ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
• Etkili öğretim öğrenme olayının doğasını ve değişik
gelişim alanlarındaki öğrencilerin nasıl öğrendiklerini
anlamayı gerektirir.Öğretim veya öğretme öğrenciye
bilgi aktarma değildir.Öğrencinin öğrenmesine
rehberlik etme faaliyetidir.Böyle bir öğrenme ancak
öğrencinin katılımı ile mümkündür.
• Yukarıda belirtilen öğrenmeye rehberlik etme
anlayışında hareket eden bir eğitimci öğrenciyi daha
aktif kılmak için gerekli önlemleri alır.Bu önlemlerden
biri de farklı yöntem ve teknikleri işe koşmaktır.
TAM ÖĞRENME MODELİ(Bloom)
• Tam öğrenme modeli;öğrenciler arasında
gözlenen öğrenme düzeyi farklılıklarını en aza
indirmeyi;öğrencilerin büyük çoğunluğunun en
üst düzeyde öğrenmelerini sağlamayı
hedeflemektedir.Zihinsel özrü olmayan bir
çocuğa gerekli zaman,ön koşul öğrenmeler ve
öğrenme için gerekli koşullar sağlandığı zaman
her öğrencinin öğreneceği varsayılır.
MODELİN UYGULANMASINDA
İZLENECEK ADIMLAR
1. Dersin özel hedef (amaç)ve davranışları ile bu hedef
ve davranışların kazandırılacağı öğrenme ünitelerini
belirleyiniz.
2. Her bir ünitenin öğrenilebilmesi için gerekli ön
bilgilerin neler olduğu belirlenmelidir.
3. Ünitenin öğrenimine başlamadan önce öğrencilerin
ön bilgilere sahip olup olmadıkları bir test ile
belirlenmelidir.
4. Test sonuçlarına göre ünitenin
öğrenilebilmesi için gerekli fakat eksik olan
ön bilgilerin tamamlama öğretimi
yapılmalıdır.
5. Tamamlama öğretiminden sonra ünitedeki
yeni davranışları kazandırmaya dönük
öğretim etkinlikleri uygulanmalıdır.
6. Ünitedeki tüm davranışlar kazandırıldıktan
sonra izleme değerlendirmesi yapılmalıdır.
7. İzleme değerlendirmesinden sonra
belirlenen tam öğrenme ölçütüne
ulaşmayan öğrenciler
Öğrenme eksik ve yanlışlarını düzeltmek üzere
ek öğrenme-öğretme etkinliklerine
yönlendirilmelidir.
8 . Ek öğretme-öğrenme sürecini tamamlayan
öğrencilere paralel izleme testi uygulanarak
öğrencilerin ölçüte ulaşıp ulaşmadığı belirlenir.
9. Ölçüte ulaşılmışsa yeni üniteye geçilmelidir.
SUNUŞ( )YOLUYLA ÖĞRETİM
ALIŞ
• Öğrenci ve öğretmen arasındaki iletişim
önemlidir.başlangıç sunusunu öğretmen yapar
arkasından öğrenciler fikirlerini açıklarlar.
• Örnekler önemlidir.Sözel örneklerin yanında
resim,şema ve diğer görsel örnekler olabilir.
• Tümdengelim yaklaşımına dayandığı için önce
genel kavramlar sonra bu kavramların
kapsamındaki özel ve dar kavramlar sunulur
• Öğretim adım adım ilerler ve ders ön organize
edicilerle başlar.
Öğrenme Basamakları(Ausubel)
1.
2.
3.
4.
Öğretmenin örnekler sunması
Öğretmenin örnekleri açıklaması
Öğretmenin ek örnek vermesi
Öğrencilerin ek örnekleri açıklaması ve
örneklerle karşılaştırması
5. Öğretmenin ek örnekleri ve örnek olmayan
durumları sunması
6. Öğrencilerin zıt örnekleri karşılaştırması
Bütünlük ve Anlam
7. Öğretmenin ve öğrencilerin teşhis ettiği
özellikleri,ilişkileri yada ilkeleri vurgulaması
8. Öğrencilerin tanımlamaları,ilişkileri,özellikleri
yada ilkeleri vurgulamaları
9. Öğrencilerin yeni örnekler vermesi
Yukarıdaki basamakların izlenmesi koşul
değildir.öğrenciler konuyu keşfedince işlem
bitirilebilir.
PROGRAMLI ÖĞRETİM(Skinner)
• Davranışçı öğrenme ekolünün okul iklimine
uygulanmasıdır.
• Bireyselleştirilmiş öğretim felsefesi esas alınır.
• Program,araç ve öğrenci üç temel öğedir.
1. Program içeriğin planı
2. Araç hizmeti sunmaya yarayan yardımcı
3. Öğrenci programın uygulanması sonucunda
Belirli davranışları kazanacak birey
PROGRAMLI ÖĞRETİMİN İLKELERİ
Küçük adımlar ilkesi
Öğrenmeye etkin katılım ilkesi
Sonuç hakkında anında bilgi alma ilkesi
Bireysel hıza göre ilerleme ilkesi
Doğru cevaplar ilkesi
Bireylere kazandırılacak bilgi miktarının hızla
artması,kalabalık sınıflar,bireysel
farklılıklar,pekiştirmenin kalabalık sınıflarda her
öğrenciye verilemesi vb. sorunlara programlı
öğretimle bireyselleştirilmiş eğitimi zorunlu
kılmaktadır.
PROBLEM ÇÖZME YÖNTEMİ
Problem çözme öğrencilerin bir problem
karşısında çözümler üretmesini sağlayan bir
yöntemdir.Öğretmen öğrenciye ipuçları verir ve
problemin anlaşılmasını sağlar.Problem
hakkında karar vermek ve problemi çözmek
öğrenciye bırakılır.Bu yöntem öğrencinin karar
verme ve çözüm üretme yeteneklerini
geliştirir.Teorileri test etmeyi seven,eşyanın nasıl
çalıştığını merak eden öğrenciler için etkili bir
yöntemdir.
Problem Çözmenin Aşamaları
1-Problemi tanıma
2-Geçici hipotezleri formüle etme
3-Veri toplama,organize etme,değ.,açıklam.
4-Sonuca ulaşma
5-Sonuçları test etme
GÖSTERİ(Demonstrasyon)Yöntemi
Gösteri bir şeyin nasıl yapılacağını görsel
ve işitsel araçlar kullanılarak nasıl yapılacağının
gösterilmesidir.
Gösteri yöntemi özellikle spor,fen,müzik ve
sanat alanlarında kullanılmaktadır.Göze ve
kulağa hitap ettiği için öğrenme düzeyi
yüksektir.Öğrencilerin ilgilerini
çekmektedir.Gösteri kısa ve öğrencilerin
anlayacağı hızda olmalıdır.
SORU-CEVAP YÖNTEMİ
Öğretmenin konuyla ilgili önceden hazırladığı
soruları sınıfta öğrencilere sorması ve öğrencilerin
cevaplaması yöntemidir.Öğretmen öğrencilerin düşünme
ve yorum yapmalarına olanak sağlayan sorular
hazırlamalıdır.Yöntem konunun ne kadar anlaşıldığı
hakkında dönüt verir.Öğrenci soru sorulacağı için sürekli
hazır haldedir.
SORU SORARKEN
a-Sorular tüm sınıfa sorulmalı,biraz beklenmeli,daha
sonra cevabı verecek öğrencinin adı
söylenmelidir.Böylece öğrencilerin tümü soruyu
dinleyecek ve cevaplamaya çalışacaktır.
b-Soruyu yalnızca bir öğrencinin cevaplamasına izin
verilmelidir.
c-Cevap için uygun yeterli zaman tanınmalıdır.
d-Öğrencilerden tam cevap beklenmelidir.Öğretmen
Önemli noktaları açıklamak için soruyu
cevaplamamalıdır.Eğer öğrenci soruyu cevaplamakta
güçlük çekiyorsa bir başka öğrencinin ona yardım
etmesi sağlanmalıdır.
e-Doğru cevap veren öğrencilere”iyi”,”güzel”,”gibi
sözlerle pekiştirilmeli,yanlış cevap veren öğrencilere
”şimdi hatırlayamadın,arkadaşını iyi dinle sana tekrar
soracağım”gibi sözler söylenmelidir.
TARTIŞMA YÖNTEMİ
Tartışma yöntemi;önceden hazırlanmış
bir konu üzerinde öğrencilerin fikirlerini
birbirlerine söylemeleri ve katılmayanların
katılmadıkları görüşleri çürütmek için karşılık
verdikleri,fikir alışverişinin yapıldığı
yöntemdir.Bu yöntemde soru sorma,konu
üzerinde düşünme,dinleme,kendini ifade
etme,aynı konuda farklı görüşlerin
olabileceğini anlama ve öğrenilenlerin
içselleştirilmesi gibi yararları vardır.
PROJE ÇALIŞMASI
Öğrencilerin belli bir konu üzerinde
değişik uygulamalarda bulunarak
vardıkları bir çalışma biçimidir.Proje
çalışmasında öğrenci bir şeyin nasıl
olduğunu ve nasıl yapıldığını kendisi
bulmaktadır.Proje çalışması bir öğrenci
tarafından olabileceği gibi grupla da
olabilir.Öğrenciye uygulama
olanağı,başarma duygusu ve kendine
güven verir.
ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ
Gerçek yaşamdan ya da öğretmenin sınıfa
getirdiği bir olayın öğrenciler tarafından
irdelenerek,tartışılarak ve analiz ederek çözüm
bulunduğu yöntemdir.
Ahmet günlerdir okula gelmiyordu.Öğretmen bu durumu Ahmet’in annesi ile
görüştü.Annesi Ahmet ‘in okulu sevmediğini,bu yüzden okula gelmediğini belirtti.Okul
müdürü durumdan haberdar edildi.Okul müdürü Ahmet ile görüştü ve Ahmet ‘e neden
okula gelmediğini sordu.Ahmet “öğretmenin kendisine kızdığını,söz vermediğini ve
saçlarını okşamadığını ve bu yüzden okula gelmek istemediğini” söyledi.Müdür
Ahmet’e sert bir ses tonuyla okula gelmez ise ailesinin cezalandırılacağını ve kendisinin
de sınıfta kalacağını söyledi.Bunun üzerine Ahmet ağlayarak müdürün odasından
ayrıldı.
1-Ahmet’in yerinde olsaydınız ne yapardınız?
2-Okul müdürünün yerinde siz olsaydınız ne yapardınız?
3-Öğretmenin tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
4-Ahmet’in ailesi ne yapmalıdır?
Bu sorular sınıfça tartışılır ve varılan sonuçlar öğrencilere rapor ettirilir.
KUBAŞIK ÖĞRENME YÖNTEMİ
Kubaşık öğrenme (işbirliğine dayalı
öğrenme)öğrencilerin sınıf ortamında küçük karma
kümeler oluşturarak(cinsiyet,başarı durumu,yaş,kişisel
özellikler vb.)ortak amaç doğrultusunda,akademik bir
konuda birbirlerinin öğrenmelerine yardımcı
oldukları,genelde küme başarısının değişik yollarla
ödüllendirildiği bir öğrenme yaklaşımıdır.
En etkili kümeler dört kişiliktir.Bu küme ikili
çalışmaya uygundur.Öğrenci sayısı dörderli küme
oluşturmaya uygun değilse;bir öğrenci artmışsa bir tane
beşli küme,iki öğrenci artmışsa iki tane üçlü küme,üç
öğrenci artmışsa bir tane üçlü küme yapılır.
Derslik yerleşim düzeninde öğrenciler tahtayı,öğretmeni
ve kümedeki tam arkadaşlarına aynı uzaklıkta olacaktır.
Kubaşık öğrenmede;kümeler oluşturulduktan sonra
öğrenciler kağıttan bir top yaparlar. Bu topun adı tanışma
topudur.Öğrenciler kümelerindeki topu birbirine vererek
tanışırlar.Birbirlerine ısınmak için bir etkinlik yaparlar(tren
yürüyüşü vb).Bundan sonra beyin fırtınası yoluyla kümenin adı
belirlenir.İlk turda herkes isim söyleme hakkına sahiptir.İkinci
turda oylamaya geçilir.En çok oyu alıncaya kadar seçim yapılarak
oylamaya devam edilir ve küme adı belirlenir.Kümeye amblem
yapılır.Kümenin amblemini öğrenciler yakalarına takarlar.Küme
elemanlarınca kümeye ait bir “küme cıngılı” oluşturulur.Bütün
etkinliklerde amaç öğrencilerde küme birliğini
oluşturmak,öğrencileri kaynaştırmak,BİZ ruhunu kazandırmak ve
kümenin başarısı için çalışma anlayışını kazandırmaktır.
Kubaşık öğrenme kümeleri öğrenme kümeleri
oluşturulduktan sonra kümelerin konusu verilir.Bütün kümeler
aynı konu verilir.Konunun alt kümeleri küme elamanları
tarafından demokratik bir yöntemle ve ilgileri göz önüne
alınarak paylaştırılır.Daha sonra kümelerin en iyi şekilde
hazırlanması için süre verilir.Öğrenciler konuları hazırlarken
belli zamanlarda bir araya gelerek görüş alışverişinde
bulunurlar,alt konuları birbirlerine aktarırlar,birbirlerine
yardımcı olurlar.Sonunda konuyu birleştirerek zamanı gelince
sınıfta konu anlatılır.Öğrenciler birbirlerine sorular
sorarlar,eksik noktalar tamamlanır.Kalan eksiklikler öğretmen
tarafından tamamlanır.
Bundan sonra kümelerin değerlendirilmesi
yapılır.Tabloda gösterilen başlangıç puanı ön test ile
belirlenir.Konu sınav puanı konunun anlatımından sonra verilen
puandır.bu puan öğrencinin kümeye katkısını gösterir.
Ö ğren ci
A lp e r
N ur
E rk u t
B irg ü l
B a şla n g ıç
Puanı
90
70
40
20
K o n u S ın a v
P uanı
85
75
49
30
İle r le m e
Puanı
-5
5
9
10
K a tk ı
Puanı
0
2
2
3
İlerleme Puanı -5 ve daha yukarı olanların katkı puanı”0”
İlerleme Puanı + ile -4 arası olanların katkı puanı”1”
İlerleme Puanı 5 ile 9 olanların katkı puanı”2”
İlerleme Puanı 10 ve üzeri olanların katkı puanı”3”tür.Bunun yanı
sıra öğrencinin konu sınav puanı 100 ise katkı puanı “3”tür.Bu
rakamlar sabittir.Kümenin azami katkı puanı 12 olabilir.Öğretmen
her hafta baraj puanı belirler ve o puanı alan kümenin
öğrencilerine “Başarı Sertifikası”verilir.
BEYİN FIRTINASI
Beyin fırtınası çözüm getirmek için orijinal ve yaratıcı
fikirlerin üretildiği bir tekniktir.Beyin fırtınası en az beş,en çok on
kişiyle uygulanır.Bu teknikte doğru ve yanlış diye bir şey
yoktur.önemli olan konu üzerinde fikir üretmektir.Cevapları
yargılamak söz konusu değildir.Beyin fırtınasında önemli olan çok
miktarda fikir üretmektir.Başlarken güncel ve öğrencilerin sevdiği
konuları seçmek oldukça yararlıdır.
Bu teknikte sınıfta demokratik bir ortamın oluşturulması
şarttır.Öğrenci arkadaşının verdiği cevabı yargılayamaz.Aksi
takdirde orijinal ve yaratıcı düşünceler ortaya çıkmaz.
Bu tekniği oluştururken önce gruplar oluşturulur.Grubun
bir yöneticisi ve bir yazıcısı olur.Yazıcı herkesin söylediğini
kaydeder. Yönetici sırayla söz verir.Sırası gelen bir şey
söylemeyecekse”geçiniz”der.Grupta herkes geçiniz deyinceye
kadar beyin fırtınası devam eder.Sonra fikirler tasnif edilerek bir
BENZETİŞİM TEKNİĞİ
Öğrencilerin bir konuyu gerçekmiş
gibi ele alarak üzerinde çalışma yaptıkları
bir tekniktir.Gerçek durumlar model yada
sanal ortamda(bilgisayar)yaratılabilir.Uçak
eğitimi,kadavra üzerinde ameliyat vb.Bu
teknikte bilgisayardan sıkça
yararlanılır.Öğrenme düzeyi oldukça
yüksektir.Yavaş öğrenen öğrenciler için
faydalıdır.
ROL YAPMA
Rol yapma tekniği;bir fikir,durum yada
olayın başkasının kimliğine bürünüp o kişi gibi
davranmaya çalışmasıdır.Burada öğrencinin neler
söyleyeceği önceden belirlenmiştir. Önceden
öğrenciye rolün nasıl canlandırılacağı konusunda
rehberlik yapılır.Rol yapma bittikten sonra durum
yada olay sınıfça tartışılır.Ayrıca rol yapan
öğrenciye neler hissettiği sorulur.
Bu teknikte sadece problemin çözümü değil
katılanların insanı anlaması,insan ilişkilerinde
olumlu tavır geliştirmeleri ve empati yoluyla
başkalarını anlamaları sağlanır.
DRAMA
Drama;doğaçlama,rol oynama ve tiyatro tekniklerinden
yararlanarak öğrencilerin yaşantıyı,bir olayı,bir fikri veya soyut
bir kavramı oyunsu süreçlerle canlandırmasıdır.Bir tiyatro
oyununun sahneye konuluşundaki gibi dramada öğrenciler
kendilerini o atmosferin içinde hissederler.Drama öğrencilerin
hangi durumlarda nasıl davranmalarını gerektiğini yaşayarak
öğreten bir tekniktir.
Dramada da roller vardır ancak rollerin nasıl oynanacağı
öğrenciye bırakılmıştır.Drama yönteminden birçok derste
yararlanılır.Örneğin:Tarih dersinde ilkçağ konusu işlenirken
öğrenciler kendi aralarında grup oluşturur.Giyim,mekan,insan
ilişkileri,üretim gibi konularda hazırlanarak sınıfta bunu
oynayabilirler ve sonuçta konuyu tartışırlar.
Etkili bir yöntemdir.ancak öğretmenin drama konusunda
bilgi edinmesi ve hazırlık yapması gerekir.
Bu yöntemde nasıl davranılacağı ve ne
söyleneceği öğrenciye bırakıldığı öğrenciye
bırakıldığı için öğrencinin yaratıcı yönlerinin
gelişmesine yardımcı olur.Yaşayarak öğrenme
olanağı sağlanır.Yöntemin dört aşaması
sağlanır.Bunlar:ısınma,oyun,doğaçlama ve
oluşumdur.
Örnek:
KONU:Küme ve eleman ilişkisi
HEDEF:kümeler arasında eşitlik ve denklik
Davranışlar:
1-Kümeler oluşturma
2-Kümelerdeki eleman sayılarını gösterme
3-Kümelerdeki eşitlik ve denkliği gösterme
Download

İndir