ANNE VE ÇOCUK
SAĞLIĞI
Doç.Dr. Ayşe ÇEVİRME
Anne ve Çocuk
Sağlığı
Anne ve Çocukların Sağlığı;
Gebelik, büyüme ve gelişme süreçlerinden
kaynaklanan biyolojik özellikler anne ve
çocukların hem hastalık hem de mortalite
süreçlerini etkilediğinden
Anne ve Çocuk
Sağlığı
Erişkin dönemdeki fiziksel ve ruhsal
sağlık, büyüme ve gelişme sürecinin
(intrauterin hayatı da kapsayan)
sağlıklı geçirilmesini belirlediğinden
dolayı önemlidir. Bu nedenlerle anne
ve çocuklar sağlıklı olduklarında bile
sağlık hizmetlerinde RİSK GRUBU
olarak ele alınır.
Anne ve Çocuk
Sağlığı
Yine
özellikle
gelişmekte
olan
ülkelerde anne ve çocuklar toplam
nüfusun
yarısından
fazlasını
oluşturmaktadırlar.
Ülkemizde ise;
• 0-14 yaş grubunun oranı %38-%40
• 15-49 yaş grubunun oranı %23-
Anne ve Çocuk
Sağlığı
Yani; nüfusun %62’sini anne ve
çocuklar oluşturmaktadır.
Anne ve Çocuk
Sağlığını Etkileyen
Faktörler
Anne ve çocuk sağlığını etkileyen
en önemli faktör gebelik, doğum ve
lohusalık dönemleridir.
Anne ve Çocuk Sağlığını
Etkileyen Faktörler
Gebelik; normal bir olay olmakla birlikte
bazı durumlarda anne hayatını tehlikeye
sokabilir.
Bu durumlar;
-Fiziksel
-Biyolojik
-Sosyal dengenin tehlikeye girdiği hallerdir
Örnek;
-Kadın üreme organlarında hastalık
olması hali (kanser vb)
Anne ve Çocuk Sağlığını
Etkileyen Faktörler
Doğumla Gelen ve Daha Sonra Devam
Eden Rahatsızlıklar;
Kanser: Bilinen ve beklenen her türlü
etkilerinin yanı sıra kadının kadınlık
rolü, cinsel fonksiyonları ve
doğurganlığı tehdit altındadır.
Anne ve Çocuk Sağlığını
Etkileyen Faktörler
• Sağlıksız koşullarda
• Doğum ve düşükler
• Kötü his koşulları
• Yanlış inanç ve uygulamalar
• Çekingenlik
• Ekonomik sorunlar
Anne ve Çocuk Sağlığını
Etkileyen Faktörler
-
Kanser belirtileri
Adet dışı kanamalar
Menapoz sonrası kanamalar
Anromal vajinal akıntılar
Batında şişkinlik
Ele kitle gelmesi
Kilo kaybı
Ç.E.K.Ü.S Merkezleri
-İllerde (sağlık müdürlükleri)
Ç.E.K.Ü.S merkezi
-İlçelerde (sağlık müdürlükleri)
Ç.E.K.Ü.S şubeleri
-Köylerde (sağlık müdürlükleri)
Ç.E.K.Ü.S istasyonları şeklinde
faaliyet göstermektedir.
Ç.E.K.Ü.S merkezleri
Yine;
• Aile sağlık merkezleri (A.S.M)
• Aile sağlık birimleri (A.S.B)
• Hastane ve doğum evleri
(sosyalleştirilmiş bölge)
• Lepra,grengi.trakom vb. başkanlıklar
• Aile planlaması kuruluşları’da anne
ve çocuk sağlığı çalışmalarına destek
olur.
Ç.E.K.Ü.S (Çocuk, Ergen ve
Kadın Üreme Sağlığı)
Merkezleri
1952 yılında UNISEF’in desteğiyle A.Ç.S
konusunda eğitim başgöstermiştir. 1956
yılında A.Ç.S binaları kurulmuştur.
Sonraki yıllarda A.Ç.S adı Ç.E.K.Ü.S ile
değiştirilmiştir.
Ç.E.K.Ü.S Merkezlerinin
Amacı
1. Devamlı periyodik kontrollerin
yapılmasını sağlamak (gebenin
dengeli bulunmasını ve fiziksel
aktivitesini düzenlemek) doğumsal
anormallikleri önlemek
2. Doğum sonrası ve lohusalık
hastalıklarına engel olmak.
Ç.E.K.Ü.S Merkezlerinin
Amacı
3. Lohusa ve emziklileri daima tıbbi
kontrol altında bulundurmak
4. Yeni doğanların sağlığı ve bakımı ile
ilgili önlemleri alınıp alınmadığını
kontrol etmek ( 6 yaşına kadar)
5. Sistemli olarak ev ziyaretleri
yapmak, eğitim vermek
6. İlaç, vitamin,yiyecek vb. vasıtalarla
Ç.E.K.Ü.S’yi desteklenir.
A.S.M (Anne Sağlık Merkezi)
Düzeyince Verilen Anne Sağlığı
Hizmetleri
1- Gebelerin tespiti, periyodik olarak
rutin doğum öncesi bakım
2- Doğum hizmet
3- Lohusa hizmeti
4- 15-49 yaş grubu kadınların
izlenmesi
5- Aile sağlığı ve A.P konusunda
eğitim
Ebe ve Hemşireler
• Kadınların hizmet alışkanlıklarını
geliştirmek
• Enfeksiyondan koruyucu bilgiler
vermek, bakım vermek
• İlişkide bulunan kişileri enfeksiyon
yönünden kontrol etmek
• Personelin asepsiye uygun
çalışmasını SAĞLAMAKLA
YÜKÜMLÜDÜRLER.
Sağlık Sorunlarını Öncelikli
Belirleme
Bir toplumdaki sağlık sorunları ile
ilgili
öncelikler şu ölçülerle ele alınır;
1- Üretim ve işgücünü azaltan sağlık
sorunları
2- En çok hastalık ve ölüme neden
olan sağlık sorunları
3- En fazla hastalık riskine maruz yaş
grubunun sağlık sorunları
Sağlık Sorunlarını Öncelikli
Belirleme
Hasta olanların;
• 1/3’ü 4 yaşından küçük çocuklar
• %50 si 14 yaşından küçük çocuklar
Hasta-Mortalite Düzeyi
En yüksek morbidite ve mortalite
hızı 0-1 yaşındaki çocuklarda görülür.
Her yıl 10.000 kadın gebelik+doğum
nedeniyle ölmektedir.
5000 kadın sakat kalmaktadır.
Anne ve Çocuk Ölümlerinin Bu
Kadar Sık Olmasının Nedenleri;
• Sık ve çok doğum yapmak (2 yıldan az
aralıklarla)
• Uç yaşlarda gebelik (18’den ↓ -35’ten ↑ )
• Beslenme yetersizliği
• Doğum öncesi bakım yetersizliği
• Sosyal faktörler (ekonomik, eğitimsel,
çevresel)
• Enfeksiyon hastalıkları
• Yetersiz sağlık hizmetleri
Anne, Bebek Ölüm Hızı ve Sayısı
2010
2011
2012
Doğum sayısı
1.255.937
1.241.412
1.279.864
Anne ortalama
yaşı
27.2
27.3
27.5
Bebek ölüm
sayısı
17.454
14511
14845
Anne ölüm hızı
11.7
11.3
11.1
Bebek ölüm hızı
11,9
11,7
11,1
Not: 2012 nüfus istatistik raporlarına göre hazırlanmıştır.
Anne Sağlığını En İyi Yansıtan
Durumlar
DİREK
- A.O.H
-Perinatal ölüm hızı
-Ölü doğum hızı
-15-49 yaş ve yaşa
özel ölüm hızı
Anne Sağlığını En İyi Yansıtan
Durumlar
DOLAYLI
-Prematüre bebek oranı
-Doğurganlık hızı
-Kontrasepti yöntem
kullanma oranı
1 yıl içinde gebelik,doğum ve
lohusalık nedeniyle ölen anne
Anne Ölüm Hızı= sayısı
(A.Ö.H)
0 yıl içinde artan canlı doğum sayısı
X 10.000
Yıllara Göre Anne Ölüm
Hızı
1987
‰ 20.8
1991
‰13.4
1999
‰13.0
2010
‰ 11.7
2011
‰ 11.3
2012
‰ 11.1
Ç.E.K.Ü.Sağlığının Hizmet
Alanları
1- Yeni evliler ve anne adaylarının
eğitimi
2- Gebelerin eğitim ve bakımlarıdır.
Bu Dönemde En Sık
Karşılaşılan Sağlık Sorunları
1- Tansiyon , ödem, albumin
(gebeliğin son 3 ayında görülen TA ,
idrarda protein ve ödem varsa doktora
gidilmelidir.
Preeklemsi
Eklemsi Ölüm
görülebilir.
Bu Dönemde En Sık
Karşılaşılan Sağlık Sorunları
Normal TA 120/70-80 mm/Hg’dir.
TA 120/85 ve
Kan basıncında diyastolik ( minimal)
basınç sistolik (maxi) basınçtan daha
önemlidir. 20 mm/Hg’lik basınç
farklılığı sık izlem gerektirir. 3 defa
üst üste bakılmalıdır.
Ağırlık
Gebelik süresince kilo alımı 9-14 kg olmalıdır.
- ilk 3 ay sadece 1 kilo
- 3 aylıktan sonra her ay 1.5-2.0 kg arası
olmalıdır.
2 - Pelvis Kuturları
Normal pubis açısı 90° ‘dir.Eğer
anomali varsa anne mutlaka hastaneye
gitmelidir. Normal bir pelviste el
parmakları
promotaryuma
asla
ulaşmaz. Aksi taktirde pelvis dardır ve
doğum mutlaka sağlık kuruluşunda
olmalıdır.
Konjugata vera/pnomotoryum
ölçümü
Pubis açısı
3- Hemoglobin Değerleri
Normalde; Hb: 11-14 gr
Htc: 44-45’tir
Eğer Hb 11 gr’ın altında ise gebe
anemiktir.
Ç.K.S Durumu
Normalde 120-160 arasında ÇKS aleti
veya fetoskopla dinlenir.(2.trimesterde)
ÇKS en rahat çocuğun sırtının olduğu tarafta;
- Baş gelişte anne göbeğinin altında
- Makat gelişte anne göbeğinin üstünde
duyulur.
ÇKS anne kalp atımının iki katıdır.
Karıştırmamak için aynı zamanda anne
nabzıda kontrol edilmelidir.
5-Gebelik Ayının Tespiti
Eğer gebe son adet tarihin tam olarak
biliyorsa, son adet tarihinin 1.gününden
3 ay geri gidilir. Buna 7-10 eklenerek
olası doğum tarihi bulunur.
5-Gebelik Ayının Tespiti
• Eğer adet bitimini bilmiyorsa;
1- Fetal Hareketler: Primiporlarda 20
haftalık, multiporlarda 18 haftalık
gebeliklerde hissedilebilir. Buna göre
kaba tahmin yapılır.
5-Gebelik Ayının Tespiti
2- Fundus Yüksekliği
• 12 haftalık: Simfiziz pubis’in
üstünden elle çok derin muayene ile
hissedilir.
• 16 haftalık: Fundus, simfiziz pubis ile
göbek ortasındadır.
• 20 haftalık: Fundus göbeğin 2
parmak aşağısında
• 24 haftalık: Fundus tam göbek
hizasında
5-Gebelik Ayının Tespiti
• 28 haftalık: Göbeğin 3 parmak üstünde
• 32 haftalık: Göbekle sternumun alt
ucundaki kıkırdak (ksifoid çıkıntı) arasının
tam ortasına
• 38 haftalık: Sternumun alt ucundaki
çıkıntıya yakındır.
• 40 haftalık: 32-36 haftalık seviyesinin
arasındadır. Bu dönemde baş pelvis
giriminde olduğundan 32 haftalık gibi
hissedilir.
5-Gebelik Ayının Tespiti
6- Çocuğun Duruşu,
Pozisyonu
•LEOPAL MANEVRALARI
1. Manevra:Bebeğin baş mı yoksa makat
gelişimi olduğunun anlaşılmasında
6- Çocuğun Duruşu,
Pozisyonu
• LEOPAL MANEVRALARI
2. Manevra: Bebeğin sırtının anne
adayının hangi tarafında (sağ ya da sol)
olduğunun belirlenmesinde kullanılır.
6- Çocuğun Duruşu,
Pozisyonu
• LEOPAL MANEVRALARI
3. Manevra: Bebeğin önde gelen
kısmının pelvis girimiyle (doğum
kanalı girişi) ilişkisi araştırılır. Başmakat ayrımında yardımcı bir
manevradır.
6- Çocuğun Duruşu,
Pozisyonu
• LEOPAL MANEVRALARI
4. Manevra: Gebeliğin son
dönemlerinde bebeğin önde gelen
kısmının doğum kanalına girme
derecesini belirlemede kullanılır.
Doğumun yaklaştığını göstermesi
açısından önemli bir manevradır.
7-Bulantı, Kusma, Varis,
Kabızlık vb. Sorunlar
• Bulantı: Aşırı ise hipermezis
düşünülür.
• Varis: Ayaklarını yukarı kaldırıp
dinlenmesi, varis çorabı giymesi vs.
tavsiye edilir.
8-Toksemi,
Enfeksiyonlar(Sepsis),
Kanamalar
Anne ölümleri ile ilgili başlıca ölüm
nedenleri arasında ilk üç sırada toksemi,
enfeksiyonlar ve kanama gelir.
8-Toksemi,
Enfeksiyonlar(Sepsis),
Kanamalar
Toksemi: (20 -35 )
Daha önce bu rahatsızlığı geçirenlerde,
doğum yapanlarda, diyabetli annelerde,
çoğul gebeliklerde uterin iskemileri
sonucu, yine iri gebelik ve kronik
hipertansiyon gibi hallerde ortaya çıkar.
(TA 160/140)
8-Toksemi,
Enfeksiyonlar(Sepsis),
Kanamalar
Kanama
Normalde gebelik süresince vajinal
kanama olmaz. Eğer varsa gebeliğin ilk
trimesterinde düşük, dış gebelik,
molhidatiform, vajna yaralanması, ikinci
trimesterok plasenta paviz, dekolmen
plasenta, EMR düşünülerek hastaneye
sevk edilmelidir.
8-Toksemi,
Enfeksiyonlar(Sepsis),
Kanamalar
Sepsis: doğumların septik koşullarda
yapılması ve travmatik yapılması, EMR,
uzamış travaj vb. nedenlerle olur.
8-Toksemi,
Enfeksiyonlar(Sepsis),
Kanamalar
Sepsisi önleme için gebelere rutin
öncesi bakım;
1- Annenin doğumdan önce tespiti ve tedavisi
2- tetanoza karşı bağışıklama
3- doğumların sağlıklı koşullarda tıbbi
yöntemlerle yapılması
4- septik abarusları önlemek için etkili
kontraseptik kullanımı sağlanmalıdır.
9- Rh uyuşmazlığı
Annenin Rh(-) babanın Rh (+) olduğu
durumlarda görülür.
10- Ödem kontrolü
Sırasıyla bacaklarda, ellerde, yüzde
ve karında görülür. Tibia kemiğinin ön
yüzü üzerine parmakla bastırılarak gode
(çukur) bırakıp bırakmadığı gözlenir.
Ödem nedenleri;
12345678-
Şiddetli anemi
Kronik böbrek yetmezliği
Kronik kalp yetmezliği
Çoğul gebelik
Hidruamnios
Potein yetmezliği
Fazla ayakta kalma
Gebelik toksemisi( gebelik zehirlenmesi)
Anne Sağlığının Kontrolü
3 Önemli Evre Vardır
1- Prenatal Dönem
2- İnnatal (Doğum) Dönem
3- Lohusalık Dönem ve Bakımı
Prenatal Dönem
Ebe yada hemşire gebe takibi yapar.
Bunu yaparken;
1- Şüpheli gebelik ( subjektif verilere
göre)
2- Kati gebelik ( 3. ayından sonra
Ç.K.S’nin duyulması, idrar tahlilleri ve
vajinal muayene ile konulur. YİNE 3. ayını
dolduranlara G.T.F hazırlanır.
Prenatal Dönem
G.F.T ‘de ;
1- Aşının yapılıp yapılmadığı ( tetanoz 6.
ve 7. aylarda 1. doz 2. aşıdan 6 ay
sonra 3 doz)
2- Hb, TA, ödem, varis durumu
3- İlk gebeliği olup olmadığı vb. bilgilere
yer verilir.
Perinatal Ölüm Hızı
yıllar
Intrauterin
ölümü
Gebelik
sonlandırması
Intrapartum
ölüm
Toplam
ölü
doğum
Erken
neonatal
ölüm
Toplam
perinatal
ölüm
Toplam
canlı
doğum
Toplam
doğum
Ölü
doğu
m hızı
Erken
neonatal
mortalite
hızı
Perinat
al
morbal
ite hızı
2001
19
15
-
34
23
57
1568
1602
21.2
14.7
35.6
2003
20
12
3
35
27
62
1549
1584
22.1
17.4
39.1
2005
12
12
8
32
11
43
1710
1742
18.4
6.4
24.7
2007
7
11
8
26
11
37
1591
1617
16.1
6.9
22.9
2009
23
16
2
41
32
73
1647
1688
24.3
19.4
43.2
2011
19
27
5
51
30
81
1706
1757
29.0
17.6
46.1
TOPL
AM
100
93
26
219
134
353
9771
9990
21.9
13.7
35.3
Hacettepe Üniversitesi 2001-2006 dönemi perinatal ölüm hızı
Gebe Takibi
-Hiç gebe yapmamışlara tüm gebeliği boyunca 6-8 kez
-Multiporlarda 4-6 kez
Multipor takibi
1 ve 6. aya kadar
ayda 1
7. Ve 9. aya kadar
15 günde 1
9. Aydan sonra
her hafta olmalıdır.
Gebe Takibi
Takiplerdeki Sağlık Eğitimi;
1.Gebelik fizyolojisine anneyi hazırlamak
2.Gebelikte beslenme ve önemi ( özellikle
Fe ve Ca)
3.Normalde sapma konusunda anneyi
bilgilendirmek (eklemsi, preeklemsi,
kanamalar vb )
İnnatal Dönem
Doğum evde yada sağlık kuruluşunda
yaptırılır. Doğum için ( son mensturasyon
tarihi + 7 gün – 3 ay ) uygun şartlar
hazırlanır.
Doğum 3 Evreden Oluşur.
1- Dilatasyon Evresi
2- Atılma Evresi
3- Plesental Evre
Natal Dönemdeki Olası
Riskler
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Prematürelik
EMR
Kordon sarkması
Anormal prezantasyon
Çoğul gebelik
Ples. Prev.
Abl. Ples. ( sert uterus+ ağrılı
vajina+ kanama)
Natal Dönemdeki Olası
Riskler
8. Tetanik reaksiyonlar
9. Plasenta retansiyonu
10. Ağrı zaafları
11. Fetal distrest
Doğum Yaptırılırken Dikkat
Edilecek Hususlar
1. Asepsi, antisepsi ( lohusalık humması,
tatanoz, perine y ?)
2. Travmalar ( sakatlıklar)
3. Anormal uterus kasılmaları (kasılmaların
normalden fazla olması ile doğumun
gecikmesi, uterus yırtıkları nedeniye anne
ve çocuk sağlığı tehlikeye girer.)
Lohusalık Dönemi
1- Lohusalık Humması
(puerperal enf.,elbastı)
Genellikle doğumun 3. gününden 21. güne
kadarki süre içerisinde gelişen ani ateş
yülselmesi (38°C),titreme ile karakterize 24
Saat süren infeksiyondur. Antibiyotik
tedavisi yapılır.
Lohusalık Dönemi
2. Mastit (Meme İltihaplanması)
38°-40°C kadar ani ateş,göğüslerde
gerginlik, hassasiyet
sıcak kompres
uygulanarak göğüs TRİLE ile boşaltılır.
Lohusalık Dönemi
3. Kanamalar
Doğum sonrası kanamalarda plasentanın
içeride kalabileceği düşünülmelidir,
hastaneye sevk gereklidir.
Lohusalık Dönemi
4. Tromboflebitler
Annenin bacağında ağrı ve şişlik
görülmesidir, doktora sevk edilmelidir.
Lohusalık Dönemi
• 5. Fizyopatolojik Sarılık
• 6. Maltformasyon
• 7. Prematirelik ve Düşük Tartı (2500
gr olma ) durumları göz önünde
bulundurulmalıdır.
Çocuk Sağlığı
• Ülkelerin gelişmişlik düzeyi en iyi
şekilde A.Ö.H ‘nın yanısıra B.Ö.H ile
ve çocuk sağlığı da B.Ö.H ( bebek
ölüm hızı) ile değerlendirilir.
Çocuk Sağlığı
B.Ö.H=
(0-1 yaş =%37)
(5 yaş altı %42)
1 yıldaki toplam canlı doğan ve 1
yaşını tamamlamadan (365 gün ) ölen
bebek sayısı
0 yıl içinde aynı süredeki canlı
doğumlar (canlı bebek sayısı)
X
1000
Çocuk Sağlığı
• Bu hız toplumda ana sağlığı düzeyini.
Doğum öncesi bakımın yeterli ve
doğumların sağlık koşullarına uygun
olarak yapılıp yapılmadığını gösteren
önemli bir ölçüttür.
Çocuk Sağlığı
Çocuklarda 3 dönem vardır.
1. Neonatal Dönem: Yeni doğanın ilk 4
haftalık dönemidir
2. Bebeklik Dönemi: 1 yaşına kadar ki
dönem
3. Okul öncesi Dönem: 6 yaşına kadar
ki dönem
Çocukların Bu 3 Dönemde
Görülen Ortak Sorunları
1.
2.
3.
4.
Enfeksiyon
Beslenme
Gelişim
Eğitim uygunsuzluğu ya da
kusurları
0-12 Aylık Dönemde Ölüme Yol
Açan Nedenler (‰ 100’ Dür)
• Enfeksiyon
• Pnömoni
• Entenitler
• Malnutrisyonlar
1-4 yaş dönemi ölüm
nedenleri ‰ 35
• ASYE ( pnömoni, bronşit)
• Konjenital ve romatizmal kalp
hastalıkları
• Enteritler
• Meningokok enf.
• Kazalar
• malnutrisyonlar
Çocuk Mort. Ve Morb. Etki
Eden Faktörler
1. Çevre koşulları, sosyo-ekonomik
nedenler, beslenme
2. Eğitim düzeyine bağlı bilgisizlik ve
batıl inançlar
3. Sağlık kuruluşlarını kullanmadaki
gecikmeler.
Evde Çocuk İzlenimi
• Çocuğun ilk 1 yılı fizyolojik
gelişmenin en hızlı olduğu dönemdir.
Normal bir bebeğin
ağırlığı,doğduğunda
2500-4000 g’dır.
Kilo
Boy
]
]
]
]
Göğüs
Baş
5. ayında doğum kilosunun 2 katına çıkmalıdır.
1. Yılın sonunda doğum kilosunun 3 katına çıkmalıdır.
Boyu doğduğunda 47-50 cm’dir.
1. Yılın sonunda doğumdaki boyu % 50 artış gösterir.
Göğüs çevresi 33-34 cm veya baş çevresinden
1-1.5 cm kadar küçüktür.
Kafa çevresi 34-35 cm olup, 6. ayında 44 cm olur.
1 yaşın sonunda 46-47 cm olmalıdır.
1 YAŞINDAKİ BİR ÇOCUĞUN BAŞI İLE GÖĞÜS ÇEVRESİ BİRBİRİNE EŞİT
OLMALIDIR.
Sosyalleştirilmiş Bölgelerde
Çocuk Takipleri
• 0-3 ay içerisinde 15 günde 1
• 4-12 ay içerisinde 30 günde 1
• 13-24 ay içerisinde 2 ayda 1
• 3-6 yaş içerisinde 3 ayda 1 takibi
yapılmalıdır.
1-3 Ay Çocuğun Gelişimi
• Ev ziyaretine gidildiğinde çocuğa özel
takip fişi (ÇTF) doldurulur. 4 haftalık
( 1 ay ) çocuklar yüzükoyun
yatırılınca boyunlarını çevirebilirler.
Buna tonik boyun reflexi denir. Eğer
çocuk başını çeviremiyorsa ya
MENTAL GERİLİK veya PATOLOJİK
durum düşünülür.
1-3 Ay Çocuğun Gelişimi
Neonatal ( 1 ay ) dönemde bebekte
emme, arama, kavrama, reflexi vardır.
Bu dönemde doğuştan olabilecek
anormalliklere bakılmalıdır. Bunlar
kurtağzı, sarılık, siyanoz, yarım damak
vb.’dir.
1-3 Ay Çocuğun Gelişimi
• Göbek: 7-10 günde düşer.
• Göz bakımı: doğar doğmaz gümüş nitrat
veya limon damlatılır. Göz etrafı
temizlenir.
• Solunum: Başlangıçta 10-15 dk düzensiz
soluk alır hatta 20-30 saniyelik sürelerde
soluğunu tutsada düzene girer.Dakikada
30-60 sol/dk ‘dır.
• Nabız: 120-160 atım/ dk’dır.
3-6 Ay Çocuğun Gelişimi
• Anneyi tanımaya başlar. Göğsünü ve
başını kaldırır. 5. ayda başını dik
tutar. 6. ayda desteklenirse
yardımsız oturur.
8. Aylık Çocuk Gelişimi
Hecelemeye başlar. DİŞLER 6.-8.
ayda çıkar.
9. Aylık Çocuk Gelişimi
Emeklemeye başlar. BEYİN
büyümesi
ilk 6 ayda olur. Daha sonra yavaşlar.
15. Aylık Çocuk Gelişimi
Bilinçli yürüme başlar.
18.-24. Aylık Çocuk
Gelişimi
18-24 aylık çocuklar tuvaletini haber verirler. 2.5
yaşında süt dişlerini tamamlarlar. 3 yaşında iken bu
tür gelişmeler olmuyorsa doktor kontrolüne
geçilmelidir.
3-6 yaş Çocuk Gelişimi
OYUN ve OKUL ÖNCESİ dönemdir.
Sorumluluk 2.5-6 yaşında başlar.6-12
yaşında (OKUL ÇAĞI) süt dişler
dökülür, kalıcı dişler çıkar. Bundan
sonraki dönem ADÖLASAN dönemdir.
ÇOCUK SAĞLININ
UNSURLARI
1.
2.
3.
4.
5.
Bağışıklama
Ağızdan sıvı tedavisi
Büyümenin izlenmesi
Anne sütü ile besleme
Geliştirilmiş bebek besleme
uygulamaları
6. Akut solunum yolları
enfeksiyonlarını azaltma
Çocuk Bağışıklama Programı- Aşı Takvimi
doğumd
a
1.Ayın
sonu
I
II
Hepatit B
2.Ayın
sonu
4. Ayın
sonu
6.Ayı
n
sonu
12.
ay
1824. ay
İlköğreti
m 2.
sınıf
III
Bcg
(verem)
I
DaBT-IPAHib
I
II
III
KKK
R
I
OPA
İlköğreti
m 1. sınf
+
R
+
Td
+
+
+
KPA
Hepatit A
III
Su Çiçeği
I : Birinci aşı
I
II : ikinci aşı
III: üçüncü aşı
R: rapel(hatırlatma aşısı)
Anne Sağlığının Unsurları
1.
2.
3.
4.
Aile planlaması
Gebelikte beslenme
Gebeliğin incelenmesi
Geliştirilmiş doğum uygulamaları
Aile Planması Kullanma Oranı
Sosyo-demrografik özellik
Yaş
Medeni durumu
Eğitim durumu
Sosyo ekonomik
Durumu
Sağlık güvencesi
Yüzdelik oran
15–19 yaş
20–24 yaş
25–29 yaş
30–34 yaş
35–39 yaş
40–44 yaş
45 ve üzeri
Evli
Resmi nikâhı yok ancak dini nikâhı var
Eşi ölmüş
Okur -yazar değil
Okur-yazar
İlkokul mezunu
Ortaokul mezunu
Lise mezunu
Yüksekokul/Üniversite mezunu
Üst düzey
Orta düzey
Alt düzey
Yok (Kendisi karşılıyor)
Yeşil Kart
SSK
Bağ-Kur
Emekli Sandığı
2.7
9.7
27.5
25.6
26.1
7.0
3.7
98.6
2 0.7
0.7
24.8
6.6
37.0
7.9
19.8
4.0
2.3
90.8
6,9
8.9
38.0
14.2
4.3
34.6
Yetişkinlerde Bağışıklama
Programı-Aşı Takvimi
yaş →
Aşı ↓
Tetanoz-difteri (Td)asellüler-boğmaca
HPV
19-26
27-49
50-59
60-64
Td rapeli olarak bir defa Tdap uygulayın, daha
sonra her 10 yılda bir Td rapeli tekrarlayın
2 doz
zona
1 doz
1 ya da 2 doz
1 doz
influenza
Yılda 1 doz
Hepatit A
2 doz
Hepatit B
3 doz
meningokok
1 yada daha fazla doz
Pnömokok(polisakkarit)
Suçiçeği
Her 10
yılda bir
Td rapeli
3 doz
kadınlarda
varisella
Kızamık,kabakulak,kızamıkç
ık(kkk)
64<
1 ya da 2 doz
2 doz aşı ( 0, 1 ya da 2. aylar )
1 doz
Ek Besinlere Başlama
Zamanı
- İlk 4 ay anne sütü / mama ( hazır mama)
2/3 sulandırılmış inek sütü
- 4. ayından sonra sebze maması, meyve
suyu, püre, yoğurt
- 6. ayından sonra kahvaltı, yumurta, et,
balık, tavuk
- 9. ayından sonra erişkin yemekleri verilir.
Anne Sütü Emzirme Oranı
Performans göstergesi
MEVCUT
DURUM
ULAŞILACAK
HEDEF
ULAŞILACAK
HEDEF
2011
2013
2020
İlk 6 ay sadece anne sütü ile
beslenen bebek oranı, (%)
41,6
70
80
1 yaşına kadar anne sütü ile
beslenen bebek oranı (%)
24.3
46.8
65.7
1 yaş ve üzeri anne sütü ile
beslenen bebek oranı (%)
14.1
21.4
42.6
Download

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI Doç.Dr. Ayşe