98.000 TL ile ilgili yapılması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
-------------------------- / ----------------------------BİNALAR
98.000
BANKALAR
-------------------------- / ----------------------------GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
98.000
BANKALAR
-------------------------- / ----------------------------BİNALAR
88.000
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
10.000
BANKALAR
-------------------------- / ----------------------------DEMİRBAŞLAR
98.000
BANKALAR
-------------------------- / ----------------------------BİNALAR
80.000
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
10.000
DEMİRBAŞLAR
8.000
BANKALAR
-------------------------- / -----------------------------
98.000
98.000
98.000
98.000
98.000
Cevap ( E ): Binanın boyanması dönem gideri olup Genel Yönetim Giderleri hesabına kaydedilirken, Asansörün yapılması
binanın ekonomik ömrünü ve değerini etkileyen yüksek tutarlı bir harcamadır ve Binalar hesabında aktifleştirilmesi (Binalar
hesabının borcuna yazılması = binalar hesabının maliyetine eklenmesi) gerekir. Koltuk takımı ise demirbaştır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
88
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
AMORTİSMANLAR
Duran varlıkların maliyetlerinin, kullanım süresince dönemlere gider olarak dağıtılmasıdır.
 Amortisman işlemi, boş arazi ve arsalar dışındaki tüm duran varlıklara uygulanır. (Ancak VUK’na göre meyve
bahçeleri, tarım tesisleri, bahçeler, zeytinlikler, güllükler, işletmede inşa edilmiş her nevi yollar ve parklar için amortisman uygulanır)
 İşletmeler amortismana tabi ekonomik değerlerini Maliye Bakanlığı’nın tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden
itfa ederler.
 Değeri belli bir tutarı aşmayan peştemallıklar (şerefiye bedeli) ile belli bir tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan gider olarak yazılabilir (Bu tutar 2013 yılı için
800 TL dir. Bu çalışma hazırlandığı tarihler itibariyle 2014 Tutarı henüz belli olmadığı için internetten 2014
tutarını öğrenmenizde fayda var.). (İşletmeler bu konuda serbest bırakılmışlardır.) Ancak bu varlıklar ekonomik ve
teknik bakımdan bir bütünlük teşkil ediyorsa topluca dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir.
 Maddi olmayan duran varlıklar, sınırlı kullanım süresine sahipse bu süre içinde itfa edilirler. Süre belli değilse 5 yıl içerisinde itfa edilmelidir.
 Özel maliyet bedelleri (kiralanan gayrimenkullerde önemli bir değer artışı yaratacak harcamaların izlendiği hesap)
kira süresinde eşit yüzdelerle itfa edilir. Ancak kira süresinden önce kiralanan yer bırakılırsa, kiralanan yer
bırakıldığı yıl tamamı itfa edilir.
 Amortismana tabi olan tutar = MALİYET BEDELİ – HURDA DEĞERİ şeklinde hesaplanır. (Faydalı ömür sonunda sahip olduğu değer hurda değeridir). Eğer hurda değeri, çok küçük ya da tahmin edilmesi çok zor ise, amortisman hesaplarında dikkate alınmaz.
 01.07.2003 tarihinden sonra düzenlenen finansal kiralama sözleşmelerine istinaden kiralanan ekonomik değerler, kiracı tarafından amortismana tabi tutulmaktadır.
Amortisman Hesaplanabilmesi için gereken bilgiler;
 Duran varlığın maliyeti
 Duran varlığın Hurda değeri
 Duran varlığın Ömrü
 Seçilen Amortisman Yöntemi
VUK’nda Sınıflandırılan Amortisman Yöntemleri;
 Arsa ve Arazide Amortisman
 Normal amortisman
 Azalan Bakiyeler Üzerinden Amortisman
 Fevkalâde amortisman
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
89
Amortisman Hesaplama Yöntemleri;








Takdir Esasına Göre Amortisman
Çalışma Saatlerine Göre Amortisman
Hizmet Birimlerine Göre Amortisman
Eşit Paylı (Normal) Amortisman
Azalan Paylı (Hızlandırılmış) Amortisman
Artan Paylı Amortisman
Bileşik Faizli Taksilerde Amortisman
Fevkalâde (Olağanüstü) Amortisman
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2012): Aşağıdakilerden hangisi, amortisman hesaplama yöntemlerinden biri değildir?
a) Olağanüstü yöntem
b) Normal Yöntem
c) Direkt Yöntem
d) Azalan Kalanlar Yöntemi
e) Artan Kalanlar Yöntemi
Cevap ( C ):
İdari bina – Üretim ve Pazarlama bölümü dışında Duran varlıklar– Maddi Olamayan duran
varlıklar için amortisman ayrıldığında
Endirekt Kayıt Yöntemi;
Pazarlama birimine ait bir Duran varlık
ile ilgili amortisman kaydında
Üretim bölümüne ait bir duran varlık
için amortisman kaydında
Maddi Duran Varlıklar İçin
Maddi Olmayan Duran Varlıklar
için
Direkt Kayıt Yöntemi; Amortisman doğrudan ilgili varlıktan düşülürken, endirekt kayıt sisteminde Birikmiş amortismanlar
hesabı kullanılarak bilanço toplamında aktifi düzenleyici hesap olarak kullanılır.
AMORTİSMAN YÖNTEMLERİ
NORMAL (=EŞİT PAYLI = SABİT YÜZDELİ) AMORTİSMAN YÖNTEMİ:
 Amortismana tabi maddi duran varlıklar Maliye Bakanlığı’nın tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa eder.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
90
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, 18.08.2012 Tarihinde 10.000 TL ye satın aldığı demirbaşlar için %20 amortisman oranı üzerinden
amortisman ayıracaktır.
1 / 0,20 = 5 Yıl amortisman süresi (aktif ömrü) 10.000 / 5 yıl = 2.000 TL ( Her yıla düşen amortisman payı)
Ya da daha uzun bir şekilde tabloyla anlatmak gerekirse;
2012 Yılsonunda
2013 Yılsonunda
2014 Yılsonunda
2015 Yılsonunda
2016 Yılsonunda
Maliyet Bedeli
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
x
x
x
x
x
Amortisman Oranı
0,20
0,20
0,20
0,20
0,20
Amortisman Payları
= 2.000
= 2.000
= 2.000
= 2.000
= 2.000
Binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır.
Kıst Amortisman: ilk satın alındığı yıl için, satın alınan ay dahil
olmak üzere kullandığı ay kadar amortisman hesaplanır.
Örnek: İşletme, 25.11.2012 tarihinde 60.000 TL ye satın aldığı binek otomobiline 5 yıl ömür belirlemiş ve ekonomik
kullanım süresi sonundaki hurda değerinin 10.000 TL olduğunu tahmin etmiştir.
Amortismana Tabi Tutarı = 60.000 – 10.000 TL hurda değeri = 50.000 TL
Amortisman Oranı = 1/5 Yıl = 0,20
2012 de kullanılan süre 2 ay (11. Ay ve 12. Ay)
2012 Yılsonunda
2013 Yılsonunda
2014 Yılsonunda
2015 Yılsonunda
2016 Yılsonunda
Maliyet Bedeli
50.000
50.000
50.000
50.000
50.000
x
x
x
x
x
Amortisman Oranı
0,20
0,20
0,20
0,20
0,20
Amortisman Payları
= ( 10.000 ÷ 12 ay ) x 2 ay = 1.667
= 10.000
= 10.000
= 10.000 Birinci Yıldan artan
= 10.000 + (10.000 – 1.667) = 18.333
Burada yapılan işlem: Birinci yılda kullanılan ay kadarını hesaplayıp amortisman payı olarak düştükten sonra artan kısmı
son yılın amortisman payına eklenerek itfa edilir
AZALAN KALAN ÜZERİNDEN AMORTİSMAN YÖNTEMİ:
 Amortisman payı hesaplanırken, duran varlığın her yıl birikmiş amortismanları düşüldükten sonra kalan değerine %50’yi geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
 Bu yöntemde ilk yıllarda daha fazla amortisman payı ayrılırken izleyen yıllarda amortisman payları gittikçe daha
az hesaplanır.
 Amortisman süresi hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın uzamaz ve kısalmaz.
 Son yılda amortisman tutarı kalan net aktif değerin tamamıdır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
91
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, 15.07.2012 Tarihinde 100.000 TL ye satın aldığı makinenin kullanım ömrü 5 yıldır. Azalan kalan üzerinden amortisman yöntemine göre amortisman payları;
1 / 5 = 0,20 Normal amortisman Oranı x 2 katı = 0,40
Örnek: İşletme, 25.11.2012 tarihinde 50.000 TL ye satın aldığı binek otomobilinin normal amortisman oranı %20 dir.
Azalan kalan üzerinden amortisman yöntemini kullanan işletmede amortisman payları;
Azalan kalan yönteminde Normal amortisman oranın iki katı alınıyor 0,20 x 2 = 0,40
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
92
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2006): Bir işletmenin maddi duran varlıklarına ilişkin 2003 ve 2004 yılı bilgileri şöyledir;
Arazi ve Arsalar
Tesis, Makine ve Cihazlar
Taşıtlar
Demirbaşlar
Yapılmakta Olan Yatırımlar
Birikmiş Amortismanlar
2003
2.500
900
100
3.000
(800)
2004
1.500
2.800
400
300
(1.100)
Maddi duran varlıklara ilişkin normal amortisman yöntemine göre amortisman hesaplanmaktadır ve ekonomik ömrü 5 yıl olarak kabul edilmiştir.
1. Bu verilere göre 2004 yılı ile ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi yanlıştır?
a) Maliyet bedeli 1.000 TL olan arsa satılmıştır
b) Yapılan yatırımlar tamamlanmıştır
c) Kayıtlı değeri 500 TL olan taşıt satılmıştır
d) Satın alınan makinelerin maliyet bedeli 2.500 TL’dir
e) Maddi duran varlıkların net tutarı önceki yıla göre 1.800 TL azalmıştır
Cevap ( D ): Tablodan bakıldığında 2003 yılında Makine yokken 2004 Yılında 2.800 TL’ lik makina var. Öyleyse Satın alınan makine maliyet bedeli 2.500 değil 2.800 TL dir.
Diğer şıkların doğruluğunu ispatlayalım şimdide;
2003
2.500
900
100
3.000
( - 800)
Arazi ve Arsalar
Tesis, Makine ve Cihazlar
Taşıtlar
Demirbaşlar
Yapılmakta Olan Yatırımlar
Birikmiş Amortismanlar
Amortismana tabi varlıkları;
2004
1.500
2.800
400
300
( - 1.100)
Tesis Mak. Cih. 0
Taşıtlar
900
D. Başlar
100
-----------1.000
B. amortisman: - 800
---------200
2004 Yılında;
= 1.000 TL lik Arazi - Arsa Satın alınmış ( a şıkkı)
= 2.800 TL’lik Makine satın alınmış
= 500 TL’lik taşır satılmış ( C şıkkı)
= 200 TL’lik demir baş alınmış
= Yatırım tamamlanmış ( B şıkkı)
2.800
400
300
----------3.500
- 1.100
---------2.400
2003 Yılında 200 TL Amortisman tabi varlık + 2.500 TL Arazi ve Arsalar + 3.000 TL Yapılmakta olan Yatırım = 5.700 TL
iken;
2004 Yılında 2.400 TL Amortismana tabi varlık + 1.500 TL arazi ve Arsalar = 3.900 TL net varlık
2003 Yılında 5.700 – 2004 Yılında 3.900 = 1.800 TL varlıklar azalmış. ( E şıkkının ispatı)
2. 2004 yılında satışı yapılan maddi duran varlığın birikmiş amortisman tutarı kaç TL’dir?
a) 300
b) 400
c) 500
d) 600
e) 700
Cevap ( B ):
Tesis Mak. Cihaz ------- >
( 2.800 %20) = 560 TL
Taşıtlar
------- >
( 400 %20)
= 80 TL
D.Başlar
------- >
( 300 %20)
= 60 TL
---------------700 TL
2003 Yılının B. Amortismanı 800 + 2004 Yılı 700 = 1.500 TL toplam Birikmiş amortisman olmalı. Ancak soruda Amortisman
1.100 TL olarak belirtilmiş. Demek ki 1.500 – 1.100 = 400 TL lik fark satılan duran varlıklara aittir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
93
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
3. 2003 Yılında ayrılan amortisman tutarı kaç TL’dir?
a) 200
b) 700
c) 800
Cevap ( A): 2003 Yılında Amortismana Tabi Varlıklar:
d) 1.300
Taşıtlar
D. Başlar
900 TL % 20
100 TL % 20
e) 1.500
: 180 TL
: 20 TL
-----------200 TL
Örnek(KPSS 2011): 2011 yılı için tespit edilen %100 amortisman ayırabilme sınırı kaç TL’dir?
a) 1.000
b) 700
c) 660
d) 670
e) 600
Cevap ( B): Değeri belli bir tutarı aşmayan peştamallıklar ile aynı tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar
amortismana tabi tutulmayarak doğrudan gider yazılabilir demiştik!
Bu tutar 2011 yılında 700 TL, 2012 yılında 770 TL ve 2013 yılında 800 TL olarak belirlenmiştir. (2014 Yılını İnternetten
Kontrol etmeyi unutmayınız)
Örnek(KPSS 2011): 2008 yılında %15 KDV dâhil 9.200 TL’ye satın alınan bir demirbaşın ekonomik ömrü 5 yıl olup
amortismanı azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplamaktadır.
1. Hesaplanan amortismanların endirekt yöntemle kaydedilmesi durumunda 31.12.2009 tarihli bilançoda ilgili demirbaş için Birikmiş Amortisman tutarı kaç TL’ olur?
a) 1.840
b) 2.880
c) 3.200
d) 5.120
e) 6.400
Cevap ( D ): 1/ 5 Yıl = 0,20 azalan kalan olduğundan 2 katı 0,40 amortisman oranı alınacak.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
94
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. Hesaplanan amortismanların direkt yöntemle kaydedilmesi durumunda 31.12.2010 tarihli bilânçoda ilgili demirbaşın tutarı kaç TL olarak yer alır?
a) 1.728
b) 5.120
c) 6.272
d) 8.000
e) 9.200
Cevap ( A ):
3. Demirbaşın 2011 yılında %18 KDV dahil 2.360 TL’ye yenileme amacıyla satılması halinde aşağıdaki hesaplardan
hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Diğer Gelirler hesabı alacaklı 520 TL
b) Özel Fonlar hesabı borçlu 632 TL
c) Özel Fonlar hesabı alacaklı 272 TL
d) Diğer Gider ve Zararlar Hesabı borçlu 360 TL
e) Faaliyetle İlgili Diğer Gelir ve Kârlar hesabı alacaklı 880 TL
Cevap ( C ): 2.360 ÷ 1,18 = 2.000 TL
Net Aktif değeri = 1.728 TL olarak 2. Soruda hesaplamıştık.
2.000 – 1.728 = 272 TL kârla satılmış ayrıca yenilemek amacıyla satıldığı için 549 Özel Fonlar Hesabı’nın alacağında izlenmesi gerekir.
Örnek(KPSS 2012): İşletme, elinde bulunan demirbaşa, eşit tutarlı amortisman yöntemiyle amortisman hesaplamaktadır. Ekonomik ömrü 5 yıl olan demirbaş, dördüncü yıl içerisinde 80.000 TL kârla senet karşılığında satılmıştır.
Buna göre, birikmiş amortismanlar 60.000 TL olan demirbaşın satışı karşılığında alınan senet tutarı kaç TL’dir?
(KDV oranı %15’tir)
a) 92.000
b) 120.000
c) 138.000
d) 140.000
e) 161.000
Cevap ( C ): Eşit paylı amortisman uygulanmış ve 4. Yılın içinde 60.000 TL birikmiş amortismanı var ise; 3 yıllık amortisman
tutarı olan 60.000 ÷ 3 yıl = 20.000 TL yıllık amortisman payı vardır. Ayrıca 5 yıllık ömrü olduğuna göre 5 yıl x 20.000 amortisman payları = 100.000 TL maliyet bedeli olduğu hesaplanır.
Yine soruda 80.000 TL kâr ile satıldığı belirtilmiş
Kâr / Zarar = Satış Fiyatı – Net Aktif Değeri
80.000
= Satış Fiyatı – ( 100.000 – 60.000)
120.000 = Satış Fiyatı
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
Senet tutarında KDV de hesaplanmış ve dahil edilmiş olacağından;
120.000 x 1,15 = 138.000 TL olacaktır.
95
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Madenlerde Amortisman:
Maliye ve Sanayi Bakanlığınca her maden ve taş ocağı için, işlenmesi nedeniyle içindeki cevherin azalmasından
dolayı ilgililerin müracaatları üzerine ayrı ayrı belirlenen oranlar üzerinden itfa edilir.
Fevkalâde Amortisman:
normal olmayan nedenler (yangın, deprem, su basması vs.) ile değerini tamamen yada kısmen kaybetmiş, ya da
yeni buluşlar nedeniyle değeri düşen duran varlıklara, yapılacak müracaat üzerine Maliye Bakanlığı’nca her işletme
için işin kapsamına göre ayrı ayrı belirlenen amortisman oranları uygulanır.
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI:
İşletmede yapımı süren ve tamamlandığında ilgili hesaba aktarılacak olan maddi duran varlık için harcanan malzeme,
işçilik genel üretim giderlerinin izlendiği hesaptır.
Örnek: İşletme satış mağazası olarak kullanacağı binanın yaptırılması esnasında, işi üstlenen müteahhit firmaya
hak ediş raporuna ( = düzenlemiş olduğu fatura) karşılığında %18 KDV dahil 23.600 TL nakit ödeme yapılmıştır.
-------------------------- / ---------------------------258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
20.000
3.600
23.600 ÷1,18 = 20.000 TL
7.200
259 VERİLEN AVANSLAR HESABI:
Maddi duran varlık satın alınırken yurt içi yada yurt dışındaki firmalara yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır.
Satıcı ve müteahhit adına açılan akreditifler de bu hesapta izlenir.
259 Verilen Avanslar Hesabı: Maddi duran varlıklar için
269 Verilen Avanslar Hesabı: Maddi olmayan duran varlıklar için
279 Verilen Avanslar Hesabı: Özel Tükenmeye tabi varlıklar için
Aynı isimde
3 Ayrı hesap vardır !
Örnek (KPSS 2012):
-------------------------- / ----------------------------VERİLEN AVANSLAR
1.500
KASA
5.100
-------------------------- / ----------------------------Hatalı olarak yapılan bu muhasebe kaydı, aşağıdakilerden hangisiyle düzeltilebilir?
a) Verilen Avanslar hesabının borcuna 3.600 TL kaydedilmesiyle
b) Verilen Avanslar hesabının alacağına 3.600 TL kaydedilmesiyle
c) Kasa hesabının borcuna 3.600TL, Verilen avanslar Hesabının alacağına 1.500 TL kaydedilmesiyle
d) Kasa hesabının alacağına 1.500 TL kaydedilmesiyle
e) Kasa hesabının borcuna 5.100 TL kaydedilmesiyle
Cevap ( A ): Hatalı kayıtta hesabın eşitlenmesi gerekir. 5.100 – 1.500 = 3.600 TL fark var. Bunu düzeltmek için tek hesaplı
bir madde düzenlenir. Bu kayıtta ya Verilen Avanslar 3.600 TL borçlanacak ya da Kasa Hesabı 3.600 TL borçlanacak.
-------------------------- / ----------------------------VERİLEN AVANSLAR
3.600
-------------------------- / ----------------------------Ya da
KASA
-------------------------- / -----------------------------
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
96
5.100
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): İşletmenin düzenlediği genel geçici mizanda Satıcılar hesabının borç toplamı 1.876.000 TL,
alacak toplamı 1.776.000 TL olarak belirlenmiştir. Yapılan incelemede, bilgisayar alımı için yapılan 150.000 TL tutarındaki ön ödemenin Satıcılar hesabına kaydedildiği belirlenmiştir.
Buna göre Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Verilen Avanslar 150.000 borçlandırılmalı
b) Verilen Avanslar 100.000 borçlandırılmalı
c) Verilen Sipariş Avansları 150.000 borçlandırılmalı
d) Verilen Sipariş Avansları 100.000 borçlandırılmalı
e) Verilen Sipariş Avansları 150.000 alacaklandırılmalı
Cevap ( A ):
Hatalı Yapılan Kayıt;
-------------------------- / ----------------------------320 SATICILAR HESABI
150.000
100 KASA
150.000
-------------------------- / ----------------------------Aslında Yapılması gereken Doğru Kayıt ise şöyle olmalıydı;
-------------------------- / ----------------------------259 VERİLEN AVANALSAR HESABI 150.000
100 KASA
150.000
-------------------------- / ----------------------------Düzeltme Kaydını yapacak olursak;
-------------------------- / ----------------------------259 VERİLEN AVANALSAR HESABI 150.000
320 SATICILAR HESABI
150.000
-------------------------- / -----------------------------
26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
Herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin bir yıldan uzun süre faaliyetlerinde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar ve şerefiyelerin izlendiği hesap grubudur.
Patentler, telif hakları, sinema filmleri, bilgisayar yazılımları, ipotek hizmet hakları, müşteri listeleri, avlanma lisansı, ithalat
kotaları, isim hakları, pazarlama hakları, unvan bu grupta yer alır.
260 Haklar
261 Şerefiye (Peştamallık) Hesabı
262 Kuruluş Ve Örgütlenme Giderleri
263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
264 Özel Maliyetler
267 Diğer Maddi Olmayan Duran varlıklar
268 Birikmiş Amortismanlar
269 Verilen Avanslar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
97
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARIN SINIFLANDIRILMASI VE RAPORLANMASI
HAKLAR
HESABI
İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bir bedel eklenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin, işletmeye belli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaları kapsar.
Haklar yararlanma süreleri belli ise bu süre içerisinde, yararlanma sürelerinin belli olmaması durumunda 5 yıllık sürede eşit taksitlerle itfa edilir.
ŞEREFİYE
(PEŞTEMALLIK)
HESABI
Rayiç bedeli ile net değeri arasındaki farktır. Halk dilinde hava parası olarak adlandırılır. Rayiç bedelinin tespit edilememesi hâlinde net defter değeri esas alınır.
İyi bir kuruluş yerinin olması, iyi bir şöhrete ve iş hacmine sahip olması, rakip işletmelerden daha fazla kâr elde etme potansiyeline sahip olması gibi nedenlerle ortaya çıkar.
Şerefiyenin muhasebeleştirilmesi ve bilançoda gösterilmesi için bedelinin ödenmiş olması gerekir.
KURULUŞ VE
ÖRGÜTLENME
GİDERLERİ
HESABI
İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan
ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen giderlerin aktifleştirilen kısmının izlendiği hesaptır.
Gelir Vergisi mükellefi işletmelerde kuruluş ve örgütlenme giderleri dönem gideri olarak kaydedilir.
Kurumlar Vergisi Mükellefi İşletmeler, kuruluş ve örgütlenme giderlerini maliyet değeri ile aktifleştirebilir veya doğrudan gider yazabilirler. Bu konuda serbest bırakılmışlardır.
ARAŞTIRMA
VE
GELİŞTİRME
GİDERLERİ
HESABI
Yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi gibi amaçlarla yapılan her türlü
harcamalardan aktifleştirilen kısmın gösterildiği hesaptır.
Vergi mevzuatımıza göre aktifleştirilmesi veya dönem gideri olarak kayıtlanması mümkündür.
Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre % 40'ını vergi matrahından indirebilirler.
Aynı isimle hem gelir tablosunda hem de bilançoda hesap bulunur.
ÖZEL
MALİYETLER
HESABI
Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak arttırılması
amacıyla yapılan giderlerin izlendiği hesaptır.
Bu harcamalar kira süresi içerisinde, kira süresinin beş yıldan fazla olması durumunda beş yılda
eşit tutarlarla amorti edilir. Kira süresi dolmadan işletme bırakılırsa o yıl geri kalan tutarın tamamı
itfa edilir.
VERİLEN
AVANSLAR
HESABI
Maddi olmayan duran varlıklarla ilgili olarak yurt içi veya yurt dışındaki kişi ve kuruluşlara, yapılan
avans ödemelerini ve bu işlemlere ilişkin giderleri gösterir.
Ödeme yapıldığında hesaba borç kaydı yapılır. Varlıklar elde edildiğinde ilgili varlık hesabına devredilir
ve hesaba alacak kaydı yapılarak kapatılır.
Örnek: İşletme, Şair Pakize Sarı’ya ait şiirlerin kitap olarak basımı ve dağıtım hakkını %18 KDV dahil 5.900 TL’lik
müşteri çeki vererek satın almıştır. Ayrıca yapılan anlaşmanın noterde yapılan sözleşmesi için %18 KDV dahil 118
TL peşin ödenmiştir. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------260 HAKLAR HS
5.000
191 İNDİRİLECEK KDV HS
918
101 ALINAN ÇEKLER HS
100 KASA HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
5.900
118
98
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme sahip olduğu ve kayıtlı değeri 19.800 TL olan patent hakkının tamamını itfa (amorti) etmiş olup, patent üzerindeki haklarının süresi dolmuştur. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS
19.800
260 HAKLAR HESABI
19.800
-------------------------- / -----------------------------
Örnek: İşletme, 02.05.2004 tarihinde XST fast food işletmesini devralmış ve %18 KDV dahil 3.540 TL şerefiye bedeli
üzerinden anlaşmaya varılmıştır. Şerefiye bedelinin KDV tutarı nakit geri kalanı ise 50 gün vadeli müşteri çeki vermiştir.
-------------------------- / ----------------------------261 ŞEREFİYELER HESABI
3.000
191 İNDİRİLECEK KDV HS
540
100 KASA HESABI
540
101 ALINAN ÇEKLER HESABI
3.540
-------------------------- / -----------------------------
Örnek (KPSS 2010): Üç ortaklı, 120.000 TL sermayeli ABC Kolektif Şirketine, dördüncü ortak sermayenin ¼ üne
sahip olmak amacıyla 64.000 TL ödemiştir. Buna göre şerefiye tutarı kaç TL’dir?
a) 18.000
b) 24.000
c) 34.000
d) 46.000
e) 56.000
Cevap ( A ): üç ortaklı iken sermayesi 120.000 TL ise / 3 kişi = 40.000 TL kişi başı hissesi vardır. Yeni ortak ¼ oranında
ortak olacaksa yatırması gereken tutarın 40.000 TL si sermaye payı. 64.000 – 40.000 = 24.000 TL fark için eşit ortaklık söz
konusu olduğu için 24.000 / 4 kişi = 6.000 TL kişi başı şerefiye düşer. Fakat şerefiye eski ortakların aldığı pay olduğu için
yeni katılan ortağın 6.000 TL si sermayedir ve diğer 3 kişinin x 6.000 = 18.000 TL si şerefiye payıdır.
Örnek: İşletme, yeni bir şube açmak için %18 KDV dahil 9.440 TL reklam gideri, %18 KDV dahil 2.360 TL kuruluşla
ilgili seyahat giderleri, %18 KDV dahil 5.900 TL personel temin ve eğitim harcaması yapmıştır.
-------------------------- / ----------------------------262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİD. HS 15.000
( 9.440 + 2.360 + 5.900) ÷ 1,18 = 15.000
191 İNDİRİLECEK KDV
2.700
100 KASA HESABI
17.700
-------------------------- / -----------------------------
Örnek: İşletme, yeni bir ürün geliştirmesi için ZERO Mühendislik Firması ile anlaşma yapmış ve %18 KDV dahil
3.540 TL tutarlı çek keşide etmiştir.
-------------------------- / ----------------------------263 AR AŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİD. HS 3.000
3.540 ÷ 1,18 = 3.000
191 İNDİRİLECEK KDV
540
103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMİR. HS
3.540
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
99
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, kiralamış olduğu işyerine %18 KDV dahil 11.800 TL karşılığında kalorifer tesisatı yaptırmıştır.
-------------------------- / ----------------------------264 ÖZEL MALİYETLER HS
191 İNDİRİLECEK KDV
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
10.000
1.800
3.540 ÷ 1,18 = 3.000
11.800
İşletmenin kiraladığı binanın kira kontrat süresine henüz 1,5 yıl varken işletme binadan taşınma kararı almıştır, Kiraladığı tarihten bu yana birikmiş amortisman tutarının 7.000 TL olduğu görülmektedir. Binayı boşalttığı yıl yapması
gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------268 BİRİKMİŞ AMORT. HS
268 DİĞ. OL. DIŞI .GİD. ZARAR
264 ÖZEL MALİYETLER HS
-------------------------- / -----------------------------
7.000
3.000
10.000
Örnek(KPSS 2006): Aşağıdaki hesaplardan hangisi hem maddi duran varlıklar hem de maddi olmayan duran varlıklar arasında yer alır?
a) Haklar
b) Verilen sipariş avansları
c) Verilen avanslar
d) Yer altı ve Yerüstü düzenleri
e) Yapılmakta olan yatırımlar
Cevap ( C ): 259 Verilen Avanslar Hs (Maddi duran varlıklar) – 269 Verilen Avanslar Hs (Maddi Olmayan Duran varlıklar) –
279 Verilen avanslar Hs (Özel tükenmeye Tabi Varlıklar) 3 hesap grubunda aynı isimde hesap vardır.
Örnek (KPSS 2006): İşletme, satış mağazasında daha çok mal sergileyebilmek için yeni bir vitrin ile asma kat yaptırmıştır.
1. Mağazanın, işletmenin aktifine kayıtlı olması durumunda yukarıdaki iş için yapılan harcamalar hangi hesaba
kaydedilmelidir?
a) Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri
b) Genel Yönetim Giderleri
c) Özel Maliyetler
d) Yapılmakta Olan Yatırımlar
e) Binalar
Cevap ( E ): İşletme envanterine kayıtlı bina için yapıldığı ve binanın ekonomik değerini artıran bir harcama olduğu için
binalar hesabında aktifleştirilmelidir. ( Binalar hesabının maliyetine eklenmelidir)
2. Mağazanın işletme tarafından kiralanmış olması durumunda yukarıdaki iş için yapılan harcamalar hangi hesaba
kaydedilmelidir?
a) Yapılmakta Olan Yatırımlar
b) Özel Maliyetler
c) Binalar
d) Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri
e) Genel Yönetim Giderleri
Cevap ( E ): İşletme envanterine kayıtlı olmadığı için, binalar hesabı kullanılamaz. Kiralanan gayri menkulün değeri artıran
bir harcama yapıldığından ve amortisman tabi bir varlık olduğu için bu maliyetin karşılığı Özel Maliyetler hesabına kaydedilir.
Her iki soru içinde sadece boya yapılmış olsaydı, pazarlama birimine ait bir bölümün dönem gideri olacak ve 760 Pazarlama
Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına kaydedilecekti.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
100
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletmede kullanılmak üzere Ön muhasebe programı yazılımı yapan Özcan Bilgisayar Yazılım işletmesine
program siparişi verilmiş ve 2.000 TL sipariş avansı banka havalesi ile ödenmiştir. İki hafta sonrada muhasebe
programı teslim alınmış ve KDV dahil 3.540 TL lik fatura bedelinden avans tutarı mahsup edilerek geri kalan kısmına çek düzenlenmiştir.
Program teslim alındığında yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------269 VERİLEN AVANSLAR HESABI
2.000
102 BANKALAR HS
-------------------------- / ----------------------------267 DİĞER MADDİ OLMAYAN
DURAN VARLIKLAR HESABI
3.000
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI
540
103 VERİLEN ÇEK VE ÖD. EMİR. HS
-------------------------- / -----------------------------
Bu kayıt sipariş verildiği tarihte yapılmıştır
2.000
Soruda İstenen yevmiye maddesi
3.540
27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR
Belli bir rezervin (mermer, kömür, doğal gaz, petrol vs..) kullanılması için yapılan ve o rezervin kullanılmasıyla birlikte değer
yitirecek olan arama, hazırlık, geliştirme işleri için yapılan giderler bu grupta izlenir.
271 Arama Giderleri
272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri
273 Diğer Tükenmeye Tabi Varlıklar
278 Birikmiş Tükenme Payları (-)
279 Verilen Avanslar
ARAMA GİDERLERİ HESABI: Arama amacı ile yapılan ve bununla ilgili giderlerin izlendiği hesaptır. Bir maden yatağının
işletmeye elverişli olup olmadığının belirlenmesi ve giriş noktalarının saptanması için işletmeye geçmeden önce yapılan
arama giderleri ile petrol araştırması ile ilgili olarak arazinin yerden ve havadan (topografik, jeolojik ve jeofizik vb.) incelemesi ve gerekli işlem, deneyim ve jeolojik bilgi almak amacı ile yapılan sondaj giderleri gibi yapılan harcamaların izlendiği
hesaptır.
Arama faaliyetlerinin sonucunda üretilebilir cevher rezervi saptanamamışsa yapılan giderler zarar kaydedilir.
HAZIRLIK VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI: Açık işletmelerde, maden üstündeki örtüyü kaldırmak veya yeraltındaki
maden yataklarına girmek, bu yatakla yer üstü arasında genel kütlenin tüketilmesine kadar sürekli bir bağlantı kurmak ve
maden yataklarını üretime elverişli parçalara bölmek, gerek insanların gerekse araçların gidip gelme ve havalandırılmalarını
ve cevherin taşınmasını sağlamak amacıyla açılacak olan düşey, yatay ve eğilimli yol, mecra ve benzeri faaliyetlerin gerektirdiği giderlerle; petrol işlemlerinin kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım, nakliye, ikmal, malzeme vb. giderlerin izlendiği hesaptır.
BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI HESABI (-): Özel tükenmeye tabi varlıklar grubuna giren kalemler özelliklerine göre tükenme payı ayrılmak suretiyle itfa edilir ve tükenme payı maliyet ve gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir.
Örnek (KPSS 2002): Aşağıdaki hesaplardan hangisi, Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar arasında yer almaz ?
a) Birikmiş amortismanlar
b) Verilen avanslar
c) Arama giderleri
d) Hazırlık ve geliştirme giderleri
e) Diğer özel tükenmeye tabi varlıklar
Cevap ( A ): Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesap grubunda Birikmiş Amortismanlar yok, onunla aynı amaca hizmet eden
Birikmiş Tükenme Payları Hesabı vardır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
101
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
İşletmeler, maddi duran varlığını sigorta ettirdiği zaman; yangın, sel, deprem gibi doğal
afetler sonucunda sigorta tazminatı alır. Sigorta tazminatının duran varlığın net defter değerinden fazla veya eksik olma durumuna göre fark kâr veya zarar kaydedilir.
Örnek: İşletme 10.000 TL maliyetli, 3.000 TL birikmiş amortismanlı makinesi yanmıştır. Sigorta şirketi işletme lehine
6.700 TL sigorta tazminatı tahakkuk ettirdiğini bildirmiştir. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
-------------------------- / ----------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS
689 DİĞ. OL. DIŞI GİD. ZARAR. HS
253 TESİS MAKİNE VE CİH. HS
-------------------------- / -----------------------------
6.700
3.000
300
10.000
Sigorta şirketi 7.500 TL tazminat tahakkuk ettirseydi;
-------------------------- / ----------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS
253 TESİS MAKİNE VE CİH. HS
679 DİĞ. OL. DIŞI GEL. KAR. HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
7.500
3.000
10.000
500
102
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
 Bir yıl içerisinde (mali dönem içinde) ödenmesi gereken borçların izlendiği hesap sınıfıdır.
 Uzun vadeli borcun vadesi bilanço tarihi içinde ödenmek üzere bir yılın altına düşerse Kısa vadeli borçlara alınması gerekir.
30 Mali Borçlar
32 Ticari Borçlar
33 Diğer Borçlar
34 Alınan Avanslar
35 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hak Edişleri
36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler
37 Borç ve Gider Karşılıkları
38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
TMS 23’e göre “ Borçlanma maliyeti, borçlanmanın niteliğine ve yöntemine bakılmaksızın, oluştukları döneme gider
olarak tahakkuk ettirilir.” Bu bilgiden hareketle borçlanmadan dolayı ödenecek faiz ve vade farkları için 780 Finansman
Giderleri Hesabı borçlandırılır ve ilgili borç hesabına alacak kaydı yapılır.
Ancak, borçlanma giderlerinin dönem giderine yazılmasının tek istisnası “özellikli varlıklar”dır. Edinilmesi uzun zaman
alan stok ya da duran varlıklarla ilgili yapılan borçlanma giderleri ilgili varlığın maliyetine eklenir.
Özellikli Varlıklar: Amaçlanan kullanıma veya satışa hazır duruma getirilebilmesi zorunlu olarak uzun süreyi gerektiren
varlıklardır.
Örnek: İşletme, 10 Mayıs 2013 tarihinde 2 ay vadeli %18 KDV hariç 50.000 TL’lik ticari malı veresiye olarak satın
almıştır. Ticari malın bedelinde 2.000 TL’lik vade farkı dahildir.
-------------------------- / ----------------------------153 TİCARİ MALLAR HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
320 SATICILAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
48.000
9.000
2.000
50.000 X 0,18 = 9.000 TL KDV
59.000
Örnek: İşletme, yaptırdığı yeni depo binasının inşaatı devam etmektedir. 4 yıl içinde tamamlanacağı planlanan bina
için kullanılan yatırım kredisinin 6 aylık faizi olan 32.000 TL banka mevduat hesabından ödenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HS
102 BANKALAR HS.
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
32.000
32.000
103
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
30 MALİ BORÇLAR
 Kredi kurumlarına olan kısa vadeli borçlar (Banka ve Finans kuruluşları vs..)
 Kısa vadeli para ve sermaye piyasası araçları ile sağlanan krediler (Finansman Bonosu, Tahviller vs..)
 Vadesi bir yılın altına düşen mali borçların anapara taksit ve faizleri
300 Banka Kredileri
301 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar
302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-)
303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri
304 Tahvil Anapara Borç, Taksit ve Faizleri
305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler
306 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler
308 Menkul Kıymet İhraç Farkları (-)
309 Diğer Mali Borçlar
300 BANKA KREDİLERİ:
Banka, banker ve sigorta şirketlerinden sağlanan kısa vadeli borçların izlendiği pasif karakterli hesaptır.




Nakit Krediler
İskonto Kredisi (Borçlu aynı şehirde olan senedin kırdırılması)
İştira Kredisi (Borçlusu başka şehirde olan senedin kırdırılması)
Avans Kredisi
Borçlu Cari Hesap (B.c/h)
 Açık Kredi (Sadece tek bir imza ile alınan kredi)
 Kefalet Karşılığı Kredi
 Maddi Teminat Karşılığı Kredi
Nakit Olmayan Krediler
 Teminat / Kefalet Mektupları
(Teminat mektubu nakit gerektirmediği için banka faiz
almaz, komisyon alır. 770 Genel Yönetim Giderleri hs. da
dönem gideri olarak kaydedilir. Ayrıca Mektup Nazım Hesaplarda izlenir.)
Örnek: İşletme, belediyenin açtığı ihaleye katılabilmek için AKBANK Atatürk Şubesi’nden 5.000.000 TL tutarlı bir
teminat mektubu almış ve karşılığında aynı bankadaki mevduat hesabından 1.000 TL komisyon ödemiştir.
-------------------------- / ----------------------------900 BORÇLU NAZIM HESAP
- Teminat Mektubu
901 ALACAKLI NAZIM HESAP
- Teminat Mektubu
-------------------------- / ----------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
5.000.000
5.000.000
1.000
1.000
Örnek: İşletme, Akbank Atatürk Şubesi ile yapılan kredi sözleşmesi ile 5 adet toplamı 460.000 TL tutarlı müşteri
senedini teminat olarak vererek 400.000 TL limitli kredi hesabı açtırmıştır. Kredi tutarı aynı bankadaki mevduat hesabına aktarılmıştır.
DİKKAT: Eğer soruda banka mevduat hesabına aktarılmış bilgisi verilmeseydi, Kredinin banka tarafından açılmış olması
henüz kullanılmadığı için mali nitelik taşımaz ve muhasebe kaydı gerektirmezdi…
1. Senetlerin bankaya teminat olarak verilmesi durumunda;
-------------------------- / ----------------------------121 ALACAK SENETLERİ HS
- Teminattaki Senetler
121 ALACAK SENETLERİ HS
- Cüzdandaki Senetler
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
460.000
460.000
104
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. Kredinin onaylanıp banka mevduat hesabına aktarılması durumunda;
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HS
300 BANKA KREDİLERİ HS
-------------------------- / ----------------------------3.
400.000
400.000
Banka, dönemsel 3 aylık faizin yıllık %15 faiz oranı ile hesaba tahakkuk ettirdiğini bildirmesi durumunda;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
300 BANKA KREDİLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
15.000
400.000 X 0,15 X 3/12 = 15.000
15.000
4. Banka 60.000 TL tutarlı senedi, borçlusundan tahsil ettiğini ve işletmenin kredi borcundan düştüğünü bildirmesi durumunda;
-------------------------- / ----------------------------300 BANKA KREDİLERİ HS
121 ALACAK SENETLERİ HS
- Teminattaki Senetler
-------------------------- / -----------------------------
60.000
60.000
Örnek: İşletme, Akbank’tan aldığı 10.000 € kredinin kullanıldığı tarihteki kuru 1€= 1,6 TL dir. Vade sonunda banka
tarafından krediye işleyen faiz 2.000 € dur. İşleyen faiz ve anaparası aynı bankanın mevduat hesabından 1€ = 1,8 TL
kur üzerinden ödenmiştir.
1. Kredi kullanıldığında yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
300 BANKA KREDİLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
16.000
10.000 € X 1,6 = 16.000 TL
16.000
2. Kredinin geri ödeme tarihindeki kaydı;
-------------------------- / ----------------------------300 BANKA KREDİLERİ HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
16.000
5.600
Tahakkuk eden faiz 2.000 € X 1,18
= 3.600 TL
Kur farkı 10.000 € x (1,8 – 1,6) = 2.000 TL
21.600
--------------5.600
105
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, Akbank Atatürk Şubesinden 01 Kasım 2014 tarihinde 3 ay vadeli %15 faizle 80.000 TL kredi almıştır.
Faiz kredi ile birlikte mevduat hesabından ödenecektir.
1. 31 Aralık 2014 tarihinde yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?
Dönem Sonuna kadarki faizin hesaplanıp (Kasım – Aralık aylarına ait faiz) dönemin gideri olarak kaydedilmesi gerekir. (Dönemsellik Kavramı Gereği)
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / -----------------------------
2.000
80.000 x 0,15 x 2/12 = 2.000 TL
2.000
2. Vade bitiminde (31 Ocak 2015) yapılacak kayıt;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
300 BANKA KREDİLERİ HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
1.000
2.000
80.000
80.000 x 0,15 x 1/12 = 1.000 TL
83.000
Örnek (KPSS 2010): İşletme dönem sonu itibariyle tahakkuk eden kredi faiz tutarını hangi hesaba ve ne şekilde
kaydetmelidir?
a) Finansman Giderleri Hesabının borcuna
b) Banka Kredileri Hesabının borcuna
c) Gider Tahakkukları hesabının borcuna
d) Gelir Tahakkukları Hesabının alacağına
e) Bankalar hesabının borcuna
Cevap ( A): Döneme ait faiz dönem gideri olarak 780 Finansman Giderleri Hesabının borcuna kaydedilmelidir. Ayrıca henüz bu gider ödenmediği için bilanço hesabı olan 381 Gider Tahakkukları Hesabının da alacağında bir sonraki yıla aktarılmak üzere kaydedilmelidir.
Örnek: İşletme, 01.07.2013 tarihinde yıllık %20 faizle 4 yıl vadeli ve yılda bir anapara ve faiz ödemeli 400.000 TL kredi almıştır. Kredi onaylandığında bankadaki mevduat hesabına aktarılmıştır.
1. Kredinin mevduat hesabına alınması durumunda yapılacak kayıt;
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
400 BANKA KREDİLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
400.000
400.000
Lütfen unutmayalım ki, kredinin onaylanmış olması muhasebe kaydını gerektirmez. Kredi kullanıldığında yani nakit olarak alındığında, bir müşteri hesabına
havale edildiğinde ya da banka mevduat hesabına geçtiğinde mali olay gerçekleşmiş olur.
2. 2013 yılının sonunda döneme ilişkin faiz tahakkuk işlemi;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
40.000
400.000 x 0,20 x 6/12 = 40.000 TL
40.000
106
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
3. Yılsonunda anaparanın ¼ lük kısmı ve tahakkuk eden faizin ilgili hesaba alınması;
-------------------------- / ----------------------------400 BANKA KREDİLERİ HS
100.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
40.000
303 UZUN VADELİ KREDİLERİN
ANAPARA, TAKSİT VE FAİZLERİ HS
140.000
-------------------------- / -----------------------------
Anaparadan
: 400.000 ¼ = 100.000
Finansman Gideri:
40.000 TL
(2.soruda hesaplanan)
---------------140.000 TL
4. 01.07.2014 tarihinde bir yılı doldurduğu için anapara ve taksit ödemesi yapılacağından;
-------------------------- / ----------------------------303 UZUN VADELİ KREDİLERİN
ANAPARA, TAKSİT VE FAİZLERİ HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
140.000
40.000
ikinci 6 aylık süre için; 400.000 x 0,20 x 6/12 = 40.000 TL
180.000
304 TAHVİL, ANAPARA, BORÇ TAKSİT VE FAİZLERİ:
Tahviller çıkarıldığında 405 Çıkarılmış Tahviller Hesabı’nın alacağına kaydedilir. Vadesi bir yılın altına indiğinde bu hesaba aktarılır. Ayrıca bilanço tarihinde ödenmesi gereken tahvil faizleri de bu hesapta izlenir.
Örnek: İşletme 01.11.2014 tarihinde 2 yıl vadeli, 600.000 TL’lik, yılda bir %20 faiz ödemeli tahvil ihraç etmiştir.
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS
-------------------------- / -----------------------------
600.000
600.000
Yılsonunda (31 Aralık 2014) yapılması gereken kayıtlar;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / ----------------------------405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS
403 TAHVİL ANAPARA BORÇ
TAKSİT VE FAİZLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
20.000
Dönem faizi 600.000 x 0,20 x 2/12 = 20.000 TL
20.000
300.000
1 yıllık taksiti 600.000 / 2 yıl = 300.000 TL
300.000
İşletme 01.11.2015 tarihinde geri ödeme ile ilgili kaydında yapması gereken;
-------------------------- / ----------------------------403 TAHVİL ANAPARA BORÇ
TAKSİT VE FAİZLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
102 BANKALAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
300.000
20.000
100.000
420.000
107
600.000 X 0,20 X 10 /12 = 100.000 TL
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2009): İşletme 01.10.2005 tarihinde 3 yıl vadeli olarak çıkardığı 1.000.000 TL tutarındaki yıllık %18 faizli
tahvillerin vade sonu ödeme kaydı nasıl olmalıdır?
(İşletme finansal tablolarını üç aylık dönemler halinde düzenlemekte, faizler yıllık olarak ödenmektedir. Vergi dikkate alınmayacak, bir yıl 360 gün olarak alınacaktır)
İşletme üç aylık bilançolar düzenlediği için, her üç ayda bir 381 Gider Tahakkukları Hesabının alacağına ve 780 Finansman
Giderleri Hesabının borcuna o dönemin faizini kaydetmesi gerekecektir.
100.000 x 0,18 x 3/12 = 45.000 TL her üç ayda; -------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER THAKKUKLARI HS
-------------------------- / -----------------------------
45.000
45.000
Şeklinde muhasebeleştirilecektir. Vade sonunda yılda 4 defa üç ay olduğuna göre 4 x 45.000 = 180.000 TL 381 Gider Tahakkukları hesabında toplanan tutar olacak. Bu hesabın borçlandırılarak kapatılması ayrıca daha önceden 304 Hesabına
alınmış olan o yıla ait Tahvil tutarının ödeme kaydı yapılacaktır.
-------------------------- / ----------------------------403 TAHVİL ANAPARA BORÇ
TAKSİT VE FAİZLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
102 BANKALAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
1.000.000
180.000
1.180.000
305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR VE SENETLER:
İşletme kısa vadeli fon sağlamak amacıyla çıkardığı bono ve senetlerin (finansman bonosu gibi) izlendiği pasif hesaptır. Bu
hesabın kapsamına giren senetler ve bonolar İhraç edildiğinde nominal değeri üzerinden bu hesaba alacak kaydedilir,
tekrar ödendiğinde hesap borçlandırılarak kapatılır.
İşletmeler, yatırım amacıyla başka işletmelere ait senet ve bono satın aldıklarında 110 Özel Kesim Tahvil Senet ve Bonolar Hesabının borcunda izler. (Aktif karakterli hesap olup Menkul kıymetler hesap grubunda yer alıyordu.)
Senedi kendisi ihraç ettiği zaman 305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler Hesabının alacağında izler.
Örnek: İşletme 90 gün vadeli %30 yıllık faiz oranlı 200.000 TL’lik finansman nominal değerinden bonosu ihraç etmiştir. Satış tarihi 01 Haziran 2014. Vade bitiminde anapara ile birlikte faizde ödenecektir. (Gelir vergisi oranı %10
olarak alınacak)
İşletme mali tablolarını yıllık düzenlemektedir.
1. Finansman bonosu satıldığında yapılacak kayıt;
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
305 ÇIKARILMIŞ BONO VE SENETLER HS
-------------------------- / -----------------------------
200.000
200.000
2. Ödeme tarihi olan 30.08.2014 tarihinde yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------305 ÇIKARILMIŞ BONO VE SENETLER HS 200.000
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
15.000
102 BANKALAR HS
213.500
360 ÖDENECEK VERGİ VE FON. HS
1.500
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
108
200.000 X 0,30 X 3/12 = 15.000 TL faiz
15.000 % 10 = 1.500 TL stopaj (Gelir vergisi)
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Ayını soru için; İşletme mali tablolarını aylık düzenlemektedir.
İşletme 90 gün vadeli %30 yıllık faiz oranlı 200.000 TL’lik finansman nominal değerinden bonosu ihraç etmiştir. Satış tarihi 01 Haziran 2014. Vade bitiminde anapara ile birlikte faizde ödenecektir. (Gelir vergisi oranı %10 olarak alınacak)
1. Finansman bonosu satıldığında;
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
305 ÇIKARILMIŞ BONO VE SENETLER HS
-------------------------- / -----------------------------
200.000
200.000
2. 30 Haziran da yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / -----------------------------
5.000
5.000
200.000 X 0,30 X 1/12 = 5.000 TL
5.000
5.000
200.000 X 0,30 X 1/12 = 5.000 TL
3. 30 Temmuzda yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
-------------------------- / ----------------------------4. Ödeme tarihinde (30 Ağustos) yapılacak kayıt;
-------------------------- / ----------------------------305 ÇIKARILMIŞ BONO VE SENETLER HS 200.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI HS
10.000
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
5.000
102 BANKALAR HS
213.500
360 ÖDENECEK VERGİ VE FON. HS
1.500
-------------------------- / -----------------------------
200.000 X 0,30 X 1/12 = 5.000 TL faiz
15.000 % 10 = 1.500 TL stopaj (Gelir vergisi)
308 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARKLARI(-):
Nominal değerinin altında ihraç edilen tahvil, senet vb. diğer menkul kıymetlerin, nominal değer ile satış fiyatı arasındaki
farkın gelecek döneme ait olan kısmı bu hesabın borcunda izlenir. Vade sonunda 780 Finansman Giderleri Hesabına
devrederek kapanır.
Örnek: İşletme 3 yıl vadeli nominal değeri 1.000.000 TL olan yıllık faiz ödemeli ve faiz oranı %12 olan tahvilleri banka aracılığı ile 964.000 TL’ye 01.10.2014 tarihinde ihraç etmiştir.
1. Tahvil İhracına ilişkin yapılması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
308 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARKLARI HS
408 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARKLARI HS
405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
1.000.000 – 964.000 = 36.000 TL
964.000
3.000
33.000
1.000.000
109
36.000 / 36 ay x 3 ay = 3.000 TL (2014 yılına ait)
36.000 – 3.000 = 33.000 TL ( 2015 – 2016 yılları)
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. 2012 yılının dönem sonunda;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
3.000
308 MANKUL KIYMET İHRAÇ FARK.
3.000
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ
30.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI
30.000
-------------------------- / ----------------------------308 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARK. HS
12.000
408 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARK. HS
12.000
-------------------------- / -----------------------------
3 aylık faizi 1.000.000 x0,12 x 3/12= 30.000 TL
408 Menkul Kıymet İhraç farklarının bir yıllık kısmı
kısa vadeliye dönüşecek;
36.000 / 36 ay = 1.000 TL aylık x 12 ay = 12.000 TL
Örnek (KPSS 2006): Çıkarılan tahvillerin nominal bedelin altında ihraç edilmesi durumunda, nominal bedel ile ihraç
fiyatı arasındaki fark aşağıdaki hesaplardan hangisine ne şekilde kaydedilir?
a) Çıkarılmış Tahviller hesabının borcuna
b) Çıkarılmış Tahviller hesabının alacağına
c) Finansman Giderleri hesabının borcuna
d) Menkul kıymet ihraç farkı hesabının alacağına
e) Menkul kıymet ihraç farkı hesabının borcuna
Cevap ( E ):
-------------------------- / ----------------------------102 BANKALAR HESABI
308 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARKLARI HS
408 MENKUL KIYMET İHRAÇ FARKLARI HS
405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS
-------------------------- / -----------------------------
309 DİĞER MALİ BORÇLAR (-):
Mali borçlar hesap grubunda yukarıdaki hesaplarda kullanılamayan olaylar için örneğin, işletme adına alınmış olan kredi
kartlarının borçlarının izlendiği hesaptır.
Örnek: SEVA Ticaret İşletmesi kendi adına kredi kartı vardır. İşletmenin nakit ihtiyacını kredi kartından 8.000 TL
çekerek karşılamıştır.
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
8.000
309 DİĞER MALİ BORÇLAR HESABI
-------------------------- / -----------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
8.000
110
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
32 TİCARİ BORÇLAR
İşletmenin ticari ilişkileri nedeniyle doğan senetsiz (SATICILAR) ve senetli (BORÇ SENETLERİ) borçlarının izlendiği
hesap grubudur.
320 SATICILAR HESABI
321 BORÇ SENETLERİ HESABI
322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HESABI ( - )
329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HESABI
Örnek (2012 KPSS): İşletmenin aldığı depozito ve teminatlar hangi hesap grubunda izlenir?
a) Mali Borçlar
b) Ticari Borçlar
c) Diğer Borçlar
d) Alınan Avanslar
e) Borç ve Gider Karşılıkları
Cevap ( D )
Örnek: Dönem sonunda Satıcı müşteri Pakize PAK İşletmesi, işletmemizin cirosu üzerinden 3.000 TL indirim yaptığını bildirmiştir.
-------------------------- / ----------------------------320 SATICILAR HESABI
649 DİĞER OL. GEL. KÂR. HS
-------------------------- / -----------------------------
3.000
3.000
Bu yevmiye kaydında neden alış iskontosu kaydı yapılmadı diye düşünmüşsünüzdür. Çünkü biz Stoklar bölümünde alış
iskontosu kaydında Satılar Hesabı Borçlu Ticari Mallar hesabı alacaklı kaydı yapıyorduk.
Genel bir hesap üzerinden iskonto yapıldığından hangi mallardan ne kadar indirim yapıldığının hesaplanması çok güç olacaktır. Hatta yanlış olacağından 649 Diğer Olağan gelir Ve Kârlar hesabı kullanılarak Gelir Tablosunda Gelir Kalemi olarak
gösterilmiş olması Olağan gelir ve kârların doğru hesaplanmasını sağladığı gibi, Satıcılara Olan borcu azaltan Satıcılar Hesabına yapılan borç kaydı ile hesap düzenlenmiş olacaktır.
Örnek: Satıcı CTF işletmesine olan 25.000 $ borç, mali işlemin gerçekleştiği tarihte 1$=1,5 TL olarak işleme alınmıştır. Bilanço günündeki kur ise; 1$ = 1,9 TL dir. Buna göre dönem sonunda yapması gereken kayıt;
-------------------------- / ----------------------------780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
320 SATICILAR HS
-------------------------- / -----------------------------
10.000
25.000 $ x (1,9 – 1,5) = 10.000 TL
10.000
Örnek: İşletme tarafından imzalanan 10.000 € nominal değerli senet, 1€=2,3 kur ile kayıtlara alınmıştır. Dönem sonunda kur 1€= 2,2 TL olarak gerçekleşirse dönem sonunda yapılacak kayıt;
-------------------------- / ----------------------------321 BORÇ SENETLERİ HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
1.000
20.000 € x (2,3 – 2,2 ) = 10.000 TL
1.000
Verilen Çeklerin vadesi bir yıldan uzun ise özün önceliği kavramı gereği Senet olarak izlenir diye
, Vadesi bir yılın altına düşünce tekrar borç senetlerine alınır…
öğrenmiştik…
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
111
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2012): B işletmesi, C işletmesine olan 100.000 TL tutarındaki senetsiz borcuna karşılık ileri vadeli
105.000 TL tutarlı bir senet vermiştir.
Buna göre B işletmesi, bu olayla ilgili muhasebe kaydında;
I.
Alıcılar hesabı borçlu 100.000 TL
II.
Finansman Giderleri Hesabı borçlu 5.000 TL
III.
Alacak Senetleri Hesabı Borçlu 100.000 TL
IV.
Satıcılar Hesabı borçlu 100.000
V.
Borç Senetleri Hesabı alacaklı 105.000 TL
VI.
Alacak Senetleri Hesabı alacaklı 105.000 TL
Kayıtlardan hangileri yapılmalıdır?
a) I, II ve III
b) I, II ve V
c) I, IV ve VI
d) II, IV ve V
e) II, IV ve VI
Cevap ( D ): Borcun vadesi uzatıldığında ilave edilecek vade farkı (faiz) Finansman giderleri hesabının borcuna kaydedilir.
Senetsiz Borç = SATICILAR HS, Senetli borç = BORÇ SENETLERİ HS’nda izlenir.
-------------------------- / ----------------------------320 SATICILAR HESABI
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
321 BORÇ SENETLERİ. HS
-------------------------- / -----------------------------
100.000
5.000
105.000
Örnek (KPSS 2010): İşletmenin dönem sonu itibariyle borç senetleri için hesapladığı reeskont tutarı izleyen dönemde hangi hesaplara ve ne şekilde kaydedilir?
a) Borç Senetleri Hesabı Borç – Reeskont Faiz Gelirleri hesabı alacak
b) Borç Senetleri Reeskontu Hesabı Borç – Reeskont Faiz Gelirleri hesabı alacak
c) Borç Senetleri Hesabı Borç – Dönem Kâr yada Zarar hesabı alacak
d) Reeskont Faiz Giderleri Hesabı Borç – Borç Senetleri Reeskontu Hesabı alacak
e) Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı Borç - Borç Senetleri Reeskontu Hesabı alacak
Cevap ( D ): Dönem sonunda reeskont hesaplandığında (Senedin vadesi gelmeden dönem sonundaki indirimli değeri)
Borçlar kayıtlı değerinin altında görüneceğinden işletme için gelir olarak kaydedilir.
31 Aralık
-------------------------- / ----------------------------322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS
647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ HS
-------------------------- / ----------------------------İzleyen yıl içinde vadesinde nominal değeriyle ödeneceğinden bu defa geçen yıl gelir gösterilen bu yıl için gider gibi gösterilerek düzeltilmiş olur.
01 Ocak;
-------------------------- / ----------------------------657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ HS
322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS
-------------------------- / -----------------------------
326 ALINAN DEOPZİTO VE TEMİNATLAR:
 Nakit alınan Depozito ve Teminatla bu hesapta izlenir. Teminat olarak senet, emtia, menkul kıymet gibi değerler alınırsa Nazım Hesaplarda izlenir.
 Alınan depozito ve Teminatlar, sözleşme koşullarının ihlali nedeniyle geri verilmeyecek olursa 649 Diğer Olağan Gelir Ve Kârlar Hesabına yazılır
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
112
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, kap depozitosu olarak müşterisi Servet YEŞİL’ den 2.000 TL almıştır.
-------------------------- / ----------------------------100 KASA HESABI
2.000
326 ALINAN DEPOZİTO VE TEM. HS.
-------------------------- / -----------------------------
2.000
Kaplar geri alındığında 400 TL tutarındaki kabın hasarlı olduğu tespit edilerek Servet YEŞİL’ e 1.600 TL geri ödeme
yapmıştır.
-------------------------- / ----------------------------326 ALINAN DEPOZİTO VE TEM. HS.
2.000
100 KASA HESABI
256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR
-------------------------- / -----------------------------
1.600
400
Örnek: İşletme yönetim binasının doğal gaz panosun onarımı nedeniyle, oluşabilecek riskleri önlemek amacıyla 10
günlük sigorta yaptırmıştır. Sigorta şirketiyle yapılan sözleşmeye göre 200 TL’lik ödeme 10 günün sonunda olacaktır.
Sigorta yaptırıldığında;
-------------------------- / ----------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
200
200
Sigorta Bedeli Ödendiğinde;
-------------------------- / ----------------------------329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HESABI
100 KASA HESABI
-------------------------- / -----------------------------
200
200
33 DİĞER BORÇLAR
Herhangi bir ticari nedene dayanmadan meydana gelen ve en fazla bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlardır.
331 Ortaklara Borçlar
332 İştiraklere Borçlar
335 Personele Borçlar
336 Diğer Çeşitli Borçlar
337 Diğer Borç Senetleri Reeskontu(-)
Örnek: İşletmenin idari binasına ait elektrik faturasını ortak Pakize SARI tarafından şahsi kredi kartından nakit
avans çekerek ödenmiş. Tutar 2.500 TL dir.
-------------------------- / ----------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
2.500
2.500
Ortak Pakize Sarı tarafından ödenen elektrik faturasından doğan borç, 120 TL faiziyle birlikte nakden ödenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------331 ORTAKLARA BORÇLAR HS
2.500
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
120
100 KASA HESABI
2.620
-------------------------- / ----------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
113
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme, iştiraki olan BZK işletmesinden 1 ay vadeli 150.000 TL borç almış ve Borçlu cari hesabına yatırmıştır.
-------------------------- / ----------------------------300 BANKA KREDİLERİ HS
332 İŞTİRAKLERE BORÇLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
150.000
150.000
Vade sonunda BZK işletmesi faiziyle birlikte KDV hariç 152.500 TL faturayı işletmeye göndermiştir. (KDV %10) toplam tutar A/ch üzerinden havale ile ödenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------332 İŞTİRAKLERE BORÇLAR HS
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
102 BANKALAR HS
-------------------------- / -----------------------------
150.000
2.500
250
152.750
152.500 – 150.000 = 2.500 tl FAİZ
2.500 %10 = 250 KDV
Tahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş ücret, ikramiye, prim gibi borçlar 335 Personele Borçlar
Hesabı’nda izlenir.
Personel işten ayrıldığında, bu hesaptaki kalan tutar ödeninceye kadar 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı’na alınır.
Örnek: Nisan Ayına ait bir işçinin ücret bilgileri aşağıdaki gibidir;
Brüt Ücret:
2.000 TL
SSK İşveren Payı:
170 TL
SSK İşçi Payı:
130 TL
Gelir vergisi
150 TL
Damga vergisi:
50 TL
Yolluk Avansı:
200 TL
Buna göre yapılacak ücret tahakkuk kaydı;
-------------------------- / ----------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
2.170
196 PERSONEL AVANSLARI HS
335 PERSONELE BORÇLAR HS
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLARHS
361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK
KESİNTİLERİ HS
-------------------------- / -----------------------------
200
1.470
200
300
Örnek (KPSS 2009):
Yukarıdaki ücret bordrosu kaydında yanlış kullanılan hesap hangisidir?
a) Genel yönetim giderleri
b) Personel avansları
c) Personele borçlar
d) Ödenecek vergi ve fonlar
e) Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri
Cevap ( B ): Önceki soruda verilen yevmiye maddesi gibi yapılmalıydı
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
114
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2011): İşletmenin borçlu olduğu bir çalışanının işletmeden ayrılması halinde, bu borçla ilgili olarak
yapılması gereken kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Personele Borçlar Hesabı alacaklı
b) Diğer Ticari Borçlar Hesabı alacaklı
c) Diğer Ticari Borçlar Hesabı borçlu
d) Ödenecek Diğer Yükümlülükler Hesabı alacaklı
e) Diğer Çeşitli Borçlar Alacaklı
Cevap ( E ): Personel işten ayrıldığında ondan olan alacak da, borç da Personel ismi içeren bir hesapta takip edilemez.
Dışarıdan biri olacağından alacaklar 136 Diğer Çeşitli alacaklar Hesabının borcuna; borçlar ise 336 Diğer Çeşitli Borçlar
Hesabının alacağına aktarılır.
İşten ayrılan personelden alacak olduğunda;
-------------------------- / ----------------------------136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS
135 PERSONELDEN ALACAKLAR HS
-------------------------- / -----------------------------
İşten ayrılan personele borç olduğunda;
-------------------------- / ----------------------------335 PERSONELE BORÇLAR HESABI
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR
-------------------------- / -----------------------------
Örnek: İşletmenin muhasebesini, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir aylık KDV hariç1.100 TL ücret karşılığında tutmaktadır. Muhasebeci ücret ve %18 KDV ‘sini de kapsayan, serbest meslek makbuzunu düzenleyerek işletmeye
vermiştir. Muhasebe ücreti %20 Gelir vergisi kesintisi yapıldıktan sonra nakden ödenmiştir.
-------------------------- / ----------------------------770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS
1.100
191 İNDİRİLECEK KDV HS
198
100 KASA HS
1.078
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS
160
1.100 X 0,18 = 198 TL KDV
1.100 x 0,20 = 220 TL Gelir vergisi kesintisi (stopaj)
-------------------------- / -----------------------------
Ödenmesi geciken veya bir yıldan daha kısa süre için ertelenen veya takside bağlanan sosyal güvenlik primleri
veya vergi borçları 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabına
aktarılır.
Örnek: İşletme 20.000 TL’lik birikmiş sigorta primi borcunu, kurumla yapılan anlaşma sonucu 5 ay taksitlendirmiştir. Yapılacak kayıt;
----------------------------------- / ---------------------------------381 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HS.
20.000
- SSK Primleri
368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ VEYA
TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HS.
----------------------------------- / ----------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
115
20.000
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI
Bilanço tarihinde belirgin olarak ortaya çıkan ancak tutarı kesinleşmemiş veya tutarı bilinmekle birlikte ne zaman tahakkuk
edeceği belli olmayan kısa vadeli borçlar ve giderler için ayrılan karşılıkların izlendiği hesap grubudur.
Bu grupta yer alan karşılık hesapları aktifi düzenleyici değildir bundan dolayı aktifle ilgisiz karşılıklar olarak da adlandırılır. Normalde karşılık ayrıldığında Karşılık Giderleri Hesabı borçlu, ilgili …… karşılığı Hs için alacak kaydedilir
ancak bu hesaplar için karşılık ayrıldığında borçlandırılan hesaplar Genel Yönetim Giderleri, Genel Üretim Giderleri Hs.’ları
olur.
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler Karşılıkları
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-)
372 Kıdem Tazminatları Karşılığı
373 Maliyet gider Karşılığı
379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları
Dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ile diğer vergi ve kesintileri, fonlar ve benzeri diğer yükümlülükler karşılıkları 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabında izlenir. Şahıs işletmelerinde
(Kollektif ve Adi komandit, Adi şirketler) vergi yükümlüsü işletme ortakları olduğu için bu hesabı kullanmazlar.
Örnek: Pak Ltd. Şti.’nin dönem kârı 100.000 TL olup 2014 yılı dönem kârı üzerinden 26.000 TL kurumlar vergisi hesaplamıştır. Yıl içerisinde ödemiş olduğu peşin vergiler toplamı 12.000 TL’dir.
1. Yılsonu itibariyle hesaplanan vergi için karşılık ayrılması;
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI HS
370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI HS
------------------------------------------------ / -----------------------------------------------
26.000
2. Yıl içersinde peşin ödenmiş verginin yılsonunda ilgili hesaba aktarılması;
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------371 DÖNEM KÂRININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ HS
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HESABI
------------------------------------------------ / -----------------------------------------------
12.000
3. Dönem Kârının netleştirilmesi;
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI HS
691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI HS
692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI HS
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------4. Dönem net kârının bilanço hesabına aktarılması;
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI HS
590 DÖNEM NET KÂRI HS
------------------------------------------------ / -----------------------------------------------
26.000
12.000
100.000
26.000
74.000
74.000
74.000
5. İşletme 10.04.2015 tarihinde beyanname vererek kurumlar vergisini tahakkuk ettirmiştir. 2014 yılı içerisinde
peşin ödenen 12.000 TL vergi, ödenecek vergiden mahsup ediliyor;
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI HS
26.000
371 DÖNEM KÂRININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ HS
12.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI
14.000
------------------------------------------------ / ----------------------------------------------Örnek(2008 TCZB Müfettiş Yardımcılığı): İşletme dönem sonunda hesaplamış olduğu vergi nedeniyle izleyen dönemde beyanname verdiğinde, aşağıdaki hesaplardan hangisine borç kaydı yapmalıdır?
a) 370 Dönem karı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılıkları
b) 691 Dönem karı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılıkları
c) 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar
d) 360 Ödenecek vergi ve fonlar
e) 371 Dönem karının peşin ödenen vergi ve diğer yükümlülükleri
Cevap ( A): Yukarıda açıklandığı için sadece cevabını yazıyorum.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
116
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2004): İşletme 2003 yılı içinde, Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar Hesabına 57.000 TL tutarında kayıt yapmıştır.
Bu tutarla ilgili olarak dönem sonunda hangi hesaba ve ne şekilde kayıt yapılmalıdır?
a) Diğer Borç ve Gider Karşılıkları hesabının alacağına
b) Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri hesabının alacağına
c) Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri hesabının borcuna
d) Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesabının borcuna
e) Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabının borcuna
Kıdem Tazminatı: İş kanunu gereğince, işten ayrılan ya da emekli olan personele ödenmesi gereken tazminat tutarıdır. Tek bir dönem gider yerine ileride ödenecek tutarın her yıla gider olarak kaydedilmesi uygun görülmüştür. Bunun içinde
karşılık kaydı yapılır.
Ancak Mevcut vergi kanunları ayrılan bu karşılıkları kanunen kabul edilmeyen gider olarak kabul etmiş ve sadece tazminatın ödendiği yıl vergiden düşürülmesini öngörmüştür. Dolayısıyla ayrılan karşılıkların ayrıca Nazım hesaplarda izlenmesi
gerekir.
Kıdem tazminatı hesaplanan personel üretim biriminde çalışıyorsa 730 Genel Üretim Giderleri hesabı, Pazarlama Biriminde çalışıyorsa 760 Pazarlama ve Satış Dağıtım Giderleri Hesabı, İdari binada çalışıyorsa 770 Genel Yönetim Giderleri
Hesabı, borçlandırılırken 472 Kıdem Tazminatları Hesabına alacak kaydedilir.
Yılsonunda hesaplanan Kıdem tazminatı
--------------------------------- / --------------------------------730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HS
XX
472 KIDEM TAZMİNATLARI HS
--------------------------------- / ---------------------------------
İşçi işten izleyen yıl çıkarılacak ise yılsonunda;
--------------------------------- / --------------------------------472 KIDEM TAZMİNATLARI HS
XX
372 KIDEM TAZMİNATLARI HS
--------------------------------- / ---------------------------------
İşçi işten çıkarılıp tazminatı ödendiğinde;
--------------------------------- / --------------------------------372 KIDEM TAZMİNATLARI HS
XX
100 KASA HS
--------------------------------- / ---------------------------------
XX
XX
xx
Örnek(2007 KPSS): Aşağıdakilerden hangisi varlık hesaplarıyla ilgili bir karşılık hesabı değildir?
a) Stok değer düşüklüğü karşılığı
b) Kıdem tazminatları karşılığı
c) Menkul kıymet değer düşüklüğü karşılığı
d) Şüpheli ticari alacakları karşılığı
e) Şüpheli diğer alacaklar karşılığı
Cevap (B): Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabının kodları 472 ve 372. Yani pasif bir hesap. Varlık hesapları Aktif hesaplardır.
Aylık maliyetlerin saptanmasında, gelecek aylarda kesin tahakkuku yapılacak giderlerle aylık maliyetlere pay verilmesinde, tamir – bakım, ikramiyeler, finansman giderleri ve benzeri giderlere ilişkin tahmini
gider karşılıkları 373 Maliyet gider Karşılığı hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
117
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletmenin üretim yaptığı atölyedeki elektrik sayacının nisan ayı sonunda işletme teknisyeni tarafından okunarak nisan ayı için 8.000 TL elektrik tüketmiş olduğunu tespit ediyor;
------------------------------------- / ------------------------------------730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI
8.000
373 MALİYET GİDER KARŞILIĞI HESABI
8.000
------------------------------------- / ------------------------------------İşletmenin, Elektrik işletmesi görevlisince 10 Mayıs tarihinde bırakılan elektrik faturasında %18 KDV dâhil 10.620 TL
elektrik borcu bulunmaktadır.
------------------------------------- / ------------------------------------373 MALİYET GİDER KARŞILIĞI HESABI
8.000
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HS
1.000 (Eksik yükleme farkı GÜG’e eklenmiş olur)
191 İNDİRİLECEK KDV HS
1.620
320 SATICILAR HS
10.620
------------------------------------- / ------------------------------------Örnek(KPSS 2003): Aylık maliyetlere yüklenen tahmini gider karşılıkları aşağıdaki hesaplardan hangisinde kaydedilir?
a) Gider tahakkukları
b) Özel maliyetler
c) Maliyet gider karşılığı
d) Diğer borç ve gider karşılıkları
e) Karşılık giderleri
Cevap ( C ):
------------------------------------- / ------------------------------------730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI
373 MALİYET GİDER KARŞILIĞI HESABI
------------------------------------- / -------------------------------------
8.000
8.000
Örnek(KPSS 2005): İşletmede sayaç okumak suretiyle Nisan ayı doğalgaz tüketim bedeli 520 TL olarak belirlenmiş
ve kayıtlara alınmıştır.
Yapılan kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Maliyet Gider Karşılığı hesabı alacaklı
b) Genel Yönetim Giderleri hesabı alacaklı
c) Gider Tahakkukları hesabı alacaklı
d) Gider Tahakkukları hesabı borçlu
e) Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı borçlu
Cevap ( A ):
------------------------------------- / ------------------------------------730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI
373 MALİYET GİDER KARŞILIĞI HESABI
------------------------------------- / -------------------------------------
8.000
8.000
Örnek ( KPSS 2009): Bir işletmede Aralık ayı sonu itibariyle fabrika binasının elektrik tüketim bedeli tahmini olarak
hesaplara alınmıştır.
Buna göre tahmin edilen yüksek tutarda fatura geldiğinde yapılacak kayıtta aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Genel yönetim Giderleri hesabı borçlu
b) Genel Üretim Giderleri hesabı alacaklı
c) Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı alacaklı
d) Gider Tahakkukları hesabı borçlu
e) İndirilecek KDV hesabı borçlu
Cevap ( E ): Fabrika binası demiş olması Genel Üretim Giderleri hesabının kullanılacağını gösterir.
------------------------------------- / ------------------------------------373 MALİYET GİDER KARŞILIĞI HESABI
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HS
191 İNDİRİLECEK KDV HS
320 SATICILAR HS
------------------------------------- / ------------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
118
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2003): İşletme aleyhine açılan ve bilanço tarihi itibariyle devam eden tazminat davası için ayrılan karşılık hangi hesaba ve ne şekilde kaydedilmelidir?
a) Karşılık Giderleri hesabının borcuna
b) Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabının borcuna
c) Gelecek Aylara Ait Giderler hesabının borcuna
d) Diğer Borç ve Gider Karşılıkları hesabının alacağına
e) Diğer Olağanüstü Gider ve Zararlar hesabının alacağına
Teşvikli yatırım mallarının iptalinden doğan ve ertelenen KDV ve ihraç kaydıyla satış nedeniyle ertelenen ve terkin
(iptal) edilecek KDV işlemleri için 392 Diğer KDV hesabı kullanılır
Örnek: XDF İşletmesi yatırım amacıyla %18 KDV dahil 118.000 TL bedel karşılığında çek düzenleyerek vermiştir.
------------------------------------ / --------------------------------253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
100.000
192 Diğer KDV hesabı
18.000
103 Verilen Çekler Hesabı
100.000
392 Diğer KDV Hesabı
18.000
------------------------------------ / ---------------------------------
Yatırım gerçekleşmiş ve KDV terkini yapılmıştır;
Yatırım gerçekleşmediği taktirde erteleme sona
erdiğinde;
--------------------------- / ------------------------------191 İndirilecek KDV hesabı
18.000
192 Diğer KDV hesabı
18.000
---------------------------- / ------------------------------392 Diğer KDV Hs
18.000
391 Hesaplanan KDV Hs
18.000
--------------------------- / ------------------------------392 Diğer KDV hesabı
18.000
192 Diğer KDV hesabı
18.000
---------------------------- / -------------------------------
---------------------------- / -------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
119
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
ÖZKAYNAKLAR
50 Ödenmiş Sermaye
52 Sermaye Yedekleri
54 Kâr Yedekleri
57 Geçmiş Yıllar Kârları
58 Geçmiş Yıllar Zararları
59 Dönem Net Kârı (Zararı)
50 ÖDENMİŞ SERMAYE: Şirket ortaklarının taahhüt ettiği sermaye ile taahhütlerinin yerine getirilmiş kısmının farkıdır. Bu
grupta 500 Sermaye Hesabı ile 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı ( - ) yer alır.
1. Şirket ortakları Sermaye Taahhüt ettiğinde;
---------------------------- / -------------------------501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS
10.000
- Ortak A 5.000
- Ortak B 3.000
- Ortak C 2.000
500 SERMAYE HESABI
10.000
- Ortak A 5.000
- Ortak B 3.000
- Ortak C 2.000
---------------------------- / --------------------------
2. Taahhüt yerine getirildiğinde;
---------------------------- / -------------------------100 KASA HS
3.000
102 BANKALAR HS
4.000
153 TİCARİ MALLAR HS
1.000
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 2.000
- Ortak C’nin taahhütten alacak 2.000 TL
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS
- Ortak A 3.000
- Ortak B 5.000
- Ortak C 2.000
---------------------------- / --------------------------
10.000
Örnek(KPSS 2009): T AŞ sermayesini 500.000 TL den 900.000 TL ye artırma kararı almış ve yasal işlemleri tamamlamıştır.
Bu işleme ait kayıt aşağıdakilerden hangisidir?
A) ------------------------------- / -----------------------------ORTAKLARDAN ALACAKLAR
400.000
SERMAYE
400.000
B) ------------------------------- / -----------------------------ÖDENMEMİŞ SERMAYE
400.000
ORTAKLARA BORÇLAR
500.000
SERMAYE
900.000
C) ------------------------------- / -----------------------------BANKALAR
400.000
SERMAYE
400.000
D) ------------------------------- / -----------------------------SERMAYE
500.000
ÖDENMEMİŞ SERMAYE
400.000
SERMAYE
900.000
E) ------------------------------- / -----------------------------ÖDENMEMİŞ SERMAYE
400.000
SERMAYE
400.000
------------------------------- / -----------------------------Cevap ( E ): Sermaye artırma kararı alındığında, ortakların artırmak üzere taahhüt ettikleri sermaye miktarı kadar sermaye
taahhüt kaydı yapılır.
Sermaye Taahhüt kaydı;
------------------------------- / -----------------------------ÖDENMEMİŞ SERMAYE
SERMAYE
------------------------------- / ------------------------------.
Şeklinde yapılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
120
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): İşletmede sermaye taahhüdü yerine getirildiğinde hangi hesaba, ne şekilde kayıt yapılmalıdır?
a) Sermaye hesabının borcuna
b) Sermaye hesabının alacağına
c) Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna
d) Ödenmemiş Sermaye hesabının alacağına
e) Ortaklardan Alacaklar hesabının borcuna
Cevap ( D ): Sermaye taahhüdü yerine getirildiğinde;
------------------------------- / -----------------------------KASA HESABI
ÖDENMEMİŞ SERMAYE
------------------------------- / ------------------------------. Şeklinde kayıt yapılmalıdır. Yani borçlandırılan Ödenmemiş sermaye hesabı alacaklandırılarak kapatılırken, nakitse kasa hesabı, başka bir varlık ile yapılmışsa ilgili hesaplar borçlandırılarak muhasebeleştirilmelidir.
52 SERMAYE YEDEKLERİ: İşletme sermaye yapısını güçlü tutmak amacıyla, özkaynaklarını, faaliyetleri sonucunda ortaya
çıkan kârın dışındaki etkenlerle de artırabilir.
Bu grupta bulunan hesaplar;
520 Hisse Senedi İhraç Primleri
521 Hisse Senedi İptal kârları
522 MDV Yeniden Değerleme Artışları
523 İştirakler Yeniden Değerleme artışları
524 Maliyet Artışları Fonu
529 Diğer Sermaye Yedekleri
Yeniden değerleme artışlarıyla
ilgili iki hesap enflasyon düzeltmesi uygulaması ile kullanım alanı kalmamıştır.
Örnek (KPSS 2004): Aşağıdaki hesaplardan hangisi sermaye yedekleri arasında yer alır?
a) Özel fonlar
b) Yasal yedekler
c) Olağanüstü yedekler
d) Statü yedekleri
e) Hisse senedi ihraç primleri
Cevap ( E): Hisse senedi ihraç primleri Sermaye yedeklerindendir. Genel itibariyle birkaç istisna dışında Kâr yedeklerinin
isimleri kısa, Sermaye Yedeklerinin isimleri ise uzundur.
520 HİSSE SENETLERİ İHRAÇ PRİMLERİ:
Sermaye artırımına giden anonim şirketler, çıkardıkları hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir bedelle sattıklarında nominal değer ile satış değeri arasındaki fark TTK ya göre yedek akçe kabul edilerek bu hesaba kaydedilir.
Hisse senetleri TTK’na göre nominal değerinin üstünde satılabilir ancak altında satılamazlar
Örnek(KPSS 2007): Bir anonim şirket, sermayesini 500.000 TL’den 2.000.000 TL’ye çıkarma kararı almış ve yasal
işlemleri tamamlayarak hisse senetlerinin tamamını nominal değerinin %5 fazlasına banka aracılığıyla satmıştır.
Anonim şirketin bu işlem nedeniyle yapması gereken kayıt nasıl olmalıdır?
1. Sermaye taahhüt edildiğinde;
------------------------------------- / ------------------------------------501 ÖDENEMEMİŞ SERMAYE HESABI
1.500.000
500 SERMAYE HESABI
1.5000
------------------------------------- / ------------------------------------2.
------------------------------------- / ------------------------------------102 BANKALAR HESABI
1.575.000
501 ÖDENEMEMİŞ SERMAYE HESABI
1.500.000
520 HİSSE SENETLERİ İHRAÇ PRİMLERİ HESABI
75.000
------------------------------------- / ------------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
121
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2009): Sermayesini 1.000.000 TL artıran bir işletme, hisse senetlerini banka aracılığıyla 1.120.000
TL’ye satmıştır. (Bankaya komisyon ödenmemiştir.) Buna göre bu işlemlerde aşağıdaki hesaplardan hangisinin
kullanımı yanlıştır?
a) Ödenmemiş sermaye hesabı alacaklı
b) Bankalar hesabı borçlu
c) Hisse senetleri ihraç primleri hesabı alacaklı
d) Menkul kıymet satış kârları hesabı alacaklı
e) Sermaye hesabı alacaklı
Cevap ( D ): Menkul kıymet satış kârları hesabı, menkul kıymetler hesap grubundaki menkul varlıkların kârlı satışında kullanılır.
521 HİSSE SENEDİ İPTAL KÂRLARI:
Anonim şirketlerde taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortak olduğunda bu ortağın hisse senetleri TTK gereğince iptal
edilir ve yerine yeni ortak alınır. Yeni ortak alınırken iptal edilen hisse senetlerinden daha fazla bedel ile hisse senedi
satışı gerçekleşirse aradaki fark bu hesapta izlenir.
Nominal değerinin üzerinde satış gerçekleştiğinde bu fark eski ortağın ödediği tutar ile karşılaştırılır. Farkın artan kısmı bu
hesapta izlenir.
Örnek: CEVİL A.Ş. Sermaye taahhüt borcunu yerine getirmeyen ortağın ortaklık hisse senetlerinin 5.000 TL lik kısmını iptal etmiş, yenilerini 5.400 TL ye Akbank Atatürk Şubesi aracılığı ile satmıştır. Satış sonrasında tutar mevduat
hesabına aktarılmıştır.
------------------------------------- / ------------------------------------102 BANKALAR HESABI
5.400
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HESABI
521 HİSSE SENETLERİ İPTAL KÂRLARI HS
------------------------------------- / -------------------------------------
5.000
400
522 MADDİ DURAN VARLIK YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLAR:
Yeniden değerleme enflasyon düzeltmesi ile yürürlükten kaldırılmış olsa da bilançoda geçmiş dönemlerden kalan yeniden
değerleme artışı olabileceği için muhasebeleştirilmesini bilmemizde fayda vardır.
Örnek: İşletme maddi duran varlıklarındaki yeniden değerleme artışı olarak daha önceden kayıtlara aldığı 20.000
TL’nin 10.000 TL sini sermayeye ekleme kararı almıştır. Yapılması gereken yevmiye kaydı;
------------------------------------- / ------------------------------------522 MADDİ DURAN VARLIKLARIN YENİDEN
DEĞERLEME ARTIŞLARI HESABI
10.000
500 SERMAYE HESABI
10.000
------------------------------------- / ------------------------------------523 İŞTİRAKLER YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI:
İşletmenin iştirakleri ile bağlı ortaklıkları bünyesinde yapılan yeniden değerleme artışları nedeniyle oluşan değer
artışlarının sermaye eklenmesi durumunda bu hesabın kullanılması gerekecektir.
Örnek: İşletmenin bağlı ortak durumunda olan CAV A.Ş. yeniden değerleme artışlarının sermayeye eklenmesi karşılığında çıkardığı hisse senetlerinden 6.000 TL lik kısmı işletmeye bedelsiz olarak verilmiştir.
------------------------------------- / ------------------------------------245 BAĞLI ORTAKLIKLAR HESABI
6.000
523 İŞTİRAKLERİN YENİDEN DEĞERLEME
ARTIŞLARI HESABI
------------------------------------- / -------------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
122
6.000
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: BEDCAL A.Ş. kayıtlı değeri 100.000 TL olan, hisse senetlerinin %40’ına sahip olduğu ve yeniden değerleme
değer artışı 20.000 TL olan Fındık A.Ş. ‘e ait hisse senetlerini 110.000 TL’ye satmıştır. Yapılacak yevmiye kaydı;
------------------------------------- / ------------------------------------102 BANKALAR HESABI
110.000
523 İŞTİRAKLERİN YENİDEN DEĞ. ARTIŞLARI HS
20.000
242 İŞTİRAKLER HESABI
100.000
679 DİĞ. OL. DIŞI GEL. KÂRLAR HS
30.000
------------------------------------- / ------------------------------------54 KAR YEDEKLERİ:
Şirket ana sözleşmesi, T.T.K ve şirket genel kurulunun aldığı kararlar nedeniyle dağıtılmamış veya işletmede bırakılmış
kârlar bu grupta izlenir. Geçmiş yılların kârlarından (570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı) ayrılır.
--------------------------- / ----------------------------570 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI
540 YASAL YEDEKLER
541 STATÜ YEDEKLERİ
542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER
---------------------------/ ----------------------------540 YASAL YEDEKLER: T.T.K gereği ayrılan; I. Tertip Yedek Akçe (Her yıl safi kârın 1/20’nin ödenmiş esas sermayenin
1/5’ni buluncaya kadar ayrılması zorunludur) ve II. Tertip Yedek Akçe ( Ortaklara ve kârdan pay alan diğer kişilere dağıtılması karar verilen kârın %10’u kadar yedek ayrılır)
541 STATÜ YEDEKLERİ: Şirket Ana sözleşmesi gereği ayrılan yedeklerdir.
542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER: Yönetim kurulu teklifi ve genel kurul kararı ile ayrılan yedeklerdir.
548 DİĞER KÂR YEDEKLERİ: Bu hesap, yukarıda sayılanlar dışında kalan ve özellikle kendi bölümlerinde tanımlanmış
olan ve kârdan ayrılan yedeklerin izlendiği hesaptır. Özel bir amacı gerçekleştirmek amacıyla ayrılan yedekler bu hesapta
izlenir.
549 ÖZEL FONLAR: Yenilemek amacıyla satılan Maddi Duran Varlıklar (MDV), net aktif değerinin üzerinde satıldığında
fark 3 yıl boyunca bu hesapta bekletilebilir.
Örnek(KPSS 2005): Aşağıdakilerden hangisi bir kâr yedeği hesabı değildir?
a) Olağanüstü yedekler
b) Maddi duran varlık yeniden değerleme artışları
c) Özel fonlar
d) Statü yedekleri
e) Yasal yedekler
Cevap ( B): MDV Yeniden Değerleme artışı sermaye yedeğidir. ( Birkaç istisna dışında genellikle Adı uzun olanlar Sermaye
yedekleri, Adı kısa olanlar Kâr yedekleri)
Örnek (KPSS 2012): Aşağıdakilerden hangisi, kâr yedekleri arasında yer alır?
a) Özel fonlar
b) Hisse senetleri iptal kârları
c) Hisse senetleri ihraç primleri
d) İştirakler yeniden değerleme artışları
e) Sermaye düzeltmesi olumlu farkları
Cevap ( A ): Özel fonlar kâr yedeklerindendir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
123
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletme genel kurulu 20.04.2013 tarihinde 2012 yılının 40.000 TL’lik net kârının aşağıdaki şekilde dağıtılması
kararı almışlardır.
I.Tetip Yedek Akçe
II Tertip Yedek Akçe
Ana sözleşme gereğince ayrılan Yedek
Ortaklara Dağıtılacak Temettü
Olağanüstü Yedek Akçe
: 2.500 TL
: 3.000 TL
: 4.000 TL
: 30.000 TL
: 500 TL
Kâr dağıtımına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı;
------------------------------------- / ------------------------------------570 GEÇMİŞ TILLAR KÂRLARI HS
40.000
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS
30.000
540 YASAL YEDEKLER HS
5.500
541 STATÜ YEDEKLERİ HS
4.000
542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER HS
500
------------------------------------- / -------------------------------------
Örnek: İşletme 10.05.2014 tarihinde 8.000 TL birikmiş amortismanlı 35.000 TL maliyet bedelli taşıtını yenilemek
amacıyla KDV dâhil 35.400 TL ye nakit karşılığı satmıştır.
1. Taşıt satıldığında;
İşletmenin taşıtının net aktif değeri = Maliyet bedeli – Birikmiş amortismanı
= 35.000 – 8.000
= 27.000 TL
KDV’siz Satış Değeri = 35.400 ÷ 1,18 = 30.000 TL
27.000 TL net değeri olan taşıt 30.000 TL ye satılarak 3.000 TL kâr elde edilmiştir. Soruda yenileme amacı için demeseydi
kâr olarak kaydedilecekti. Yenilemek amacıyla diye belirtildiği için Yenileme Fonu olarak 549 Özel Fonlar Hesabına kaydedilmesi gerekir.
------------------------------------- / ------------------------------------100 KASA HESABI
35.400
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
8.000
254 TAŞITLAR HESABI
35.000
391 HESAPLANAN KDV HESABI
5.400
549 ÖZEL FONLAR HESABI
3.000
------------------------------------- / ------------------------------------2. İşletme 05.06.2014 tarihinde tamamı peşin KDV hariç 50.000 TL ye yeni bir taşıt satın aldığında;
------------------------------------- / ------------------------------------254 TAŞITLAR HESABI
50.000
191 İNDİRİLECEK KDV
9.000
100 KASA HESABI
59.000
------------------------------------- / ------------------------------------3. İlk yıl ayrılan amortisman payının yenileme fonundan karşılanması (Amortisman oranı %20);
------------------------------------- / ------------------------------------549 ÖZEL FONLAR HESABI
3.000
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI
7.000
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
------------------------------------- / -------------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
124
50.000 X 0,20 = 10.000 TL yapar
ancak 3.000 TL’si özel fonlardan düşülür.
10.000
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MALİYET MUHASEBESİ
Maliyet Muhasebesi: Bir işletmede üretilen mamul ve hizmetlerin maliyetlerinin, hangi giderlerden oluştuğunu belirleyen, maliyet unsurlarını, tür, çeşit ve fonksiyonları bakımından kaydeden ve maliyet kontrolüne yardımcı olan
muhasebe dalıdır.
Maliyet Muhasebesinde Temel Kavramlar:
 Maliyet: Bir ekonomik değeri elde etmek için yapılan harcamalar ve katlanılan fedakârlıklar toplamıdır.
 Maliyet Gideri: Üretim amacıyla varlık tüketimidir. Üretilen mamulün satıldığı noktadır.
 Harcama: Herhangi bir amaç için yapılan ödeme ya da ödeme taahhüdü, parasal transferdir.
 Gider: Gelir elde etmek amacıyla tüketilmiş, kullanılmış maliyetlerdir.
 Hâsılat: Ana faaliyet konusu işlemlerden ya da ana faaliyet konusu dışı faiz, kira gibi gelirlerin brüt tutarıdır.
 Zarar: Varlıkların karşılıksız tükenmesidir. (doğal afet nedeniyle satış değerinin kalmaması gibi)
 Dönem Gideri: Üretimle doğrudan ilişkilendirilemeyen, dönem sonunda 690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabına
devreden gider türüdür.
7/A seçeneğinde giderler defteri kebirde fonksiyon esasına göre, 7/B seçeneğinde ise çeşit esasına göre belirlenmiştir.
Ek finansal tablo düzenleme zorunda olmayan ve Maliye Bakanlığının belirlenmiş aktif büyüklüğünü ve satış hâsılatını aşmayan küçük ticaret işletmeler ile hizmet ve üretim işletmeleri 7/B seçeneğini uygulayabilirler. Diğer işletmeler zorunlu olarak 7/A seçeneğini uygulamaktadır.
7/A (Fonksiyonel)
Genellikle İmalat ve büyük işletmeler kullanır
71. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Giderleri
710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı
711 DIMM Giderleri Yansıtma Hesabı
712 DIMM Fiyat Farkları Hesabı
713 DIMM Miktar Farkları
72. Direkt İşçilik Giderleri
720 Direkt İşçilik Giderleri
721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı
722 Direkt İşçilik Ücret Farkları
723 Direkt İşçilik Süre (zaman) Farkı
73. Genel Üretim Giderleri
730 Genel Üretim Giderleri Hesabı
731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı
732 Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları
734 Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları
74. Hizmet Üretim Giderleri
740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı
741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı
742 Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesabı
75. Araştırma ve Geliştirme Giderleri
750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı
752 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Farkları
76. Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri
760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri
761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı
762 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesapları
77. Genel Yönetim Giderleri
770 Genel Yönetim Giderleri
771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı
772 Genel Yönetim Gider Farkları
78. Finansman Giderleri
780 Finansman Giderleri Hesabı
781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı
782 Finansman Giderleri Fark Hesapları
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
125
7/B (Çeşit Esası)
Genellikle Hizmet ve küçük işletmeler tercih ederler
790- ilk madde ve malzeme giderleri hs.
791- işçi ücret ve giderleri hs.
792- Memur ücret ve giderleri hs.
793- Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler hs.
794- Çeşitli giderler hs.
795- Vergi resim ve harçlar hs.
796- Amortisman ve tükenme payları hs.
797- Finansman giderleri hs.
798- Gider çeşitleri yansıtma hs.
799- Üretim Maliyet hs.
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
7/A Seçeneğinde Maliyet Muhasebesi Hesaplarının Genel Özellikleri ve işleyişi
Gider Hesapları: Dönem içinde yapılan ve tahakkuk ettirilen giderlerin izlendiği ve borçlarına kaydedildiği hesaplardır.
Gider Yansıtma Hesapları: “Fiili maliyetlerin” uygulandığı durumlarda gider hesaplarında toplanan giderlerin tümünün;
önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin kullanılması durumunda ise, standartlara göre saptanan giderlerin ilgili hesaplara
yansıtılmasını sağlamak amacıyla kullanılır.
Fark Hesapları: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulanması halinde fiili giderler ile önceden saptanmış giderler
arasındaki farkların kaydedildiği hesaplardır. Fark hesapları borç ve alacak kalanı verebilir.
Bağlantı hesapları: Genel muhasebe ile maliyet muhasebesini birbirinden ayrı olarak tutan işletmelerin iki muhasebe arasındaki bağlantıyı kurmak için kullandığı hesaplardır. 700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı ve 701 Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı olmak üzere iki hesaptan oluşur.
MALİYET UNSURLARI
DİREKT İLK MADDE VE MALZEME (DİMM): Üretilen ürünün bünyesine giren, ürünün temel yapısını oluşturan, herhangi
ürün ya da ürün grubu için ne kadar kullanıldığı izlenebilen ve iktisadi nitelikli malzemedir.
ENDİREKT MADDE VE MALZEME GİDERİ: Bir mamulle dolaylı olarak ilişkilendirilebilen yardımcı ilk madde ve işletme
malzemesidir
 Yardımcı maddeler; mamulün içerisine girmesine karşılık mamulün özünü veya temel yapısını oluşturmayan,
(Kitap üretiminde kullanılan yapıştırıcı, şeker üretim sürecinde kullanılan kireç taşı, )
 İşletme malzemeleri; mamulün içerisine katılmayan, işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi ve üretimin sürdürülebilmesi amacıyla kullanılan, malzemelerdir. Temizlik ürünleri, makine yağları, büro malzemeleri, bakım onarım malzemeleri vb.
DİREKT İŞÇİLİK MALİYETLERİ : üretilen mamullere doğrudan doğruya yüklenebilen ve mamulün temel yapısını oluşturan, ilk madde ve malzemenin biçimini, yapısını ve niteliğini değiştiren maliyetlerdir.
ENDİREKT İŞÇİLİK MALİYETLERİ: Mamullerin üretiminde kullanılan, direkt işçilik dışında kalan ve bu mamullere doğrudan doğruya yüklenmeleri olanaksız olan işçilik maliyetlerine denir.
 Yardımcı İşçilik Maliyetleri: üretim faaliyetlerinin düzenli biçimde sürdürülmesine yardım eden işçilik olup, bakım ve
onarım işçileri, kapıcı ve çırak vb. personele eklenen işçilik maliyetlerinden oluşur.
 Yönetici işçilik ise; üretim faaliyetlerini yöneten ustabaşı, gözlemci, atölye şefi vb. kişilere ödenen maliyetlerden
oluşmaktadır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
126
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MALİYET YÖNTEMLERİ
Maliyet kapsamına göre maliyet yöntemleri: Tam maliyet yöntemi, Değişken maliyet yöntemi, Normal maliyet yöntemi ve
Asal maliyet yöntemi (Direkt maliyet yöntemi)
 Tam Maliyet Yöntemi; DİMM + D.İŞÇİLİK + DEĞİŞKEN GÜG + SABİT GÜG
 Değişken Maliyet Yöntemi; DİMM + D.İŞÇİLİK + DEĞİŞKEN GÜG
 Normal Maliyet Yöntemi; DİMM + D.İŞÇİLİK + DEĞİŞKEN GÜG + SABİT GÜG’ün kapasiteye isabet eden
kısmı
 Asal Maliyet Yöntemi (Direkt Maliyet Yöntemi); DİMM + D.İŞÇİLİK + DEĞİŞKEN GÜG
Maliyetlerin saptanması zamanına göre maliyet yöntemleri: Fiili maliyet yöntemi, Tahmini maliyet yöntemi ve Standart
maliyet yöntemi
 Fiili Maliyet Yöntemi (Tarihi Maliyet Yöntemi); Maliyetlerin, faaliyet yapıldıktan sonra giderlerin fiilen gerçekleşen tutarları esas alınarak hesaplandığı yöntemdir.
 Tahmini Maliyet Yöntemi; Maliyetlerin, geçmiş deneyimlerden ve cari girdi fiyatlarından yararlanılarak
tahmin edilmesi esasına dayanan bir yöntemdir.
 Standart Maliyet Yöntemi; Bilimsel yöntemlerle önceden saptanması ve kayıtların bu maliyetlere göre tutulmasını öngören bir yöntemdir.
Maliyetlerin saptanma şekline göre (üretim biçimine göre) maliyet yöntemleri: Sipariş maliyet yöntemi ve Evre (safha)
maliyet yöntemi
 Sipariş Maliyet Yöntemi; Belli partiler halinde üretim yapan ve her partide diğerlerinden farklı tür veya nitelikte
mamuller üreten işletmelerde kullanılır. (inşaat – uçak – gemi vs..) Sipariş maliyet kartı düzenlenir.
 Evre (Safha) Maliyet Yöntemi; Büyük miktarda, yığın halinde(topluca) ve tek ya da benzer (homojen) mamuller üretilir. - Üretim Maliyet Raporu düzenlenir. (un, şeker, çimento, cam, kâğıt, boya vs…)
Örnek:
Kullanılan DİMM Giderleri
Kullanılan D. İşçilik Giderleri
Değişken GÜG
Sabit GÜG
Yardımcı Malzeme Giderleri
Endirekt işçilik giderleri
Kapasite kullanım oranı
: 25.000
: 10.000
: 5.000
:10.000
: 1.000
: 5.000
: % 80
1. Bu bilgilere göre ve üretim maliyetini Tam maliyet sistemine göre hesaplayan bir işletmede toplam üretim maliyeti kaç TL dir?
a) 35.000
b) 40.000
c) 50.000
d) 56.000
e) 48.000
Cevap ( C ): Tüm maliyetler toplanır ama burada çok dikkat edilmesi gereken şey, Yardımcı Malzeme Giderleri ile endirekt
İşçilik Giderleri kaleminin zaten Genel Üretim Gideri (GÜG) içinde olduğunu bilip tekrar toplamamaktır.
Toplam Üretim Maliyeti (TÜM) = DİMM + D.İşçilik + Değişken GÜM + Sabit GÜM
= 25.000 + 10.000 + (5.000 + 10.000)
= 50.000
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
127
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. Yukarıdaki bilgilere göre ve üretim maliyetini Asal (Direkt) sistemine göre hesaplayan bir işletmede toplam üretim maliyeti kaç TL dir?
a) 35.000
b) 40.000
c) 50.000
d) 56.000
e) 48.000
Cevap ( A): Sadece Direkt maliyetlerin toplamıdır.
Toplam Üretim Maliyeti ( TÜM) = DİMM + D.işçilik
= 25.000 + 10.000
= 35.000 TL
3. Yukarıdaki bilgilere göre ve üretim maliyetini normal maliyet sistemine göre hesaplayan bir işletmede toplam
üretim maliyeti kaç TL dir?
a) 35.000
b) 40.000
c) 50.000
d) 56.000
e) 48.000
Cevap ( E): Normal maliyet sisteminde sabit maliyetlerin kapasiteye isabet eden kısmı kadarı alınır.
Toplam Üretim Maliyeti ( TÜM) = DİMM + D.işçilik + Değişken GÜG + Sabit GÜG kapasiteye isabet eden kısmı
= 25.000 + 10.000 + 5.000 + (10.000 x 0,80)
= 25.000 + 10.000 + 5.000 + 8.000
= 48.000 TL
Örnek: XX Üretim İşletmesinde üretilen mamul maliyeti 6.000 TL, Dönem
başı mamul stokları 2.000 TL, dönem sonu mamul stokları 3.000 TL ise satılan mamulün maliyeti kaç TL’dir?
Tablodan verilenleri dikkate alarak ihtiyacımız olan kısmını alırsak;
ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ --------- >
6.000
(+) Dönem Başı Mamul Stok
--------- >
2.000 ( + )
------------------------------------------------------------------SATILABİLİR MAMUL MALİYETİ --------- >
8.000
(-) Dönem Sonu Mamul Stok --------- >
3.000 ( - )
-----------------------------------------------------------------SATILAN MAMULÜN MALİYETİ --------- >
5.000 TL olarak bulunur
Örnek: (D) Üretim işletmesinde döneme ilişkin bilgiler:
Dönemin Üretim Maliyeti
: 1.500 TL
Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti
: 300 TL
DSYM Stoklarının Maliyeti
: 100 TL
Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti
: 400 TL
Bu bilgilere göre üretilen mamullerin maliyeti kaç TL’dir?
DÖNEMİN ÜRETİM MALİYETİ
(-) Dönem Sonu Yarı Mamul
----------------------------------------------ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
--------- >
--------- >
--------- >
1.500
100 ( - )
---------1.400 TL
128
SATILAN MAMULÜN MALİYETİ
TABLOSU
Dönem Başı DİMM
(+)Dönem içi satın alınan DİMM
--------------------------------------------------KULLANILABİLİR DİMM
(-) Dönem sonu DİMM
---------------------------------------------------KULLANILAN DİMM
(+)Direkt İşçilik
(+)Genel İmalat Maliyeti
---------------------------------------------------TOPLAM ÜRETİM MALİYETİ
(+)Dönem Başı Yarı Mamul
----------------------------------------------------DÖNEMİN ÜRETİM MALİYETİ
(-) Dönem Sonu Yarı Mamul
-----------------------------------------------------ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ
(+) Dönem Başı Mamul Stok
-----------------------------------------------------SATILABİLİR MAMUL MALİYETİ
(-) Dönem Sonu Mamul Stok
-----------------------------------------------------SATILAN MAMULÜN MALİYETİ
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
7/A Hesaplarının Kullanımıyla İlgili Örnek Uygulama:
PAK Konfeksiyon imalat İşletmesi;
1. İşletme KDV hariç 16.000 TL kumaş, 4.000 TL tutarında düğme, kopça, dikiş ipliği satın almıştır. KDV bedeli
peşin geri kalan tutarına müşteri çeki ciro etmiştir.
----------------------------------- / ----------------------------------150 İLK MADDE VE MALZEME HS
- Direkt İlk Madde Malzeme 16.000
- Endirekt Malzeme
4.000
191 İNDİRİLECEK KDV HS
100 KASA HS
101 ALINAN ÇEKLER HS
----------------------------------- / -----------------------------------
20.000
3.600
3.600
20.000
2. Üretim birimi işletme deposundan 6.000 TL’lik Kumaş ve 1.000 TL’lik düğme ve dikiş ipliği çekmiştir.
----------------------------------- / ----------------------------------710 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
150 İLK MADDE VE MALZEME HS
- Direkt İlk Madde Malzeme
6.000
- Endirekt Malzeme
1.000
----------------------------------- / -----------------------------------
6.000
1.000
7.000
3. Üretimde çalıştırılan işçiliklerle ilgili olarak işin başına çalışan işçilere tahakkuk eden işçilik maliyeti 3.000
TL, endirekt işçilik maliyeti ise 1.500 TL’dir.
----------------------------------- / ----------------------------------720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
381 GİDER TAHAKKUKLARI
----------------------------------- / -----------------------------------
2.000
1.500
3.500
4. Giderlerin üretime aktarılması / yansıtılması durumunda
----------------------------------- / ----------------------------------151 YARI MAMUL – ÜRETİM HESABI
711 DIMM YANSITMA HS
721 D.İŞÇİLİK GİD. YANSITMA HS
731 GÜG YANSITMA HESABI
----------------------------------- / -----------------------------------
10.500
6.000
2.000
2.500
5. Mamuller tamamlandığında ilgili stok hesabına alınması
----------------------------------- / ----------------------------------152 MAMULLER HESABI
151 YARI MAMUL – ÜRETİM HESABI
----------------------------------- / -----------------------------------
10.500
10.500
6. Mamul satıldığında (Üretimin maliyeti, dönem giderine dönüştüğü an)
----------------------------------- / ----------------------------------620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ HS
152 MAMULLER HESABI
----------------------------------- / -----------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
129
10.500
10.500
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek(KPSS 2008): İşletmenin stokları içerisinde yer alan hammaddeyi üretime sevk etmesi halinde yapması gereken kayıtta aşağıdakilerden hangisinin kullanımı doğrudur?
a) Diğer stoklar hesabı alacaklı
b) Satılan Mamullerin Maliyeti Hesabı borçlu
c) Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma Hesabı alacaklı
d) İlk Madde ve Malzeme hesabı borçlu
e) Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı borçlu
Cevap( E ): Hammadde 150 İlk madde ve Malzeme Hesabında olduğunda ( aktif karakterli bir hesap) üretime gönderildiğinde çıkışı yapılacak ve alacaklanacaktır. Karşılığında Maliyet hesabı olan 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Hesabı borçlandırılacaktır.
----------------------------------- / ----------------------------------710 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME
150 İLK MADDE VE MALZEME HS
----------------------------------- / -----------------------------------
Örnek: 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabı dönem sonunda yansıtma hesapları aracılığıyla hangi hesaba aktarılmalıdır?
a) Genel Üretim Giderleri Hesabı
b) Satılan Ticari Malların Maliyeti Hesabı
c) Satılan Mamuller Maliyeti Hesabı
d) Genel Yönetim Giderleri Hesabı
e) Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı
Cevap ( E ): Hizmet üretimi süresince hizmetin maliyeti 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedilmiştir. Dönem sonunda, yansıtma hesapları ile 622 Satılan Hizmet Maliyetleri Hesabı’nın borcuna devreder.
Örnek (KPSS 2006): Aşağıdaki olayların hangisinin muhasebeleştirilmesinde finansman gideri ortaya çıkmaz?
a) Banka kredisine faiz tahakkuk etmesi
b) Nominal değerin altında tahvil ihraç edilmesi
c) Borç senedinin yenilenmesi
d) Alacak senedinin iskonto ettirilmesi
e) Hisse senedi ihraç edilmesi
Cevap ( E ): Finansman gideri olabilmesi için işletmenin finansal bir kayba uğraması gerekir. Ancak Hisse senedi ihraç edildiğinde işletme fon kaynağı sağlamış olur.
Örnek (KPSS 2003): Tekdüzen Hesap Planı’nda aşağıdaki hesaplardan hangisiyle ilgili yansıtma hesabı yoktur?
a) Araştırma ve geliştirme giderleri
b) Direkt işçilik giderleri
c) Finansman giderleri
d) Hizmet üretim maliyeti
e) Karşılık giderleri
Cevap ( E ): Karşılık giderleri hesabı zaten gelir tablosu hesabıdır ve doğrudan tabloda kullanılır. Yansıtma hesapları dönem içinde kullanılan maliyet hesaplarında kullanılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
130
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MALİYET MUHASEBESİNDE SAPMALARI (FARKLARIN) HESAPLANMASI
Sapma analizi yapılırken Fiili > Standart olursa OLUMSUZ sapma,
Fiili < Standart olursa OLUMLU sapma vardır denir.
DİREKT İLK MADDE VE MALZEME SAPMALARI
DİMM FİYAT SAPMASI
DİMM MİKTAR SAPMASI
(Fiili Fiyat – Standart Fiyat) X Fiili Miktar
(Fiili Miktar – Standart Miktar) X Standart Fiyat
DİREKT İŞÇİLİK SAPMALARI
DİREKT İŞÇİLİK ÜCRET SAPMASI
DİREKT İŞÇİLİK SÜRE ( VERİM ) SAPMASI
( Fiili Ücret – Standart Ücret ) X Fiili Süre
(Fiili Süre – Standart Süre) X Standart Ücret
GENEL ÜRETİM MALİYETİ SAPMALARI
Değişken GÜM Bütçe Sapması
= (Fiili Yükleme Oranı – Standart Yükleme Oranı) x Fiili Süre
Değişken GÜM Verim Sapması
= ( Fiili Süre – Standart Süre ) x Standart Yükleme Oranı
Sabit GÜM Bütçe Sapması
= (Fiili Sabit GÜM – Bütçelenmiş Sabit GÜM)
Bütçelenmiş Sabit GÜM = Bütçelenmiş standart süre x Standart sabit GÜM yükleme oranı
Sabit GÜM Kapasite Sapması
= Tahmini sabit GÜM Yükleme Oranı x [ (Tahmini Sabit GÜM Yükleme Oranı) –
(Fiili Üretim İçin Kullanılması Gereken Toplam Standart Yükleme Oranı)]
Örnek: Bir üretim işletmesinde mamul üretmek için Z cinsi malzemeden 1,5 kg kullanılacağı belirlenmiştir. Z cinsi
malzeme için standart birim fiyat 200 TL, fiili fiyat ise 220 TL olarak gerçekleşmiştir. Dönem içinde 500 birim mamul
üretilmiş ve Z cinsi malzemeden 700 kg kullanılmıştır. Direkt ilk madde ve malzeme fiyat sapması kaç TL’dir?
a) 14.000 Olumlu sapma
b) 10.000 Olumlu sapma
c) 14.000 Olumsuz sapma
d) 10.000 Olumsuz sapma
e) 7.000 Olumlu sapma
Cevap ( C ): Soruda fiyat sapması isteniyor ve fiyat sapmasının formülü; (FF – SF) x FM
( Fiili Fiyat – Standart Fiyat ) x Fiili Miktar
= ( 220 – 200 ) x 700
= 1.400 Sonuç pozitif (+) olduğu için sapma bize 1.400 TL fazladan para harcatmıştır. Dolayısıyla olumsuzdur. Ya da şöyle bakabilirsiniz; Fiili > Standart ise OLUMSUZ olur.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
131
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: İşletmede bir birim mamul üretmek için standart süre 3 saattir. Dönem içinde işletmede 900 birim mamul
üretilmiştir. İşletmede standart saat ücreti 4 TL, fiili ücret ise 3 TL’dir. İşletmede fili süre 2.500 saat olarak belirlenmiştir.
1. Bu bilgilere göre direkt işçilik verim sapması kaç liradır?
a) 900 olumsuz
b) 800 olumlu
c) 750 olumsuz
d) 800 olumsuz
e) 900 olumlu
Cevap ( B ): Soruda istenen İşçilik verim sapması yani süre sapması; (FS – SS ) x SÜ
= ( Fiili Süre – Standart Süre ) x Standart Ücret
= ( 2.500 – (3 x 900 ) ) x 4
= - 800 TL çıktı. Sonucun negatif ( - ) çıkması tahminlerden (standartlardan) daha ucuza işin tamamlandığını gösterir bu durumda OLUMLU sapma vardır deriz. Ancak şıklarda hiçbir zaman + ya da – şeklinde cevap aranmamalıdır. Sapma
tutarı yazar olumlu ya da olumsuz şeklinde belirtilir.
2.
a)
b)
c)
d)
e)
Yukarıdaki bilgilere göre direkt işçilik ücret sapması kaç liredir?
2.500 olumlu
2.000 olumsuz
2.000 olumlu
4.300 olumlu
2.500 olumsuz
Cevap ( B ): Soruda istenen İşçilik Ücret sapması; ( FÜ – SÜ) x FS
= (Fiili Ücret – Standart Ücret) x Fiili Süre
= ( 3 – 4 ) x 2.500
= 2.500 ve Fiili < Standart olduğundan sonucun negatif çıkmasına neden olduğundan, Daha ucuza mal edildiğinden OLULU sapma var.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
132
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
SAFHA MALİYET SİSTEMİ
Üretimin birbirini izleyen birbirine bağlı safhalarda gerçekleştiği ve belirli ilk madde ve malzemelerden sürekli ve kitle halinde
bir tek veya birbirine benzer mamuller üretildiği işletmeler için uygulanır.
Temeli: Her safhanın maliyetlerini ayrı ayrı toplamak ve bulunan toplamları o safhada üretilen birim sayısına bölerek birim maliyetini belirlemek oluşturur.
Kullanılan işletmeler: un, şeker, çimento, cam, kâğıt, şarap, boya vs…
SAFHA MALİYET VE SİPARİŞ MALİYET SİSTEMLERİNİ BİRBİRİNDEN AYIRAN TEMEL UNSURLAR
1. Üretilen Mamuller Açısından Farklılıklar: Safha maliyet sisteminde aynı cins, birbirine benzer ya da tek tip mamul
üretilir. Sipariş maliyet sisteminde üretim dönemi içerisinde pek çok farklı ürünler vardır ve her farklı ürünün üretim gereksinimleri farklıdır.
2. Maliyetlerin İzlenmesi Açısından Farklılıklar: Sipariş maliyeti sisteminde üretim maliyetleri her bir mamul grubu açısından ayrı ayrı izlenir. Safha maliyet sisteminde üretim maliyetleri safhalar itibariyle toplanır ve bu maliyetler belli bir dönem
içinde ilgili safhadan geçen tüm üretim birimlerine eşit olarak yüklenir.
3. Kullanılan Temel Belgeler Açısından Farklılıklar: Sipariş maliyeti sisteminde üretime başlanan her bir sipariş için ayrı
bir sipariş maliyeti kartı açılır. Söz konusu siparişle ilgili yapılan tüm maliyetler bu karta işlenir. Safha maliyeti sisteminde ise
safhalara ait üretim maliyeti tabloları mevcuttur.
4. Birim Üretim Maliyetinin Hesaplanması açısından Farklılıklar: Sipariş maliyet sisteminde birim üretim maliyetleri sipariş kartı üzerinden siparişlere yüklenir. Safha maliyet sisteminde, birim üretim maliyetleri, bölüm üretim maliyeti tablosu üzerinde bölümlerde ortalama olarak hesaplanır.
SAFHA MALİYET SİSTEMİNDE MUHASEBE KAYITLARI
1. Birinci safhada gerçekleşen üretim maliyetinin yüklenmesi;
------------------------- / ------------------------------151 YARI MAMUL - ÜRETİM HESABI
- I. Safha
711 DİİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI
721 D. İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA HESABI
731 GÜG YANSITMA HESABI
------------------------- / ------------------------------2. İkinci safhada gerçekleşen üretim maliyetinin yüklenmesi;
------------------------- / ------------------------------151 YARI MAMUL - ÜRETİM HESABI
- II. Safha
151 YARI MAMUL – ÜRETİM HESABI
- I. Safha
721 D. İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA HS
731 GÜG YANSITMA HESABI
------------------------- / ------------------------------3. Üretim Tamamlandığında;
------------------------- / ------------------------------152 MAMULLER HESABI
151 YARI MAMUL – ÜRETİM HESABI
- II. Safha
------------------------- / ------------------------------4. Mamul Satıldığında;
------------------------- / ------------------------------100 KASA HESABI
600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI
391 HESAPLANAN KDV HESABI
------------------------- / ------------------------------620 SATILAN MAMULLERİN MALİYETİ HESABI
152 MAMULLER HESABI
------------------------- / -------------------------------
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
133
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
SAFHA MALİYET SİSTEMİNDE İZLENECEK ADIMLAR
1. Fiziki akımların belirlenmesi: Üretime giren miktar ile üretimden çıkan miktarın eşit olması
2. Eşdeğer Birim Sayısının Hesaplanması
3. Eşdeğer Birim Mamul Maliyetinin Hesaplanması
4. Mamul ve Yarı Mamul Maliyetlerinin Hesaplanması
5. Sağlamanın Yapılması
ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİNE ÖRNEK ÇALIŞMA:
DBYM
: 20.000 br.
DBYM MALİYETİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
DBYM TAMAMLANMA DERECESİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
ÜRETİME BAŞLANAN
ÜRETİMİ TAMAMLANAN
DSYM
: 41.000 TL
: 25.000 TL
: %40
: %80
: 30.000 br.
: 40.000 br.
: 10.000 br.
DSYM TAMAMLANMA DERECESİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
: %60
: %50
ÜRETİM MALİYETİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
: 97.000 TL
: 74.000 TL
1. DİMM ve Şekillendirmenin Eşdeğer birim sayıları?
DİMM EBS
Tamamlanan aynen alınır
DSYM (DSYM 10.000 x DİMM Tam. Derecesi 0,60)
Şekillendirme Eşdeğer
Tamamlanan aynen alınır
DSYM (DSYM 10.000 x Şek. Derecesi 0,50)
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
:40.000
: 6.000
-----------------46.000
:40.000
: 5.000
-----------------45.000
134
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
2. DİMM VE Şekillendirmenin eşdeğer birim maliyetleri?
( DBYM DİMM + DİMM Üretim maliyeti)
41.000 + 97.000
DİMM eş değer birim maliyeti = -------------------------------------------------------- = -------------------------- = 3
DİMM eş değer birim sayısı
46.000
( DBYM şek. Maliyeti + Şekillendirme üretim maliyeti)
25.000 + 74.000
Şekillendirme eşdeğer birim maliyeti = ------------------------------------------------------------------- = ------------------------- = 2,2
Şek. Eşdeğer birim sayısı
45.000
3. Tamlanan Mamul maliyeti?
Tamamlanan Mamul Maliyeti = Tamamlanan x Toplam eşdeğer birim maliyet
= 40.000 x ( 3 + 2,2 ) = 208.000 TL
4. DSYM Maliyeti?
DİMM açısından;
= DİMM eşdeğer br. Miktarı x DİMM eş değer br. Maliyeti
= ( 10.000 x 0,60) x 3
= 18.000
ŞEKİLLENDİRME açısından,
= Şekillendirme eşdeğer birim miktarı x şekillendirme eşdeğer birim maliyet
= (10.000 x 0,50 ) x 2,2
= 11.000
DSYM Toplam Eşdeğer Maliyet = DİMM Eşdeğer Birim Maliyet + Şekillendirme Eşdeğer Birim Maliyet
= 18.000 + 11.000
= 19.000 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
135
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
FİFO MALİYET YÖNTEMİNE ÖRNEK ÇALIŞMA:
DBYM
: 4.500 br.
DBYM MALİYETİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
DBYM TAMAMLANMA DERECESİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
ÜRETİME BAŞLANAN
ÜRETİMİ TAMAMLANAN
DSYM
: 1,65 TL
: 3,10 TL
: % 10
: % 60
: 13.500 br.
: 11.000 br.
: 2.000 br.
DSYM TAMAMLANMA DERECESİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
: % 30
: % 20
ÜRETİM MALİYETİ
DİMM
ŞEKİLLENDİRME
: 546 TL
: 257,60 TL
1. Bu bilgilere göre ve ilk giren ilk çıkar yöntemine göre direk ilk madde ve malzeme eş değer birim sayısı nedir?
FİFO yöntemine göre eşdeğer birim sayısı (EBS) şöyle bulunur:
DBYM ( 4.500 x (1 - 0,10 ) )
Başlanıp Tamamlanan( Tamamlanan11.000 – DBYM 4.500)
DSYM ( 2.000 x 0,30 )
=
4.050
=
6.500
=
600
+…………………
11.150
2. Yukarıdaki bilgilere göre ve FİFO yöntemine göre şekillendirme eşdeğer birim sayısı ?
DBYM ( 4.500 x (1 - 0,60 ) )
=
Başlanıp Tamamlanan( 11.000 – 4.500) =
DSYM ( 2.000 x 0,20 )
=
1.800
6.500
400
+…………
8.700
3. Yukarıdaki bilgilere göre ve FİFO yöntemine göre DİMM eşdeğer maliyeti?
DİMM’nin eşdeğer birim maliyetini (EBM) bulmak için cari dönemin maliyetlerini eşdeğer birim sayısına bölmeliyiz.
546.000
EBM = ----------------- = 48.96
11.150
4. Yukarıdaki bilgilere göre ve FİFO yöntemine göre şekillendirme eşdeğer maliyeti?
257.600
EBM = ----------------- = 29,6
8.700
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
136
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: XL İşletmesinin nisan ayına ait imalatına ilişkin verilen bilgiler şöyledir;
Dönem başı yarı mamul stokları
: 5.000 adet
Dönem içinde üretimine başlanan
: 10.000 adet
Üretimi tamamlanıp, devreden
: 11.000 adet
Yukarıdaki bilgilere göre dönem sonu yarı mamul stokları kaç adet olmalıdır. (Üretim esnasında fire ve artık olmamıştır.)
Dönem Başı Yarı Mamul + Dönemde Üretime Başlanan = Dönem Sonu Yarı Mamul + Tamamlanan
5.000 + 10.000 = 11.000 + Tamamlanan
Tamamlanan = 4.000 adettir.
Örnek(KPSS 2011): Bir işletmenin Ocak ayına ait üretim giderleri tutarı aşağıdaki gibidir:
Direkt İlk Madde ve Malzeme
: 943.000 TL
Direkt İşçilik Giderleri
: 676.000 TL
Genel Üretim Giderleri
: 397.000 TL
Ocak ayı içinde 6.000 birim için üretim başlanmış, bunun 3.000 birimi tamamlanmış, 3.000 birimi ise %40 oranında
tamamlanmıştır. Ocak ayına devreden 1.200 birim mamulün toplam maliyeti 555.000 TL’dir.
Buna göre Ocak ayı sonu itibariyle işletmenin birim başına ortalama maliyeti kaç TL olmalıdır?
a) 399,25
b) 476
c) 612
d) 662,90
e) 798,50
Cevap ( B ): Eşdeğer Birim Maliyet = Tamamlanan + ( Dönem sonu Yarı Mamul x Tamamlanma derecesi)
= 3.000 + ( 3.000 x 0,40)
=4.200
Üretimin Maliyeti = DİMM + D.İşçilik + GÜG = 943.000 + 676.000 + 391.000 = 2.016.000
Ocak ayına devreden maliyet
= 555.000
-----------Toplam Maliyet
= 2.571.000 TL
2.571.000
Ortalama Birim Maliyet = ---------------------------- = 476.000 TL
4.200 + 1.200
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
137
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
MALİ TABLOLAR ANALİZİ
İşletmelerin gelecekteki durumuyla ilgilenen taraflar (devlet, satıcılar, alıcılar, çalışanlar, sendikalar, kredi kurumları, yöneticiler işletmenin sahip ve ortakları), işletmenin faaliyet sonuçlarını finansal analiz yaparak tahmin etmeye çalışırlar.
Muhasebe bilgileri, analiz teknikleri kullanılarak işletmenin mali durumu ve faaliyet sonuçları hakkında yorum yapılması için
kullanılacak bilgi üretme işlemi mali analizdir.
MALİ ANALİZ TÜRLERİ
Analizin Yapılış Amacına Göre;
 Yönetim Analizi: Yöneticilerin
alacakları kararlar için yapılır
 Kredi Analizi: Borç ödeme gücü, kredibilite, karlılık için yapılır.
 Yatırım Analizi: İşletmeye yatırım yapmayı düşünen yatırımcılar tarafından yapılır.
Mali Tabloların İçeriğine Göre;
Analizi Yapan Kişiye Göre;
 Statik analiz: Tek dönem için
( Örn: Oran analizi - Yüzde yöntemi
ile analiz)
 İç Analiz: İşletmenin personeli
veya işletmeye bağlı biri tarafından yapılır.
 Dinamik Analiz: Bir den fazla döneme ait verilerle yapılır.
(Örn: Karşılaştırmalı Tablolar analizi
– Trend Analizi)
 Dış Analiz: İşletme dışından
kişiler tarafından yapılan analiz
MALİ (= FİNANSAL) TABLOLAR: Mali analiz yapılırken en önemli olan tablolar temel mali tablolardır. Ek tablolar temel
mali tablolardan elde edilir.
Temel Mali Tablolar
 Bilanço: İşletmenin belli bir tarihteki varlık ve kaynak yapısını, finansal (= mali) durumunu (= yapısını) gösteren mali
tablodur. Statik bir tablodur.
AKTİF = PASİF
AKTİF = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar
PASİF = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar
DEVAMLI SERMAYE = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar
BÜRÜT ÇALIŞMA (İşletme) SERMAYESİ = Dönen Varlıklar
NET ÇALIŞMA (İşletme) SERMAYESİ = Dönen Varlıkları – Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
( Dönen Varlıklar < Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar olduğunda; Net çalışma sermayesi açığı (negatif net çalışma sermayesi) vardır)
 Gelir Tablosu: İşletmenin belli bir dönemdeki faaliyetlerinin sonucunu gösterir. Dönem içinde elde edilen gelirleri ve
giderleri göstererek dönem sonundaki kâr / zararı gösterir.
Gelir tablosu hesaplarına sonuç hesapları da denir. Sonuç hesapları izleyen döneme kalan vermeyen dönem sonunda kapatılan hesaplardır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
138
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Mali (Finansal) Analiz Teknikleri:









Oran ( Rasyo = Reşyo) Analizi
Karşılaştırmalı (Yatay) Tablolar analizi
Trend (Eğilim) Analizi
Yüzde (Dikey) analizi
Ek Mali Tablolar
Satışların Maliyeti Tablosu
Fon Akım Tablosu
Nakit Akım Tablosu
Kâr Dağıtım Tablosu
Öz Kaynaklar Değişim tablosu
Oran Analizi: Mali tablolarda incelenmek istenen iki hesap arasındaki ilişkinin sayısal ifade edilip yorumlanmasıdır.
Oran Analizinin Türleri
FİNANSAL YAPI
(BORÇLANMA) ORANLARI: İşletmenin pasif
(kaynak) yapısı ile ilgilidir.
Öz sermaye ile borçlar
arasındaki ilişki incelenir.
 Kaldıraç Oranı
FAALİYET (ETKİNLİK)
ORANLARI: İşletmenin
satışları ile çeşitli varlık
kalemleri arasındaki
ilişkinin incelenip oransal ifade edilmesidir.
 Alacak Devir Hızı
 Cari Oran
 Öz sermaye / Varlık
Oranı
 Ortalama Tahsil
Süresi
 Asit – Test Oranı
 Öz sermaye Çarpanı
 Stok Tutma Süresi
 Nakit Oranı
 Finansman Oranı
 Net İşletme sermayesi Devir Hızı
 Stok Bağımlılık
Oranı
 Duran Varlık / Devamlı
Sermaye Oranı
LİKİDİTE ORANLARI: İşletmenin kısa
vadeli borç ödeme
gücünü ölçmek için,
çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını saptamak için
kullanılır.
KÂRLILIK ORANLARI: İşletmenin elde ettiği kârın ölçülü,
yeterli olup olmadığını değerlendirmek amacıyla kullanılan
oranlardır
 Mali Rantabilite
 Ekonomik Rantabilite
 Devamlı Sermaye Bağımlılık Oranı
 Otofinansman Oranı
 Faizin Kazanılma sayısı
 Dönen Varlık Devir
Hızı
 MDV Devir Hızı
 Ticari Borçlar devir
Hızı
 Öz sermaye Devir
Hızı
 İş Hacmi Rantabilitesi
PİYASA TEMELLİ ORANLAR:
İşletmenin piyasadaki performansını değerlendirmede kullanılan
oranlardır
 Fiyat / Kazanç Katsayısı
 Fiyat / Satış Oranı
 Piyasa Fiyatı / Defter Değeri
 Plasman Oranı
Örnek (2010 KPSS) : Finansal tablolarda yer alan kalemler arasında matematiksel ilişki kurmak suretiyle bu kalemleri birbirinin yüzdesi ya da katı biçiminde analiz etmeye yönelik analiz tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
a) Trend analizi
b) Oran analizi
c) Kredi analizi
d) Dikey analiz
e) Yatay analiz
Cevap ( B ): Oran Analizi, Mali tablolarda incelenmek istenen iki hesap arasındaki ilişkinin sayısal ifade edilip yorumlanmasıdır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
139
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
LİKİDİTE ORANLARI
CARİ ORAN (İşletme Sermayesi Oranı – Banker Oranı):
Kısa vadeli borçların ödenmesinde güçlük çekip çekilmeyeceğini gösterir. Tüm dönen varlıkları kapsadığı için hassas
bir ölçü değildir. Sonucun mutlaka 1’den büyük olması istenmesine rağmen genel olarak 2’nin üstünde olması
arzu edilir. 2 nin üstünde olursa işletme dönen varlıklarıyla
borçlarını iki kez ödeyebilecek durumda olduğunu gösterir.
Asit – Test Oranı (Likidite Oranı): Cari orana göre
daha anlamlıdır çünkü paraya çevrilmesi zaman alacak
olan stok kalemi dönen varlıklardan çıkartılır.
Sonucun 1 Olması istenir. Kısa vadeli borçların tamamının likit dönen varlıklar ile kolaylıkla ödenebileceğini
gösterir.
İşletmenin her 1 TL için ne kadar süratle paraya çevrilebilen likit dönen varlığı olduğunu gösterir.
NAKİT (Disponibilite) Oranı: İşletmenin acil durumlarda,
yeni nakit girişi olmaması durumunda, mevcut nakit ve
nakit benzeri varlıkları ile kısa vadeli borçlarının ne kadarını
ödeyebileceğini gösterir. Oranın 1 olması istenir ancak, 1
olması durumunda atıl para tutulduğu anlamına geleceğinden arzu edilen oran %20 dir.
Stok Bağımlılık Oranı: asit – test oranının 1’den küçük
çıkması durumunda borçların geri ödenmesinde işletmenin
stoklara ne kadar bağımlı olduğunu gösteren orandır. Bu
oran ile işletme Kısa vadeli borçlarını öderken hazır değerlerinin ve süratle nakde çevirebileceği varlıklarının yanında
% kaç stok satılması gerektiğini bulur.
Örnek: MKM İşletmesine ait bilanço ve gelir tablosundan elde edilen bilgiler şöyledir;
Hazır Değerler
: 20.000
Stoklar
: 30.000
Duran Varlıklar
: 60.000
Menkul Kıymetleri
: 10.000
Kısa Vadeli Alacaklar
: 40.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynak : 50.000
1. Cari Oranı ne kadardır?
2. Asit Test Oranı kaçtır?
Dönen Varlıklar
20.000 + 30.000 + 10.000 + 40.000
----------------------- = ----------------------------------------------------Kısa Vadeli Borç
50.000
Dönen Varlıklar - Stok
20.000 + 30.000 + 40.000
------------------------------ = -----------------------------------------Kısa Vadeli Borç
50.000
= 2
= 1,4
Örnek: CLC İşletmesinde dönen varlık toplamı 2.500 TL, stokları 300 TL, Devamlı sermayesi 9.500 TL’dir. Duran
varlıkları 8.000 ise asit – test oranı nedir?
a) 1
b) 1,2
c) 2,2
d) 2,5
e) 2,3
Dön. Varlık – Stoklar
2.500 - 300
Cevap ( C ):
Asit – Test Oranı = -------------------------------- =----------------------- = 2,2
Kısa Vadeli Borçlar
1.000
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
140
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2001): Net işletme sermayesi pozitif olan bir işletmede, borç senedi ödenmiştir. İşletmenin net işletme sermayesi ve cari oranı bu ödemeden nasıl etkilenir?
a)
b)
c)
d)
e)
Net Çalışma Sermayesi
Azalır
Artar
Değişmez
Değişmez
Değişmez
Cari Oran
Artar
Azalır
Azalır
Artar
Değişmez
Cevap ( D ): Bu soruyu sayısal değerler vererek açıklarsak daha anlaşılır olacaktır.
Diyelim ki; işletmenin Dönen varlık toplamı 1.000 TL, Borç Toplamı 500 TL olsun;
Borç Ödenemeden Önce;
Net Çalışma Sermayesi = Dönen Varlık – Kısa Vadeli Borçlar
= 1.000 – 500
= 500
Demek ki Net Çalışma sermayesi borçların ödenmesiyle değişmeyecektir.
100 TL borç Ödenmiş olsun;
Ödemeden Sonra;
NÇS = Dönen Varlık - KVB
= 900 – 400
= 500
Cari Oran için aynı sayısal değerlerle örneklendirelim;
Dönen Varlıklar
1.000
----------------------- = ------------------ = 2
Kısa Vadeli Borç
500
Dönen Varlıklar
9.000
----------------------- = ------------------ = 2,25
Kısa Vadeli Borç
400
Buradan da şu sonuç çıkarılabilir ki, Borçlar ödendiğinde cari oran artmaktadır. (Yani borç ödeyebilme yeteneği yükseliyor)
Örnek (KPSS 2001): İşletmenin 1998, 1999, 2000 yıllarına ilişkin bazı bilanço kalemleri şöyledir;
Kasa
Ticari Alacaklar
Ticari Mallar
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
1998
20
20
60
80
1999
25
35
60
100
2000
30
30
90
120
1. Bu bilgilere göre, işletmenin net işletme sermayesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a) Net işletme sermayesinin en fazla olduğu yıl 1998’dir
b) Net işletme sermayesinin en fazla olduğu yıl 1999’dur
c) Net işletme sermayesi 1999 yılında 1998 yılından fazladır
d) Net işletme sermayesi 2000 yılında 1998 yılından fazladır
e) Net işletme sermayesi üç yıl boyunca değişmemiştir
Cevap ( D ): Net Çalışma Sermayesi = Dönen Varlıklar – Kısa Vadeli Borç
1998 ----------- >
= ( 20 + 20 + 60 ) – 80 = 20
1999 ----------- >
= ( 25 + 35 + 60 ) – 80 = 20
2000 ----------- >
= ( 00 + 30 + 90 ) – 120 = 30
2. Yukarıdaki bilgilere göre, işletmenin asit – test oranı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a) 1998 ve 1999 yılında asit test oranları birbirine eşittir.
b) Asit – test oranı 1999 yılında 1998 yılına göre artmıştır
c) 1999 – 2000 yıllarında asit test oranları birbirine eşittir
d) Asit test oranı 1999 yılında 1998 yılına göre azalmıştır.
e) Asit – test oranı 2000 yılında diğer iki yıla göre en yüksek düzeydedir.
1998 Yılı
100 – 60
-------------- = 0,5
80
Dön. Varlıklar – Stok
Cevap ( B ): Asit – Test Oranı = ----------------------------KVB
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
141
1999 Yılı
120 – 60
------------- = 0,6
120
2000 Yılı
150 – 90
----------------- = 0,5
120
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2007): Bir aninim şirketin bilançosu şöyledir;
1. Bu bilgilere göre işletmenin cari oranı kaçtır?
a) 1,65
b) 2,00
c) 2,27
d) 2,65
e) 3,00
Dön. Varlıklar
9.000 + 2.400 + 9.000 + 3.450
Cevap ( D ): Cari Oran = ---------------------- = ---------------------------------------------- = 2,65
KVB
3.000 + 6.000
2. İşletmenin her 1 TL için hangi hızla paraya çevrilebilen likit varlığı vardır?
a) 2,65
b) 2,27
c) 2,14
d) 2,03
e) 2,00
Dön. Varlık – Stok
9.000 + 2.400 + 9.000
Cevap ( B ): Asit – Test Oranı = ---------------------------- = ---------------------------------- = 2,27
KVB
3.000 + 6.000
Örnek (KPSS 2010): Bir işletmede Asit –Test oranının 1’den küçük olması halinde, işletmenin likidite durumu hakkında bir yorum yapılabilmesi için aşağıdaki oranlardan hangisi dikkate alınmalıdır?
a) Hazır değerler Devir Hızı Oranı
b) Otofinansman Oranı
c) Stok Bağımlılık Oranı
d) Aktifler devir Hızı Oranı
e) Nakit Oran
Cevap ( C ): Stok Bağımlılık Oranı, asit – test oranının 1’den küçük çıkması durumunda borçların geri ödenmesinde işletmenin stoklara ne kadar bağımlı olduğunu gösteren orandır
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
142
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2011):
İşletmenin nakit oranının 0,65 olması için aşağıdaki işlemlerden hangisi gerçekleşmelidir?
a) 215.000 TL‘lik çekin tahsil edilmesi
b) 325.000 TL’lik altı ay vadeli banka kredisi alınması
c) 295.000 TL’lik nakdi sermaye sağlanması
d) 435.000 TL’lik iki yıl vadeli banka kredisi alınması
e) 345.000 TL’lik varlığın nakit karşılığı satılması
Hazır Değerler + Menkul Kıymet 50 + 250 + 850 + Menkul Kıymet Yok ( 0 )
Cevap ( E ): Nakit Oranı = --------------------------------------------- = ---------------------------------------------------------- = 0,50
KVB
2.300
Soruda Nakit oranın 0,65 olması için gereken soruluyordu. Nakit oranın 0,50 den 0,65 e yükselebilmesi için, Ya kısa vadeli
borçlar azalmalı ya da Hazır değerleri artmış olması gerekir. Ancak şıklarda kısa vadeli borçlarla ilgili bir bilgi verilmediği için
Hazır değeri hesaplamak gerekir.
Haz. Değ + Menkul Kıymet
0,65 = -----------------------------------2,300
=>
Hazır Değerler = 1.495 TL bulunur.
Mevcut Hazır Değerler= 1.150 görünüyor. (- )
-------------------354 TL hazır değer artmış. Bunun anlamı nakit ya da
nakit benzeri varlık girişi demektir.
Örnek ( KPSS 2011): Aşağıdakilerden hangisi işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünün belirlenmesinde kullanılmaz?
a) Duran Varlık Devir Hızı Oranı
b) Stok Devir Hızı Oranı
c) Nakit Oran
d) Asit – Test Oranı
e) Stok Bağımlılık Oranı
Cevap ( A ): Kısa vadeli borçların ödenmesiyle ilgili oran analizi yapılırken, Dönen varlık veya Kısa Vadeli Borçları dikkate
alarak hesaplanabilen oranlar kullanılır.
Net Satışlar
Duran Varlık Devir Hızı Oranı = --------------------------Duran Varlıklar
Bu oranda dönen varlık yada KVD borç yok ama diğer şıklardaki oranlarda Dönen Varlık Kalemlerinin ya da KVB’ın kullanıldığı oranlardır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
143
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2003):
a)
b)
c)
d)
e)
Oranına ne ad verilir?
Stok Devir Hızı Oranı
Stok Bağımlılık Oranı
Stokların Kârlılığı Oranı
Cari Oran
Asit Test Oranı
Cevap ( B ): stok bağımlılık oranı
Örnek (KPSS 2012): Aşağıdakilerden hangisi, mali yapı analizinde kullanılan oranlardan biridir?
a) Maddi Duran Varlık Devir Hızı Oranı
b) İç Kaynaklar Oranı
c) Fon Akım Oranı
d) Stok Bağımlılık Oranı
e) Cari Oran
Cevap ( B)
FİNANSAL YAPI ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR
Yabancı Kaynak / Varlık Toplamı (Kaldıraç) Oranı: Varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini
belirlemek için kullanılır. Sonucun %50 olması istenir.
Sonucun yüksek olması işletmenin riskli finanse edildiği
şeklinde yorumlanır.
Finansman Oranı: İşletmenin mali bağımsızlığını gösterir. Bu oran kullanılarak işletmenin mali yeterliliği kontrol
edilir.
FO < 1 ise; Yabancı kişilerin işletme sahiplerinden daha
fazla sermaye sağladıklarını gösterir.
FO> 1 ise; 3. kişilerin işletme üzerine baskı kuramayacağını gösterir.
Borç / Öz Sermaye Oranı: İşletme borçlarının sermayenin
ne kadarı kadar olduğunu gösterir. Sonucun 1 olması istenir.
Oran < 1 ise; Öz Sermayenin borçtan fazla olduğu
Oran > 1 ise; Öz Sermayenin borçlarından az olduğu anlamında gelir.
İç Kaynaklar (Otofinansman) Oranı: İşletmenin
otofinansman yoluyla sağladığı fon oranını verir. Oranın
yüksek çıkması olumlu yorumlanır.
Faizin Kazanılma Sayısı: İşletmenin kredi kullanarak yaptığı yatırımdan elde ettiği brüt kâr tutarı ile kredinin faizini
kaç kez ödeyebileceğini gösterir.
Maddi duran Varlık / Öz sermaye: Duran varlık finansmanında öz sermayenin oranını verir. Maddi duran varlıkların net değeri alınır. Oranın %70 olması istenir.
MDV Net Değeri = MDV – Birikmiş Amortisman
FVÖK: faiz ve Vergi öncesi kâr
Duran Varlık / Devamlı Sermaye Oranı: Duran varlıkların ne kadarının devamlı sermaye ile finanse edildiğini
gösterir.
Oranın 1 den büyük olması istenir.
Devamlı Sermaye = Öz Kaynaklar + Uzun Vadeli Borçlar
Devamlı Sermaye Bağımlılık Oranı: Oranın yüksek çıkması devamlı
sermayenin bağlandığını ve daha fazla finansman ihtiyacı olduğunu gösterir.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
144
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012):
Yukarıda bilançosu verilen Z işletmesinin, Finansal Kaldıraç Oranı 0,39 ve Dönen Varlık / Duran varlık Oranı 1,5
olduğuna göre Dönen varlıklar toplamı kaç TL’dir?
a) 44.850.000
b) 46.000.000
c) 69.000.000
d) 76.700.000
e) 103.500.000
Cevap ( C ):
Finansal Kaldıraç ( Borçlanma) Oranı = ( KVB + UVB ) / PASİF TOPLAM
0,39 = ( 21.400 + 23.450) / PASİF = > Pasif = 115.000 TL bulunur.
AKTİF = PASİF olduğundan;
AKTİF TOPLAM = Dönen Varlık + Duran Varlık olduğu ve Dönen Varlık / Duran Varlık oranının 1,5 olduğu biliniyor.
115.000 = 1,5 Duran Varlık + Duran Varlık olur.
Duran Varlık = 115.000 / 2,5 = 46.000 TL bulunur.
AKTİF TOPLAM = Dönen Varlık + Duran Varlık
115.000 = ? + 46.000
Dönen Varlık = 69.000 TL olarak bulunur.
Örnek (KPSS 2008):
1. A işletmesinin finansman oranı 1 olduğuna göre, Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların tutarı kaç TL’dir?
a) 500
b) 1.000
c) 1.500
d) 2.000
e) 2.500
Özkaynaklar
1.500
Cevap ( B ): Finansman Oranı = ------------------- = > 1 = ------------------- = > KVB = 1.000 TL
KVB + UVB
KVB + 500
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
145
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
2.
a)
b)
c)
d)
e)
DERS NOTLARI
A işletmesinin asit – test oranı 1,5 olduğuna göre, Ticari alacaklarının tutarı kaç TL’dir?
550
950
1.000
1.300
1.500
Dön. Varlık – Stok
Dönen Varlık - 0 (Stok Yok)
Cevap ( B ): Asit – Test Oranı = --------------------------- = > 1,5 = ----------------------- = > Dönen Varlık = 1.500 TL olur.
KVB
1.000
Yukarıdaki verilen bilançoya göre;
Dönen Varlıklar = Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ticari alacaklar
1.500 = 300 + 250 +Ticari alacaklar
Ticari Alacaklar = 950 TL olarak bulunur.
Örnek (KPSS 2010): İşletmenin 31.12.2009 tarihli bilançosu ve buna ilişkin bazı oranlar aşağıdaki gibidir:
Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplam = 0,75 ve Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = 1
1. Bu bilgilere göre, işletmenin Asit – Test Oranı kaçtır?
a) 0,675
b) 0,600
c) 0,489
d) 0,400
e) 0,333
Cevap ( B ): Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = 1ise; Dönen Varlıklar Kısa Vadeli Borçlara Eşittir. O halde
KVB da Dönen Varlık Toplamı olan 800 TL dir.
Dön. Varlık – Stok
800 – 320
Asit – Test Oranı = ----------------------------- = ----------------------- = 0,60
KVB
800
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
146
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
2.
a)
b)
c)
d)
e)
DERS NOTLARI
Yukarıdaki bilgilere göre, işletmenin finansman oranı kaçtır?
0,800
0,551
0,500
0,450
0,333
Cevap ( E ):
Bilançoya bakıldığında, Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = 1ise; Dönen Varlıklar Kısa Vadeli Borçlara Eşittir. O halde KVB da Dönen Varlık Toplamı olan 800 TL dir demiştik.
O halde Dönen varlıklar Kısa Vadeli Borçlarla Finanse ediliyorsa Duran Varlıkların Kaynağı da Uzun Vadeli Yabancı Kaynak
+ Özkaynak yani Devamlı sermayedir.
Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplam = 0,75 diye soruda verilmişti. O halde 0,25 lik kısmı da özkaynaklardır.
Pasif Toplam = KVB + UVB + Özkaynaklar
1.440 = 800 + UVB + 360
UVB = 280
Özkaynaklar
360
Finansman Oranı = ----------------------------- = ----------------------- = 0,333
KVB + UVB
800 + 280
Örnek: X işletmesinin Geçmiş yıllar zararı 400 TL, kâr yedekleri toplamı 2.000 TL’dir. Ödenmiş sermayesi 32.000 TL
ise otofinansman (iç kaynak) oranı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
a) % 5
b) % 2
c) % 1,25
d) % 6,25
e) % 5,5
Kâr Yedekleri – Geçmiş Yıllar Kârları
2.000 - 400
Cevap ( A ): Otofinansman Oranı = ---------------------------------------------------------- = ------------------------- = 0,05
Ödenmiş Sermaye
32.000
Örnek (KPSS 2001):
a)
b)
c)
d)
e)
oranının 1’den büyük olması, aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Duran varlıkların finansmanında devamlı sermaye dışında yabancı kaynakların da kullanıldığını
Devamlı sermayenin atıl bırakıldığını
Devamlı sermayenin önemli bir bölümünün dönen varlıklara bağlandığını
Duran varlıkların yalnızca devamlı sermaye ile finanse edildiğini
Duran varlıkların finansmanında yalnızca öz kaynakların kullanıldığını
Cevap ( A ): Oranın büyük olması Duran Varlık Tutarının Devamlı Sermaye ( UVB + Özkaynak)’den fazla olduğunu gösterir. Aktif = Pasif olduğuna göre Duran varlıkların finansmanında Devamlı sermayenin yetmediği kısmı Kısa Vadeli Borçlarla
Finanse edildiği anlaşılır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
147
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
FAALİYET (ETKİNLİK) ORANLARI
Alacak Devir Hızı (ADH): İşletmenin kredili satışlarından
doğan alacaklarını yılda kaç kez tahsil edilebildiğini
gösterir. Oranın yüksek çıkması işletmenin alacaklarının
tahsilinde sorun yaşamadığını gösterir.
Ortalama Tahsil Süresi: Alacakların kaç günde tahsil
edildiğini gösterir. Alacak devir hızı ile birlikte yorumlanır.
Ticari alacaklar; Alıcılar ve Alacak senetleri hesaplarının tutarıdır. İşletme kredili satışlarını hesaplayamıyorsa net
satışlarını kullanabilir. Ticari alacaklar toplamına, alacak senetleri reeskontu, verilen depozito ve teminatlar, şüpheli
ticari alacaklar karşılığı hesapları dahil edilmez
Maddi Duran Varlık Devir Hızı: MDV’la aşırı yatırım yapılıp yapılmadığını ölçmek için kullanılır. Oranın düşük
olması işletmede atıl (boş) kapasite olduğunu gösterir.
MDV ‘lar net aktif değeriyle alınırlar.
( MDV – B. Amortisman)
Aktif devir Hızı: işletmenin, sermaye yoğun bir teknoloji,
kullanımının bir göstergesidir. Aktif devir hızı yüksek olduğu
dönemlerde işletmenin riski düşüktür. Oranın düşük çıkması atıl kapasite olduğunu gösterir.
Stok Tutma (Tüketilme) Süresi: Stokların likidite durumunu gösterir.
Satışlar peşin ise, stokların kaç günde nakde çevrildiğini; satışlar kredili ise, stokların ne kadar sürede alacağa dönüştüğünü gösterir.
Ticari Borçlar devir Hızı: Ticari borçların hangi sürede
(hızda) ödendiğini gösteren orandır. Oranın düşük çıkması olumlu karşılanır.
Stok Devir Hızı: İşletmenin stoklarının yılda kaç defa yenilendiğini gösterir. Devir hızının yüksek olması istenir. Üretim
ve ticaret işletmelerinde ayrı ayrı hesaplanması gerekir. Analizinde mevsimlik çalışmalar dikkate alınmalıdır.
Ticaret İşletmelerinde Stok Devir Hızı;
Üretim İşletmelerinde Stok Devir Hızı;
Stok devir hızının yüksek olması diğer değişkenler sabitken işletmenin kârlılığını artırır ve finansman ihtiyacını azaltır.
Stok devir hızının azalması ise; stok tutma maliyetinin yükseldiğini, finansman ihtiyacının arttığını, stokların satışının zorlaştığını, tüketici isteklerinin değiştiğini, satış yeteneğinin azaldığını gösterir.
Stokların kaç günde bir el değiştirildiğini bulmak istersek;
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
kullanılır.
148
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2003): Yarı mamul stok devir hızını veren oran aşağıdakilerden hangisidir?
a) Brüt Satışlar / Ortalama Yarı Mamul Stoku
b) Satışların Maliyeti / Ortalama Yarı Mamul Stoku
c) Üretim Maliyeti / Ortalama Yarı Mamul Stoku
d) Tamamlanan Mamul Maliyeti / Ortalama Yarı Mamul Stoku
e) Ortalama Yarı Mamul Stoku / Brüt Satışlar
Cevap ( C)
Örnek(KPSS 2005):
Dönem Başı Stok
Dönem İçi alışlar
Dönem Sonu Stokları
Satışların maliyeti
Net Satışlar
:
:
:
:
:
10.500
119.000
24.500
105.000
140.000
Yukarıdaki bilgilere göre işletmede, stoklar kaç günde bir tüketilmektedir?
a) 90
b) 70
c) 60
d) 40
e) 6
Satışların Maliyeti
105.000
Stok Devir Hızı (SDH) = -------------------------------- = ---------------------------- = 6 kez
Ortalama Stok
10.500 + 24.500
----------------------2
360
360
Kaç Gün = ------------------ = ---------------- = 60 Gün
SDH
5
Cevap ( C ):
Örnek (KPSS 2008):
1.
a)
b)
c)
d)
e)
Bu bilgilere göre, işletmede ortalama tahsilât süresi kaç gündür?
24
48
56
64
72
Brüt Satışlar
Soruda Kredili satışlar verilseydi Brüt satışlar
Cevap ( E ):
Alacak Devir Hızı (ADH) = -------------------------------yerine Kredili Satış tutarı alınır.
Ticari alacaklar
Brüt Satışlar
6.000
Stok Devir Hızı (SDH) = -------------------------------- = ---------------------- = 5 Kez
Ticari alacaklar
1.200
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
149
360
OTS = ------------ = 72 Gün
5
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
2.
a)
b)
c)
d)
e)
DERS NOTLARI
Bu bilgilere göre, işletmenin Dönen Varlık devir Hızı kaçtır?
0,30
0,46
0,66
1,42
2,40
Net Satışlar
6.000
Cevap ( D ): Dönen Varlık Devir Hızı = ---------------------------- = --------------------------- = 1,42
Dönen Varlıklar
4.200
3.
a)
b)
c)
d)
e)
Bu bilgilere göre, işletme stoklarını kaç günde devretmektedir?
80
100
160
200
240
Satışların Maliyeti
4.050
Cevap ( D ): Stok Devir Hızı (SDH) = ----------------------------------- = ------------------------------------- = 1,8
Ortalama Stok
( 1.800 + 2.700 ) / 2
360
360
Kaç Günde = ---------------------- = --------------------- = 200 Gün.
SDH
1,8
Örnek ( KPSS 2011): Bir işletmeye ait bilgiler aşağıdaki gibidir;
_
Dönem Başı Stok
Dönem Sonu Stok
Dönem içi alışlar
Alış İadeleri
Alış Giderleri
Satış İadeleri
1.
a)
b)
c)
d)
e)
(Tutar TL)
145.000
185.000
1.020.000
20.000
30.000
40.000
Yukarıdaki bilgilere göre işletmede satışların maliyeti kaç TL’dir?
980.000
990.000
1.030.000
1.060.000
1.175.000
Cevap ( B ):
Satışların Maliyeti (SMM) = Ticari Mallar Hesabının Borç Kalanı – S. Sonu Ticari Mal Mevcudu
=
1.175.000 – 185.000
=
990.000 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
150
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
2.
a)
b)
c)
d)
e)
DERS NOTLARI
Yukarıdaki bilgilere göre, işletme stoklarını kaç günde devretmektedir?
36
50
55
57
60
Satışların Maliyeti
990.000
Cevap ( E ): SDH = ------------------------------- = --------------------------Ortalama Stok
145.000 + 185.000
------------------------2
360
Kaç Günde = -------------- = 60 Gün
6
= 6 Kez
KÂRLILIK ORANLARI
İşletmenin elde ettiği kârın (rantabilitenin), ölçülü, yeterli, doyurucu olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan oranlardır.
Karlılık yöneticinin başarısının ölçümün de önemli bir etken olduğu için, yöneticilerin başarı ölçümünde de kârlılık oranları
kullanılır.
Net Kâr / Öz Sermaye Oranı (Mali Rantabilite): İşletme
ortak yada ortaklarının koymuş olduğu sermaye ile kâr
arasındaki ilişkinin incelendiği orandır.Oranın yüksek
çıkması tatmin edici kârlılık olduğu anlamına gelir. Paydadaki öz sermaye, dönem başı ile dönem sonu sermayelerinin ortalamasıdır.
Ekonomik Rantabilite: İşletmenin toplam varlıkları
ile kârlılığı arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılır. Brüt kârın aktif toplamın yüzde kaçına eşit olduğunu
gösterir.
Hisse Başına Getiri: Bir adet hisse senedinin değerini
bulmak için kullanılır
Net Kâr / Dolaşımdaki Hisse Senedi sayısı
İş Hacmi Rantabilitesi: Kârlılığın, işletme faaliyetlerinin ne derece etkilediğini gösteren orandır. İşletme
faaliyetlerinin etkinliğini ölçer. Sermaye yoğun teknoloji kullanan işletmelerde kârlılığın istenilen düzeyde
olması için oranın yüksek olması gerekir.
Biriktirmeli (Kümülâtif) Kârlılık Oranı: İşletmenin uzun
vadeli kârlılığını gösterir. Otofinansman oranının ne olacağı
hakkında bilgi verir.
Dağıtılmamış Kârlar Toplamı / Aktif (Varlık) Toplamı
Faaliyet Kârı / Net Satış Tutarı
Örnek (KPSS 2012):
Yukarıdaki bilançosu verilen A İşletmesinin vergi öncesi kâr tutarı 19.260.000 TL, Finansman Giderleri 3.690.000
TL, vergi oranı ise % 20’dir. (Bilançodaki değerlerin üç sıfırı eksik yazılmıştır)
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
151
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
1. A İşletmesinde Ekonomik Verimlilik Oranı 0,85 olduğuna göre, Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı kaç
TL’dir?
a) 7.400.000
b) 14.500.000
c) 27.000.000
d) 31.500.000
e) 39.500.000
Dönem Kârı + Finansman Gid.
Cevap ( B): Ekonomik verimlilik (Rantabilite)oranı = -----------------------------------------------------Özkaynaklar + Uzun Vad. Yab. Kay.
19.260.000 + 3.852.000
0,85 = ---------------------------------------- = > UVYK = 14.500.000 TL bulunur.
12.500.000 + UVYK
2. A İşletmesinde Varlıkların kârlılığı oranı kaçtır?
a) 0,21
b) 0,23
c) 0,25
d) 0,32
e) 0,37
Net Kâr
Cevap ( D ): Varlık Kârlılığı = ------------------------Varlık Toplamı
Net kârı hesaplayabilmemiz için Vergi öncesi kârdan vergi tutarını düşmemiz gerekecek o halde;
Vergi Tutarı = 19.260.000 x 0,20 vergi oranı = 3.852.000 TL vergi tutarı
Net Kâr = 19.260.000 – 3.852.000 = 15.408.000 TL bulunur.
Daha sonra Toplam Varlıkları Hesaplayalım;
AKTİF = PASİF olduğundan;
= (KVB + UVB + Özkaynaklar)
= 21.500.00 + 14.500.000 + 12.500.000
= 48.150.000
Net Kâr
15.408.000
Varlık Kârlılığı = ------------------------- = ------------------------- = 0,32 olarak hesaplanır.
Varlık Toplamı
48.150.000
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
152
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
PİYASA TEMELLİ ORANLAR
İşletmenin piyasadaki performansını değerlendirmek için kullanılan oranlardır. Sermaye piyasasında işlem yapan işletmelerin mali tablolarının yorumlanmasında kullanılır. Menkul kıymete yatırım yapan yatırımcılara, menkul kıymetlerin
değeri hakkında bilgi vermesi açısından önemli oranlardır.
Fiyat / Kazanç Katsayısı: Hisse senedinin piyasadaki
işlem fiyatının gerçek değeri olup olmadığını gösterir.
Katsayısı yüksek çıkarsa, hisse senedinin fiyatının piyasa
değerinin üstünde olduğu anlamına geleceğinden yatırımcı satın almak istemeyecektir.
Hisse Senedi Piyasa Değeri / His. Sen. Defter Değeri:
Hisse senedinin piyasa değeri defter değerine yakın
olduğu zaman ilerleyen zamanlarda fiyatların artacağı
anlamına geldiğinden P/D değerinin küçük çıkması istenir.
İşletmenin kârı büyük ise; Katsayı küçük olacak
İşletmenin kârı küçük ise; Katsayı büyük olacaktır.
Firma (Girişim) değeri: Şirketin o andaki tüm borç ve
alacakları ile satın alınması durumundaki değeridir.
Firma Değeri = Piyasa Değeri + Net Nakitler
Fiyat – Satış Oranı: İşletmenin piyasa değerinin, işletmenin iş hacminin kaç katı olduğunu gösterir.
Hisse Senedi Plasman Oranı: Hisse senetlerinin maliyet bedeli ve borsa değeri ile karşılaştırılmasına yardımcı olur.
Örnek (KPSS 2010): İki milyon adet hisse senedinden oluşan şirketin sermayesi 6.000.000 TL olup, hisse senedinin
birim borsa değeri 4 TL’dir
Cari dönemde dağıtılmasına karar verilen kâr tutarı 3.000.000 TL olduğuna göre, işletmenin Fiyat Kazanç Oranı kaçtır?
a) 0,375
b) 0,500
c) 0,750
d) 1,125
e) 2,000
Dağıtılacak Kâr Payı
3.000.000
------------------------------ = ------------------- = 1,5
Hisse Senedi Sayısı
2.000.000
Cevap ( A):
Hisse Başına düşen Kâr Payı
1,5
Fiyat / Kazanç Oranı = ------------------------------------------- = ------------------- = 0,375
Hisse Başına Borsa Fiyatı
4
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
153
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
KARŞILAŞTIRMALI TABLOLAR ANALİZİ (YATAY ANALİZ)
Dinamik bir analizdir. Mali tablodaki kalemlerin birbirleriyle olan ilişkileri yerine, bir kalemin farklı tarihlerdeki tutarları ile
karşılaştırılarak, ilgili kalemin zaman içindeki göstermiş olduğu değişim analiz edilir. Uygulanma aşamaları;
 Bilanço ve gelir tablosundaki her bir kalemin mutlak farkları alınarak artış veya azalış miktarları tespit edilmelidir.
 Hesaplanan mutlak farklar yüzdelere çevrilmeli ve bu farklara neden olan sebepler incelenmelidir.
 Farkların nedeni tespit edildikten sonra bu farkların işletme için iyi ya da kötü olduğu analiz edilmelidir.
Örnek (KPSS 2003): Bir işletmenin alacak senetlerinin tutarı yıllar itibariyle şöyledir;
2000
2001
2002
Alacak Senetleri
40
60
80
Karşılaştırmalı tablolar analizi tekniğine göre, 2000 yılı esas alındığında 2001 ve 2002 yılları için alacak senetlerinin
% değeri sırasıyla kaçtır?
a) 50 – 100
b) 100 – 200
c) 125 – 150
d) 150 – 200
e) 150 – 250
Cevap ( A ):
2000 – 2001
2000 – 2002
60 – 40
------------------- x 100 = 50
40
80. – 40
------------------ x 100 = 100
40
EĞİLİM (TREND) ANALİZİ
 Mali tablolarda yer alan kalemlerin zaman içerisindeki göstermiş oldukları eğilimlerin saptanması ve incelenmesi
için kullanılan analiz yöntemidir. Tek başına sonuç çıkarmak için bu analiz yetersizdir.
 Temel olarak seçilen yıldaki kalem değeri 100 kabul edilir. Her kalem baz yıla göre değerlendirilir. Diğer yıllar temel yıldaki değere bölünerek eğilim yüzdesi bulunur.
 Temel yıla göre izleyen yıldaki değer daha büyükse 100’ün üstünde, temel yıldan küçükse 100’ün altında olur.
 Dinamik bir analiz tekniğidir.
 İncelemeye alınan dönemin uzunluğu en az 7 yıldır. Oldukça uzun süreler olması gerekir. Bu süreden az olan süreler
için yapılan analizler verimli sonuçlar üretmeyecektir.
 Bu analizi yapmaktaki amaç uzun sürede göstermiş olduğu değişime bakılarak işletme hakkında öngörüde bulunabilmektir.
 Baz yıl olarak alınan yılın normal bir yıl olması gerekir.
 Baz yılda değeri sıfır olan bir kalemin izleyen yıllar için değeri alınmaz
 Eğilim Yüzdesi = ( İlgili Yıldaki Kalemin değeri / Baz Yıldaki değer) x 100 Şeklinde hesaplanır.
Trend Analizi Yapılırken Dikkat edilmesi gereken Unsurlar;
 Anlamsız ve gereksiz oranlar kullanılmamalı
 Sadece bir orana bakarak sonuç çıkarılmamalı, bu nedenle tüm bilanço kalemleri dikkate alınmalı
 Mevsimlik ve piyasadaki oluşabilecek etkiler dikkate alınmalı
 Oranlar diğer kriterlerde dikkate alınarak incelenmeli
 Oranlardaki pay ve paydadaki değişimlerin sonucu değiştireceği unutulmalı
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
154
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2001): Hesap Kaleminin Cari Yıldaki Tutarı / Hesap Kaleminin Baz Alınan Yıldaki Tutarı oranı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
a) Hesap kaleminin aktif toplamına göre dikey yüzdesini
b) Hesap kaleminin net satışlara göre dikey yüzdesini
c) Hesap kaleminin baz alınan yıla göre dikey yüzdesini
d) Hesap kaleminin baz alınan yıla göre yatay yüzdesini
e) Hesap kaleminin baz alınan yıla göre trend yüzdesini
Cevap ( E ): Eğilim Yüzdesi = ( İlgili Yıldaki Kalemin değeri / Baz Yıldaki değer) x 100
YÜZDE YÖNTEMİ İLE ANALİZ (DİKEY ANALİZ)
 Bir yıl ya da birden fazla yılın analizi yapılabilir. Bilanço ve gelir tabloları yüzde değerler olarak ifade edilir. Hesaplanan yüzde değerinin işletme için yeterli olup olmadığı araştırılır.
 Yüzde yönteminde bilanço kalemleri Grup ve Genel olmak üzere iki kısımda ele alınır.
 Grup, ilgili kalemin dahil olduğu toplam içerisinde ele alınırken, Aktif / Pasif toplamı Genel olarak ifade edilir.
 Dikey analizde grup ve genel yüzdeleri hesaplanması şu şekilde olur;
Örnek:
Brüt satışlar
100.000
Satış İndirimleri (-)
10.000
Net Satışlar
90.000
Satılan Malın Maliyeti(-) 60.000
Brüt Kâr / Zarar
30.000
Faaliyet Giderleri(-)
10.000
Faaliyet Kârı / Zararı
20.000
Yukarıdaki verilenlere sahip bir işletmenin faaliyet kârının dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?
a) 20
b) 22
c) 24
d) 26
e) 30
Faaliyet Kârı
Cevap ( B ): Dikey Yüzde = ---------------------------- x 100
Net Satışlar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
20.000
= ---------------------- x 100 = 22
90.000
155
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
BAŞABAŞ ANALİZİ
BAŞABAŞ NOKTASI: Toplam gelir = Toplam maliyet olduğu düzeydir. Yani kâr/zarar = O (sıfır) dır.
Toplam Gelir = Birim Satış Fiyatı x Toplam satılan Mamul Miktarı şeklinde hesaplanır.
Toplam Maliyet (y) = Toplam sabit Maliyet (a) + Toplam Değişken Maliyet (bx) şeklinde hesaplanır.
Buradaki Toplam Değişken Maliyet (bx) ise = Birim Değişken Maliyet ( b) x Faaliyet hacmi ( x) ‘dir.
Başabaş analiz hem maliyet muhasebesi ( ihtisas muhasebesi) hem de mali tablo analizinde konu olarak yer alır. Başabaş
analiz sorulanını çözebilmemiz için Katkı payı, Katkı oranı, formüllerini temelde öğrenmemiz şart.
Toplam sabit giderleri, katkı payına böldüğümüzde Başabaş Noktasındaki satış miktarını; Katkı oranına böldüğümüzde
Başabaş Noktasındaki Satış Tutarını bulabiliyoruz.
Katkı Payı = Satış Fiyatı – Değişken Maliyet
Katkı Payı (Satış Fiyatı – Değişken Maliyet)
Katkı Oranı = ---------------------------------------------------------------Satış Fiyatı
Ya da
Güvenlik Payı ve Oranı: Güvenlik Payı; Bütçelenen ya da fiili satışların başabaş noktasında ki satışları aşan kısmıdır. Zarara geçmeden önce satışların azaltılabileceği düzeyi tutar olarak belirtir. Güvenlik payının toplam satışlara bölünmesiyle de
güvenlik oranı bulunur.
Güvenlik Payı = Toplam Satışlar – BBN Düzeyindeki Satışlar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
156
Güvenlik Payı
Güvenlik Oranı = ------------------------------------Toplam satış Tutarı
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2009): Bir işletmenin bazı bilgileri şu şekildedir;
Brüt Satışlar
970.000
Toplam Değişken Giderleri 658.000
Toplam sabit Giderleri
200.000
Başabaş noktası satış tutarı 564.000
Satıştan İadeler
30.000
Bu işletmede üretim maliyetine göre katkı oranı kaçtır?
a) 0,30
b) 0,40
c) 0,43
d) 0,67
e) 1,16
Cevap ( A ):
Net Satışlar = Brüt Satışlar – satış iadesi
= 970.000 – 30.000
= 940.000
Net Satışlar – Değişken Giderler
940.000 – 658.000
Katkı Oranı = ----------------------------------------------------- = -------------------------------- = 0,30
Net Satışlar
940.000
Örnek (KPSS 2010): İşletmenin 2009 yılında gerçekleşen satış ve Kâr tutarları aşağıdaki gibidir;
Net Satışlar
Brüt Satış Kârı
Tutar (Bin TL)
7.220
1.869
İşletmenin sabit giderleri 3.185.000 TL olduğuna göre, başa baş noktası (BBN) tutarı kaç TL’dir?
a) 4.550.000
b) 4.235.000
c) 4.035.000
d) 4.010.000
e) 3.980.000
Cevap ( A ):
Kâr = Satış tutarı – Toplam Maliyet
1.869.000 = 7.220.000 – Toplam Maliyet
Toplam Maliyet = 5.351.000 TL bulunur.
Toplam Maliyet = Toplam sabit Maliyet + Toplam Değişken Maliyet
5.351.000 = 3.185.000 + Toplam Değişken Maliyet
Toplam Değişken Maliyet = 2.166.000 TL bulunur.
Toplam sabit Maliyetler
3.185.000
BBN TUTARI = ---------------------------------------------- = --------------------------- = 4.550.000 TL bulunur.
Toplam Değişken Giderler
2.166.000
1 - ----------------------------------1- ----------------------Toplam Satış Tutarı
7.220.000
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
157
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2011): Bir işletmede toplam sabit maliyet 10.296.000 TL, birim satış fiyatı 840 TL, birim değişken maliyeti 620 TL ise bu işletmenin başa baş noktası kaç birimdir?
a) 51.480
b) 46.800
c) 37.380
d) 34.540
e) 30.190
Cevap ( B ):
Toplam sabit Maliyetler
10.296.000
BBN Miktarı = -------------------------------------------------------------- = --------------------------- = 46.800 adet
Birim Satış Fiyatı – Birim değişken Gider
840 - 620
Örnek (KPSS 2006):
Devamlı sermaye / Pasif Toplamı
Duran Varlık / Aktif Toplamı
: 0,60
:0,50
Olan bir işletmenin cari oranı kaçtır?
a) 0,83
b) 1,00
c) 1,20
d) 1,25
e) 1,33
Cevap ( D ):
Duran Varlık / Aktif Toplamı = 0,50 olduğuna göre yani aktifin yarısı duran varlık ise diğer yarısı da dönen varlıktır diyerek
Dönen varlık oranının da 0,50 olduğunu biliriz. Aktif toplama 100 değerini versek, Dönen varlık 50 olacaktır.
Devamlı sermaye
Pasif Toplam = KVB + UVB + Özkaynak
100 = KVB + 60
KVB = 40
Dönen Varlık
50
Cari Oran = ---------------------------- = --------------- = 1,25
KVB
40
Örnek (KPSS 2013): İşletmenin net çalışma sermayesi 110.000 TL, Duran Varlıklar toplamı 2.450.000 TL ve Dönen
Varlıklar Toplamı 1.250.000 TL ise aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a) Aktif toplamı 3.810.000 TL’dir.
b) Özkaynaklar toplamı 2.560.000 TL’dir.
c) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamı 2.560.000 TL’dir.
d) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamı 1.140.000 TL’dir.
e) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamı 1.140.000 TL’dir.
Cevap ( E ): Net Çalışma Sermayesi = Dönen Varlıklar – Kısa Vadeli Borçlar
110.000 = 1.250.000 – Kısa Vadeli Yabancı Kaynak
KVYK = 1.140.000 TL bulunur.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
158
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2013): İşletmede, döneme ilişkin Satılan Ticari Mallar Maliyeti 100.000 TL, ortalama stok 5.000 TL ve
ortalama ticari alacaklar 20.000 TL ise ortalama stokta kalma süresi kaç gündür?
a) 30
b) 20
c) 18
d) 10
e) 5
Satışların Maliyeti
100.000
Cevap ( C ): Stok Devir Hızı = -------------------------------- = ------------------------- = 20
Ortalama Stok
5.000
360 gün
Kaç Gün = ------------------------ = 18 gün
20
Örnek (KPSS 2013):
I. Stok Devir Hızı Oranı
II. Varlıkların Kârlılığı Oranı
III. Fiyat – Kazanç Oranı
IV. Finansman Oranı
Yukarıdakilerden hangileri, faaliyet oranları arasında yer alır?
a) Yalnız I
b) Yalnız II
c) I ve III
d) II ve IV
e) III ve IV
Cevap ( A ): [ Stok Devir Hızı, Faaliyet oranlarında] ; [Varlıkların kârlılığı Oranı, Kârlılık oranlarında ]; [Fiyat – Kazanç Oranı,
Piyasa Temelli oranlarda]; [ Finansman Oranı, Finansal Yapı (borçlanma) oranlarında] yer alır.
Örnek (KPSS 2013): Aşağıdaki işlemlerden hangisi fon kaynağı meydan getirir?
a) Uzun vadeli yabancı kaynaklarda azalış
b) Kısa vadeli yabancı kaynaklarda azalış
c) Dönen varlıklarda artış
d) Duran varlıklarda artış
e) Dönen varlıklarda azalış
Cevap ( E); Tüm şıkları yorumlayalım;
Uzun vadeli yabancı kaynaklarda azalış: Uzun vadeli borcun ödenmesi demektir ve ödeme varsa fon kaynağı azalır.
Kısa vadeli yabancı kaynaklarda azalış: Kısa vadeli borcun ödenmesi demektir yine ödeme varsa fon kaynağı azalır
Dönen varlıklarda artış: Dönen varlıklarda artış yeni varlık satın alınması anlamına geleceğinden kaynak kullanımı söz konusudur ve azalır.
Duran varlıklarda artış: Dönen varlıklardaki artış ile aynı durum geçerlidir duran varlık satın alınmıştır.
Dönen varlıklarda azalış: Dönen varlık azalıyorsa varlık satışı vardır ve kaynak artacaktır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
159
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
TİCARİ ARİTMATİK
YÜZDE – KÂR – ZARAR PROBLEMLERİ
Kar ve zarar problemlerinin çözümünde daima maliyet değerinin hesaplanması gerekir.
SATIŞ FİYATI = MALİYET DEĞERİ (FİYATI) + KÂR
SATIŞ FİYATI = MALİYET DEĞERİ (FİYATI) – ZARAR
KÂR = SATIŞ FİYATI – MALİYET FİYATI
Örnek: %20 kâr ile 6.000 TL ye satılan bir malın maliyeti nedir?
a) 4.400
b) 4.600
c) 4.800
d) 5.000
e) 5.200
Cevap ( D): Bu soruyu iki yöntemle çözelim;
1. Yöntem: 6.000 ÷ 1,20 = 5.000 TL yani kârı arındırmış olduk.
3. Yöntem: Malın maliyeti %100, kâr % 20 şeklinde düşünüldüğünde satış fiyatı % 120 olacaktır.
% 120 si
6.000 TL ise
%100 ü
x TL dir.
----------------------------------------------------------------6.000 x 100
X = ------------------------ = 5.000 TL bulunur.
120
Örnek: Bir malı %20 kârla 6.000 TL’ye satan bir kişi, bu satış üzerinden %20 indirimli satış yapmıştır. Bu kişinin kâr
ya da zararı nedir?
a) 200 TL zarar
b) 200 TL kâr
c) 500 TL zarar
d) 500 TL kâr
e) 120 TL kâr
Cevap ( A):
6.000 %20 indirim
= 1.200 TL indirim tutarı
6.000 – 1.200 indirim
6.000 ÷ 1,20 kar
= 4.800 TL satış tutarı
= 5.000 TL maliyeti
------------------200 TL zarar
Örnek: Bir tüccar elindeki malların her birini 72.000 TL’den satıyor. Birinci malın satışından %20 kâr, ikinci malın
satışından %20 zarar ediyor. Bu iki malın satışından tüccarın yaptığı zarar kaç TL’dir?
a) 5.000
b) 6.000
c) 6.200
d) 6.800
e) 7.000
Cevap ( B): Kâr ettiği malda; 72.000 ÷ 1,20 = 60.000 TL maliyeti var. 72.000 – 60.000 = 12.000 TL kâr
Zarar ettiği malda; Fiyatına X dersek, x – 0,20x = 72.000 TL => X = 90.000 TL maliyeti bulunur.
90.000 – 72.000 = 18.000 TL zarar
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
12.000 TL kâr – 18.000 TL zarar = 6.000 TL zarar bulunur.
160
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: Bir tüccar depodaki malı alırken üzerindeki fiyattan %20 indirimli almıştır. Satarken üzerindeki fiyattan satmıştır. Kârı % kaçtır?
a) 20
b) 25
c) 28
d) 30
e) 32
Cevap ( B): Üzerindeki fiyatı X olsa, alırken X – 0,20X indirim = 0,80X’ e almış olur.
Satarken X – 0,80 = 0,20X kâr yapar
Kâr Oranı =
Kâr
0,20X
------------------- = ----------------- = 0,25 bulunur.
Maliyet
0,80X
Örnek: %50 kârla satılan bir gömleğin satış fiyatı üzerinden yüzde kaç indirim yapılırsa gömleğin satışından %10
zarar edilir?
a) 60
b) 50
c) 40
d) 30
e) 20
Cevap ( A): Maliyeti 100 TL olsun, %50 kârlı satış fiyatı 150 TL olur. %10 zararlı fiyatı ise 90 TL olur.
X
150 TL den % kaç indirim yapılırsa 90 TL olur?
150 x ----------- = 90 => X = 9.000 / 150 = 60 bulunur.
100
Örnek: Bir tüccarın kg’ını 10 TL ye aldığı yaş incirin %10’u çürük çıkıyor. Geriye kalan incir kurutuluyor. İncir kurutulduğunda %20 Fire veriyor.
Buna göre kuru incirin kilosu kaç TL den satılmalı ki işletme ne kâr ne de zarar etsin?
a) 13,2
b) 13,6
c) 13,8
d) 14,2
e) 14,6
Cevap ( C): Tamamına 100 kg desek, %10 çürük düşüldüğünde 90 kg kalır. 90 kg x %20 fire = 18 kg fire vardır.
90 – 18 = 72 kg sağlam kuru incir olur.
1.000 TL
Yaş incirin alış maliyeti 10 TL x 100 kg = 1.000 TL
------------- = 13,8 TL/kg olarak hesaplanır.
72 kg
Örnek (KPSS 2008): Satış fiyatı üzerinden %25 kar elde edilmiş bir malın, maliyeti üzerinden % kaç kâr edilmiştir?
a) 30
b) 33
c) 40
d) 45
e) 66
Cevap ( B): Satış Fiyatı 100 olsa %25 kâr elde ettiği için 75 TL maliyeti olur.
75 TL den
25 TL kâr edilirse;
100 TL’den
X TL kâr edilir
-------------------------------------------------------------------Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
161
2.500
X = -------------------- = 33,3 bulunur.
75
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2008): %5 indirim uygulanan bir mal 437 TL’ye satılmışsa uygulanan indirim tutarı kaç TL’dir?
a) 33
b) 26
c) 23
d) 21
e) 17
Cevap ( C):
Etiket fiyatına 100 TL desek, %5 (0,05) indirim ile 95 TL olurdu.
95 TL’ye satılan malda
5 TL indirim varsa
437 TL ye satılan malda
X TL indirim olur
-----------------------------------------------------------------437 x 5
X = ----------------- = 23 TL bulunur.
95
Örnek(KPSS 2009): İşletmede %2 iskontolu olarak 441.000 TL’lik mal satın alındığında mal bedelinden yapılan
iskonto tutarı kaç TL’dir?
a) 8.820
b) 9.000
c) 17.640
d) 19.000
e) 59.000
Cevap ( B):
X – 0,02 X = 441.000 TL ise;
441.000
0,98 X = 441.000 TL olur X = --------------- = 450.000 TL indirim yapılmamış fiyatı bulunur.
0,98
450.000 – 441.000 = 9.000 TL indirim tutarı bulunur.
Örnek(KPSS 2011): %10 iskontolu olarak satın alınan bir mal, iskontolu alış bedeli üzerinden %40 kârla 2.268 TL ye
satılmıştır.
Buna göre, malın iskontosuz alış fiyatı kaç TL’dir?
a) 1.360
b) 1.800
c) 1.920
d) 2.040
e) 2.060
Cevap ( B):
X – 0,10 = 0,90 X alış değeri olsun,
0,90X %40 = 0,36X kârı vardır. 0,90X + 0,36X = 1,26X alış değeri olur. Soruda alış değeri verilmiş,
2.268
1,26X = 2.268 TL ise X= ---------------------------- = 1.800 TL iskontosuz alış fiyatı bulunur.
1,26
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
162
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
FAİZ (Paranın Zaman Değeri)
Faiz: paranın zaman değerinden doğar. Parayı bu gün kullanmaktan vazgeçip bir başkasına borç olarak veren açısından,
parayı bu gün kullanmaktan vazgeçmenin bedeli getirisi iken, alan kişi açısından gelecekteki elde edebileceği bir paranın
bun günden kullanımının maliyetidir.
Faiz Oranını Etkileyen etmenler:
RİSK ile FAİZ doğru orantılıdır.
 Enflasyon riski
Risk
Faiz
 Likidite riski
 Ödenmeme riski
Risk
Faiz
 Vade riski
Negatif Faiz: Piyasa faiz oranının, enflasyon oranının altında kalması durumunda oluşur. Negatif faiz olması durumunda
finansmanda daha çok borca ağırlık verilmesine yol açar.
Faiz hesaplamalarında basit ve bileşik olmak üzere iki yöntem kullanılır. Bir yıla kadar olan işlemlerde genellikle basit faiz
uygulanır. (Bir yıldan az olmasına rağmen bileşik faizin kullanımı da mümkündür)
BASİT FAİZ
Ödenecek ya da kanılacak faizin anapara üzerinden hesaplandığı faizdir.
Basit Faizde Gelecekteki değeri;
Gelecekteki Değer (S): Anapara ( P ) + Faiz Tutarı (I)
ya da
S = Anapara x [ 1 + ( Faiz Oranı (i) x Vade)]
Örnek: A bankasından %50 faizle alınan 6 ay vadeli 500 TL için ödenecek faiz tutarı ne kadardır?
a) 250
b) 750
c) 100
d) 125
e) 150
Cevap ( D ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
= 500 x 0,50 x 6/12
= 125 TL
Örnek: Bankaya %60 yıllık faizle yatırılan 2.000 TL karşılığında 4 yıl sonra hangi miktarda para geri alınır.
a) 4.800
b) 5.800
c) 6.800
d) 2.000
e) 300
Cevap ( C ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
= 2.000 + 0,60 + 4
= 4.800 TL faiz tutarı
Gelecekteki ( Vade Sonundaki )Değer = Anapara + Faiz
= 2.000 + 4.800
=6.800 TL
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
163
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2006): Bir bankaya yıllık %10,5 faiz oranı üzerinden yatırılan 1.200 TL kaç gün sonra 1.312 TL olur?
a) 300
b) 320
c) 330
d) 350
e) 360
Cevap ( B ): Faiz Geliri = Vade Sonundaki Değer – Anapara tutarı
= 1.312 – 1.200
= 112
Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
n
112 = 1.200 x 0,105 x ------------ = > n = 320 gün olarak bulunur.
360
Örnek( KPSS 2007): İşletmenin bir bankadan talep ettiği 200.000 TL tutarındaki 10 ay vadeli kredi, işletmeye 180.000
TL olarak ödendiğine göre, bankanın bu işlemde uyguladığı faiz oranı % kaçtır?
a) 9
b) 10
c) 12
d) 18
e) 24
Cevap ( C ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
2.000
10
= 200.000 x i x -----------12
İ = 12
BASİT İSKONTO:
Bono: Kredili alış verişlerde borçlunun, alacaklıya verdiği belli bir tarihte belli bir tutardaki ödeme taahhüdünü gösteren
belgedir. Senetler vadesinde tahsil edilebileceği gibi vadesinden öncede iskonto ettirilerek (kırdırılarak) de tahsil edilebilir.
Basit İç İskonto: İskonto tutarının senedin peşin değeri üzerinden hesaplanmasıdır.
Dış İskonto: İskonto tutarının vadeli değerinden hesaplanmasıdır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
164
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek( KPSS 2001): İşletme nominal değeri 900.000 TL olan, vadesi 28.07.2001 olan alacak senedi için yıllık %60
reeskont faiz oranıyla dış iskonto yöntemini kullanarak reeskont hesaplamıştır.
Buna göre, senedin 31.12.2001 tarihindeki tasarruf değeri kaç TL’dir?
a) 630.000
b) 626.000
c) 588.000
d) 585.000
e) 360.000
Cevap ( D ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
210 gün (ya da 7 ay)
= 900.000 x 0,60 x ----------------------------------- = 315.000 TL
360 gün ( Ya da 12 ay)
900.000 – 315.000 = 585.000 TL Faiz tutarı
Örnek( KPSS 2003): Nominal değeri 220.000 TL olan bir senet, vadesine 90 gün kala %40 faiz oranı üzerinden iç
iskonto hesaplama yöntemine göre iskonto ettirilmiştir.
Buna göre, senedin bu günkü değeri kaç TL’dir?
a) 208.000
b) 200.000
c) 192.000
d) 184.000
e) 180.000
Nominal Değer ( Vade Sonu değeri = S)
Cevap ( B ): İç iskontoya göre şimdiki değer (P) = ------------------------------------------------------------------1 + Faiz Oranı (i) x Vade (n)
220.000
= ------------------------------------------- = 200.000 TL
90
1 + ( 0,50 x ---------- )
360
Örnek( KPSS 2007): İşletme yazılı değeri 600 TL, vadesi 20.07.2007 olan alacak senedi için 2006 yılı sonunda %20
reeskont faiz oranı ile iç iskonto yöntemini kullanarak reeskont hesaplamıştır.
Buna göre, senedin 31.12.2006 tarihindeki net değeri kaç TL’dir?
a) 400
b) 420
c) 480
d) 533
e) 540
Nominal Değer ( Vade Sonu değeri = S)
Cevap ( E ): İç iskontoya göre şimdiki değer (P) = ------------------------------------------------------------------1 + Faiz Oranı (i) x Vade (n)
600
= ------------------------------------------- = 540 TL
200
1 + ( 0,20 x ---------- )
360
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
165
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek( KPSS 2010): İşletme 5 ay sonra ödemesi gereken 100.000 TL nominal değerli senedin yerine 10 ay vadeli eş
değer bir senet vermiştir. Hesaplamalar iç iskonto yöntemine göre yapılmıştır. (Bir yıl 360 gün olarak alınacaktır)
Faiz oranı %10 olduğuna göre, eş değer senedin nominal değeri kaç TL’dir?
a) 110.000
b) 109.090
c) 105.600
d) 105.000
e) 104.000
Nominal Değer ( Vade Sonu değeri = S)
Cevap ( E ): İç iskontoya göre şimdiki değer (P) = ------------------------------------------------------------------1 + Faiz Oranı (i) x Vade (n)
100.000
Nominal Değeri
= ------------------------------------------- = 104.000 TL
5
1 + ( 0,10 x --------------- )
12
Örnek( Halk Bankası 2009 ): Bir kişi, A TL’sini yıllık %25 basit faiz oranıyla 8 aylığına, 3A TL’sini yıllık %40 basit faiz
oranıyla 6 aylığına bankaya yatırıyor. Toplam faiz geliri 2.300 TL olduğuna göre, 6 aylığına yatırılan paranın faiz
getirisi kaç TL’dir
a) 1.200
b) 1.400
c) 1.500
d) 1.800
e) 1.900
Cevap ( D ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
Elimizde toplam faiz geliri olduğuna göre her iki mevduat hesabından elde edilecek faiz gelirleri formülleri toplamından;
8
6
2.300 = ( A x 0,25 x ------------- ) + ( 3A x 0,40 x -------------- )
12
12
2A
7,2 A
2.300 = ----------------- + ---------------12
12
9,2 A = 2.300 x 12 => A = 3.000 bulunur
6 aylığına yatırılan para 3A idi = > 3A = 3 x 3.000 = 9.000 TL olur.
Elde edilecek faiz gelirini hesaplamak için yine basit faiz formülünü kullanarak;
Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
6
= 9.000 x 0,40 x -------------- = 1.800 TL bulunur.
12
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
166
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek( KPSS 2010 ): Yıllık % 8 faiz oranından 3 ayda 1.600 TL faiz getiren tutar kaç TL’dir?
a) 24.500
b) 40.000
c) 46.400
d) 80.000
e) 92.000
Cevap ( D ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
3
1.600
=
P
x
0,08
x ------------12
P = 80.000 TL bulunur.
Örnek ( KPSS 2010 ): İşletme 5 yıl vadeli olarak aldığı 2.750.000 TL tutarındaki krediyi, faiz hariç her yıl 150.000 TL
artırmak suretiyle ödeyecektir.
Buna göre, işletme dördüncü yıl kaç TL ödemelidir?
a) 850.000
b) 700.000
c) 600.000
d) 550.000
e) 400.000
Cevap ( B ):
I. Yıl
II. Yıl
III. Yıl
IV. Yıl
V. Yıl
150.000
150.000 + 150.000
300.000 + 150.000
450.000 + 150.000
600.000 + 150.000
= 150.000 TL
= 300.000 TL
= 450.000 TL
= 600.000 TL
= 750.000 TL
-----------------------2.250.000 TL
Faiz Tutarı = 2.750.000 – 2.250.000 = 500.000 TL bulunur.
500.000
Beş yıla bölündüğünde; ----------------- = 100.000 TL yıllık faiz bulunur.
5 yıl
Soruda 4. Yıldaki ödeme sorulduğuna göre; 4. Yılda ödenecek para 600.000 + 100.000 TL faizi = 700.000 TL olmalıdır.
Örnek ( KPSS 2012 ): İşletme bankadan talep ettiği 6 ay (180 gün) vadeli 500.000 TL tutarındaki kredi, 45.000 TL faiz
kesilerek 455.000 TL olarak ödenmiştir.
Buna göre bankanın uyguladığı faiz oranı yüzde kaçtır?
a) 18
b) 11,1
c) 9,9
d) 9
e) 3
Cevap ( A ): Faiz Tutarı(I) = Anapara (P) x Faiz Oranı (i) x Vade (n)
6
45.000 = 500.0000 x i x --------------- = > İ = 0,18 bulunur.
12
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
167
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek ( KPSS 2012 ): 120.000 TL tutarındaki paranın ¼ ü ve ¾ ü farklı bankalara yatırılarak 5.400 TL faiz elde edilmiştir.
Buna göre %8 olan faiz oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
a) 2 - 6
b) 3 - 5
c) 4 - 4
d) 5 - 3
e) 6 - 2
Cevap ( B ):
1
120.000 x --------‘ ü = 30.000 TL
4
3
120.000 x --------‘ ü = 90.000 TL
4
X
(8–X)
30.000 ------------ + 90.000 ------------- = 5.400 => x = 3 bulunur. Şıklarda X için 3 değeri verilen sadece B şıkkı var.
100
100
BİLEŞİK FAİZ: Her devre kazanılan faizin anaparaya ilave edilerek, her devre oluşan toplam tutar üzerinden faiz hesaplamasıdır. Faiz üzerinden faizin hesaplandığı faizdir.
Efektif Faiz: Devre uzunlukları bir yıldan kısa olması durumunda bileşik faiz hesaplandığında kullanılan faiz oranıdır. Gerçekleşen faiz de denir.
Enflasyon: Zaman içerisinde mal ve hizmet fiyatlarının ortalama düzeyinin yükselmesidir.
Reel Getiri Oranı ( Gerçek Getiri Oranı): Parayı arz edenin satın alma gücündeki artıştır.
Ekonomist Irving Fisher nominal faiz, reel faiz ve enflasyon arasındaki ilişkiyi şu formülüyle açıklamaktadır.
Ya da
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
168
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek: Nominal faiz oranı 0, 36 ve enflasyon oranının 0,20 olduğu bir ekonomide reel getiri oranı kaç olmalıdır?
a) 1,18
b) 0,18
c) 1,13
d) 0,13
e) 0,56
1 + Nominal Faiz Oranı
Cevap ( D ): 1 + Reel Getiri Oranı (RGO) = --------------------------------------1+ Enflasyon Oranı
1+ 0,36
1,36
RGO = -------------------- - 1 = --------------------- - 1 = 0,13333
1+ 0,20
1,20
Örnek (KPSS 2011): Yıllık % 8 faiz üzerinden faiziyle birlikte birer ay vadeli olarak yatırılan 10.000 TL bir yılın sonunda kaç TL olur?
a) 10.800
b) 10.825
c) 10.830
d) 10.858
e) 10.880
Cevap ( C): Bileşik faizde gelecekteki değer formülü ;
Gelecekteki Değer ( S )= Anapara (P) x ( 1 + Faiz Oranı )Süre
0,08
= 10.000 x ( 1+ -------------- )12 = 10.000 x 1,00612 = 10.830 TL bulunur.
12
Örnek: Yıllık nominal faiz %60 olduğunda her üç ayda bir faizlendirme yapılıyorsa yıllık efektif faiz oranı yüzde kaç
olur?
a) 74,9
b) 75
c) 74
d) 76
e) 15
Cevap ( A ): Efektif Faiz Oranı (EFO) = ( 1 + Devre Faiz Oranı ) Süre – 1
12
Devre Sayısı = ---------------------- = 4 devre
30 ayda bir
0,60
Devre Faiz Oranı = -------------------- = 0,15
4
4
EFO = ( 1 + 0,15 ) -1 = 0,749
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
169
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
KARIŞIM VE BİLEŞİM PROBLEMLERİ
Karışım: Bir malın değişik kaliteden belli bir miktarda alıp karıştırılarak yeni kalitede bir mal elde edilmesidir. Karışımın birim
fiyatına ortalama fiyat denir.
Bileşim: Birim fiyatı belli bir karışım elde edebilmek için karışıma girecek malların her birinden ne kadar alınacağının hesaplanmasıdır.
Örnek: Asit oranı %80 olan 60 Litre sirke ile asit oranı %70 olan 90 Litre sirke karıştırılıyor. Karışımın asit yüzdesi
kaçtır?
a) 73
b) 74
c) 75
d) 76
e) 77
Cevap ( B):
60 Litre karışım
90 Litre Karışım
60 % 80 = 48 Litre Asit
90 % 70 = 63 Litre Asit
60 – 48 = 12 Litre Sirke
90 – 63 = 27 Litre Sirke
Her İki Karışım Birlikte
60 Litre + 90 Litre = 150 Litre
( 48 + 63 = 111 Litre Asit ) ( 12 + 27 = 39 Litre Sirke)
X
111 x 100
Yeni karışımın asit yüzdesi = 150 Lt. ------------- = 111 Litre ise; X = ----------------------- = 74 bulunur.
100
150
Örnek (KPSS 2012): Yalnızca pekmez alım satımı yapan işletmenin bir dönem boyunca yaptığı alışlar aşağıda verilmiştir.
Şişe Miktarı
Şişe Birim Fiyatı
800 adet ( 5 Litrelik)
10 TL
25.000 adet ( 2 Litrelik)
5 TL
10.000 adet ( 1 Litrelik)
3 TL
Söz konusu alışlar için dönem boyunca katlanılan nakliye maliyetleri KDV hariç 43.000 TL olup bu maliyet, pekmezlere litre esasıyla dağıtılmaktadır.
Buna göre, 5 Litrelik şişeler halinde pekmezin toplam maliyeti kaç TL’dir?
a) 123.000
b) 117.200
c) 97.200
d) 88.000
e) 67.800
Cevap ( C): Her şişenin toplam litrelerini bulalım;
8.000 adet şişe x 5 Litrelik = 40.000 Litre
25.000 adet şişe x 2 Litrelik = 50.000 Litre
10.000 adet şişe x 1 Litrelik = 10.000 Litre
-------------------------100.000 Litre
Nakliye maliyeti litre esasıyla dağıtılacağı için, 43.000 TL nakliye maliyeti / 100.000 Litre = 0,43 TL/Litre bulunur.
5 Litrelik şişelerin maliyeti;
8.000 adet şişe x 10 TL = 80.000 TL + (40.000 Litre x 0,43 TL/ Litre nakliye maliyeti)
80.000 + 17.200 = 97.200 TL maliyeti vardır.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
170
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2012): Üç ortaklı bir şirkette Ortak A’nın sermayesinin Ortak B’nin sermayesine oranı 2/5’tir. Ortak
C’nin sermayesi ise Ortak A ve Ortak B’nin sermayeleri toplamının yarısından 300.000 TL fazladır.
Şirket sermayesi 4.500.000 TL olduğuna ve sermaye payları üzerinden %11 kâr payı ödeneceğine göre, ortakların
kâr payları aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Ortak A
Ortak B
Ortak C
a) 88.000
220.000
187.000
b) 88.000
242.000
165.000
c) 88.000
286.000
121.000
d) 44.000
297.000
121.000
e) 121.000
167.000
174.000
Cevap ( A ):
Yukarıda verilen ortaklık oranları denkleme çevrilecek olursa;
A+B
C = -------------------- + 300.000 TL buradan, 2C – 300.000 = A + B şekline çevirdikten sonra;
2
A + B + C = 4.500.000 TL olduğu soruda verilmiş.
A + B eşitliğini yerine yazarsak
2C – 300.000 + C = 4.500.000
3C = 5.100.000
C = 1.700.000 TL bulunur.
A + B + C = 4.500.000
A + B + 1.700.000 = 4.500.000
A+ B = 2.800.000 TL olarak bulunur.
A
2
2B
------ = ------ = > 5A = 2B olur, Buradan A = --------------- bulunur.
B
5
5
A + B = 2.800.000 olarak bulmuştuk,
2B
------------- + B = 2.800.000 = > B = 2.000.000 TL dir.
5
A + B = 2.800.000
A + 2.000.000 = 2.800.000
A = 800.000 TL olur.
Kâr dağıtımında sermaye paylarının %11’i olacak diye soruda belirtilmişti;
A Ortağı;
B Ortağı;
C Ortağı;
800.000 %11 = 88.000 TL
2.000.000 %11 = 220.000 TL
1.700.000 %11 = 187.000 TL olarak bulunur.
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
171
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
MUHASEBE
DERS NOTLARI
Örnek (KPSS 2013): Etiket fiyatının %20 eksiğine satılan bir mal için 192 TL’lik fatura düzenlenmiştir.
Buna göre malın satışında uygulanan indirim tutarı kaç TL’dir?
a) 12
b) 24
c) 36
d) 48
e) 52
Cevap ( D):
Etiket fiyatına X dersek,
X – 0,20X = 192 = > X = 240 TL bulunur. Bu indirim uygulanmamış fiyatıdır.
İndirimsiz fiyatı ile indirimli fiyat arasındaki fark indirim tutarını verecek;
240 TL - 192 TL = 48 TL olarak bulunur.
Örnek (KPSS 2013): İşletme, KDV dahil 103.500 TL’ye sattığı mallardan satış tutarı üzerinden %25 kâr etmiştir. (
KDV oranı %15’tir)
Buna göre, işletme söz konusu malı kaç TL’ye satın almıştır.
a) 78.260
b) 77.625
c) 75.000
d) 73.928
e) 72.000
Cevap ( E): KDV siz satış değerini, 103.500 / 1,15 = 90.000 TL olarak buluruz.
90.000 / 1,25 kâr marjı = 72.000 TL malın maliyeti bulunur.
Örnek (KPSS 2013): 200.000 TL’nin bir kısmı yıllık %10 faiz oranıyla, diğer kısmı ise yıllık %12 faiz oranıyla bankaya
yatırılarak 3 ayın sonunda 5.400 TL faiz elde edilmiştir.
Buna göre % 12 faiz oranıyla yatırılan kısım kaç TL’dir?
a) 60.000
b) 70.000
c) 80.000
d) 100.000
e) 120.000
Cevap ( C ): %10 ile yatırılan tutara A TL desek,
3
3
[ A x 0,10 x ------------ ] + [ (200.000 – A) x 0,12 x ---------- ] = 5.400 TL ise
12
12
0,25 A + 6.000 – 0,003A = 5.400
0,005 A = 600 buradan da A = 120.000 TL bulunur.
A + B = 200.000 TL idi, 120.000 + B = 200.000 =>
B = 80.000 TL bulunur.
Örnek (KPSS 2013): 3 Yıl vadeli 3 milyon TL tutarındaki kredinin yıllık faiz oranı %25’tir. Kredi ödemeleri, her yılsonunda anaparanın üçte birinin faiziyle birlikte ödenmesi şeklinde yapılacaktır. Buna göre ikinci yılsonunda ödenmesi gereken tutar kaç TL’dir?
a) 1.250.000
b) 1.500.000
c) 1.750.000
d) 2.000.000
e) 2.250.000
Cevap ( B ):
1. Yıl
2.Yıl
1.000.000 TL Anapara + Faizi ( 1.000.000 x 0,25 x 1)
1.000.000 TL Anapara + Faizi ( 1.000.000 x 0,25 x 2 = 500.000) = 1.500.000 TL olur
Whatsap Destek Tel: 531 240 41 41
172
www.facebook.com/sakirdemirbuga
www.twitter.com @Sakir_hoca
Download

MUHASEBE Ders - WordPress.com