EĞİTİM
• Eğitim sözcüğünün farklı tanımlarının
ortak yanı, onun davranış değiştirme,
davranış oluşturma amaçlı etkinlikler
bütünü olmasıdır.
ÖĞRETİM
• Öğretim, öğrenme, davranışın sağlanlanması amacıyla yapılan ön çabalardır.
• İnsanların öğrenim düzeylerinin göstergesi diplomaları,
• Eğitim düzeyleri ise davranışlarıdır.
• Toplumsal yaşamımıza bu açıdan baktığımızda,
öğrenim düzeyi yüksek olan çok sayıda insanın
azımsanmayacak sayıdaki davranışının, bilmesi
gereken yasal-düşünsel kurallara,çoğu kez
bilinçsiz olarak uymadığını görürüz.
• Bu davranışlar süreklilik kazanması durumunda
o kişiler için, öğretilmiş ama eğitilmemiş
denebilir.
İstenilen Hedeflere Ulaşabilmemiz için
• Bilgiyi taşıyan ama kullanamayan değil,
nasıl öğreneceğini bilen, gerçek bilgilere
ulaşabilen, bildiği gibi davranan, düşünerek
yeni bilgiler üreten, sorun çözen insanlara
gereksinim vardır.
• Nasıl bir öğrenme sağlayalım ki çabuk
unutulmasın, uygun koşullarda davranışa
dönüşebilsin sorunun yanıtı verilmelidir.
Öğretmenler,
• Bilgi taşıyıcı ve aktarıcı değil, bilgi
kaynaklarına giden yolları gösterici birer
EĞİTİM LİDERİ olmalıdır.
• Okullarımızın birer örnek ve sınırlanmış,
yapıları buna uygun olarak değiştirilmeli,
yalnızca yaptığını doğru yapan değil, doğru
olanı yapan İnsanlar yetiştirilmelidir.
Okul ve Çevre
• Eğitim yalnızca okullarda gerçekleştirilen
bir etkinlik değildir, ama okul, eğitim
amacıyla kurulmuş özel bir çevredir.
• Okulun varlığı, bu özel çevrenin oluşturulup
denetlenmesi amacından kaynaklanmıştır.
Okul-Çevrenin üç Temel İşlevi
-1• Öğrencileri dış çevrenin güçlüklerinden
korumak, onlara yaşamı kolaylaştırmak. Bunun
için okul, yönetici-öğretmen ve diğer
görevlilerin sürekli denetimindedir.
-2• Dış çevrede kolay rastlanabilecek olan
istenmeyen davranışları içeri sokmayarak,
öğrenci davranışlarını temizlemektir.
• Not:Yasal metinlerde eğitim kurumlarının çevresinde bazı iş
yerlerinin olamayacağı hükmü vardır. (200 m)
-3• Dengeleme; yani okulun dışındaki çevrede,
insanların kişisel özellikleriyle açıklanamayacak düzeylerde yaşama farklılıkları görülür.
• Bu çarpıcı farklar, toplumun güç dengesini
değiştirerek huzurunu bozar, gelişmesini
engeller.
• İşte okul, bu aşırı farklılıkların kendi sınırları
içinde sergilenmesine, yaşamasına izin
vermeyen, toplumsal yaşamda olmayan dengeyi
kendi sınırları içinde kurması gereken bir
kurumdur.
• Bütün öğrenciler, şu yada bu renk ve
biçimde yada formda giyerler; aynı
öğretmenlerden yararlanırlar; aynı sırada
otururlar.
• Dış çevrede çok farklı koşullarda yaşayan
öğrenciler, okula geldiklerinde, benzer
koşullarda yan yana olur, bir birlerinin
yaşama koşullarından etkilenirler, bir
birlerini daha iyi tanır, anlarlar.
Eğitimin Kalitesi ve Sınıf
Yönetimi
• Okulun sahip olduğu -olabileceği kaynakların eğitsel amaçları için kullanımı, eğitim
yönetiminin kalitesine bağlıdır.
• Bu kalite, eğitim yönetimi hiyerarşisinin her
basamağında yer almalıdır.
• Bu basamaklardan biri de;
SINIF YÖNETİMİDİR
• Sınıf Yönetimi, eğitim yönetimi
hiyerarşisinin ilk ve temel basamağıdır.
• Sınıf, öğrencilerle yüzyüze olunan bir
yerdir.
• Eğitim Yönetiminin kalitesi, büyük ölçüde
sınıf yönetiminin kalitesine bağlıdır.
Etkili Bir Öğretimin Değişkenleri
•
•
•
•
•
•
Sınıfın iklimi.
Sınıftaki etkileşim düzeni.
Sınıftaki iyi ve olumlu ilişkiler.
Öğrencilerin katılımı.
Örgütlenme;görev paylaşımı.
Davranış düzeni
Sınıf Yönetimi; sınıf yaşamının
bir orkestra gibi yönetilmesidir.
Öğretmen,bir orkestra şefidir.
Sınıf Yönetiminin Boyutları:
•Sınıf Ortamının Fiziksel Düzenlemesi:
Sınıfın genişliği, düzenlenmesi, renkler,
•ısı ve ışık, oturma düzeni, öğrencilerin gruplanırılması, temizlik, estetik, eğitsel araçlar.
•Plan-Program Etkinlikleri:
Programlara uygun Yıllık,ünite planları
yapıldıktan sonra öğrenciyi asıl etkileyen Günlük
Planların yapılması ve uygulanması.
•Zaman Düzenine yönelik etkinlikler:
Etkili öğretim, öğrenmeye ayrılan zamanın
çoğunluğuna ve etkili kullanımına bağlıdır.
Zamanın ders dışı ve bozucu etkinlikler-le
harcanmaması, sıkıcılığın önlenmesi, öğrenci
zamanının çoğunluğunu okulda-sınıf-ta geçirmesi;
devamsızlığın önlenmesi.
•İlişki Düzenlemeleri:
Sınıf kurallarının belirlenip, öğrencilere
benimsetilmesi, sınıf yaşamının kolaylaştırıl-ması,
öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretmen ilişki
düzenlemeleri vs.
•Davranış Düzenlemeleri:
Sınıf ortamının istenen davranışı sağlayabilir
hale getirilmesi.
Sınıf ikliminin olumlulaştırılması
Sorunların ortaya çıkmadan tahmin edilmesi
yoluyla istenmeyen davranışların önlenmesi.
Sınıf kurallarına uyulmasına sağlanılması.
Yapılmış olan istenmeyen davranışların
değiştirilmesi.
Sınıf Yönetiminin Modelleri
• Eğitim alanındaki gelişmeler toplumsal
gelişmelere de bağlı olarak sınıf yönetimi
modellerini;
• baskıcıdan demokratiğe,
• şekil yöneliminden amaç yönelimliye,
öğretmen ağırlıklıdan
• öğrenci ağırlıklıya
yönlendirmiştir.
• Bu yönelimlerin seçimi, yine de yönetim
durumuna, ortama, olaylara, sınıf sisteminin
çevresine göre kaymalar gösterebilir.
Örnek: Yönetim algısı şekil ağırlıklı olan bir
okulda öğretmen amaç yönelimli modeli
kullanmak için bu şekil özelliklerinde
değişiklik yapmaya kalktığında, okul
yönetiminin tepkisiyle karşılaşabilir. Bu
tepki aşılamazsa, öğretmenin benimsediği
modelde, tepkiye yanıt verici değişimler
gerekebilir.
Sınıf Yönetiminin Modellerini
Şöyle sıralayabiliriz:
• Tepkisel Model: İstenmeyen bir düzenleniş
sonucuna yada bir davranışa tepki olan sınıf
yönetimi modelidir.
• Amacı; istenmeyen durum yada davranışın
değiştirilmesidir.
• İşleyişi, istenmeyen sonuç-tepki
şeklindedir.Düzen sağlayıcı ödül-ceza türü
etkinlikleri içerir.
• Önlemsel Model : Planlama düşüncesine
bağlı, geleceği kestirme, istenmeyen davranış ve sonucu, olmadan önleme yönelimlidir.
• Amacı:Sınıf sorunlarının ortaya çıkmasına
olanak vermeyici bir düzenleyiş ve işleyiş
oluşturarak, tepkisel modele gereksinimi
azaltmaktır.
• Sınıfta yanlış davranışa olanak vermeyen
bir sosyal sistem oluşturmaya çalışır.
• Etkinlikler bireyden çok gruba yöneliktir.
• Gelişim Modeli:Sınıf yönetiminde öğrenci-lerin,
fiziksel,duygusal, deneyimsel gelişim düzeylerinin
gerektirdiği uygulamaların geliştirilmesini esas alır;
uygulamaya geçil- meden önce öğrencilerin ona bu
açıdan ha- zırlanmasını öngörür. 4 Basamaktan
oluşur:
1. Onuncu yaşa kadar sürer. Öğretmene çok iş düşer.
Nasıl öğrenci olunacağının öğrenil-diği zamandır.
2. On-Oniki yaş arası dönemdir. Sınıf yönetimine
verilen ağırlık azalır. Öğrenciler olgunlaşma
döneminde sınıf yönetimine uymaya, öğretmeni
hoşnut etmeye isteklidir.
3. Oniki-Onbeş yaşları arasıdır. Arkadaş
beğeni ön plana çıkabilir. Öğretmeni
sıkıntıya sokmayı seçebilirler. Sınıf yönetiminin kurallarını ararlar.
4. Lise yıllarıdır.Öğrenciler kim olduklarını,
nasıl davranmaları gerektiğini anlamaya
başlarlar.Akıllanırlar. Yönetim sorunları
azalır. Arkadaşlarının etkisi gittikçe artar.
• Bütünsel Sınıf Modeli:Bu modelde önlemsel sınıf yönetimine öncelik verme, gruba
olduğu kadar bireye de yönelme, istenen
davranışa ulaşabilmek için, istenmeyenin
nedenlerini ortadan kaldırma vardır.
• Etkinlikler sürecinde seçilecek davranış
örgüleri,öğrencinin gelişim basamakları ile
uyumlu olanlardan seçilir.
• Modelin çevre boyutunda, okul, aile, boş
zaman etkinliklerinin yer aldığı arkadaş
çevresi vardır.
Sınıf Yönetiminde Etkililik
• Sınıf Yönetimi kararları, öğrencileri kontrolden
çok eğitimin kalite ve sürekliliğini sağlamaya
yönelik olmalıdır.
• İyi bir sınıf yönetimi, iyi bir öğretime bağlıdır.
• Bu anlamda sınıf yönetimi araç, kaliteli bir
eğitim amaçtır.
• Öğrenci başarısının değişkenlerinden biri, belki başlıcası sınıf
yönetimidir.Araştırmacılar, öğren-ci özelliklerindeki farklar kadar, sınıfın yapı ve yönetimindeki farkların da başarıyı belirleyici
olduğunu göstermiştir. Bir sınıfta başarılı lan bir öğretmen benzer
öğrencilerin bulunduğu başka bir sınıfta başarısız olmuştur.
• Sınıf Yönetimi, çok yönlü ve uzun çabalar
isteyen, güç bir iştir. Her gün saatlerce kala-balık
bir öğrenci grubuyla beraber olmak, yapılacak
her davranışı ayrıntısıyla planlamak, gerçekleşmesini sağlamak, sınıftaki her şeyden her an
haberli olmak kolay bir iş değildir.
• Öğrenciler uzun süre oturarak, derse ilgile-rini
veremezler. Öğretmenin erken-geç, kolay-güç
öğrenen, normal-özürlü öğrencilerle ayrı ayrı
ilgilenmesi gerekir.
• Sınıfta çok yönlü karmaşık bir ilişki ağı vardır.
• Sınıf ve öğrencilerin özellikleri değiştikçe
yönetsel uygulamalarda farklılaşmalıdır.
(Ör: Düşük yetenekli öğrencilerin çoğunlukta
olduğu sınıflarda, daha çok zamana ihtiyaç
vardır.)
• Sınıf Yönetiminin değişkenleri, öğrenci,
öğretmen, okul ve eğitim yönetimi, çevre olarak
sıralanabilir.
• Etkili bir sınıf yönetiminin kritik ögesi
ÖĞRETMEN’ dir. Çünkü o diğer ögelerin
bütünleştiricisi ve bir dereceye kadar da
belirleyicisidir.
• Öğretmenin yeterlilikleri artırılıp, bunların
kullanımının temel değişkeni olan mesleğe
karşı tutumu olumlulaştırılmadıkça, iyi bir
sınıf yönetimi beklenemez.
• Etkili bir sınıf yöneticisi olarak öğretmenin,
sınıfı eğitim için hazırlaması, sınıf kural ve
süreçlerini belirleyip, öğretmesi, öğretimini
düzenleyip sürdürmesi, öğrencilerin uygun
davranmasını sağlaması beklenir.
Dersliğin Düzenlenmesinin Amacı
• Özellikle birinci sınıfa yeni gelen öğrenciler
için Sınıf yeni ve genelde korku duyulan bir
kavramdır. Öğrencinin bu korkusunun
temelinde yeni bir ortama girmesinin
getirdiği yabancılık, ailesinden aldığı
duyumlar ve üst sınıflara giden
büyüklerinden aldığı sınıfla ilgili olumsuz
duyumlar neden olabilmektedir.
Bu nedenle:
• Öğrencilerde görülebilecek bu olumsuz ve
yanlış izlenimin ortadan kaldırılması için,
• Yaşı, seviyesi ve eğitim düzeyine uygun
olarak gerekli bilgi, beceri ve davranışların
kazandırılabilmesi için sınıf düzenlemesinin
amacına uygun yapılması eğitim-öğretim
çalışmaları için zorunluluktur.
Dersliğin Düzenlenmesinde Uyulacak Kurallar:
• FİZİKSEL YÖNDEN:
1. Aydınlatma : Dersliğin aydınlatması dersliğin
tüm bölümlerinde ders ve ders dışı
etkinliklerin rahatlıkla yapılabileceği türde
olmalı, derslikte bulunanların aydınlatmanın
azlığından veya çokluğundan rahatsız
olmalarına fırsat verilmemelidir. Işığın göze
direk gelmesi engellenmelidir. İmkan varsa
derslikte ayarlanabilir elektrik düğmeleri
kullanılmalıdır.
2.Havalandırma:Dersliğin
havalandırmasına gereken önem verilmelidir.
Oksijen azlığı öğrencileri dikkatsiz ve
uykulu yapar. Etkinlikler esnasında
bozulan
dersliğin
havalandırması
teneffüslerde yapılmalı, ders içinde
derslik havalandırmasından, özellikle
karşılıklı pencerelerin açılarak yapılan
derslik
havalandırmasından
kaçınmalıdır. Çünkü karşılıklı açılan
pencereden
oluşacak
cereyan
öğrencileri rahatsız eder.
3- Isınma : Dersliğin ısısı mevsim ve
zamana uygun olarak yapılmalıdır.
Çünkü duruma uygun olmayan ısı
fiziksel
rahatsızlıklara,
ilginin
azalmasına, zihnin gevşemesine,
özellikle düşük ısı çabaları ısınmaya
yöneltmekte,
zihnin
etkinliklere
odaklaşmasını güçleştirmektedir. Bu
nedenle dersliğin ısısı ortalama yirmi
derece civarında olmalıdır.
4- Temizlik: Dersliğin ve derslik içinde bulunan
araç,gereçlerin temizliğine önem verilmelidir.
Dersliğin temizliği öğrencilerin fiziksel ve ruhsal
rahatlıkları açısından gereklidir. Temiz bir
ortamda bulunan öğrenciler hem etkinliklere
rahat ve istekli olarak katılır, hem de
kazanmaları
gereken
temel
davranışları
kazanmalarına fırsat verilmiş olur, öğrenci sınıfı
temiz bulmalı ve temiz terketmelidir. Aynı şekilde
kullanılacak araç-gereçlerin temizliğine de
gereken önem verilmelidir. Unutulmamalıdır ki,
temiz bir araçla çalışan öğrenci ile temiz bir
araçla çalışan öğrenci davranışı arasında çok
fark vardır.
5- Renk: Renkler öğrencilerin fiziksel ve
psikolojik davranışlarını etkiler. Bu
nedenle dersliğin ve derslik içinde
bulunan araçların renk seçimlerinde
öğrencilerin sınıf düzeyleri dikkate
alınmalı,
araç-gereçlerde
etkinliğe
uygun renk seçimi yapılmalıdır. Okulun
derslik, salon ve diğer bölümlerinin
boyanmasında
pekala
öğrencilerin
görüşleri alınabilir.
6- Gürültü : Öğrencileri rahatsız edici, işitmeyi
engelleyici, dikkati dağıtıcı, fiziksel ve ruhsal
sağlığı bozucu bir etkendir. Bu nedenle okulun
dışından gelebilecek gürültüyü azaltmanın en
önemli
yolu
okul
binasının
yapımında
çözümlenmelidir (ses yalıtımı vb.). Derslik içinde
oluşan gürültü derslik içi etkileşimi olumsuz yönde
etkiler. İletişim güçlüğü çeken ve gürültüyü
öğretmene söyleyemeyen öğrenciler çoğu kez
söyleneni anlayamazlar, ayrıca
gürültülü bir
ortamda öğretmenin söylediklerini yinelemesi
zamanın iyi kullanılmasını engeller. Öğretmenin
gürültü olduğunda sesini yükseltmemelidir. Bunun
yerine bir süre sessiz kalması, varlığını
hissettirecek bir davranış göstermesi yararlı olabilir.
• Oturma Düzenleri: Öğrencilerin oturma
düzenleri yapılan eğitim-öğretim çalışmalarını;
sınıf yönetimini olumlu yada olumsuz yönde
etkiler.
• Öğrenci arkadaş ilişkileri, çalışkan- tembel
durumları, seviye grupları oluşturma, farkında
olunmadan sevilen sevilmeyen öğrenci durumları,
ders araçlarının, sıraların, öğretmen masalarının
vb. durumlar sınıf yönetimi ve eğitim-öğretimi
olumlu-olumsuz yönde etkileyen etkenlerdir.
Fiziksel Ortamın Düzenlenmesi:
• Sınıf ustaca düzenlenmiş bir çevre olmalı. Çünkü
davranış değiştirmenin çok etkili yolu, çevreyi
değiştirmektir.
• Sınıf ortamı, işlevsel bir sanat ve güzellik alanı,
öğrenme için güdü merkezi olmalı, öğrenci
özelliklerine göre kolaylık sağlamalı.
• Uyarıcı ve çeşitlenmiş ortamda öğrenme daha iyi
gerçekleşir.
Sınıfın Ana Bölümleri:
• Sınıf,öğrencilerin sessiz oturup ders dinlediği
bir müze değil, arkadaşlarıyla birlikte
araştırmalar yaptığı bir laboratuar olmalıdır.
• Öğrencilerin oturma düzenleri değiştirilmeli
• Öğrenme stratejilerine uygun oturma grupları
oluşturulmalıdır.
Not: Oturma durumlarını gösteren şemalar üzerinde durulacak.
1. Program Yönünden
• İnsana, göstermesi gereken davranışları
kazandırma, göstermemesi gerekenleri
değiştirme olarak tanımlanabilecek olan
eğitim sürecinde, gerekenin ne olduğu yasa
ile belirlenmiştir. (METK)
• Okulların kuruluş gerekçesi, bu yasada
belirtilen özelliklere sahip bireyler
yetiştirmektir.
• Bu özellikler grubunun adı “Türk Milli
Eğitiminin Amaçları”dır.
• Eğitim bakanlığı, okullar, yöneticiler,
öğretmenler, dersler, programlar, bunlar için
ayrılan kaynakların hepsi, bu “amaç”ları
gerçekleştirmenin “araçları”dır.
• Her dersin, o okul için, o sınıf için özel amaçları
programlarda belirlenmiştir.
• Programda yer alan bazı ünite ve konular için
bakanlıkça, hedefler ve davranışlar da yazılmış,
örnek hedefler alınarak bunlar için örnek eylem
planları yapılmıştır.
• Eğitim Bakanlığı bunların uygulama esaslarını,
öğretmenin esneklik sınırlarını belirlemiştir.
• Bu esnekliğin kullanılmasında dikkat edilecek
hususları Şöyle sıralayabiliriz:
a) Her öğrencinin gücü yettiği oranda
yetiştirilmesi,
b) Gereksiz bilgi vermek yerine, eğitsel
amaçlara uygun davranış kazandırılması,
c) Bütün sınıflarda başlangıç noktası yakın
çevre olması,
d) Ünitelere, konulara ve bunların
programdaki sırasına aynen uyulma
zorluğunun olmaması,
2. Eğitim Planları Yönünden:
• Uygun öğrenme düzenlemeleri yapılırsa herkes
öğrenebilir, bu düzenekleri hazırla-ma işinin bir
dilimi de planlamadır.
• Planın, geleceğe geniş açıdan ama ayrıntıya
inmeden gören biçimi, eğitimde yıllık plandır.
• Gelecekteki yaklaşık kırk dakikalık dilimi, her
dakikası ile belirleyen, ders planıdır.
• Bu ikisi arasında ünite planı vardır.
• Eğitimde bireysellik, bireysel planlamayı gerekli
kılar.
• Sınıfta seviye grupları oluşmuşsa bunlar için ayrı
planlar yapılmalıdır.
• Ders planı bir mikro yönetim örneği olmalı, nelerin
yapılacağı yanında, bunların nelerle yapılacağı da
ayrıntısı ile belirlenmelidir.
• İyi bir ders planının olmayışı, sınıfiçi etkinlikleri
sıkıcı hale getirir. Bu da öğrencileri dersten hatta
okuldan soğutup, uzaklaştırır.
Plan yapmadan Şu üç notaya dikkat edilmelidir:
1. Sıra : İçeriğin mantıksal ve tutarlı bir düzen ile
verilmesini anlatır.
2.Süreklilik: Öğrenmenin bütünlüğünden kaynaklanır.
Her eğitsel etkinlik, geçmişte yapılanlardan yararlan
malı, onlarla tutarlı olmalı, gelecekle yapılacakları
gözeterek, onlara hazırlık sağlamalıdır. Plan, önceki
ve sonraki öğrenmeler gözetilip, onlarla bütünleşme
sağlanacak şekilde yapılmalıdır.
3.Bütünlük: Bir derste kazanılanların, başka
derslerdeki etkinliklerde kullanılmasıdır.
• Bir ders planının, hazırlık, uygulama, denetleme,
pekiştirme dilimlerinden oluştuğu söylenebilir.
İyi Planın Özellikleri:
• Hedef ve davranışların belirlenmesi.
• Konunun belirlenmesi.
• Sürenin belirlenmesi.
• Yöntem ve öğretim stratejilerin belirlenmesi.
• Araç-gereçlerin belirlenmesi.
• Yapılacak ders içi ve ders dışı çalışmaların belirlenmesi.
• Bir önceki etkinlikten kazandırılamayan bilgi, beceri
ver davranışların belirlenmesi.
• Değerlendirme etkinliğinin belirlenmesi.
3- Çevrenin Tanınması Yönünden
• Öğretmen eğitim-öğretim yapacağı ortamı en iyi
şekilde tanımak zorundadır. Çalışmalarında
çevre imkanlarından olabildiğince yararlanmak,
hem öğrencilere kazandırılacak bilgi beceri ve
davranışları geliştirmek ve pekiştirmek, hem de
çevrede görülebilecek eğitim-öğretimi olumsuz
etkileyecek faktörlerin belirlenmesi ve buna
uygun tedbirlerin alınması için çevrenin çok iyi
şekilde tanınması gerekir.
Bu bağlamda:
A- Bütün olarak,
a) Çocuğun yaşadığı çevrenin fiziki özellikleri,
b)
İklim koşulları,
c)
Ekonomik yapısı,
d)
Sosyo-Kültürel yapısı,
e)
Gelenek,görenek, örf-adet ve diğer yaşantıları
B- Özel olarak,çocuğun
a)Fiziki yapısı,
b)
Psikolojik yapısı,
c)
Sosyal yapısı,
d)
Bilgi-Beceri ve Davranış seviyesi,
e)
Yetenekleri,ilgileri
f)
Beklentileri,
•Yönlerinde öğretmenin iyi bir çevre tanıma çalışması yapması
4.Hazırlık Yönünden
• Öğretmen ders öncesi işleyeceği konu hakkında yeterli
bilgiye sahip olmalı, gerekirse konu ile ilgili değişik
kaynaklardan bilgi edinme ve bilgi pekiştirme yoluna
gitmeli, dersini hangi ortamda işleyeceğini, hangi araçları
kullanacağını, hangi yöntem ve teknikleri kullanacağını,
etkinlik esnasında yapılacak çalışmaları önceden
belirlemelidir. Derste kullanılacak araç-gereçlerin önceden
denemesi yapılmalı, kirli, arızalı veya kullanılamayan araçgereçlerle sınıfa girilmemelidir. Gerekirse ders esnasında
kaynak kişi olarak yararlanılacak kişiler de belirlenmeli ve
kesinleştirilmelidir. Ayrıca ders sonunda yapılacak
değerlendirme etkinlikleri ve değerlendirme türü de
önceden belirlenmelidir.
Sınıf İçinde Öğretmen
• 1- Davranış ortamı oluşturma : Öğretmen
sınıfta konu veya etkinlik durumuna göre
öğrencilerin uygun davranış gösterebilmelerini
sağlayacak ortamlar oluşturması gereklidir.
Hem
fiziksel
anlamda
(uygun
sınıf
düzenlemesi), hem de psikolojik anlamda
(olumlu davranışların takdir edilmesi, örnek
gösterilmesi vb.) öğrencileri olumlu davranış
göstermeye teşvik edecek çalışmalara yer
verilmelidir.
• 2- Sınıfta öğretmenin yeri : Öğretmen sınıftaki yeri
konuların işlenişi ve amaçların türüne göre değişir. En
önemlisi sınıfın tümünü görebilmek, sınıfta olan bitenin
farkına varmak, istenmeyen davranışların farkına
varmak, olumlu davranışları fark edebilmektir.
Öğretmen ders içinde araç-gereç kullanırken ve
özellikle sınıf tahtasını kullanırken sınıfa sırtını
dönmemeli, bir öğrenci veya bir grupla ilgilenirken,
diğer öğrencileri gözden kaçırmamalıdır. Ayrıca
öğretmenin sınıftaki dolaşması da bir amaca dayalı
olmalıdır. Çünkü gelişigüzel yapılan sınıf içi dolaşması
bazen öğrencilerin dikkatini dağıtmakta, bazen de
öğrenciler ile öğretmen arasındaki iletişimi olumsuz
yönde etkilemektedir. Çünkü gezerek bir konuyu
anlatan öğretmeni sınıfın bütününün dinlemesi ve
izlemesi imkansız olmaktadır.
• 3-Öğretmenin örnek olması : Öğrencilerin
gözünde öğretmen anne ve babasından daha
önemli ve örnek alınacak kişidir. Öğrencilerin
eğitimle ilk tanışması genelde görsel olmaktadır.
Çocuk genelde gördüğü şeyi benimser ve taklit
eder. Bu nedenle öğretmen her davranışı ile model
olmalıdır. Kılık kıyafet, yürüme, konuşma, planlı
olma, kurallara uyma, kendi söylediklerine
uygun hareket etme, soğuk kanlı ve sabırlı olmak,
davranışlarda açık olmak, uygun koşul yaratma,
olumlu ve uygun öğretmen davranışları arasında
sayılabilir. Öğretmenin derste yaptığı önerilerle
kendi yaşantısı tezat teşkil etmemeli, öğrencileri
ikilem içine düşürmemelidir.
• 4- Sınıfta güç ilişkisi : Öğretmen sınıfta her
durumda öğrenci bulunabileceğini, bir ders
ortamında değişik durumdaki öğrencilerle
etkileşimde bulunması gerektiğini bilmeli ve
sınıfta kendisinden başka güçlü kişilerin de
bulunduğunu
dikkate
almalıdır.
Örneğin
öğretmenin
yardımına
gereksinimi
olan
öğrenciler bu yardımın zamanına, şekline ve
süresine çoğu kez kendileri karar verirler.
Önemli olan sınıfta güçler çatışması oluşturmak
değil, güç ilişkisini yerinde kullanarak karşılıklı
iletişim yoluyla güç dengesini verimli kullanmak
ve değerlendirmektir.
• 5- Demokratik ortam : Eğitim-öğretim ortamında en çok
gerekli olan durumlardan bir tanesidir. Hem sınıf ortamında
öğrencinin kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi, demokrasi bilincinin yerleşip gelişebilmesinin temelinde ailesinde ve sınıfında demokratik ortamın oluşturulması yatar. Sınıfta bulunan tüm kişilerin fikirlerini serbestçe
söyleyebildikleri, göstermeleri gereken davranışları gösterebildikleri, diğer kişilerin de konuşma ve hareketlerine saygı
duyabildikleri bir ortam oluşturulmalı, bu ortam her-kes
tarafından benimsenmeli ve korunmalıdır. Sınıf ve okul
kurallarının belirlenmesinde öğrencilerin görüşleri alınmalıdır. Öğretmen burada ne baskıcı, ne de serbest bırakıcı
olmamalı, tam tersine demokratik ortamın oluşmasında
demokrasinin kuralları işletilmelidir.
• 6- Sınıfta iletişim : Sınıf ortamında işlemesi
gereken en aktif kuraldır. Öğrencinin tanınması,
imkanların
belirlenmesi,
seviyelerinin
belirlenmesi, sorunlarının belirlenmesi, ilgi ve
yeteneklerinin belirlenmesi, bilgi akışının
sağlanması, olumlu davranış kazandırılması
hep iletişimle olur. İletişim öğretmenden
öğrenciye, öğrenciden öğrenciye, öğrenciden
öğretmene, çevreden hepsine, daha doğrusu
herkesten herkese olursa yararlı olur. Tek yönlü
iletişim sıkıcıdır ve dönütün yararlarından
uzaktır.
• Sınıfta öğretmen iletişim için uygun ortamı
hazırlamalı, iletişim bir amaca dayalı olmalı,
sınırlı olmalı, gereken kişiler gerektiği kadar
iletişime katılabilmelidir. İletişim gerek öğretmen, gerekse başka kişilerce engellenmemelidir. Konuşmacının akıcı ve işlek bir dil kullanması, konuşmanın jest ve mimiklerle desteklen-mesi iletişimi olumlu yönde etkiler. Sınıfta
bulunan herkesle göz temasında bulunulması,
tatlı bir söz, uygun bir davranışı başıyla onaylama, gülümseme etkili bir iletişimin özelliklerindendir. Kırıcı, küçük düşürücü, alay edici olmayan, sınıftaki herkesi cesaretlendiren yöntemler
etkili iletişimin anahtarı sayılır.
• 7- Zaman yönetimi : Sınıftaki zamanın tümü
eğitsel amaçlara yönelik etkinlikler için
kullanılmalıdır. Bunu sağlamanın yolu sınıf
süreçlerinin dikkatle planlanması, zamana
bağlanmasıdır. Öğretmen sınıfta yönetsel işlerle
fazla uğraşmamalıdır. Örneğin idari bir işlemle
ilgili gereğinden fazla açıklamada bulunmak
veya numara ve ad soyadı okuyarak yoklama
yapmak gibi.
Ayrıca araç-gereçlerin ders
öncesinde hazırlanması, kitap dolabının uygun
yerde bulunması da zamanın etkili ve verimli
kullanılmasını sağlar.
• 8- Eşitlik : Eğitim-öğretimi olumsuz etkileyen en
önemli faktörlerden bir tanesi de öğrencilerin
öğretmen hakkında edindiği izlenimdir. “Öğretmen
en çok Ali’yi seviyor.” veya “Öğretmen Esra’nın
akrabası, ona daha fazla önem veriyor.” Şeklinde
düşünen öğrencilerin yeterli katılımı sağlaması
güçtür. Bu nedenle öğretmenini sınıfta bulunan tüm
öğrencilere eşit mesafede bulunması, herkesle eşit
olarak ilgilenmesi, tüm öğrencilere eşit oranda
değer verdiğini göstermesi gerekir. Verilecek bir
ödül tüm öğrenciler için eşit olmalı, sınıf kurallarına
uymayan bir öğrenci veya istenmeyen bir davranışı
gösteren bir öğrenci için öğrenmenin davranışı
aynı oranda olmalı,
Sınıfın Öğretim Ortamı
a)
b)
c)
d)
e)
f)
g)
h)
i)
j)
Hedef davranışların belirlenmesi ,
Öğretim araçlarının belirlenmesi,
Öğretimin uygulanması,
Dikkati çekme,
Amaçları açıklama (hedeften haberdar etme,
Güdüleme,
İçeriği kazandırma,
Dönüt alma-düzeltme,
Özetleme-Değerlendirme,
Pekiştirme,
İstenmeyen Davranışların Önlenmesi
a)
•b)
•c)
•d)
•e)
•1•2•3•4•5•6-
Sınıfın davranış düzeni,
İstenmeyen davranışlar
İsteneni destekleyen davranışlar,
İstenmeyen davranışların sınıf dışı etkenleri,
İstenmeyen davranışların sınıf içi etkenleri
Öğrencilerin özellikleri,
Sınıfın yapısı,
Eğitim programı
Öğretim yöntemleri,
Öğrenci başarısı,
Öğretmenin özellikleri,
a) İstenmeyen davranışlara karşı stratejiler,
1- İsteneni çağrıştırıcı davranmak,
2- İstenen davranışa inandırmak,
3- İstenen davranışı güçlendirmek,
4- İstenen davranışı kolaylaştırmak,
İstenmeyen Davranışların Değiştirilmesi
a) İstenmeyen davranışlara karşı yaklaşımlar:
1Sorunu anlamak,
2- Görmezden gelmek,
3- Uyarmak,
4- Derste değişiklik yapmak,
5- Sorumluluk vermek,
6- Öğrenciyle konuşmak,
7- Okul yönetimi ve aileyle ilişki kurmak,
8- Ceza vermek
• 8.Ceza Vermek:
• Ceza, öğrencinin istemeyeceği, hoşlanmayacağı bir
durumla karşı karşıya getirmek anlamında
kullanılmıştır.
• Cezadan çok önleyici yöntemlere baş vurulmalı,
ama ceza vermemeye çalışmak uğruna dersin
engellenmesine de izin verilmemelidir.
• Ceza davranışla orantılı olarak, o davranışın
yinelenmesini engelleyecek şekilde uygulanmalı,
bunun için de öğrenci neyi nasıl yaptığı için ceza
aldığını bilmelidir.
• Okulda bulunmanın ve ödev yapmanın ceza
olarak algılanması iyi olmaz
Cezalar, istenmeyeni vermek veya
istenenden yoksun bırakmak şeklinde
düşünülebilir.
Cezanın hemen davranışın ardından
gelmesi, etkilenme durumlarına göre
kişilere ceza verilmesi, sınıf dışında
uygulanması önerilmektedir. Öğrencilerin
çoğunun duyacağı şekilde ayıplama,
olumsuz davranışı çoğaltan, yalnızca
yanlış davrananın duyacağı şekilde olan
ise azaltan bir yöntem olarak bulunmuştur.
 İstenen bir davranış denetlenmeden
sürdürüldüğünde, doyum, bıkkınlık, yorgunluk
yaratır, davranış terk edilebilir. Terkedilme
durumunda doğal olarak oluşan , şiddetli
olmayan bir ceza kullanılabilir.
 Okulda fiziksel cezanın yeri olmamalıdır.
Geçici bir uyum sağlama dışında yararı yoktur.
Ceza kalkınca daha çoğalan bir uyumsuzluğa
dönüşür. İnsanı saldırgan yapar,kişi ilk fırsatta o
cezayı başkasına yansıtır.
 Fiziksel ceza gören öğrenciler korkak ve
yalancı olur
Download

sınıf yönetimi - Atakent Ortaokulu