ARAZİ ÖLÇMELERİ
TANIŞMA – TANIM ve KAVRAMLAR
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
BEÜ ZONGULDAK MYO İNŞAAT BÖL.
İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PROGRAMI
ZIT 201 ARAZİ ÖLÇMELERİ DERSİ NOTLARI
2014-2015 Öğretim Yılı Güz Dönemi
http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/
DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ

Aycan Murat MARANGOZ
 Yrd. Doç. Dr.
 Mühendislik
Fakültesi Geomatik Müh.
Fotogrametri Anabilim Dalı
 0.372.2574010 – 1417
 [email protected]
 http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz

Bölümü,
Öğrenci Görüşme Saatleri: Cuma 13:00 – 15:30
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
2
DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ (OFİS)

Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ

Mühendislik Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü Sınıflar Girişi
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
3
DERSİ ALAN DİĞER BÖLÜMLER


MYO’lardaki ilgili programlar
Geomatik Mühendisliği Bölümü
(~ Ölçme Bilgisi I ve II)
Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği
Harita/Kadastro Mühendisliği Bölümü
(~ Ölçme Bilgisi I ve II)
 İnşaat Mühendisliği Bölümü
(Topoğrafya)
 Çevre Mühendisliği Bölümü
(Topoğrafya)
 Maden Mühendisliği Bölümü
(Topoğrafya)

Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
Bölümü
veya
4
DERSİN KAYNAKLARI










Topoğrafya Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ, Bülent Ecevit Üniversitesi Müh.
Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, 2012.
Topoğrafya Ders Notları, Öğr. Gör. Dr. Ufuk ÖZERMAN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi
Geomatik Müh. Bölümü, 2012.
Topoğrafya Ders Notları, Doç. Dr. Mehmet Zeki COŞKUN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat
Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Ölçme Tekniği ABD, 2006.
Topoğrafya – Ölçme Bilgisi, Cevat İNAL, Ali ERDİ ve Ferruh YILDIZ, Atlas Kitabevi - 1996, Yayın No:
21, Teknik Dizi: 5 (Tel: 0.332.3521957-3516081).
Aplikasyon, Prof. Dr. Türkay TÜDEŞ, KTÜ, Trabzon, 1995.
Ölçme Bilgisi – Pratik Jeodezi, Prof. Dr. Erdoğan ÖZBENLİ – Prof. Dr. Türkay TÜDEŞ, KTÜ, Trabzon,
1994.
Mühendis ve Mimarlar için TOPOĞRAFYA (Ölçme Bilgisi), Prof. Dr. Gündoğdu ÖZGEN, İstanbul
Teknik Üniversitesi Kütüphanesi - 1990, Sayı: 1404.
Ölçme Bilgisi 1. Cilt ve 2 Cilt, Celal SONGU, Birsen Yayınevi,1987.
Jeodezik Hesap, Muzaffer Şerbetçi ve Veysel ATASOY, Karadeniz Teknik Üniversitesi Basımevi –
1984, Genel Yayın No: 153, Fakülte Yayın No: 44.
İnternet Kaynakları

Sunular

Kaynak kitaplara ek elektronik belgeler

Ödevler

Ulusal ve Uluslararası Kuruluşlar
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
5
DERSİN BAŞARI KRİTERLERİ

Derse Devam: %70

Vize Sayısı: 1 (Yıliçi Başarı Notuna Katkısı: %100)
Yıliçi Başarı Notu: [Vize (%100) + (Ödevler + Quizler +
Arazi Çalışmaları Notu)]


Başarı Notu: Yıliçi Başarı Notu %40 + Final Sınavı
Notu %60
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
6
KULLANILAN DONANIMLAR

Ölçme Tekniği Laboratuvarı
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
7
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Yeryuvarının geometrisinin belirlenmesi ve yeryuvarı
üzerinde bulunan tüm objelerin birbirleriyle olan
geometrik, sosyal ve anlamsal ilişkilerin kurulması ve bu
bilgilerin ilgili diğer mühendislik ve sosyal bilimlerin
hizmetine sunulması işlevlerini yüklenen bir bilim dalıdır.
Daha farklı bir deyişle, yeryuvarı üzerinde konumsal bilgi
sisteminin oluşturulmasını (Kent Bilgi Sistemi veya
Coğrafi Bilgi Sistemi) sağlayan ve bu bilgi sistemine altlık
oluşturacak temel bilgilerin toplanmasını ve bilgiler
arasındaki ilişkilerin kurulmasını sağlayan bir bilim dalıdır.
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
8
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği, mekanın
tasarlanmasına yönelik bilgilerin yeryüzünden veya
havadan (uçaktan – uydudan) elde edilmesi ve sunulması
ile ilgili bir bilim koludur.


Yersel Ölçümler (1m-5m)
Uçaktan Algılama Yapan Sistemler


Alçaktan Uçuş Verileri (300m – 3km)
Uzaydan Algılama Yapan Sistemler

Kutupsal Yörüngeli (600km-1000km)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
9
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Jeodezi, yeryuvarının ve diğer gökcisimlerinin şeklini ve
gravite
alanlarını,
bunların
zaman
içerisindeki
değişimlerini ve ortalama yer elipsoidini yer yüzeyinden
veya uzaydan gerçekleştirilen ölçümlerle belirlemeyi
amaçlayan bir bilimdir (Yersel ölçümler).


Total Station
Global Konumlandırma Sistemleri
(GPS – Global Positioning System, GNNS – Global Navigation Satellite System)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
10
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Fotogrametri tekniği, uzaktaki cisimlerin geometrik
parametrelerini belirli koşullar altında çekilmiş fotoğraflar
yardımı ile elde etme işlemidir.
Harita üretim aşamaları
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
11
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

(1-5m)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
12
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

(1-5m)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
13
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)
Microdrones – md4-200
Microdrones – md4-1000
Video1
Video2
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
14
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
15
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
16
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Alçaktan Uçuş Verileri (300m - 3000m)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
17
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Uzaktan Algılama tekniği, arada mekanik bir temas
olmaksızın bir cisimden yayılan ve algılanan ışınımın
nitelik ve nicelik yönünden değerlendirilmesi ile cismin
özelliklerinin ortaya konması ve ölçülmesi olarak
tanımlanabilir.
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
18
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları
Landsat 7
Spot 5
Aster
Ikonos - VİDEO
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
Kometa (TK-350)
QuickBird)
19
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları
Landsat 7
Aster
TK-350
Kompsat - 1
IRS 1C
Spot 5
Ikonos
QuickBird
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
20
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ

Kutupsal Yörüngeli (600km – 1000km) – Uzaktan Algılama Uyduları
(173x183)km
(60x60)km
(16.5x16.5)km
(11x11)km
(8x8)km
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
21
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Zonguldak iline ait
QuickBird görüntüsünün
bir bölümü
(1x1)km
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
22
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ
Kartoğrafya, coğrafi bilginin görsel, sayısal veya kabartma
formda
sunulması,
iletişimi,
organizasyonu
ve
kullanılması bilimidir [Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS – GIS)].
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
23
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Laboratuvarlar

Ölçme Tekniği Laboratuvarımız
7 adet GPS alıcı ünitesi
4 adet RTK GPS alıcı ünitesi
1 adet TUSAGA-Aktif GPS alıcı
ünitesi
10 adet total station
3 adet elektronik teodolit
25 adet optik takeometre ve teodolit
34 adet optik nivo
1 adet optik prezisyonlu nivo
2 adet dijital nivo
4 adet el GPS’i
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
24
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Laboratuvarlar

Uzaktan Algılama - Fotogrametri ve Konumsal Analiz
Laboratuvarımız
3 adet dijital fotogrametrik iş
istasyonu
2 adet aynalı stereoskop,
1 adet Wild A8 analog
değerlendirme aleti
1 adet Zeiss Planicomp analitik
değerlendirme aleti,
2 adet dijital kamera,
2 adet insansız hava aracı (İHA),
1 adet GPS alıcısı,
Uygulamalar için gerekli
fotogrametri ve uzaktan algılama
yazılımları
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
25
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Laboratuvarlar

Uzaktan Algılama - Fotogrametri ve Konumsal Analiz
Laboratuvarımız
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
26
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Laboratuvarlar

Afet İzleme Laboratuvarımız
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
27
HARİTA KAVRAMI
Harita,
fiziksel
gerçekliğin
(yeryüzü
veya
diğer
gezegenlerin tamamının veya
bir bölgesinin) bir düzleme
belirli bir ölçek dahilinde
küçültülmüş, objelerin birbirleri
ile olan ilişkileri korunarak,
genelleştirilmiş, açıklamalarla
tamamlanmış,
matematiksel
kurallarla izdüşüm gösterimi
olarak tanımlanan bir bilgi
iletişim aracıdır.
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
28
HARİTA KAVRAMI
1/1000 ölçekli ortofoto harita
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
29
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Başlıca Çalışma Konuları






Gereksinim duyulan her ölçekteki haritaların üretimini,
araziye ilişkin büyük/küçük tüm projelerin etüd ve
uygulamalarının gerçekleştirilmesi,
Deprem kuşağında yer alan bölgelerde yer kabuğu
hareketlerinin incelenmesi,
Deprem, sel, yangın, heyelan sonucu meydana gelen
afetlerden sonra uygulanacak Afet Planlarının hazırlanması,
Kent planlarının hazırlanması,
Köprü, baraj, yol, tünel, metro vb. mühendislik projeleri,
Gerek uçaklardan çekilen fotogrametrik amaçlı fotoğraflarla,
gerekse de uydulardan elde edilen görüntülerden bir çok
amaç için değişik ölçekli haritaların üretilmesi,
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
30
GEOMATİK MÜH. BİLİMİ –
Başlıca Çalışma Konuları








Petrol, doğalgaz vb. yer altı doğal kaynaklarının yerlerinin
belirlenmesi,
Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği tarafından üretilen
sayısal ve konuma dayalı bilgilerden, pratik hayatta bir çok
alanda kullanılan bilgi sistemlerinin oluşturulması,
Tarihi eserlerin röleve ve restorasyon çalışmalarının
yapılması,
Arkeolojik araştırmalar,
Sulama ve kurutma projeleri,
Her tür altyapı projeleri,
Coğrafik - jeolojik projeler
Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizin deniz haritalarının
üretilmesi,
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
31
İNŞAAT BÖLÜMÜ – İNŞAAT TEKNOLOJİSİ
PROGRAMI EĞİTİMİ
İnşaat Teknolojisi Programında; inşaatların projelendirilmesi,
bilgisayar destekli programlarla çizilmesi, metraj ve keşif
işlerinin yapılması, zemin ve beton deneylerinin yapılması
uygulamalı olarak öğretilmektedir. Bunun yanında, karayolları,
kazı, dolgu, liman işleri gibi inşaat sektörünün farklı alanlarında
faaliyet gösteren tüm inşaat sektörünü içine alan bir eğitim
anlayışı içinde eğitim verilmektedir.
Bu program sonucunda, yukarıda bahsedilen iş kalemlerini
başarıyla
yapabilecek
kapasitede
inşaat
teknikerleri
yetiştirilmektedir.
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
32
İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PROGRAMI –
GEOMATİK MÜH. İLİŞKİSİ
Bu programdan mezun olan teknikerlerden;





Her türlü inşaat yapılarının yer alacağı arazi yapısı haritalarının
alımı, yapıların yatay ve düşey olarak projelendirilmesi ve araziye
aplikasyonu çalışmaları.
Tüm yapı ve tesislerin inşa edilecekleri bölgelerdeki yerkabuğu
hareketlerinin jeodezik ve dinamik yöntemlerle belirlenmesi.
Tüm yapı ve tesis inşaatlarında, dekupaj ve toprak hacmi ölçme
ve hesapları.
Yapı ve tesis sahalarının ruhsata esas halihazır harita ve üretime
esas işletme imalat haritalarının yapımı.
Mühendislik yapılarının veya büyük makinelerin istenilen
doğrulukta her türlü aplikasyon işleri.
yapılması istenebilmektedir.
Topoğrafya Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
33
GEOMATİK MÜHENDİSLERİNİN GÖREVLERİ
İnşaat Programı ile ilgili tesis ve yapıların inşaat başlangıcında
planlanan yere konumlandırılması ve inşaat sürecinde yapının
projesine uygun biçimde inşa edilmesinin kontrolü Geomatik
Mühendisleri ve yardımcı elemanları tarafından gerçekleştirilir.
Fakat Geomatik Mühendisinin görevleri bu inşaatların ve çevre
düzenlemelerinin tamamlanmasıyla sona ermez. Bu aşamadan
sonra görevleri, yapıların herhangi bir nedenden dolayı
(heyelan deprem gibi doğal afetler, uçak, kamyon ve benzeri
araçların çarpması, rüzgar yükü vb.) bu yapıların toplum için
oluşturdukları riski en aza indirecek önlemlerin alınmasına
katkı vermektir.
Topoğrafya Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
34
TOPOĞRAFLARIN GÖREVLERİ
Etüt Ekibi, şantiyenin öncü kuvvetidir. Bir işe ilk kazığı etüt
ekibi çakar, iş boyunca devam eder, en son ölçüyü yine onlar
alır. Topograf, küçük ve orta ölçekli şantiyelerde Etüt Ekibinin
başıdır. Tekniker veya deneyimli, meslekten yetişmiş alet
operatörüdür.
Topograf, tüm arazi ölçüm işlerinden sorumludur. Etüt ekibi,
aracı, alet ve ekipmanları ve şenörleri ile seyyar bir ekiptir.
Şantiyede günlük işlerin projesine uygun günlük takibini yapar,
makina ve ekiplere işlerini işaretler. Formenle koordineli çalışır.
Bazı şantiyelerde Topograf ve Formen aynı kişidir. Ölçüm ve iş
yapma zaman zaman iç içe geçen bir konudur.
Topoğrafya Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
35
TOPOĞRAFYA KAVRAMI
Yeryüzünde bulunan veya yeryüzüne yakın doğal ve
yapay noktalar ile bunların oluşturduğu cisimlerin belirli bir
karşılaştırma düzlem veya yüzeyine göre konumlarının
saptanması ve belirli bir oran (ölçek) ile küçültülerek kağıt
üzerine geçirilmesi için gerekli arazi ölçmeleri, hesap ve
çizim yöntemleri öğretisidir.
Kağıt üzerindeki geometrik ve sayısal büyüklüklerin çeşitli
mühendislik işleri için araziye uygulanması da Arazi
Ölçmeleri Dersinin konu başlıklarını oluşturur.
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
36
ARAZİ ÖLÇMELERİ DERSİNİN İÇERİĞİ













Arazi Ölçmelerine Giriş, Topoğrafyanın Tanımı,
Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme Hataları, Hata Hesapları,
Arazide Noktaların ve Doğruların Belirlenmesi, Şenaj,
Röperleme, Konum Planlarının Çıkarılması,
Topoğrafya Aletleri,
Temel Ödevler,
Poligonasyon,
Yüksekliklerin Ölçülmesi,
Geometrik ve Trigonometrik Nivelman, Düşey Açı Ölçmeleri,
Takeometri,
Kesitlerin Çıkarılması,
Alan Hesapları, Hacim Hesapları,
Aplikasyon Ölçmeleri ve Arazi Çalışmaları
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
37
GELECEK HAFTA: Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme
Kavramı, Hata kaynakları ve Türleri, Arazi Çalışmalarına Giriş
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
38
KAYNAKLAR
 Topoğrafya Ders Notları, Doç. Dr. Mehmet Zeki COŞKUN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat
Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Ölçme Tekniği ABD, 2006
 Topoğrafya Ders Notları, Öğr. Gör. Dr. Ufuk ÖZERMAN, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat
Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, 2012
 Topoğrafya Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ, Bülent Ecevit Üniversitesi
Müh. Fakültesi Geomatik Müh. Bölümü, Fotogrametri ABD, 2012
 Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Ders Notları, Yrd. Doç. Dr. Aycan Murat MARANGOZ,
Bülent Ecevit Üniversitesi Müh. Fak. Jeodezi ve Fot. Müh. Bölümü, Fotogrametri ABD
Sunuları, 2012
 eobs.edu.tr (BEÜ Zonguldak MYO İnşaat Bölümü İnşaat Teknolojisi Programı)
Arazi Ölçmeleri Ders Notları
Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ
39
Download

Sunu1 - Geomatik Mühendisliği Bölümü