1
Mühendislik Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
101_muhendislikokulu_.indd 1
1/30/14 2:26 PM
2
Dizinin diğer kitapları
Mutfak Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
Moda Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
Film Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
İşletme Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
101_muhendislikokulu_.indd 2
1/30/14 2:26 PM
3
Mühendislik Okulunda
Öğrendiğim 101 Şey
John Kuprenas ve Matthew Frederick
İllüstrasyonlar: Matthew Frederick
Çeviren: Kamil Erker
101_muhendislikokulu_.indd 3
1/30/14 2:26 PM
4
ISBN 978-605-5090-50-0
© Matthew Frederick, 2013
Orijinal adı ve yayıncısı: 101 Things I Learned in Engineering School, Grand Central Publishing
Türkçe yayın hakları Onk Ajans tarafından sağlanmıştır.
Optimist Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti.
Sertifika no.
: 11970
Telefon
: 0216 481 29 17-18
Faks
: 0216 521 10 64
e-posta: [email protected]
www.optimistkitap.com
facebook.com/optimistkitap
twitter.com/optimistkitap
www.youtube.com/OptimistKitap
www.optimistkitapblog.com
Optimist yay›n no.
Konu
Yay›na haz›rlayan
: 362
: Yaşam kültürü
: Cemal Engin
Bas›m Düzelti
Düzenleme
Bask› ve cilt
Sertifika no.
: Şubat 2014, ‹stanbul
: Yaşar Trakyalı
: Nermin Uçar Vatan
: Tor Ofset San. Tic. Ltd. Şti.
: 13137
Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah.
4. Bölge 9. Cadde 116. Sokak. No: 2
Esenyurt - ‹STANBUL
Tel: 0212 886 34 74
101_muhendislikokulu_.indd 4
1/30/14 2:26 PM
5
John’dan
Aileme
101_muhendislikokulu_.indd 5
1/30/14 2:26 PM
6
Yazarın Notu
Mühendisler mesleklerinin büyüleyici olmanın yanı sıra yaratıcılık gerektirdiği ve üstesinden gelinmesi gereken ilginç zorluklarla dolu olduğunu düşünürler. Mühendislik
mesleğinin dışındakilerse çoğu zaman bu mesleği çok tekrar edilen esaslara dayanan
fazla mekanik ve sarf edilen emeklerin boşa gittiği bir uğraş olarak görürler.
Aslında her iki görüşten de çıkan, mühendisliğin karmaşık olduğudur. Mühendislik
matematik, fizik ve kimya bilimlerine dayalı derin bir bilgi temeli gerektirir. Bu bilim
alanlarının etraflı olarak öğretilmesi mühendislik fakültelerinin ders programlarının ilk
iki yılının neredeyse tamamını doldurur. Öğretim temel bilimlere odaklanırken, öğrencilere bunların mühendislik bağlamındaki anlamıyla ilgili olarak pek az bilgi verilir.
Mühendislik öğrenimime başladığım dönemde derslerde öğrendiğim hesaplama ve
soyut kavramların gerçek dünyadaki uygulamalarla ilişkilendirilmesinin çoğu zaman
zor olmasının moral bozucu olduğunu düşünmüşümdür. Mühendislik öğretimi ders
programında çok sayıda ağaç vardı, ama ormanı görmek zor oluyordu.
Mühendislik Okulunda Öğrendiğim 101 Şey bunu tersine çeviriyor. Bu kitapta mühendisliğe büyük ölçüde içinde bulunduğu bağlam üzerinden giriş yapılıyor. Bunun için
mühendisliğin bazı temel kavramlarının arkasındaki mantık, mühendisliğin birçok dalında söz konusu olan ortak temalar ve gerçek dünya ortamından çıkarılabilecek basit
soyut esaslar vurgulanıyor. Bu kitapta ormanın tamamını görmenin yanı sıra içindeki
ağaçları da seçmeye yarayacak saydam bakış açıları önerebildiğimize inanıyorum.
101_muhendislikokulu_.indd 6
1/30/14 2:26 PM
7
Bu kitabın, gelişmekte olan matematik bilgilerini ve bilimsel altyapılarını bir bağlam içine yerleştirmeye çalışan üniversite öğrencilerinin ilgisini çekmek ve onlara ışık
tutmanın yanı sıra meslek hayatına başlamış olan mühendisleri meslek dallarındaki
gizli ince ilişkiler üzerinde düşünmeye sevk edeceğine inanıyorum. Kitabın ayrıca mühendislik mesleği dışındakilerin de mühendislik dünyasını mühendisler gibi büyüleyici, yaratıcılık gerektiren, üstesinden gelinmesi gereken güçlüklerle dolu, diğer birçok
meslek dalıyla işbirliği içinde olan ve her zaman yapmaya değer bir meslek olarak
görmeye başlamalarını sağlayacağını ümit ediyorum.
John Kuprenas
101_muhendislikokulu_.indd 7
1/30/14 2:26 PM
8
Teşekkür
John’dan
Weston Hester, Keith Crandall, Ben Gerwick, William C. Ibbs, Povindar K. Mehta,
David Blackwell’e, kitaplar için “Skylight and Powell’s”da ilham verdikleri ve “Figaro
Café”deki sohbetler için teşekkür ederim.
Matt’den
Fikir, yardım ve destekleri için Karen Andrews, Nicole Bond, Regina Brooks, Nancy
Byrne, Sorche Fairbank, Venkataramana Gadhamshetty, Meredith Haggerty, Harmonie Hawley, Dylan Hoke, Dave McNeilly, Jamie Raab, Aaron Santos, Simon Schelling,
Kallie Shimek, Rekha Ramani, Nick Small, Flag Tonuzi, Tom Whatley ve Rick Wolff’a
minnettarım, Marshall Audin, Myev Bodenhofer ve David Mallard’a özellikle teşekkür
ederim.
101_muhendislikokulu_.indd 8
1/30/14 2:26 PM
9
Mühendislik Okulunda Öğrendiğim 101 Şey
101_muhendislikokulu_.indd 9
1/30/14 2:26 PM
10
Girdi
101_muhendislikokulu_.indd 10
Çıktı
1/30/14 2:26 PM
11
1
Mühendislikte kara kutu sayesinde
ya başarıya ulaşılır ya da başarısız olunur
Kara kutu bir mühendislik meslek dalının bilgi, süreç ve çalışma varsayımlarını içine
alan kavramsal bir kutudur. Birden fazla disiplinin söz konusu olduğu tasarım gruplarında bir disiplinin kara kutusunun çıktıları bir veya daha fazla başka disiplinin kara
kutularının girdisi olur. Örneğin, bir akaryakıt sisteminin tasarım mühendisi “akaryakıt
sistemi kara kutusu” içinde çalışır; bu kutu da motor tasarım mühendisi için bir çıktı
sağlar. Motor tasarım mühendisinin kara kutusuysa otomatik şanzıman tasarım mühendisine çıktı sağlar ve süreç bu şekilde devam eder.
Ancak, tasarım çözümleri doğrusal bir şekilde ortaya çıkmaz ve tasarım grupları
birbirleriyle bağlantılı ilişki ağları içinde çalışırlar. Dolayısıyla kara kutu modeli, tasarım süreci devam ederken kısıtlar belirginleştikçe, ortaya fırsatlar çıktıkça, prototipler
denendikçe ve amaçlara açıklık kazandırıldıkça koşullara uyarlanan ve yeniden tanımlanan anlık bir ilke olarak kullanıldığında en iyi sonuçları verir. Kara kutu modelinin değişmez ve düzenli olması beklenirse, model tasarım sürecine başarıyla uygulanamaz.
101_muhendislikokulu_.indd 11
1/30/14 2:26 PM
12
İS 2000
Biyotıp Müh.
İS 1950
Bilgisayar
Nükleer Müh.
Biyokimya Müh.
Havacılık
Uzay Müh.
İS 1900
Kimya Müh.
Çevre Müh.
Elektrik Müh.
Malzeme Müh.
İS 1800
Makine Müh.
İS 1700
İÖ 1000
Askeri Müh.
(İstihkâm)
İnşaat Müh.
İÖ 3000
Fizik
Kimya
Biyoloji
Mühendisliğin soyağacı
101_muhendislikokulu_.indd 12
1/30/14 2:26 PM
13
2
İnşaat mühendisliği tüm mühendisliğin atasıdır
İnşaat mühendisliği, Roma İmparatorluğu zamanındaki başlangıç günlerinde askeri
mühendislik ya da istihkâm anlamına gelmekteydi. İnşaat mühendisliğiyle istihkâm
arasında, 1802’de New York eyaletinin West Point kentindeki ABD Kara Harp Okulunda Amerika’nın ilk mühendislik fakültesi kurulduğunda da hâlâ güçlü bir ilişki vardı.
ABD Kara Harp Okulu mezunları, karayolları, demiryolları, köprü ve limanlar dahil olmak üzere Amerika’nın altyapısının büyük bir kısmını planlama ve tasarlamanın yanı
sıra inşa edilmesine de nezaret etmişler ve Amerika’nın batı bölgesinin önemli bir kısmının haritasını çıkarmışlardır.
101_muhendislikokulu_.indd 13
1/30/14 2:26 PM
14
“Sorun”un
belirlenmesi
Değerlendirme
“Sorun” alanının
açılması
Uygulama
Temel
kıstasın
belirlenmesi
Hata bulma ve
ince düzeltme
Fırsat ve kısıtların
belirlenmesi
Test ve
değerlendirme
Prototip
geliştirme
Değerlendirme ve
ince düzeltme
101_muhendislikokulu_.indd 14
Ön araştırma
Beyin fırtınası
1/30/14 2:26 PM
15
3
Mühendisliğin özü hesap yapmak değil
problem çözmektir
Okullarda ilk öğretilen sayılar olabilir, ama hesap yapma mühendisliğin ne başlangıcı
ne de ulaşmak istediği sonuçtur. Hesaplama, bir amaca ulaşmaya, yani faydalı olmanın yanı sıra objektif olarak ölçülebilen bir iyileştirme sağlayacak bir çözüm bulmaya
yarar. Ancak, çözüm bulmaya yarayan birçok vasıtadan sadece biridir.
101_muhendislikokulu_.indd 15
1/30/14 2:26 PM
Download

Mühendislik Okulunda Öğrendiğim 101 Şey