İHRACAT
İHRACAT
Mutlu Yılmaz
ISBN 978-605-322-176-0
© 2014 Optimist Yayım ve Dağıtım
Optimist Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti.
Sertifika no.
:11970
Telefon
:0216 481 29 17-18
Faks
:0216 521 10 64
e-posta: [email protected]
www.optimistkitap.com
facebook.com/optimistkitap
twitter.com/optimistkitap
Optimist yayın no.
Konu
Yay’na hazırlayan
:380
:‹ş-Yönetim
:Utku Umut Bulsun
Bas’m :Ekim 2014, ‹stanbul
Düzelti
:Esen Güray
Sertifika no.
:13137
Bask’ ve cilt
:Tor Ofset San. Tic. Ltd. Şti.
Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah.
4. Bölge 9. Cadde 116. Sokak. No: 2
Esenyurt - ‹STANBUL
Tel: 0212 886 34 74
İÇİNDEKİLER
Önsöz11
1. BÖLÜM
İHRACAT, İHRACATÇI KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ
13
1. İhracat nedir? 2. İhracatçı ne demektir?
18
3. Nasıl ihracatçı olunur?
19
4. İhracatçı firma olarak ülkemizde hangi resmi kurumları
bilmemiz gerekir? 20
5. İhracat operasyon sürecinde hangi tür firmalardan
destek alınır? 22
6. İhracat kaça ayrılır? Çeşitleri nelerdir? 24
7. Özellik arz etmeyen ihracat nedir? 25
8. Özellik arz eden ihracat nedir? 25
9. Özellik arz eden ihracatın çeşitleri nelerdir? 26
10. Ön izne bağlı ihracat ne demektir? 27
11. Ön izne bağlı ihracat kapsamında belirlenen ürünler
hangileridir? 27
12. Kayda bağlı ihracat nedir? 34
13. İhracatı kayda bağlı ürünler hangileridir? 34
14. Konsinye ihracat nedir? 36
15. Konsinye ihracatta nelere dikkat etmemiz gerekmektedir? 36
16. İthal edilmiş malın ihracatı ne anlama gelir? 37
17. Bedelsiz ihracat nedir? 38
18. Bedelsiz ihracat kapsamında gönderilecek ürünler nelerdir? 39
19. Bedelsiz ihracatta izin ve uygulama süreci nasıl işler? 40
20. Bedelsiz ihracat kapsamında yapılan ihracatta firmanın
ihracatçı birliklerine üye olma zorunluluğu var mıdır? 41
21. Bedelsiz ihracat yoluyla gerçekleşen ihracatta firmalar
devlet desteklerinden faydalanabilir mi?
42
22. İhracatta fon kesintisi varsa bedelsiz ihracata konu
olan mallardan fon kesintisi yapılır mı?
43
23. Serbest bölgelere yapılan ihracat nedir? 43
24. Yurtdışı fuar ve sergi kapsamında yapılan ihracat
nasıl gerçekleşir? 44
25. Ülkemizde her ürünün ihracatı serbest midir? 46
26. İhracat gümrükleme işlemleri nasıl sonuçlandırılır?
47
27. İthalatçı firma tarafından alınmayan mallarla ilgili
süreç nasıl işler? 48
28. İhracatçı sattığı malın bedelini ülkeye getirmek
zorunda mıdır?
50
2. BÖLÜM İHRACATTA TESLİM VE ÖDEME ŞEKİLLERİ
51
29. Uluslararası teslim şekli nedir? 51
30. İhracatçı firma malları ithalat ülkesine nasıl gönderir? 53
31. Hangi teslim şekillerinde iç nakliye maliyeti ve nakliye
sürecindeki risk ihracatçı firmaya aittir? 53
32. Hangi teslim şekillerinde, ihracat gümrükleme
masraflarını ihracatçı firma öder? 54
33. Incoterms terminolojisinde teslim yükümlülüğü
ne anlama gelir? 55
34. İhracatçı firmanın teslim yükümlülüğünü ihracatçı
ülkede yerine getirdiği teslim şekilleri nelerdir? 55
35. İhracatçı firmanın teslim yükümlülüğünü ithalatçı
ülkede yerine getirdiği teslim şekilleri hangileridir? 57
36. Hangi teslim şekillerinde navlun bedelini ihracatçı firma öder? 58
37.
Incoterms®2010 kurallarında ihracatçı firmanın masraflar ve
olası riski aynı yerde devrettiği teslim şekilleri hangileridir? 59
38.Incoterms®2010 kurallarında, ihracatçı firmanın masraflar ile
olası riski farklı yerde devrettiği teslim şekilleri hangileridir? 60
39. İhracatçı açısından hangi teslim şekilleri avantajlıdır? 62
40. İhracat firması pazarlığı hangi teslim şekli/şekilleri
için yapmalıdır? 62
41. Teslim şekli ve ihracat fiyatlandırması arasında nasıl
bir ilişki vardır? 63
42. İhracatta kullanılan ödeme şekilleri nelerdir? 63
43. İhracatçı ödeme şekline karar vermeden önce
nelere dikkat etmelidir? 64
44. İhracatçı açısından peşin ödeme neden tercih edilir?
Avantajları nelerdir? 65
45. Mal mukabili ödeme yöntemi nedir? 65
46. Mal mukabili ödemenin ihracatçı açısından avantaj ve
dezavantajları nelerdir? 68
47. Vesaik mukabili ödeme şekli nedir? 69
48. Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından avantaj
ve riskleri nelerdir? 70
49. Kabul kredili ödeme yöntemi nedir? 71
50. Kabul kredili ödeme yönteminin ihracatçı açısından
avantaj ve riskleri nelerdir? 72
51. Akreditif nedir? 72
52. İhracatçı akreditif çeşitlerinden hangisini ya da
hangilerini ödeme yöntemi olarak seçmelidir? 74
53. İhracatçıyı finanse eden akreditif çeşitleri hangileridir?
İlgili akreditifler nasıl çalışır? 78
54. Banka ödeme yükümlülüğü (bank payment obligation)
ödeme şekli nedir? 83
55. Türkiye’deki ödeme şekillerine göre gerçekleşen
ihracat istatistikleri nasıldır? 83
3. BÖLÜM
İHRACATTA KULLANILAN BELGELER
85
56. İhracatçının hazırladığı en temel belge hangisidir? 85
57. Türkçe fatura nedir? 86
58. İhracatçının kestiği faturalarda kdv yer alır mı? 87
59. İhracatta KDV iadesi teşvik midir? 87
60. Yabancı fatura nedir? 89
61. Düşük fatura nedir? 91
62. Konsolosluk faturası nedir? 92
63. Tasdikli fatura nedir? 92
64. İhracata konu olan malın menşei neden önemlidir? 92
65. İhraç kayıtlı fatura ne demektir? 93
66. İhraç kayıtlı faturada belirtilen malın ihracatı
gerçekleşmezse yasal sorumluluk kime aittir? 94
67. İhraç kayıtlı fatura kesilmesi için firmayı nasıl
ikna edebiliriz? 94
68. Özel fatura nedir? 95
69. Yükleme notası nedir? 96
70. Çeki listesi nedir? 97
71. Serbest dolaşım belgeleri nedir? Bu belgeler ne işe yarar? 97
72.
98
a.tr belgesi nedir? Hangi ülkeler için düzenlenir? 73. EUR. 1 belgesi nedir? Hangi ülkeler için düzenlenir? 99
74.EUR. med belgesi nedir? 100
75. Menşe şahadetnamesi nedir? 100
76. EUR. 1 ve a.tr belgesi düzenlendiğinde menşe
şahadetnamesinin düzenlenmesine gerek var mıdır? 101
77. İhracat aşamasında düzenlenen taşıma belgeleri nelerdir? 101
78. Denizyolu konşimentosunda ihracatçı firmanın dikkat
etmesi gereken konular nelerdir? 102
79. İhracat (satım) sözleşmesi nedir? 104
80. İhracatta başka hangi belgeler kullanılır? 105
4. BÖLÜM İHRACATTA DEVLET DESTEKLERİ 109
81. Türkiye’de ihracatçıya verilen devlet destekleri nelerdir? 109
82. Fuarlara verilen destekler kimlere hangi koşullarda verilir? 110
83. Yurtdışı fuar katılım çeşitleri nelerdir? 111
84. Yurtdışı fuar katılımlarına verilen destekler nelerdir? 113
85. Prestijli fuar ne anlama gelir? Destek oranları nedir? 117
86. Mevzuat açısından hedef ülkeler ne anlama gelir?
Bu ülkeler hangileridir? 118
87. İstihdam desteği hangi tür firmalara ve hangi
oranda verilir? 119
88. Çevre maliyetlerinin destek alanları nelerdir?
Bu destekten hangi tür firmalar faydalanabilir? 120
89. Yurtdışı birim desteği ne demektir? Bu destekten kimler
faydalanabilir? 122
90. Yurtdışı birim, marka ve tanıtım faaliyetleri hangi destek
oranlarını kapsar? 123
91. Birim kira bedellerinin destek oranları nelerdir?
Firmaların nelere dikkat etmesi gerekir? 123
92. Tanıtım faaliyetlerinin destek oranları nelerdir? 125
93. Yurtdışı marka tescil faaliyetlerinin destek oranları nedir? 126
94. Yurtdışı birim, marka ve tanıtım faaliyetlerine verilen destek
oranlarından daha fazla destek alma yolları var mıdır? 127
95.Turqualıty® nedir? Bu kapsamda verilen destekler
neleri kapsar? 130
96. Pazar araştırması ve pazara giriş kapsamında hangi
faaliyetler destek kapsamındadır? 134
97. Yurtdışı seyahatlere verilen destekler ve oranları nedir? 135
98. E-ticaret sitelerine verilen destekler ve oranları nedir? 136
99. Ön onaylı e-ticaret siteleri hangileridir? 137
5. BÖLÜM İHRACATTA PAZARLAMA FAALİYETLERİ 139
100. Pazarlama fonksiyonları nedir? 139
101. İhracat pazar araştırmasına nasıl başlamak gerekir?
139
102. İhracat pazar araştırmasında genel olarak hangi
konular araştırılır? 142
103. Pazarlama karmasını ihracat aşaması için
alt başlıklarla değerlendirebilir miyiz?
145
104. İhracatta ürün (product) ne anlama gelir?
Bu süreçte nelere dikkat etmek gerekir? 146
105. İhracatta tutundurma faaliyetleri içinde
en önemlisi hangisidir? 148
106. İhracat fiyatlandırmasında neye dikkat etmek gerekir? 148
107. İhracatçı firmanın fiyatlandırma amacı var mıdır? 149
108. İhracatta fiyatlandırma amaçları neler olabilir? 149
109. İhracat sürecinde fiyatlandırma nasıl yapılır? 150
110. İhracatta fiyatlandırmayı etkileyen faktörler nelerdir? 151
111. İhracatta dağıtım sürecinde nelere dikkat etmek gerekir? 152
TABLOLAR VE ŞEKİLLER LİSTESİ
155
KAYNAKÇA157
ÖNSÖZ
2023 yılında, 500 milyar dolarlık ihracat hedefi olan ülkemizin bu hedefinin gerçekleşmesi için en büyük sorumluluk,
yurtdışı pazarlara açılan ihracatçılarımızındır. 2013 yılında
gerçekleşen ihracat verilerine göre, 81 vilayetimizin tümü
ihracat yapmış ve ihracatçılarımızın dünya ölçeğinde mal
satmadığı ülke kalmamıştır. Tüm bu veriler ışığında ve geçmişin analizini yaptığımızda, gelmiş olduğumuz nokta, hem
ülkemiz hem de işadamları ve ihracatçılarımız açısından büyük bir başarıdır. Ama bu yeterli değildir. İşte bu kapsamda,
ihracatçı firmalarımızın aşağıda belirtilen dört temel unsuru
iyice değerlendirmeleri gerekmektedir.
• İhracat özelinde başarılı olmak, bir ülkeye mal satmak değil, giriş yapılan ülkeye sürekli olarak mal satabilmektedir.
• Dünya ölçeğindeki krizlerden az etkilenmenin formülü, ülke ve pazar çeşitlendirilmesi stratejisidir.
• İhracatta finansman ihtiyacını sağlayabilmenin en iyi
yolu, ihracatçı firmaların, devlet desteklerine başvurması, ilgili destekleri alması ve yönetmesidir.
• Dünya pazarlarıyla rekabette en önemli unsur fiyat
olmakla beraber, ihracat sürecindeki bilgileri, pazarlık aşamasında alternatifleri ile beraber kullanabilme
becerisidir.
11
12
ÖNSÖZ
“111 Soruda İhracat” ise bu dört temel unsuru doğru
kullanabilmek, ihracatçı firmalara yol gösterebilmek, kapıyı
birazcık da olsun aralayabilmek için oluşturulmuştur. Beş
ana bölümden oluşan kitabımızın birinci bölümünde, mevzuat açısından ihracat çeşitleri, ikinci bölümde ihracatçılar
için teslim ve ödeme şekilleri, üçüncü bölümde ihracatta
kullanılan belgeler, dördüncü bölümde ihracatçı firmaların
alabilecekleri devlet destekleri ve son bölümde de ihracatta
pazarlama faaliyetleri toplamda 111 soru eşliğinde cevaplandırılmıştır.
Kitabımın, ihracata başlamak isteyen firmalar, ihracat
yapan firmalar, akademisyenler, öğrenciler veya ihracat alanında kariyer yapmak isteyen herkese faydalı olması dileğimle…
Mutlu YILMAZ
12 Haziran 2014
1
İHRACAT-İHRACATÇI
KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ
1. İhracat Nedir?
İhracat genel olarak, bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin
yurtdışına satılması olarak tanımlanmış olsa da bu tanım
bazı kavramlar açısından eksik bazen de yanlış anlaşılmalara sebep vereceğinden hatalı bir tanım olabilir. O nedenle,
gelin biz hem eksiksiz hem de yanlış anlaşılmalara sebep vermeyen bir tanım yapmaya çalışalım. Daha sonraki aşamada
da yukarıda yaptığımız tanımın eksikliklerini belirtelim.
“İhracat, bir malın1 veya hizmetin2 ulusal ve uluslararası
kurallara uygun bir şekilde, gümrükleme işlemleri tamamlanarak bedelli veya bedelsiz olarak Türkiye Gümrük Bölgesinden (TGB) diğer ülkelere veya Türkiye Gümrük Bölgesinden Serbest Bölgelerine yapılan satışı ifade eder.3”
1
2
3
Mal: Somut olarak ifade edilebilen ürünlerdir. Örneğin ekmek, gömlek vb.
Hizmet: Somut olarak ifade edilemeyen ticari amaçla üretilen kavramlardır. Örneğin
bankacılık, taşımacılık, sigortacılık, danışmanlık vb.
İhracat tanımının yapılmasında “İhracatı Anlamak ve Yönetmek için Bilmeniz Gereken Her Şey” 2. Baskı, Optimist Yayınları ile “Dış Ticarete Giriş” 2. Baskı, Gazi
Kitabevi isimli kitaplardan faydalanılmıştır.
13
14
İHRACAT
İkinci yaptığımız ihracat tanımı kendi içinde bilinmeyen
başka kavramları da içerdiğinden öncelikle bu kavramları
belirleyip daha sonrasında bu kavramları açıklayalım.
•
•
•
•
•
•
•
Ulusal ve uluslararası kurallar
Gümrükleme işlemleri ve bu işlemlerin tamamlanması
Bedelli
Bedelsiz
Türkiye Gümrük Bölgesi
Serbest Bölgeler
Diğer ülkeler
Tanımda geçen ve yukarıda maddelediğimiz kavramları
açıklayıp daha sonra tanımımızı tekrar yaparsak kavramsal
olarak ihracatı daha iyi anlayabiliriz.
• Ulusal ve Uluslararası Kurallar: İhracat bağlamında
Ulusal kurallarla; Dış Ticaret Mevzuatında yer alan;
- İhracat Mevzuatı,
- 4458 Sayılı Gümrük Mevzuatı,
- Kambiyo Mevzuatı,
- Serbest Bölgeler Mevzuatı,
- 5607 Kaçakçılık Mevzuatı vb. kurallar kastedilmektedir.
Uluslararası Kurallar ifadesi kullanıldığındaysa; özellikle
“Dünya Ticaret Örgütü”nün oluşturduğu uluslararası kurallar ile varsa ülkelerin kendi aralarında yapmış oldukları
anlaşmalar ile bağlı oldukları ekonomik entegrasyon kuralları kastedilmektedir. Örneğin Türkiye ile Mısır arasındaki
Serbest Ticaret Anlaşması ülkeler arasındaki anlaşmalara
örnek olurken, Türkiye ile Avrupa arasındaki Gümrük Birliği, ekonomik entegrasyona örnek olarak verilebilir.
İHRACAT-İHRACATÇI KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ
• Gümrükleme İşlemleri: Gümrükleme işlemleri aslında ihracat tanımında yer alan en önemli kavramlardan biridir. Çünkü ülkemizdeki herhangi bir ürünün,
ilgili gümrük müdürlüklerinde, gümrükleme işlemleri yapılmadan ilgili malın yurtdışına çıkarılmasına
izin verilmemektedir. Bu işlemin gerçekleşmesi için
“Gümrük Çıkış Beyannamesinin” hazırlanması ve bu
belgenin ilgili “Gümrük Müdürlüklerince” onaylanması gerekmektedir.
• Bedelli ve Bedelsiz: Bu kavramlar da oldukça karıştırılmaktadır. Öncelikle bir işlemin ihracat sayılabilmesi için ihracatı yapılan ürün karşılığında bir bedel
alınma zorunluluğu yoktur. Yani bir ürün ihracatı esnasında bedel talep edilmeyebilir. Örneğin gönderilen
ürün numune olarak veya garanti kapsamında vb. sebeplerden dolayı gönderilebilir. Böyle yapılması ilgili
işlemin ihracat sayılmasını engellememektedir. Ayrıca
bedelli kavramına gelince ihracatı karşılığında alınan
bedelin her zaman para cinsinden olması gerekmeyebilir. Mal cinsinden de bedel talep edilebilir.
• Türkiye Gümrük Bölgesi (TGB): Düz bir mantık
içinde bu kavramı düşündüğümüzde aklımıza farklı
yorumlar gelebilir. Örneğin ülkemizde gümrük kapılarının olduğu yerler (Kapıkule Gümrük Kapısı vb.)
gümrükleme işlemlerinin yapılmış olduğu iller (İzmir
vb.) ya da gümrük limanlarının olduğu yerler (İzmir
Alsancak Limanı vb.) şeklinde olabilir. Yanlış yorumlamalara gitmemek için Gümrük Mevzuatında tanımlandığı şekilde ifade edelim. 4458 Sayılı Gümrük
Kanununda Birinci Bölüm Madde 2’de TGB şöyle
ifade edilmektedir. “Türkiye Cumhuriyeti Gümrük
Bölgesi”, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar.
15
Download

İHRACAT - Optimist Kitap