TELEVİZYON’DA
YAPIM YÖNETİM
Medya ve İletişim Bilimleri
Yüksek Lisans
2015-2016
Yrd. Doç. Dr. Ramazan Cihan
Televizyonda Temel Unsurlar
• 1-Düşünce ve fikir (Mesaj)
• 2-Yapım ve Yapımcı (Prodüksiyon)
• 3-İzleyici (Hedef Kitle)
1-Fikir
• Bütün yapımlar bir fikirle başlar. Bu fikir, “Şimdi hava
durumu” kadar basit ya da bir entrika oyunu kadar
karmaşık olabilir. Program hazırlanır ve izleyiciler
seyreder. Ama programın yaşam öyküsü, fikrin sahibi
izleyicinin tepkisini ölçene kadar tamamlanmış sayılmaz.
Bu tepki ister izleyici anketleri, mektupları veya bilgisayar
oylamaları yoluyla, isterse programın parasal
kazancından öğrenilsin, fikrin iyi olup olmadığını ve
yapım sürecinin bu fikri, aslına sadık kalarak iyi bir yapım
haline getirip getirmediğini görmek çok önemlidir.
Yapım Döngüsü
2-Yapım ve Yapımcı
• Bir yapım, izleyici için hazırlanır ve
amacına uygun olarak etkilemesi beklenir
• Bir TV yapımının amacı, hedef kitleyi
olabildiğince kapsayıcı olarak ulaşabilmek,
ulaştıktan sonra da izleyicileri ekran
başında tutmaktır.
Yapımcılık Nedir?
• Bir konu veya düşüncenin bir yapım ekibi
tarafından televizyon tekniğinden
yararlanarak izler kitleyle buluşturulması
sürecidir.
Yapımdan Beklenen İşlevler
•
•
•
•
-Haber verme
-Eğitim ve Kültür
-Eğlendirme
-Mal ve hizmetlerin tanıtılması
• Bu işlevler TV Program Türlerini ortaya
çıkarmıştır.
Bütünsel Mesaj
• Tek tek her program ve yapımın kendine ait bir mesajı
vardır.
• Bununla birlikte bir TV kanalının genel yayın akışı
“bütünsel çıktı” olarak değerlendirilir. (Raymond
Williams)
• Örneğin: Eğlence, bilim, ahlaki değerler, politika vb
konuları ön planda tutan televizyon kanalları mesajlarını
bütünsel bir çıktı olarak verirler. Bu “bütünsel çıktı” aynı
zamanda o kanalın kimliğini oluşturur.
Mesajların Etkisi-1
• Televizyon Programları açık veya gizli
mesajlarla izleyiciye ulaşırken onların
bireysel ve toplumsal tutum ve
davranışlarında değişiklik meydana getirir.
• Reklamların veya dizi filmlerin etkisi ayrı
ayrıdır…
Mesajların Etkisi-2
• Bir yapımın mesaj verme etkisi içerik ve
sunum biçimiyle çok yakından ilişkilidir.
• Örneğin bir gıda reklamı sonucunda hiçbir
ürün satılmıyorsa mesajın etkisi olmamış
demektir.
Yapımcılık Uzmanlık İster
• Her yapım bir uzmanlık ister. Belgesel, spor, drama veya
haber programı yapımcılığı kendi alanında uzman olmayı
gerektirir.
• A-Programın türü
• B-Programın Formatı (Anlatım ve sunum biçimi)
• C-Programın içeriği
Çok dikkatli bir şekilde planlanmalıdır.
Bir Program Çekim Planı Örneği
(Drama)
•
Burada yazar tarafından, senaryo bir fikirden geliştirilmekte ve sonra
çekim ekibine teslim edilmektedir.
“Dış provalar” olacaktır, çünkü bir oyunda oyuncular da vardır.
Bir “teknik prova” olacaktır, çünkü ışıklandırma yönetmeni ve ses
yönetmeni oyuncuların yaptıkları bütün hareketleri görmek
isteyeceklerdir.
Bu iki unsuru çıkarırsanız, şemanın geri kalan maddeleri hemen
hemen diğer bütün yapımlar için geçerlidir.
Drama Yapım ve Çekim Planı
TV Program Tanımı
•
•
•
•
TV programı, belli bir izleyici kitlesi olan,
Belirlenmiş amaçlara göre hazırlanan,
Belli yayın kuşaklarında ve belli saatlerde yayınlanan,
Televizyon tekniklerine ve diline uygun üretilmiş televizyon
eserleridir.
• Programlar tek tek üretilmiş birimlerdir. TV programları bunların
tümünden meydana gelir.(*)
•
(*) Özden Çankaya, Türk Televizyonunun Program Yapısı (1968-1985) Mozaik Yayınları,
sf. 5, İstanbul, 1990
Program Formatı
• Her programın;
• Anlatım Biçimi, Amacı, Yapım Süreci, Yapım biçimini ve
Yapım yaklaşımını anlatan bir kavramdır.
• Belli bir içerik, belli bir tür ve izleyicinin ilgisini çekecek
tarzda hazırlanan programın “Anlatı ve Sunum Biçimi”ni
ifade eder.
• (Un, şeker, su, hamur ve pasta örneği. Pastanın şekli farklı olabilir)
Uluslararası Formatlar
• Beğenirliliği ülke sınırlarını aşan bazı program formatları vardır.
Pekçok TV programı uluslararası pazarda “format” olarak
satılmakta, yapılan anlaşmalar çerçevesinde alıcı ülkelerin
toplumsal ve kültürel durumlarına göre “uyarlama”lara izin
verilmektedir.
•
• “Kim 500 milyar ister”(ABC Televizyonu, Who wants To bea
Millionaire) “Çarkı Felek” “Susam Sokağı” “Beyaz Show” gibi
formatlar Batılı kanallardan satın alınmış formatlardır.
• “Kim 500 milyar ister” Program formatı üzerinde (ışık, ses, oturma
biçimi, sorular, izleyici ile temas vs) görüş alış verişi yapılsın.
• Ödev: Türkiye’deki TV’lerde dışarıdan satın alınan Program
formatlarını yayınlandıkları kanala göre tablo halinde araştıralım.
Formatların Etkisi
• Arthur Asa Berger:
• “TV programları aynı zamanda insanların
(izleyicilerin) tutum ve davranışlarının
programlanmasıdır.”
• İnsanlar önemli bir diziyi kaçırmamak için günlük
programlarını buna göre ayarlayabilmektedirler. Yemek
saati, yolculuk veya toplantıların yeri bile buna göre
şekillendirilmektedir.
•
• Maçlar, diziler, konserler, yarışmalar insanların en çok
ekran başında olacakları saatlere göre ayarlanmaktadır.
Ülkemizde Durum Nedir?
• Türkiye’de televizyon programları etki araştırması yok
denecek kadar azdır. Bu nedenle bir formatın yakın ve
uzun vadede tutunması çok zordur. Beğenilen fakat
istenen ratingi yakalayamayan birçok yapım rating
kurbanı olarak program çöplüğünde yerini almıştır.
• Yerli ve kalıcı formatlar yerine Batıda etkileri sınanmış,
başarısı kanıtlanmış başta Amerikan kökenli yabancı
yapımlar olmak üzere çoğu kez çeviri veya uyarlama
şeklinde yeniden üretilip yayınlanmaktadır.
• Türkiye gibi Tüketici kültürler, Üretici Kültürlerin teknik,
format ve içeriklerini de ister istemez satın almak veya
taklit etmek durumunda kalıyorlar.
3-İzleyici (Hedef Kitle)
• A-İzleyici Edilgendir. Kitle İletişim araçları
kaynaktan izleyiciye doğru tek yönlü bir
yayın akışı gerçekleştirirler.
• B-İzleyiciler hangi beklentilerle bir
programı izlemeyi seçerler?
• C-İzleyici sayısı kadar beklenti var. Önemli
olan “ortak beklenti”nin belirlenmesidir.
“Kullanımlar ve Doyumlar”
Yaklaşımı
• İzleyicilerin (tüketicilerin) beklenti ve ihtiyaçları
vardır. İnsanlar, TV programlarını bu beklenti ve
ihtiyaçlarını gidermek amacıyla izlerler.
• Bu yaklaşım, bireylerin ihtiyaçlarını başlangıç
noktası olarak kabul eder.
Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımında
Katz’ın Formülasyonu
• Yaklaşımla ilgili Katz, Blumler ve Gurevitch’in tanımlaması şöyledir:
• 1- İhtiyaçların toplumsal ve psikolojik temelleri vardır.
• 2-Bu beklentiler bireyi kitle iletişim araçlarına yönelmenin
farklılaşan biçimlerine (ya da diğer etkinliklere) yöneltir.
• 3-Sonuç olarak, gereksinimler bir şekilde karşılanır ve
belki de çoğu zaman amaçlanmamış diğer doyumlar
elde edilir.” (Katz, Blumler ve Gurevitch, 1974, s.20).
İnsanlar TV’yi Ne Amaçla
İzliyorlar?
• Katz ve Foulkes’a göre
•
•
•
•
A-Dinlenme ve eğlence
B-Haberdar olma, Bilgi edinme (enformasyon)
C-Boş vakitleri değerlendirme
D-Sosyal Etkileşim
Bir Yapımın Başarısı Neye Bağlıdır?
• Programlar bir televizyon kuruluşunun genel mesajını
iletirler. Hiçbir yapımcı hazırladığı programını kendisi
veya yakın çevresi için hazırlamaz. Bu nedenle:
• A-Yapımcı, hazırladığı/hazırlayacağı bir programın
başarıya ulaşabilmesi için izleyicinin o programı tüketme
amacını göz önünde bulundurmalı. Yapımcı ve izleyicinin
amaçları örtüşmelidir.
• B-Mesaj verilecek kitlenin hangi toplumsal katmanlardan
oluştuğu, toplumun yapısı, toplum psikolojisi ve tüketim
alışkanlıkları önemli konulardır.
Üç Temel Beklenti
(Katz ve Blumler)
• A-Bilişsel Beklenti: (İzleyici, içinde yaşadığı dünya ile
ilgili bilgi edinmek ister. Haber, yorum, belgesel ve
tartışma programları)
• B-Duygusal Beklenti: (İnsanlar günlük yaşamın
sıkıntılarından uzaklaşmak isterler. Müzik, eğlence,
güldürü, spor ve yarışma programları)
• C-Sosyal Beklenti: (İnsanlar, toplumda kendilerine
benzeyen insanlarla özdeşleşmek ister. Yalnız
olmadığını, kendisi gibi insanların var olduğunu görmek
ister. Dizi karakterleri, Politikacılar, Sporcular ve
Engellilere yönelik programlar sayılabilir)
İzleyici Seçer
• Yapılan araştırmalar, her izleyici, beklenti
ve ihtiyacını karşılayacak TV programlarını
“seçerek” doyuma ulaşmayı hedeflediğini
ortaya koymaktadır.
“Kitle”
• TV yayıncılığında “Hedef Kitle” çok önemlidir.
• Yerel, bölgesel ve ulusal kanallar buna göre kurulur.
• Sadece belli bir alanda yayın yapan TV kanalları vardır.
Tematik kanallar. (Spor, belgesel, müzik, haber vb)
• Araştırma Konusu-2 : «Kitle» Kavramını inceleyiniz
Kaç Türlü Kitle var?
• A-Potansiyel Kitle: (Belli bir bölgeye yapılan yayınları alabilme
imkanına sahip izleyiciler. GAP TV, Karadeniz TV gibi)
• B-İzler Kitle (Fiili izleyici): (Potansiyel kitle içinde küçük grupları
ifade eder. Belli bir anda belli bir televizyon kanalını izleyen kişilerin
toplamıdır)
• C-Hedef Kitle: Bir TV yapımının belli bir bölgeden ziyade yaş,
cinsiyet, eğitim, ekonomik gelir vb durumlarına göre hitap etmeyi
düşündüğü izleyici kümelerini ifade eder.
• “Hedef Kitle”nin özenle belirlenip tanımlanması bir Yapımı
amacına ulaştırdığı gibi Yapımcıyı da başarılı kılar.
Feedback (Geri Besleme)
• TV yapımının amacına ulaşıp ulaşmadığı,
• “İzler kitle”nin oluşup oluşmadığı
• İzleyicinin eleştiri, katkı ve tepkilerini ifade
eder.
Feedback Nasıl Alınır?
• TV yayıncılığında izleyici “anında” interaktif bir tepkide
bulunamaz. Bu nedenle geri besleme gecikmeli olarak
uygulanır.
• A-İzleyici Ölçüm Çalışmaları ile
• B-Mektup, Telefon ve mail yoluyla bireysel tepki
• C-Yazılı ve Sosyal medyada yapılan eleştiri ve
yorumlarla
İzleyici Ölçüm Çalışmaları
• Çeşitli araştırma kuruluşları tarafından
yapılan İzlenme Oranı (Rating) ve İzlenme
Payı (Share) çalışmalarıdır.
• Özel Televizyonların reklam gelirleri ve
ticari kazançları rating oranları ile
belirlenmekte.
Rating Nasıl Ölçülür?
(İzlenme Oranı)
•
-Genel nüfus özelliklerini yansıtabilen bölgelerdeki evlere Peoplemeter
takılır.
•
Rating: Cihaz takılmış evlerdeki programı izleyen alıcıların tüm diğer
cihaz takılmış evlerdeki alıcıların sayısına oranı olarak hesaplanır.
•
Diğer cihaz takılmış televizyonların açık olup olmaması önemli değildir.
•
Örnek: Erenköy’de 1950 evde Peoplemeter takılı olsun. Herhangi bir TV
kanalında Akşam 19:00-20:00 arasındaki bir program 350 evde aynı anda
izlenmiş olsun. Bunun oranı
350/1950=x/100
35000/1950=17,9
•
•
Share Nasıl Ölçülür?
(İzlenme Payı)
•
-Genel nüfus özelliklerini yansıtabilen bölgelerdeki evlere Peoplemeter
takılır.
•
Share: Cihaz takılmış evlerdeki programı izleyen alıcıların o anda
televizyonları açık diğer cihaz takılmış evlerdeki alıcıların sayısına oranı
olarak hesaplanır.
•
Burada cihaz takılmış televizyonların açık olanları dikkate alınır.
•
Örnek: Erenköy’de 1950 evde Peoplemeter takılı olsun. Bunların 1250’si
açık olsun. Herhangi bir TV kanalında Akşam 19:00-20:00 arasındaki bir
program 350 evde aynı anda izlenmiş olsun. Bunun oranı
350/1250=x/100
35000/1250=28
•
•
•
İzlenme Payı, her zaman İzlenme oranından yüksektir. Çünkü İzlenme Payı
hesaplamasında o anda açık olan televizyonlar dikkate alınır.
Bu Konudaki Makaleler
• http://yayinlar.yesevi.edu.tr/files/article/209
.pdf
• https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstrea
m/handle/11421/358/463688.pdf?sequenc
e=1&isAllowed=y
• http://josc.selcuk.edu.tr/josc/article/viewFil
e/127/122
Ödevler veya Araştırma Konuları
•
•
•
•
•
•
•
1-Türkiye’de izleyicinin ihtiyacına göre TV programı üretiliyor mu?
2- Ticari yayıncılık ve Kamu yayıncılığı modellerini araştırıp özetleyiniz.
3-Türkiye’deki TV’lerde yayınlanan ve dış ülkelerden satın alınan Program
formatlarını yayınlandıkları kanala göre tablo halinde araştıralım. (İsteyen,
istediği yprogram türüne göre araştırabilir. Haber, Müzik, Eğlence, Spor vs.)
Bu konuda örnek bir çalışmayı sizlerle paylaşıyorum.
4-Yayıncılık açısından «Kitle» kavramını inceleyiniz.
5-Yazacağınız makaleler bilimsel veriler ışığında olmalı, alıntı ve dipnotlara
önem verilmeli.
6-Ödevler dijital ortamdan mailime, diğer yandan kağıt olarak elde
toplanmalı. Ödev yapanlara vize ve final notlarında ilaveler yapılacaktır.
Yapmayanlar salt vize ve final notuyla yetineceklerdir.
7-Yazım kuralları ve ödev kapağı konusunda sizlere örnek veriyorum.
Download

SİNEMA-TV`de YAPIM YÖNETİM ve KURGU