4.Hafta
Bilgi İşçisi
Bilgi Şirketi
Bilgi İşçisi


Yeni ekonomi ile birlikte yeni bir çalışan –işçimodelini de gündeme getirmesi
kaçınılmazdır.Mavi önlüklü işçiler yerini beyin
gücü ile çalışan, iyi eğitimli, yüksek vasıflı ve
takım elbiseli uzmanlara bırakmaktadır.
Uzmanlık daha çok bilgi ve beceri esaslıdır.
Onların işi veriyi bilgiye dönüştürmeye
dayanmaktadır.
2

Bilgi işçileri, günümüz işletmelerinin en
önemli rekabet avantajlarından biri olan ve
firmaların görünmez varlıkları olarak kabul
edilen bilgi işçileri sosyo-ekonomik ve
organizasyonel dönüşüm sürecinin de önemli
unsurlarından biri olarak ele alınmaktadır.
3

Bilgi işçisi şöyle tanımlanmaktadır:
“Yaptığı işin asli bir unsuru bilgi üretmek,
paylaşmak ve bu bilgiyi –kararlarında ve
davranışlarında-kullanmak olan işçileridir”
ABD’de yaklaşık 36 milyon işgücünün %30’u
bilgi işçisi olarak ifade edilmektedir.
4
Bilgi İşçisi ve Bilgi İşinin
Dinamik Süreçleri
5

Bilgi işinin genel bir şeması ve bilgi işçisinin
karşı karşıya olduğu süreçler şemada
görülmektedir. Bilgi işçisini şu üç çeşit
kaynağı bir arada ve etkili biçimde kullanarak
değer üreten işgörenler olarak ele
alınmaktadır. Bunlar : fiziki-bina, laboratuar
vs.- kaynaklar, idari –süreçler, politikalar vs.ve entelektüel –teknoloji, birikim, kültürkaynaklarıdır.
6
Vasıfları

Temel özellikleri; yaratıcılığı yüksek,
sorumluluk alabilen, yetkiyi kullanabilen,
sürekli gelişmeye açık, yenilikleri takip eden,
esnek hareket yeteneğine sahip, grup
çalışmasına yatkın,teknoloji ile barışık,
analitik düşünme,yaratıcılık şeklinde
sıralanabilir.
7
Ayrıca bilgi işçilerinin organizasyonlarına
daha fazla ilave değer katabilmeleri için kendi
uzmanlıklarının yanı sıra organizasyonun
yönetimi ve işleyişini de bilmeleri, dolayısıyla
idari bir takım bilgi ve becerilere sahip
olmaları arzu edilmektedir.
Öğrenmeyi öğrenme de olması gereken bir
vasıftır.
8

İşçi devir oranları yüksektir. New York Times
Maganize’nin yaptığı araştırmada Silikon
Vadisinde işçi devir oranlarının %25’lere
vardığı görülmektedir. Özellikle bilgi
sektöründe 32 yaşına gelen bir Amerikalı işçi
ortalama 9 defa iş değiştirdiği iddia
edilmektedir. Bu durumda bilgi işçileri
rekabetçi ortama göre kendini
geliştirmelidirler.
9
Önemi

Özellikle bilgiyi üreten ülkelerde istihdam
fırsatlarının büyük oranda bilgi işlerine kaydığını
ortaya çıkmaktadır. Bu ülkelerde tarımda ve
imalat sanayinde istihdam imkanları azalmaya
devam ederken ümit verici tek sektörün bilgi
sektörü olduğu görülmektedir. Gelecekte tüm
ülkelerin refahının giderek artan oranda bilgi
işçilerinin verimliliğine veya diğer ifade ile
üretime kattıkları ilave değere bağlı olacağının
söylenmesi yanlış olmayacaktır.
10


Hangi sektörde olursa olsun işlerin bilgi
bileşeni artarken fiziki bileşeni azalmakta,
bunun sonucunda da iş görenlerden giderek
artan oranda üretim sürecine daha fazla bilgi
katmaları beklenmektedir.
Bilgi işçilerinin istihdam yapısı incelendiğinde,
geçici çalışma, kısmi çalışma, uzaktan
çalışma gibi esnek çalışma türlerinin bilgi
sektöründe yaygın biçimde uygulandığı
görülmektedir.
11

Bu durum bilgi işçileri arasında sendikalaşma
oranını düşüren bir etki yapmaktadır. Eğitim
seviyesi, sosyal statüleri, çalışma şartlarının
iyi olması sendikalaşma oranını düşüren
diğer sebeplerdendir.
12

Bilgi işçilerinin istihdam durumlarını ve bu
sahada geleceğe yönelik projeksiyonları daha
iyi anlamak için bilgi işçisi kavramını,
enformasyon kullanan ve enformasyon
üreten olarak ikiye ayırmakta fayda vardır.
İstihdam imkan ve fırsatları iki grup açısından
büyük ölçüde farklılaşmaktadır.
13

Enformasyon kullanan işçiler genellikle
hizmet sektöründe istihdam edilen veri
depolama, veri saklama işleri ile uğraşan
işçilerdir.

Enformasyon üreten işçiler iyi eğitimli, ileri
teknoloji kullanabilen, problem çözen ve
stratejik kararlar veren profesyonel işçilerdir.
14


Pek çok ülkede piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda
özellikle bilgi işçilerinin işgücünün eğitim ve vasıf
seviyesinin arttırılması ve yenilenmesi
doğrultusunda devlet, üniversiteler, sendikalar,
şirketler ve ilgili özel ve kamuya ait tüm kuruluşlarla
işbirliği yapılmaktadır.
İşletmeler için de vasıflı bilgi işçileri önemlidir çünkü
artık işletmelerde hangi sektörde olursa olsun
farklılığı meydana getirecek unsur entelektüel
sermaye olduğunun farkındadır.
15
Bilgi İşçilerinin Motivasyonu

Şirketlerin kalıcı başarılar elde edebilmesi ve
küresel rekabet ortamında rakiplerine
üstünlük sağlamaları için bilgi işçilerinin
göstereceği performans son derece
önemlidir. Bu bakımdan şirketler bilgi
işçilerinin motivasyonunu arttırmak ve
performansını iyileştirmek için büyük
gayretler sarf etmektedir.
16


Bilgi işinin yapısı gereği işin detaylı bir biçimde
tanımlanması mümkün değildir. Bu sebeple bilgi
işçileri kendi görev sahalarında daha fazla insiyatif
kullanan bir yapıya sahiptir.
Yapılan bir araştırmaya göre bilgi işçilerinin
çalıştıkları şirkete bağlılığı ve güveni arttığında,
yetkileri ve işleriyle ilgili özgürlük alanları
genişletildiğinde, kendilerine kabiliyetlerini
geliştirmek için yeterli imkan ve fırsat verildiğinde
performansları artmaktadır.
17


Aynı araştırmada iş güvencesi, ücret
politikaları ve kariyer imkanları performansı
etkileyen diğer sebepler arasında
zikredilmektedir.
Motivasyonu etkileyen diğer sebepler iletişim
ve işin ve çalışan kişinin uyumudur.
18
Bilgi Şirketi

Bilgi şirketleri stratejik esnekliğe sahip
kuruluşlardır. Bir örgütün kendi bilgi ve
becerilerinin desteği sayesinde amaçlarını
sürekli geliştirerek ve yenileyerek
belirsizliklere cevap üretebilme yeteneği
stratejik esneklik olarak tasvir edilebilir. Bilgi
şirketleri iç ve dış çevresel koşullarda ortaya
çıkan değişimleri göz önünde tutarak
değişime çabuk tepki üretebilen yapılardır.
19


Bilgi şirketinde herkes girişimcidir. Kişisel
bilginin paylaşımı konu olması önemli bir
faaliyettir ve kuruluşun her kademesinde
gerçekleştirilir.
Bilgi örgütleri bilgi işi ile ilgilidir. Yani bireyin
ve toplumun bilgi stokunu arttırmak ve bilginin
kullanımı sayesinde yeni uygulamalar ortaya
koymak amacıyla yapılan sistematik bir
şekilde gerçekleşen ve yaratıcılığa dayanan
bir etkinliktir.
20
Bilgi Üreten Örgütün
Yaratılması
Bilginin yaratılmasını örtülü bilgiyi açık bilgi
haline getiren bir süreç olarak anlamak, bir
şirketin örgütsel yapısını nasıl tasarlayacağını
ve yönetsel roller ve sorumlulukları nasıl
tanımlayacağını belirler. Bu bilgi yaratan
şirketin, bir firmanın vizyonunu yeni
teknolojilere ve ürünlere dönüştüren yapı ve
pratiklerin nasılıyla ilgilidir. İşletmede iletişim
ve diyalog olması önemlidir. Böylece örtülü
bilginin aktarılması kolaylaşır.
21

Firma mensupları örtüşen enformasyonu
paylaştıkları için, başkalarının neyi anlatmaya
çalıştıklarını hissedebilirler. Firma çalışanları
yeni açık bilgiyi firmanın bütününe yararak
onun içselleştirilmesini sağlar. Sorumluluk
paylaşıldığında, enformasyon çoğalır ve
firmanın kavramları yaratma ve hayata
geçirme yeteneği hız kazanır.
22

Şirketin enformasyonuna serbestçe erişmek
de kapasitesi fazlası oluşturmayı sağlar. Yeni
bilgiyi farklı biçimlerde yorumlama arayışını
engelleyen enformasyon farklılıkları varsa,
firma mensupları eşit koşullarda etkileşime
giremez. Tüm şirket enformasyonu,
pozisyonu ne olursa olsun her çalışana açık,
tek bir bütünleşik veri tabanında depolanır..
23


Bilgi yaratan şirketteki hiçbir bölüm veya
uzman grubu, yeni bilgiyi yaratma tekeline
sahip değildir.
Üst düzey yöneticilerin, orta kademe
yöneticilerinin ve ön cephedeki işgörenlerin
hepsinin bu alanda rolü vardır. Aslında,
herhangi bir kimsnin katkısının değerini,
örgütsel hiyerarşideki konumundan çok, o
kişinin bilgi yaratma sisteminin bütününe
sağladığı enformasyonun önemi belirler.
24

Çoğu şirkette yeni bilginin değerinin ölçmenin
temel bir kriteri ekonomik niteliktir. Verim
artışı, maliyetlerde düşme, yatırım
getirilerindeki artış, ama bilgi yaratan
şirketteki daha niteliksel ölçütler önem
kazanır. Üretilen fikrin şirketin vizyonuna,
hedeflerine ve örgütsel bilgi ağına katkısı
temel değerlendirme ölçütü olarak önem
kazanır.
25
Bilgi Yönetimi

Son yıllarda üzerinde önemle durulan bir
kavram olmasına rağmen tek ve açık bir
tanım bulunmamaktadır. Bilgi yönetiminin
yeni gelişen ve henüz gelişim aşamalarını
tamamlamamış bir kavram olması, iş
dünyasından ve akademik çevrelerden
uzmanların konuya farklı açılardan bakmaları
herkesçe kabul edilen bir tanımın yapılmasını
güçleştiren faktörlerdendir.
26


Ayrıca bilgi yönetiminin çok disiplinli bir saha olması
da farklı bakış açılarını gündeme getirmektedir.
Yönetim biliminin dışında psikoloji, sosyoloji, eğitim
bilimi, mühendislik, iktisat ve işletme gibi bilimler
bilgi yönetimi ile yakından ilgilidir.
Bunların yanı sıra internet üzerinde yapılan ve bilgi
yönetimiyle ilgili yüzden fazla web sitesinin
incelendiği bir araştırmada söz konusu sitelerde
yönetim ve organizasyon konularının yanı sıra,
iktisadi yaklaşımlara, başta entelektüel sermaye
olmak üzere finans, i.k, mühendislik yaklaşımları,
yapay zeka ve simülasyon metodlarına ve eğitim
bilimleri ile ilgili konulara temas edildiği
görülmektedir.
27

Konu ile ilgili uzmanların birçoğu, bilgi
yönetiminin, bilginin üretilmesi, elde edilmesi,
paylaşılması, kullanılması ve yönetilmesi ile
ilgili faaliyetleri kapsadığı ve bilgi yönetiminin
organizasyonun hedefleri doğrultusunda
eldeki bilgi varlıklarından maksimum düzeyde
yararlanmaya yönelik uygulamalar olduğu
konusunda hemfikirdir.
28
Bilgi Yönetiminin Tanımı

Konu ile ilgili yaygın olarak kabul edilen
tanımlardan bazıları şöyledir:
“Bilgi yönetimi organizasyonun amaçları
doğrultusunda bilginin üretilmesi, dağıtılması
ve değerlendirilmesiyle etkili biçimde
kullanılmasıyla ilgili tüm süreçlerin
yönetilmesidir.”
29

“Doğru bilginin, doğru zamanda doğru kişiye
ulaşmasını sağlayacak biçimde bilginin
paylaşılması ve organizasyonun
performansını geliştirecek biçimde
kullanılmasını sağlayacak şuurlu ve sistemli
bir strateji geliştirilmesidir.”
30
Bilgi Yönetiminin İçeriği


Bilgi yönetiminin içeriği ile ilgili yaklaşımlar 3
ana grupta toplanmıştır.
Birincisi açık bilginin kullanılmasına yönelik
teknoloji ağırlıklı yaklaşım olup, bilgisayarlı
veri tabanları, bilgi-tabanlı sistemler,
şebekeler,e-postalar vs. gibi teknolojiler
yardımı ile kişilerden elde edilen bilginin
organizasyona mal edilmesine ve söz konusu
bilginin etkili biçimde kullanılmasına yönelik
faaliyetleri kapsamaktadır.
31

İkincisi, entelektüel sermayenin
değerlendirilmesine ve organizasyonun kayıt
altına alınmış veya alınmamış entelektüel
birikiminden maksimum düzeyde istifade
edilmesine yönelik yaklaşımlardır. Üçüncüsü
ise işletme içinde, yönetim ve organizasyon
dahil bilgi ile ilgili tüm süreçleri geniş bir
perspektifle ele alan yaklaşımlardır.
32


Bunun dışında bilgi yönetimine yönetim
perspektifinden, stratejik perspektiften de
bakılmaktadır.
Bilgi yönetimine daha geniş perspektiften
bakanlar da vardır. “Bilgi Değer Zinciri” yaklaşımı
bunlardan biridir. Yaklaşıma göre, bilgi
yönetiminden beklenilen sonuçların alınabilmesi
için, organizasyon yapısının, yönetim
süreçlerinin ve politikalarının, teknolojik
altyapısının ve kurum kültürünün, bilgi işçilerinin
yaratıcılıklarını ve hünerlerini kullanarak
organizasyona daha fazla değer katmalarına
imkan sağlayacak biçimde yeniden
yapılandırılması gerekmektedir.
33

Bu yaklaşımın özünde çalışanların ve
süreçlerin bilgi üretmeye ve paylaşmaya
yönlendirilmesi yer almaktadır. Konuyla ilgili
uzmanlara göre bilgi yönetimi, bilgiyi
organizasyonun en değerli varlığı olarak
görülür.
34

Bilgi yönetiminin tanımı ve içeriği konusunda
birbirinden farklı görüşler bulunmaktadır. Bu
farklı görüş ve yaklaşımların bütününe bakılarak
bir sonuç çıkarılması gerekirse, öncelikle bilgi
yönetimi uygulamaya yönelik bir kavramdır.
İkinci olarak bilgi yönetiminin basit bir
enformasyon teknolojisi uygulaması olmadığıdır.
Son olarak ögrenen organizasyon, entelektüel
sermaye gibi kavramlarla bilgi yönetimi arasında
ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.
35
Kaynakça
-Bilginin Artan Önemi ve Bilgi Yönetimi
Halil Zaim
Bilgi Toplumu ve Bilgi Yönetimi
Hakan Bayram
36
Download

4.Hafta- Bilgi İşçileri