İzdüşüm
Bir cismin, herhangi bir düzlem
üzerine düşürülen görüntüsüne
izdüşüm denir.Görüntünün
oluşması için uygulanan metoda
da izdüşüm metodu denir.
Merkezi İzdüşüm
Belirli uzaklıktaki bir gözlem noktasından, ışınlar göndererek
cismin bir izdüşüm düzlemi üzerine iz düşürülmesi ile meydana
gelen bir gerçek gösteriliştir.
Paralel İzdüşüm
Bu metotta bakış noktası sonsuz
uzaklıktadır.İzdüşüm ışınları birbirine
paralel olarak cismin düzlem üzerinde
görüntüsünü meydana getirir.Işınlar
izdüşüm düzlemine herhangi bir açıda
gelebilir.Eğer ışınlar düzleme 90O den
farklı bir açıda gelirse eğik izdüşüm , 90O
gelirse buna da dik izdüşüm adı verilir.
Eğik İzdüşüm
Dik izdüşüm
Noktanın izdüşümü
Doğrunun izdüşümü
Düzlemin izdüşümü
Gerçek büyüklük(Yatırma metodu)
Gerçek büyüklük(Döndürme metodu)
Görünüşler
Görünüşler
Görünüşler
Görünüşler
Görünüşler
Görünüşler
Ölçekler
• Bir cismin teknik resimde çizilen doğrusal
boyutlarının, bu cismin gerçek doğrusal
boyutlara oranına, o resmin ölçeği adı verilir.
Standart resim kâğıtlarına sığmayacak
boyutlarda olan parçaların resimlerinin
küçültülerek, çok küçük boyutlardaki parçaların
resimlerinin ise büyültülerek çizilmesi suretiyle
daha kolay okunması sağlanmış olur.
• Resimler hangi büyüklükte çizilirse çizilsin
üzerine gerçek ölçüleri yazılmalıdır.
Ölçekler
• a)Gerçek ölçek:Resimdeki ölçüsü ile
gerçek ölçüsü aynı olan ölçektir. ( 1:1 )
• b)Küçültme ölçeği:Resimdeki ölçüsü
gerçek ölçüsünden küçük ölçektir.
• ( 1:2 - 1.5 - 1:10 - 1:20 - 1:50 - 1:100 1:200 - 1:500 - 1:1000 )
• c)Büyütme ölçeği:Resimdeki ölçüsü
gerçek ölçüsünden büyük olan ölçektir.
• ( 2:1 – 5:1 – 10:1 – 20:1 – 50:1 )
Ölçekler
2:1
1:1
1:2
Ölçülendirme
• Makine parçalarının çizilen görünüşleri
üzerine, boylarının, enlerinin,
yüksekliklerinin, yüzeyler arasındaki
mesafelerin, tolerans değerlerinin,
malzeme özelliklerinin yani parçanın
imali için gerekli bütün değerlerin bilgi
olarak verilmesine ölçülendirme adı
verilir
Ölçülendirme
Ölçülendirme
• Ölçülendirme Kuralları
• a)Görünüşler üzerine konan bütün ölçüler
ve diğer bilgiler doğrudan verilmelidir.
• b)Her ölçü görünüşler üzerinde bir
defadan fazla verilmemelidir.
• c)Bir ölçünün en iyi hangi görünüşte
verilmesi uygunsa o görünüş üzerinde
verilmesine dikkat edilmelidir.
Ölçülendirme
• d) İşi yapacak olan kişinin herhangi bir
hesaplama işlemi yapmaması için önemli eksen
mesafeleri, ve önemli ölçüler resim üzerinde
düzgün bir şekilde belirtilmelidir.
• e)Görünmeyen yüzey veya kenarların
gösteriminde kullanılan kesik çizgiler üzerine çok
zorunluluk olmadıkça ölçü verilmemelidir.
• f)Bütün ölçüler mm olarak verilmelidir. Eğer
başka birim kullanılmışsa ölçüden sonra birimi
yazılmalıdır.
Ölçülendirme
• g)Ölçü çizgileri çok zorunlu olmadıkça birbirini
kesmemelidir.
• h)Ölçü rakamları, ölçü çizgisine değmeyecek
şekilde, uygun yükseklikte ve ölçü çizgisinin üst
orta kısmına yazılmalıdır.
• ı)Ölçü çizgisi üzerinde yeterli yer olmadığı
durumlarda ölçü rakamı bir kılavuz çizgisinin
yanına veya ölçü çizgisinin uzantısı üzerine
yazılmalıdır.
İzometrik perspektif
Eğik perspektif
Dimetrik perspektif
Kesit alma çeşitleri
• a)Tam kesit: Kesit düzlemi cismi ortasından kesiyorsa, elde
edilen kesit tam kesittir. Genellikle kesit ekseni simetri
ekseninden geçirilir.Kesit düzleminin parça içerisindeki temas
ettiği bütün yüzeyler taranır
Tam kesit
Yarım kesit
• b)Yarım kesit:Birbirine dikey iki kesit düzlemi, cismin
dörtte birini(¼) kesiyorsa elde edilen kesit yarım
kesittir. Yarım kesitte parçanın yarısı içini diğer yarısı
ise dışını gösterir.
Bölgesel(Kısmi) kesit
• c)Bölgesel(Kısmi)kesit:Tam ve yarım kesitin
uygulanamadığı durumlarda, parçanın sadece
görülmesi istenen yerleri koparılmış gibi gösterilerek
çizilen kesittir. Bu kesitin sınır çizgileri serbest el çizgisi
ile sınırlandırılır
Kademeli kesit
• d)Kademeli kesit:Makine parçasının şekline bağlı
olarak çizilecek kısımlar aynı eksen üzerinde
olmayabilir. Bu durumda kesit düzlemi istenilen
yerlerden kıvrılarak geçirilir.
Döndürülmüş kesit
• e)Döndürülmüş kesit:Kademeli kesit benzeri silindirik
parçalarda, kesilecek düzlem kesit düzlemi üzerine
taşındığı farz edilerek yapılan kesit alma işlemidir.
Kesit Alma Kuralları
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
a)Tarama çizgileri, 45° açı ile çizilir. Eğer taranacak kısımlarda 45°
lik bir yüzey varsa o zaman 30° veya 60° olarak tarama yapılabilir.
b)Tarama çizgileri komple resimlerde farklı yönlerde yapılmalıdır.
Tarama aralıkları parçaların boyutlarına göre ayarlanabilir.
c)Büyük alanlı parçaların kesit yüzeylerinin sadece kenar kısımları
taranabilir.
d)Dar kesit yüzeyli parçalar kesildiği zaman dolu olarak boyanabilir.
e)Miller, kamalar, perçinler, pimler, cıvatalar gibi makine elemanları
eksenleri boyunca kesilmedikleri için taranmazlar. Sadece
eksenlerine dik olarak kesilirler ve bu şekilde taranırlar.
f)Ayrıca kol, destek gibi parçalar da taranmazlar. Sadece kesit biçimi
şekil üzerinde gösterilir.
Kesit Alma Kuralları
Kesit Alma Kuralları
Kesit Alma Kuralları
Yüzey İşleme İşaretleri
• Makine imalatında talaşlı veya talaşsız
şekillendirme ile elde dilen yüzeylerde yapımdan
dolayı pürüzler oluşabilir. Bu pürüzler uygulanan
yapım çeşidine göre gözle görülebilir ve elle
hissedilebileceği şekilde olabileceği gibi bazı
hassas kontrol cihazları ile görülebilecek ve
ölçülebilecek büyüklüklerde olabilir.
• Makine parçalarında aşınmanın azalması ve
yüzeyin daha güzel görünmesi için, bu pürüzlerin
belli değerlerde olması gerekmektedir. Bundan
dolayı yüzeylerin hangi pürüzlülükle işleneceğinin,
yönteminin ve diğer bazı özelliklerinin resim
üzerinde gösterilmesi gerekir.
Yüzey İşleme İşaretleri
• Talaş
kaldırılamayacak
veya yüzeyin olduğu
gibi kalması
durumlarında
kullanılır.
Yüzey İşleme İşaretleri
Talaş kaldırmak
suretiyle elde
edilen yüzey
işareti olarak
kullanılır
Yüzey İşleme İşaretleri
• Herhangi bir imalat
metodu ile elde
edilebilir yüzey
işareti olarak
kullanılır
Yüzey İşleme İşaretleri
• Bir parçanın bütün
yüzeyleri aynı yüzey
kalitesinde
olduğunda sembole
daire eklenerek
kullanılır
Yüzey İşleme İşaretleri
Özel yüzey durumlarının
gösterilmesi istendiğinde
sembolün uzun koluna yatay
çizgi eklenerek yatay çizgi
üzerine işleme yöntemi veya
özel durum yazılarak kullanılır
Yüzey İşleme İşaretlerine
Eklenen Semboller
• a : Ra sembolü ile beraber
m(mikron) cinsinden
pürüzlülük değeri
• b : İmalat metodu, işleme,
kaplama vs.
• c : İlgili sembol ile birlikte
mm cinsinden uzunluk
• d : İşleme izlerinin yönü
• e : İşleme payı
• f : Ra dan başka, sembolü
ile beraber m cinsinden
pürüzlülük değeri
Yüzey İşleme İşaretleri
Tolerans
• İmal edilecek makine parçalarının
amacına uygun çalışabilmesi için, bitmiş
ölçülerinin kabul edilebilir iki sınır değeri
arasında kalması gerekir. İki sınır ölçü
değeri arasındaki farka tolerans denir.
Tolerans
Toleranslarda Kullanılan Terimler
1-Esas boyut ölçüsü:Şekildeki 40 ölçüsüdür
2-Deliğin en büyük ölçüsü(EBÖ): 40 + 0,025 = 40,025
3-Deliğin en küçük ölçüsü(EKÖ): 40 – 0 = 40
4-Milin en büyük ölçüsü(EBÖ): 40 + 0 = 40
5-Milin en küçük ölçüsü(EKÖ): 40 – 0,016 = 39,984
6-Deliğin toleransı(TD):En büyük ölçü- En küçük ölçü = 40,025 – 40 = 0,025
7-Milin toleransı(TM):En büyük ölçü – En küçük ölçü = 40 – 39,984 =0,016
8-En büyük boşluk: Deliğin en büyük ölçüsü – Milin en küçük ölçüsü = 40,025
– 39984 = 0,041
9-En küçük boşluk:Deliğin en küçük ölçüsü – Milin en küçük ölçüsü = 40 – 40
=0
10-En küçük sıkılık:Deliğin en büyük ölçüsü – Milin en küçük ölçüsü = 40,025
– 39,984 = 0,041
11-En büyük sıkılık:Deliğin en küçük ölçüsü – Milin en büyük ölçüsü = 40 – 40
=0
Tolerans Sistemi
Tolerans Sistemi
Download

İzdüşüm - TeknikBelgeler.com