ROL OYNAMA VE
DRAMA
DRAMA
 Bir sözcüğü, bir kavramı, bir davranışı, bir tümceyi, bir fikri
bir yaşantıyı veya bir olayı; doğaçlama, rol oynama gibi
tiyatro ya da drama tekniklerinden yararlanarak, bir grup
çalışması içinde oyun veya oyunlar geliştirerek, eski bilişsel
örüntülerin yardımıyla yeniden yapılandırmaya yönelik
etkinlikler sürecidir.
 Bu yöntemde bir fikir, durum, sorun ya da olay bir grup
önünde dramatize edilir.
DRAMA
 Drama, öğrencilerin hangi durumlarda nasıl davranmaları
gerektiğini yaşayarak öğrenmelerini sağlayan bir öğretme
tekniğidir.
 Problem çözme ve iletişim kurma yeteneğini geliştirir. Bu
teknik bilinen en eski tekniklerden birisidir.
 Çok kullanışlı ve yararlı olduğu için günümüzde okullarda
yaygın olarak kullanılmaktadır. Drama tekniğinin iki türü
vardır. Bunlar; Biçimsel ve Doğal Drama teknikleridir.
DRAMA OYUN İLİŞKİSİ
 Drama ile oyun iç içedir. Drama oyunun pek çok
özelliğini barındırır.
 Oyun, çocuk için yemek, içmek kadar önemlidir.
 Drama süreci içinde çeşitli oyunlarda yer alabilir.
Çocuk, oyunda ben, sen ve biz kavramlarını öğrenir.
 Paylaşma, yardımlaşma, yenme ve yenilmeyi
yaşayarak öğrenir. Oyun kız erkek çocuklar
arasındaki
ayrımın,
çekişmenin
azalmasını
sağlayabilir..
DRAMA OYUN İLİŞKİSİ
 Güven duyma, karar verme, iletişim kurma drama ile oyun
arasında ki ortak noktalardır.
 Dramanın kökeninde oyun kavramı bulunduğuna göre
eğitimde drama da da kültürel ve evrensel oyunlardan
yararlanılır.
 Oyunda ki etkileşim ile toplumsal yaşantıdaki etkileşimin
benzer olması, oyunun eğitimde drama da kullanılmasına
neden olmuştur.
 Eğitim de drama grupla yapılan oyunsu süreçlerdir.
DRAMA VE OYUN ARASINDAKİ FARKLILIKLAR
 Dramada belli eğitsel, sanatsal v.b. hedef ve
amaçlar vardır ve bunlar lider ya da öğretmen
tarafından belirlenir. Oyunda çoğunlukla belli
bir amaç olmayabilir.
 Drama bir grup yaşantısıdır. Oyun tek başına
da oynanabilir.
 Dramada doğru – yanlış, güzel – çirkin v.b.
yoktur. Sonuç değil, süreç önemlidir.
Oyunlarda çoğunlukla sonuç önemlidir.
DRAMA VE OYUN ARASINDAKİ FARKLILIKLAR
 Dramada çok kesin kurallar yoktur. Kurallar esnektir.
Katılımcıların kendilerinden bir şeyler katmalarına izin
verilir. Ödül veya yanlış yapma söz konusu değildir.
Oyunlarda en basitten karmaşığa kadar birtakım
kurallar vardır. Kurallara uymayanlar oyun dışında
bırakılabilir.
 Dramanın bir başlangıç ve sonuç bölümü olmayabilir. O
anda yaratılır. Ortaya çıkan ürün ilk kez oluşur. Oyunda
bir başlangıç ve sonuç vardır. Çoğunlukla bir başarı söz
konusudur.
DRAMA VE OYUN ARASINDAKİ FARKLILIKLAR
 Drama da bir lider (öğretmen) vardır. Grubun
kendini keşfetmesine, geliştirmesine, kendini
ortaya koymasına rehberlik eder. Oyunda
yönlendirici yoktur. Bu görevi daha çok
oyunculardan biri üstlenir.
 Eğitimde drama da, hiçbir zaman, bir şeyi olduğu
gibi kabul etme, öykünme söz konusu değildir.
Çocuk oyunlarında öykünme vardır.
DRAMA VE OYUN ARASINDAKİ FARKLILIKLAR
 Drama da tekrar vardır. Ancak yapısal anlamda
farklılaşma yoktur.
 Drama da estetik kaygı belirgindir. Bunun için
sürecin içinde ve sonunda estetik biçimlere
ulaşılabilir. Oyunda estetik kaygıdan çok,
rahatlama, enerji boşalımı gibi öğeler yer alır.
 Drama sürecinde gözden geçirme ve tartışma yer
alır. Oyunda ise bu öğeler yer almaz.
4. DRAMA TÜRLERİ
 PSİKODRAMA
 EĞİTİCİ DRAMA
 YARATICI DRAMA
Psikodrama
 Psikodrama kişilik, kişiler arası ilişki, çatışma
ve duygu sorunlarının özel dramatik
yöntemlerle keşfedildiği bir grup yöntemidir.
 Psikodramanın amacı; insanların söz düşünce
ve davranışlarında tutarlı olmalarına yardımcı
olmak, Kendimize ve başkalarına karşı açık ve
tutarlı olmayı kolaylaştırmaktır.
Yaratıcı drama
 Yaratıcılık özelliğini geliştirmek ve oyun yoluyla düş
güçlerini harekete geçirmek için çocuklarla yapılan
drama etkinliklerine yaratıcı drama denir.
Eğitici drama
 Eğitici drama, çocuğun psikolojik yapı ve psikolojik
yaşantılar konusunda bilinçlenmesini ve özel bir
yetenek olarak yaratıcılığı kazanmasını da amaçlar.
Dramanın Özellikleri






Etkili ve dikkatli dinleme yeteneğini geliştirir.
Kişinin kendine olan güvenini arttırır.
Anlama yeteneğini ve yaratıcılığı arttırır.
Akıcı konuşmayı geliştirir.
Dile hakimiyeti ve ifade yeteneğini geliştirir.
Bilgilerin etkin kullanımını sağlayarak onları
pekiştirir.
Olumsuzlukları







Tek taraflı olmayıp hem oyuncuya hem de seyirciye
yöneliktir.
Demokrasi eğitimine destek olur.
Hazırlanması ve uygulanması çok zaman alır.
Değerlendirilmesi güçtür.
Her zaman istekli öğrenci bulunamayabilir.
Maliyetli olabilir.
Öğrenme sadece drama sürecinde rol alan öğrenciler ile
sınırlı olabilir.
DRAMANIN ANA UNSURLARI
 Drama Lideri :
Grubun yapacağı drama etkinliğini önceden
planlayan lider grup bireylerinin fiziksel ve
psikolojik olarak etkinliğe ısınmasını sağlar, grubu
yönetir ve yönlendirir.
 Drama Grubu :
Etkinliğe katılmaya istekli bireylerden oluşur.
DRAMANIN ANA UNSURLARI
 Materyaller :
Etkinlik yapılırken kullanılan oyuncak, top, yastık
vb.
 Uygun ortam :
Drama etkinliğinin yapılabilmesi için vücut
hareketlerinin
rahat ve
sağlıklı bir şekilde
yapılmasına
elverişli,
dış
dünyanın
gürültüsünden yalıtılmış, kapalı ortamlar daha
uygun ortamlardır. Drama etkinliği planlanırken
etkinliğin yapılacağı ortam dikkate alınmalıdır.
DRAMANIN AŞAMALARI
1. Isınma ve Rahatlama Çalışmaları
2. Oyunlar
3. Doğaçlama
4. Oluşum
5. Değerlendirme
Isınma :
Isınma , eğitimde dramanın önemli bir aşamasıdır.
Kullanılırsa sürecin başında yaptırılması uygundur.
Öğretmen tüm grubun bedenlerini ve duygularını
harekete geçirir. Öğretmen ısınma çalışmalarını
sınıf içindeki tüm çocuklarla yapmalıdır. En fazla 1012 dakika olmalıdır. Daha fazla ısınma çalışması
yapmak,çocukları yorar. Verimli bir çalışma yapmayı
engeller.
 Isınma çalışmalarında müzik ve ritm ısınmayı daha
da kolaylaştırır. Öğretmen,ısınma çalışmalarında
çocuklara müzik yada ritm eşliğinde
yürüme,koşma,zıplama,itme,çekme,sürünme,vb.
hareketleri yaptırır. Öğretmen bu çalışmalar
sırasında asıl hedefi gözden kaçırmamalıdır. Bu
hedef doğrultusunda grubu motive etmelidir.
Isınma çalışmalarında öğrenci önce kendini ve
bedenini tanır,keşfeder. Duyu organlarını harekete
geçirir. Isınma çalışmalarında öğretmen dikkatli
olmalıdır. Bedeni zorlayıcı,ters hareketlerden
yaptırmamalıdır.
Oyunlar:
Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun oynama
ve bu oyunları geliştirme çalışmalarından oluşur.
Kimi zaman bilinen çocuk oyunlarından
yararlanılır.
Doğaçlama:
 Daha az kesin olarak belirlenmiş bir süreç olup,
saptanan konu ya da temadan yola çıkılır veya
saptanan bir hedefe doğru belli aşamalarla yol alınır.
Bireysel ve grupsal yaratıcılığın en çok ön plana çıktığı
çalışmalardır.
Oluşum:
 Bu süreç kimi zaman önceden hiç belirlenmemiş bir
çıkış noktasından, kimi zamanda bir nesne, resim,
fotoğraf, heykel vb. ile iletişim kurma ile başlar.
Sürecin nasıl gelişeceği ve nereye varacağı önceden
belirsizdir.
 Değerlendirme:
Çalışma öncesi,çalışma anı, çalışma sonrasında
yapılabilir. Dramanın aşamalarının her birinin ya da
birkaçının ardından tartışmanın açılması, eleştiriözeleştiri, soru-cevap etkileşiminin başlaması
değerlendirmenin somut başlangıcı olarak kabul
edilir.
Bu aşamada başkalarının davranış biçimleri,duyguları,
düşünceleri, deneyimleri ile ilgili bilgi sahibi olmak,
bireyin kendi yaşamına bir göz atması açısından
önemlidir.
Rol Oynama (Yapma)
 Rol yapma öğrencinin kendi duygu ve düşüncelerini başka
bir kişiliğe girerek ifade etmesini sağlayan bir öğretme
tekniğidir.
 Rol yapma sosyo drama ve psiko drama olarak da adlandırılır.
Diğer bir tanımla öğrencilere, insan ilişkileri konusunda
daha çok bilgi, çok bilgi beceri anlayış kazandırmayı
öngören ve oyun (drama) tekniklerinden yararlanma
temeline dayalı deneysel bir eğitim tekniğidir.
Rol Oynama (Yapma)
 Rol yapma yöntemi özellikle duygu ve becerilerin
kazandırılmasında etkilidir. Örneğin bir oyun esnasında
öğrenciler kendilerini bir başkasının yerine koyar, onların
duygu ve düşüncelerini ifade etmeye çalışırlar.
 Örneğin : zorba birisini canlandırarak düşmanlık ve
sinirlilik duyguları yaşanarak sinirliliği öğrenebilir.
Özellikleri







Öğrenciler duygu ve düşüncelerini sözlü olarak açıklama
imkanı elde ederler.
Öğrenciler sosyal beceriler kazanırlar.
Öğrenciler yaparak ve yaşayarak öğrenme imkanı elde
ederler.
Sadece bilişsel alanda değil, duyuşsal ve psikomotor alan
ile ilgili birçok öğrenmeler elde ederler.
Öğrenciler sözsüz iletişim biçimlerini (beden dili)
öğrenirler.
Öğrenci bizzat katıldığı faaliyetten deneyim elde eder.
Öğrenci güdülenir.
Özellikleri








Öğrencilerin hisleri de ön plana çıkar.
Konu daha kalıcı bir şekilde öğrenilir.
Yaratıcılığını geliştirir
Empati kurma yetenekleri geliştirir
Duyuşsal ve sosyal davranışları öğrenmeleri sağlar
Sosyal etkileşimlerinin artmasını sağlar
Kendini ifade etme gücünü geliştirir
Kendini gerçekleştirmesine yardımcı olur
Rol oynama İlkeleri
 Rol oynama yönteminin başarılı olabilmesi için,
uygulamadan önce yapılacak etkinliğin ayrıntıları iyi
belirlenmeli ve söz konusu etkinlikte görev alacak
öğrencilerin seçimine özen gösterilmelidir.
 Rol oynama yönteminde, sınıf ortamı rol oynamaya
müsait olacak şekilde düzenlenmelidir.
Rol oynama İlkeleri
 Rol oynama yönteminin uygulanmasında görev alacak
öğrencilere canlandıracakları roller hakkında bilgiler
detaylı verilmeli ve onlara bu rolleri prova etmeleri için
gerekli zaman tanınmalıdır.
 Rol oynama yönteminin başarısı için canlandırılacak
durumun veya olayın seçiminde öğrencilerin de söz
sahibi olmaları gerekir.
 Rol oynamanın sonunda, sınıfta oyuna ilişkin olarak
mutlaka bir tartışma ortamının oluşturulması gerekir.
Rol oynamanın eksik yönleri
 1. etkinliklerin titizlikle plânlanması gerekmektedir. Herhangi




bir noktada meydana gelecek yanlışlık, öğrencinin gerçekçi bir
durumu sergileme yeteneğinin tıkanmasına sebep olabilir.
2. Sorun, dramaya katılan kişilerle yakından ilgili olmalıdır. Bazı
konu alanlarında gerçekçi paralelliklerin gözlenmesi güçtür.
3. Dramada tartışma sorun üzerinde odaklanmalıdır. Durumdaki
dostane ilişkiler etkili bir biçimde oluşturulmadığında oyuncuları
eleştirme eğilimi ortaya çıkabilir.
4. Rol oynama Küçük grup gerektirir, sınıfın tamamı
görevlendirilemez.
5. Fazla zaman gerektirir.
Rol oynamanın eksik yönleri
 6. Bazı öğrenciler karakterleri ya da olayları anlamakta





güçlük çekebilirler.
7. Yetenekli öğrenciler durumu tekelinde bulundurabilirler.
8. Öğrenciler rolleri oynarken sık sık aşırıya kaçarlar. Bu
durum sınıf atmosferini bozacağı gibi öğrenmeyi de
olumsuz etkiler.
9. Çekingenlik ya da konuşma problemleri gibi beceri
eksiklikleri olan öğrenciler için iyi bir yöntem olmayabilir.
10. Katılan her öğrencinin yaratıcılığını gerektirir.
11. Amaçları açıkça belirtilmezse yalnızca bizzat faaliyete
katılanlar için yararlı olur.
Rol oynama Aşamaları
1. Aşama
Grubu Isındırma
2. Aşama
Katılımcıların Seçimi
• Problemi tanımlama ve tanıtma
• Problemi açıklığa kavuşturma
• Yorumlama ve araştırma
• Rol yapmayı açıklama
• Rolleri analiz etme
• Oyuncuların seçimi
3. Aşama
Sahneyi Hazırlama
• Hareketleri kararlaştırma
• Rolleri açıklama
• Problem durumunun içine girme
4. Aşama
Gözlemcileri
Hazırlama
• Neyi arayacağına karar verme
• Gözlem işleri verme
Rol oynama Aşamaları
5. Aşama
Rol Yapma
•Rol yapmaya başlama
• Rol yapmaya devam etme
• Rol yapmayı bırakma
6. Aşama
Tartışma ve Değerlendirme
• Rol sürecini gözden geçirme
• Odaklaşılan konuyu tartışma
• Sonraki rolü geliştirme
7. Aşama
Tekrar Oynama
• Rol yapmaya başlama
• Rol yapmaya devam etme
• Rol yapmayı bırakma
8. Aşama
• 6. aşamadakileri tekrarlama
9. Aşama Yaşantıları Paylaşma
ve Genelleme Yapma
• Problem durumlarını gerçek
yaşantılarla ve var olan problemle
ilişkilendirme. Davranışın genel
ilkelerini araştırma
Rol oynama ile Drama arasındaki fark
 Drama öğretmenin tasarladığı kendisininde rol
aldığı etkinliktir. Doğaçlama esastır.
 Her ikisi de tiyatral yapıdadır.
 Serbest oyunlar, hikayeleri sahneleme,
resimlerle hikaye sahneleme, radyo TV
yayınlarını taklit etme ve gölge oyunları doğal
dramaya; kuklalar, pandomim ve oyunlar da
daha çok biçimsel dramaya birer örnek olarak
gösterilmektedir
Rol oynama ile Drama arasındaki fark
1- Rol oynamada birey, başka birinin kimliğine
bürünerek dünyaya başkasının penceresinden
bakmaya çalışır. Drama da ise her türlü canlı-cansız
varlık canlandırılır.
2-Rol oynama daha lokaldir. Drama daha geniş
katılım ile oluşur rol oynamayı da kapsar.
Rol oynama ile Drama arasındaki fark
3. Dramada amaç, başkasının hissettikleri
deneyimleri yaşayarak araştırma sorgulama
yapması, Rol yapmada amaç bir problem
durumunu yaşamayı ve analiz etmeyi sağlayacak
fırsatlardır.
4. Rol yapma daha yapılandırılmış
5. Rol yapmada birkaç öğrenci görev alır, diğerleri
seyircidir. Dramada herkes rol alır. Rol yapma
grubunun problemi nasıl çözdüğü sonra yapılacak
tartışmanın odağını oluşturur.
Rol oynama ile Drama arasındaki fark
. Her ikisi de tiyatral yapıdadır.
Serbest oyunlar, hikayeleri sahneleme,
resimlerle hikaye sahneleme, radyo TV
yayınlarını taklit etme ve gölge oyunları
doğal dramaya; kuklalar, pandomim ve
oyunlar da daha çok biçimsel dramaya birer
örnek olarak gösterilmektedir
Download

9-hafta-drama-rol