e-Glasnik DZBiH | #4 | 2014
Opšte o obuci / edukaciji IBR osoblja
Zašto su neophodni educirani i certificirani IBR kadrovi?
Slično kao za osoblje odgovorno direktno za poslove zavarivanja, i prateće
osoblje za ispitivanje bez razaranja (IBR) mora imati odgovarajuću
edukaciju, kao i po potrebi certifikat osposobljenosti.
Principijelno, zahtijevani nivo edukacije ili odgovarajući certifikat IBR
osoblja za svaku od ispitnih metoda jasno je definiran u odgovarajućim
standardima zavarenih proizvoda. Moguće su situacije, kada se za
određene „jednostavnije“ metode, poput vizuelnog ispitivanja ili
ispitivanja vakuum papučom, ne zahtjeva dokaz osposobljenosti.
Naravno, za sve zahtjevnije metode ispitivanja, poput radiografije ili
ultrazvuka, dokaz o osposobljenosti odgovarajućeg nivoa je obavezan. Pri
tome, bitno je razlikovati tri (3) nivoa obuke 10:
1. nivo; IBR osoblje osposobljeno samo za izvođenje ispitivanja prema
određenoj IBR metodi i pisanim instrukcijama, a pod nadzorom IBR
osoblja 2. ili 3. nivoa;
2. nivo; IBR osoblje osposobljeno, pored osposobljenosti za 1. nivo i za
izvođenje IBR prema pisanim procedurama, te za tumačenje
rezultata ispitivanja.
3. nivo; IBR osoblje osposobljeno, pored osposobljenosti za 1 i 2 nivo i
za pisanje, kvalifikaciju i odobrenje procedura i superviziju IBR.
Osnovne smjernice za obuku (kvalifikaciju) i certifikaciju IBR osoblja
definirane su u EN ISO 9712. Naravno, skreće se pažnja da za određene
tipove zavarenih proizvoda, a u zavisnosti od tržišta i standarda ili koda
proizvoda može biti zahtijevana i kvalifikacija, odnosno certifikacija prema
ANSI/ASNT CP-105, ili prema RP 11 SNT-TC-1A. Ovi posljednji se
uglavnom zahtijevaju za sve zavarene proizvode koji se projektuju i
izrađuju prema američkim standardima ili kodovima, poput onih od
ASME, AWS ili API.
Kako god, prema internacionalnim smjernicama i EN ISO 9712, tijelo
odgovorno za kvalifikaciju i certifikaciju IBR osoblja mora imati certifikat
osposobljenosti prema ISO/IEC 17024.
10 Opšti izvodi prema EN ISO 9712, Non-destructive testing - Qualification and certification of NDT
personnel; Ispitivanje bez razaranja – Kvalifikacija i certifikacija IBR osoblja.
11 eng. Recommended Practice; bos. Preporučena praksa.
31
e-Glasnik DZBiH | #4 | 2014
Prema EN ISO 9712, sljedeće metode su moguće za obuku IBR osoblja:
IBR metoda
Skraćenica
Ispitivanje akustičnom emisijom
AT
Ispitivanje vrtložnim strujama
ET
Ispitivanje infracrvenom termografijom
TT
Ispitivanje curenja
LT
Ispitivanje magnetnim česticama
MT
Ispitivanje penetrantima
PT
Radiografsko ispitivanje
RT
Ispitivanje mjernim trakama
ST
Ultrazvučno ispitivanje
UT
Vizualno ispitivanje
VT
Također, norma EN ISO 9712 propisuju minimalni fond sati, odnosno
trajanja kurseva za IBR osoblje, zavisno od potrebnog nivo osposobljenosti:
IBR metoda
Nivo 1 [h]
Nivo 2 [h]
Nivo 3 [h]
AT
40
64
48
ET
40
48
48
MT
16
24
32
PT
16
24
24
RT
40
80
40
UT
40
80
40
VT
16
24
24
Naravno, nakon odslušanih kurseva, položenih teoretskih i praktičnih
ispita, za svaku od metoda je potrebno i dodatno industrijsko iskustvo za
dobivanje certifikata. Tako npr. za certifikat za VT – 2. nivoa potrebno je
iskustvo od minimalno 3 mjeseca; dok je za RT – 2. nivoa potrebno iskustvo
od 9 mjeseci.
Za sada, ovo bi trenutno bile osnovne informacije u vezi obuke IBR osoblja.
Više detalja o nekim specifičnim detaljima obuka IBR osoblja, ili o nekim
nekonvencionalnim metodama IBR biće više riječi u narednim eGlasnicima.
32
e-Glasnik DZBiH | #4 | 2014
Obuka IBR kadra u Bosni i Hercegovini
U Bosni i Hercegovini, kursevi za IBR osoblje se trenutno mogu pohađati
na Energoinvest, IMQ - Institut za materijale i kvalitet u Sarajevu i
Mašinskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci – Katedri za materijale,
zavarivanje i metalurgiju.
Ovi kursevi se za sada drže samo 1 ili 2 nivo većine IBR metoda (VT, UT,
MT, PT i RT), a prema planu rada i broju zainteresiranih kandidata.
Institut-IMQ IBR kurseve (pripremnu obuku i kvalifikacione ispite prema
EN ISO 9712) održava pod pokroviteljstvom njemačkog certifikacionog
tijela Sector-Cert GmbH koje ima DAKKS akreditaciju.
Mašinski fakultet Univerziteta u Banjaluci – Katedra za materijale,
zavarivanje i metalurgiju i Zavod za zavarivanje a.d. Beograd, akreditovan
od strane Akreditacionog tijela Srbije (ATS), u laboratorijama Mašinskog
fakulteta u Banjaluci organizuju obuku i sertifikaciju za tehnička lica u
oblasti ispitivanja materijala i zavarenih (zalemljenih) spojeva metodama
bez razaranja prema standardu SRPS EN ISO 9712:2013 „Kvalifikacija i
sertifikacija osoblja za IBR”. Pripremni kurs drži certificirano osoblje nivoa
3 iz Zavod za zavarivanje a.d. Beograd priznato u Sector Cert-u.
Za više detalja o mogućnostima i terminima IBR kurseva kontaktirajte
direktno Institut-IMQ i Katedru za materijale, zavarivanje i metalurgiju
Mašinkog fakulteta u Banjaluci 12.
12
Kontakt podaci dati u vijesti „Obavještenje o održavanju IBR kurseva“.
33
Download

Obuka / edukacija IBR osoblja