MARMARA BÖLGESİNDE
MESLEKİ AKCİĞER HASTALIKLARI
Dr Peri Meram Arbak;
Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi
Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı
TEKSTİL
MOBİLYA
SANAYİ
OTOMOTİV
GIDA SANAYİ
MAKİNE-METAL
İMALATI
Tekstil Sektöründe Neler Oluyor?
http://www.ilo.org/iloenc/part-xiv/textile-goods-industry/item/891-respiratory-effects-andother-disease-patterns-in-the-textile-industry
•
•
•
•
Bissinozis
Pamuk tozu ateşi
Dokumacı öksürüğü
Döşek yapanların ateşi
• Mesleki KOAH
• Kronik Bronşit
• Mesleki astım
•
•
•
•
•
Kolorektal kanser (Polipropilen, selüloz triasetat)
Mesane kanserleri (Azo boyaları vb)
Karpal tünel
Hepatotoksisite (dimetilformanit)
İskemik kalp hastalığı (Karbon disülfid)
Mobilyacılıkta Sağlık Sorunları
(Mirza S, Risks To The Health Of Wood Workers: What Can Be Done? Zagazig Journal of Occupational Health
and Safety, 2010)
• Astım
• Kronik bronşit
• Tıkalı burun, göz kızarıklığı, öksürük, balgam, kulak hastalıkları
• Solunum Fonksiyonlarının azalması
• Hipersensitivite Pnömonitisi (ağaç küflerine bağlı)
• Pnömokonyoz (Pavlonya ağacına bağlı)
• Sinonazal Ca (3-11 kat fazla, adeno)
• Larinks Ca, akciğer Ca, Mezotelyoma
• Ağaç tozu, fenol, formaldehid ve terpenler etkili
• Diğer Ca ler
Lehimleme ve Kesme
http://www.isguvenligi.net/iskollari-ve-is-guvenligi/metal-isleme-sektorlerinde-is-sagligi-ve-guvenligi/
Lehimleme
Alev metal yüzeyi ve dolgu
yapacak çubuğu eritir ve
metalleri birleştirir.
Metal dumanlar, azot dioksit,
karbon monoksit, gürültü,
yanıklar, infrared radyasyon,
yanıklar, patlamalar
Pirinçle lehimleme
Metal yüzeyler, metal
eritilmeden birbirine bağlanır.
Dolguyu yapan pirincin erime
sıcaklığı 450 derecenin
üzerindedir.
Kadmium dumanı, fluorürler,
yanmalar, patlamalar
Gaz Basıncıyla lehimleme
Parçalar gaz püskürtmesiyle
basınç altında ısıtılır ve parçalar
dövme yoluyla birleştirilir.
İnfrared radyasyon, metal
dumanlar, azot dioksit, karbon
monoksit, gürültü, yanıklar,
infrared radyasyon, yanıklar,
patlamalar
Metal kesme
Kesilecek metal alev ile ısıtılır ve
kesilecek noktaya oksijen
püskürtülür ve kesilir.
Metal dumanlar, nitrojen
dioksit,karbon monoksit,
gürültü,yanıklar,
infrared radyasyon,
yanıklar, patlamalar
Fluks kaplı lehimleme
Fluks kaplı elektroda elektrik
akımı verilmesi sonucu
lehimleme
Metal dumanlar, fluorürler,
infrared ve UV radyasyon
yanıkları, ozon, azot dioksit
Gaz kaplı lehimleme
Gaz kaplı elektroda elektrik
akımı verilmesi sonucu
lehimleme
UV radyasyon, metal dumanlar,
ozon, karbon monoksit, azot
dioksit, fluorürler, yanıklar
Metal Kaplamacılık
http://www.isguvenligi.net/iskollari-ve-is-guvenligi/metal-isleme-sektorlerinde-is-sagligi-ve-guvenligi/
Elektrolitik Cilalama
Kostik ve korosif kimyasallardan kaynaklanan yanıklar
ve tahrişler
Elektrokaplama
Kanser yaratma riski olan krom ve nikele maruz kalma, yakıcı
kimyasalara maruz kalma, siyanüre maruz kalma, patalama
potansiyeli bulunan tozlar, ergonomik tehlikeler
Emayeler ve Sırlama
Öğütücüler ve konveyörlerden kaynaklanan tehlikeler, yüksek
sıcaklığa sahip sıvılardan ötürü yanma riski,
Akciğer hastalıklarına neden olabilecek tozlar
Asitle aşındırma
Hidroflorik asite maruz kalma, yüksek sıcaklığa sahip
sıvılardan
ötürü yanma riski, yakıcı kimyasalara maruz kalma
Galvanizleme
Metal duman ateşi hastalığı riski, kurşuna maruz kalma,
yüksek
sıcaklığa sahip sıvılardan ötürü yanma riski,
yakıcı kimyasalara maruz kalma
Isıyla işleme
Siyanür ve karbon monoksite maruz kalma riski, hidrojenin
patlamasına
neden olabilecek yükseklikte atmosferik basınç,
yüksek ısıya sahip sıvılardan ötürü yanma riski, yakıcı
kimyasalara maruz kalma
Fosfatlama
Yakıcı kimyasallara maruz kalma
Astar boyama
Toksik ve yanıcı çözücülere maruz kalma, kanserojen kroma
maruz kalma
Otomotiv sanayi
http://www.madehow.com/Volume-1/Automobile.html
AKCİĞER
CA
ASTIM
METAL DUMANI
ATEŞİ
Metal
İşlemeye
Bağlı Akciğer
Hastalıkları
PNÖMOKONYOZ VE SİDEROZİS
KOAH
HİPERSENSİTİVİTE
PNÖMONİTİS
Gıda Sanayi
(Malagié M et al, FOOD INDUSTRY PROCESSES, Chapter 67 - Food Industry.mht )
Rinit
(un,diğer tozlar)
Astım
(enzimler, hayvan
proteinleri, tahıl, un)
Hipersensitivite
Pnömonitisi
(aspergillus, penicillium,
bacillus, tricoderma)
•
•
•
•
Fırıncılar
Mezbaha çalışanları
Önceden pişirilmiş gıda üreticileri
Gıda işleyicileri
• Fırıncılar/pastacılar
• Hayvansal ürün işleyenler(sarımsak, tarçın, kırmızı biber gibi
baharatlar)
• Kuru gıda işleme (tarçın, çay vb)
• Şarap yapımı
• Süt ürünleri üretimi
• Süt ürünleri yapımı
• Şarap yapımı
• Et yapımı
Bursa’nın Tarihçesi
http://www.bursaworld.com/birinci-osmanli-baskenti-bursa.php
• Bursa, civarında yetişen dut
ağaçları nedeniyle de ipek
böcekçiliği için biçilmiş
kaftan
• Osmanlı İmparatorluğu'nda
dokumacılık merkezi Bursa
• 1850'lerin başında bu kentte
buhar ve su gücü ile çalışan
14 ipek fabrikası var
• 1888 yılında İpek Böcekçiliği
Enstitüsü
Bursa’da Cumhuriyet Döneminde Dokumacılık
Dokuma http://www.bursaworld.com/cumhuriyet-doneminde-bursa.php
• Sümerbank Merinos
Yünlü Sanayi Dokuma
Fabrikası, Türk ekonomi
tarihinin simgelerinden
birisi
• Ülke tekstilinde
Sümerbank iplik
üniversitesi olarak
tanımlanırken, Merinos’a
da Yünlü Fakültesi
yakıştırması yapılmış
Bursa’da Araba Üretiminin Tarihçesi
http://www.odd.org.tr/web_2837_1/entitialfocus.aspx?type=11&target=categorial1&detail=double&primary_id=197
• Osmanlı döneminin atlı
araba üretim merkezi
konumunda
• Bursa Sanayi ve Ticaret
Odası’nın arşivlerinde,
1926 yılı ve öncesinde
110 kişi ve kuruluşun
araba sanayi ile
uğraştığı görülüyor
Bursa’da İlk Motorlu Araç Üretimi
• 1940'lı yıllarda Türkiye otobüs,
kaptıkaçtı ve minibüs ithal
edemeyince taşımacılık,
Bursalı zanaatkârların elinde
şekillenmeye başladı
• Ustalar 1950’li yıllarda
kamyondan otobüs ve
kamyonet üretimi bile yaptılar
• O yıllarda marangozlar
otobüslerin ahşap aksamını
üretirken, saraçlar (koşum ve
eyer takımları üreten)
döşemelerini hazırladı,
tenekeciler ise ahşap kasanın
üzerini kapladılar
Bursa’da Otomotiv
• Tofaş, Türkiye’deki ilk
fabrikasını 1971’de Bursa’da
kurdu
• Aynı yıl “Oyak Renault
Otomobil Fabrikaları A.Ş.”
Bursa’da üretime başladı
• Karsan, Bursa’daki fabrikasında
araç üretimine 1999'da başladı
• Firma araç üretiminin yanı sıra,
Organize Sanayi Bölgesi'nde
yer alan fabrikasında Ford,
Tofaş, Renault Trucks, Türk
Traktör gibi firmalara pres,
kaynak, boya ve montaj gibi
endüstriyel hizmetler de
sağlıyor
GIDA
SANAYİ
(Zeytin İşleme,
salça, un vb)
GÜBRE
SANAYİ
MOBİLYA
SANAYİ
Renke ve ark, 1987
Fosfatlı gübre fabrikasında Uzun dönemde solunum
çalışan 116 işçi
sağlığı etkilenmemiş,
fluorine bağlı kemik
etkilenimi
Geetha ve ark, 2001
Gübre fabrikasında çalışan
175 erkek ve 61 kontrol
Tüm solunum
fonksiyonlarında anlamlı
azalma, çalışma süresi
uzadıkça fonksiyonlar
düşmüş
Ballal ve ark, 1998
Amonyak düzeyleri yüksek
ve düşük 2 gübre
fabrikasında çalışan 161
çalışan
Amonyak düzeyi yüksek
gübre maruziyeti ile
solunum semptomları
artmış, astım ve bronşit
yüksek
Rahman ve ark, 2007
Gübre fabrikasında çalışan
113 işçi
Vardiya sonrası FVC ve
FEV1’de anlamlı düşme
Zala et al, 2012
Gübre fabrikalarında
çalışan 1221 kişinin sağlık
kayıtları
Solunumsal hastalıklarla
gübre maruziyeti arasında
ilişki yok
Hovland, 2014
349 gübre fabrikası çalışanı Anlamlı solunumsal
3 yıl izlenmiş
bozukluk yok
Balıkesir Ekonomisinin Tarihçesi
http://acikerisim.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/44/tez%20t%FCm%FC.pdf?sequence=1
• Dokumacılık 17.
yüzyılda en gelişkin
sektör
• Çuval ve aba üretimi
yaygın
• Dönemin tekstil üretim
merkezi
• Ancak depremlerle
(1577, 1897) şehirde
büyük yıkımlar oluşmuş
SERAMİK
SANAYİ
GIDA SANAYİ
(Konserve
balık)
Gelibolu’da Sardalya Konserveciliği
http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/8452057.asp, Gila Benmayor
• Çanakkale Boğazı’yla
Saros Körfezi’nde avlanan
lezzetli sardalyaları
Gelibolu’da tuzlamak,
konserve yapmak 1900’lü
yılların başlarına kadar
dayanır
• Alaeddin Kemerli
konserve fabrikasının
kuruluş yılı 1928
• Gelibolu’da sardalya
konserveciliği 1990’lı
yıllara kadar altın çağını
yaşıyor
DENİZ ÜRÜNLERİ İŞLEMECİLİĞİNDE
SOLUNUMSAL HASTALIKLAR
http://munin.uit.no/bitstream/handle/10037/5063/thesis.pdf?sequence=2, Shiryaeva O
Seramik İşçilerinde Solunum Sağlığı
Şakar ve ark (2005)
365 seramik işçisi
Çımrın ve ark (1999)
Pnöm %6.5, yaşlı ve eski
işçide fazla
Pnöm %6.0
Swaen ve ark (1988)
3258 seramik işçisi
Pnöm %4.1, eski teknoloji
Cavariani ve ark (1995)
2480 seramik işçisi
Kümülatif risk (30 yıllık
çalışma) %48
 Türkiye, sahip olduğu hammadde rezervi ile en önemli
seramik üreticisi ülkelerden birisi
 Rezerv ağırlıklı olarak Ege Bölgesi’nde
 Seramik işçilerinde silikozis oranları yüksek
SERAMİK SEKTÖRÜNDE YA İŞSİZLİK YA ÖLÜM DÜZENİ
BTS 2014
Bilecik iline bağlı Bozüyük’te seramik fabrikalarında çalışan
işçilerden Gürhan Yüksel’in Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı’na yaptığı şikâyet sonrası silikozis tanıları arka
arkaya gelmeye başladı.
Kendisi de silikozis hastalığına yakalanan seramik işçisi
Gürhan Yüksel’in Alo 170 hattına yaptığı şikayet sonrası
yapılan işyeri teftişinin raporlarında; Vitra Eczacıbaşı Yapı
Gereçleri isimli şirketin işyerinde ‘Tozun kaynağında yok
edilmesini sağlayacak tedbirlerin yeterince alınmadığı, bu
yüzden özellikle keçe ile kuru rötuş ve ön sırlama işlemlerinde
çalışanların toza maruz kaldıkları dolayısıyla yaptıkları
çalışmalar nedeniyle pnömokonyoz-silikozis hastalığına
yakalandıkları kanaati oluşmaktadır’ ifadelerine yer verildi.
Aynı işyerinde çalışan 61 işçiye Ankara Meslek Hastalıkları
Hastanesi’nce silikozis tanısı koyuldu. 16 işçide silikozis
şüphesi, 37 çalışanda da mesleki risk faktörüne maruz kalma
tespit edildiği belirtildi.
MOBİLYACILIK
TEKSTİL
GIDA
SANAYİ
(Süt Ürünleri,
Tavukçuluk)
OTOMOTİV
Sakarya’nın Tarihçesi-1
http://www.satso.org.tr/sakaryatanitim/77/sakarya-ekonomisi.aspx
• 1900 yılında Türkiye'nin
ilk demir yolları
yapılırken ray döşemesi
için kullanılan traversler
• 1.Dünya Savaşı'nda
ordumuza yapılan
arabalar ve tüfek
kundakları için gereken
ağaç ihtiyaçları
Sakarya'daki ormanlık
alanlardan sağlanmış
Sakarya’nın Tarihçesi-2
• Demir Tahta Fabrikası (DATA) Adapazarı'nda 1917
yılında kurulmuştur. Bu
yıllarda, ağaç sandalye ve ev
eşyası imalatı yaygındır.
• 1935 yıllarında birçok ipek
fabrikası kurulmuştur
• Adapazarı'nda bir un
fabrikası kurulmuş.
Adapazarı-Hendek yolu
üzerinde de, halkın "Ateş
Değirmenleri" diye
nitelendirdiği un
değirmenleri varmış.
KİMYA
SANAYİ
(Akrilik
Elyaf vb)
YAT VE
GEMİCİLİK
GIDA
SEKTÖRÜ
TEKSTİL
SANAYİ
Yalova’nın Ekonomisi
(http://www.yalovahaber.com/yalova-hakkinda/yalova-ekonomisi/)
• İlde 18.337 kişi imalat sanayi sektöründe
çalışmaktadır
• Çalışanların % 60’ı 1-9 kişilik küçük, % 18’i de
251 kişiden daha büyük çalışanı olan
işletmelerde
• Akrilik elyaf üreten, akrilik elyaftan tops
üreten, çeşitli kimyasallar ile tekstil
kimyasalları da üreten, akrilik elyaftan karbon
elyaf üreten sanayi var
Akrilonitril Zarar Verebilir!
• Yalova’da Aksa Akrilik
Kimya Fabrikası’nda 1999
Marmara Depremi
sırasında da bir felaket
yaşanmış, 6500 ton
kanserojen akrilonitril
kimyasalı, havaya, toprağa
ve suya karışmış, dava
açan onlarca insana
fabrika tazminat ödemek
durumunda kalmıştı
Akrilonitrilin Solunum Sağlığına
Zararları
http://www.cdc.gov/niosh/docs/81-123/pdfs/0014.pdf
• İki farklı çalışmada akrilonitrile maruz kalan
çalışanların 18-20 yıllık izleminde akciğer ve
kolon kanserleri gözlenmiş
• Kısa dönemli etkileri; Göz irritasyonu,
başağrısı, aksırma, bulantı, kusma, güçsüzlük,
asfiksi,
• Uzun dönemli etkileri; Ciltte yanma, su
toplama, dermatit
Yalova’da Termal Turizminin Geçmişi
http://yalova.org/ornek-sayfa/
• Termal kaplıcaları
tarihin her döneminde
önemini korumuş
• Osmanlılar döneminde
1892′de Cemiyet-i
Tıbbiye tarafından suları
incelenmiş buraya otel
ve hamam yaptırılmış
Yalova Kağıthanesi
http://yalova.org/ornek-sayfa/
• “El ile kağıdın
yapıldığı”
dönemde Elmalık
Köyünde İbrahim
MÜTEFERRİKA
tarafından 1745
yılında
kurulmuştur
Download

Mesleki astım - Türk Toraks Derneği