Yanıklı Hastaya Yaklaşım
Uz. Dr. Ülkümen RODOPLU
Kaynaklar
• Thermal Burns.
• Emergency Medicine. Rosen and Barkin,
1998.
• Heat Emergencies.
• Emergency Medicine. Judith Tintinalli,
2002.
• Emergency Medicine Atlas.
• Kevin J. Knoop, 1997.
Sunu Planı
• Giriş, tanım, yanık ...
• Isı, kimyasal ,elektrik yanıkları
•
•
•
•
Hastane öncesi,
Acil serviste,
Özet,
Sonuç
Doğru olan nedir?
• Proflaktik antibiotik?
• Evet? Hangisi?
• Hayır?
• Bülleri patlatalım mı?
• Evet? Neden?
• Hayır?
• Pansuman ne ile?
• Diş macunu, yoğurt?
• Furacin, silverdin?
Yanıkta Genel Bilgiler
• Derinin yanması,
• İnhalasyon injürisi,
• Derecelendirme:
•
•
•
•
İz kalır mı? Kaç dikişim var?
1 o,
2o
3o
Morbidite ve Mortalite
•
•
•
•
Hastanın yaşı,
Yanığın derecesi,
3o yanığın boyutu,
Kronik hastalıklar,
• KOAH, Diabet, Ca
• Ek’te patoloji var mı? Travma?
Hastane Öncesi Yaklaşım
• A, B, C...
• Yanık merkezine sevk
•
•
•
•
•
•
Analjezik
Üstü örtülür,
Oksijen
Monitorize,
Nazogastrik?,
Foley?
• Buz uygulması?
Acil Servis’te Bakım-I
• A, B, C..
• Oksijen,
• Monitorizasyon,
• Entübasyon? Krikotirotomi?
• Sıvı tedavisi?
• Parkland formülü (4xkgxyanık yüzeyi),
• Brooke formülü (3xkgxyanık yüzeyi),
• >%50 ise...
Sıvı Tedavisi
• Damar yolu:
• 14-16 G
• Sıvı:
• Ringer laktat,
• İzotonik
• Sıvı verilme hızı:
• Yarısı ilk 8 saatte,
• Kalanı: 16 saatte
Acil Serviste Tedavi
• Kan Gazı,
• Pulse oximetre,
• Foley sonda:
• 30-50cc/saat,
• Sıcak tutalım,
• Analjezi,
•
•
•
•
IM Enjeksiyon asla...
Tetanoz aşısı
Nazogatrik sonda,
Dolaşım kontrolü:
• Fasyatomi
Acil Serviste Tedavi
• Proflaktik antibiotik?
Pansuman
• İlk yardım:
• Yoğurt, salça, bal, tütün, zift ?
• Topikal antibiotik?
•
•
•
•
Silverdin pomad?
Bactroban?
Rifocin amp.?
Furacin?
Acil Serviste Tedavi
• Bülleri patlatalım mı?
• Evet? Neden?
• Hayır? Neden?
Acil Serviste Tanı
• Biokimya,
• Radyoloji
Acil Serviste Tanı-Biokimya,
•
•
•
•
Hemogram,
Kan grubu,
Kan gazı,
Rutin biokimya
• Kan şekeri, BUN, Kreatinin
Acil Serviste Tanı -Radyoloji
• Akciğer grafisi,
• Cervical, pelvis, extremite grafileri ?
Yatış Endikasyonları
•
•
•
•
•
Elektrik yanıkları?,
İnhalasyon injürileri,
El, yüz, ayak, perine, eklem yanıkları,
KOAH, diabet vs.
Ek ciddi yaralanma varsa...
Kimyasal Yanıklar
• Sıvılarla
• Asid, baz vs.
• Toz halinde maddeler ile
• Kireç, çimento vs.
Kimyasal Yanıklarda Tedavi
• İlk yardım;
• Hastayı soyalım,
• Antidot?
• Yıkama,
• Toz ise??
• Acil tedavi:
• Yanık tedavisi
Elektrik Yanıkları
•
•
•
•
Neden ve nasıl çarpılırız?
İlkyardım,
Kimler çarpılır?
Neden exitus?
• Ritm bozukluğu,
• Crush yaralanması
• Hiperkalsemi, hipokalsemi
• Böbrek yetrsizliği
Elektrik Yanıklarında Tedavi
•
•
•
•
•
•
A, B, C
Yanık tedavisi,
EKG, monitorizasyon,
Gözlem,
Kardiyak enzimler,
Yanık merkezine yatış
Özet
• Yanığın dereceleri
Sağlık Ocağında Tedavi
• A, B, C
• Ek yaralanma var mı?
• Travma tahtası, boyunluk,
• Foley?
•
•
•
•
Analjezi, ne ile?
Tetanoz aşısı,
Epikriz,
Oksijen, monitorizasyon, pansumansız,
örterek sevk...
Acil Serviste Tedavi
•
•
•
•
•
•
•
•
A, B, C, (monitorizasyon, entübasyon?)
Ek yaralanma var mı?
İki adet damar yolu,
Analjezi, tetanoz
Foley sonda, nazogastrik sonda?
Biokimya, radyoloji,
Periferik nabızlar, fasyatomi,
Pansuman
Elektrik Yanıkları
• Yanık tedavisi,
• EKG, monitorizasyon, yatış?
• Kardiyak enzimler
Sonuç
• Özel bakım gerekir,
• Güç, pahalı yöntem,
• Yatış zorlukları
Teşekkürler
www.ulkumenrodoplu.com
Download

Yanıklı Hastaya Yaklaşım