DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve
Bağımsız Denetim A.Ş.
Nurol Maslak Plaza Ayazağa
Mah. Büyükdere Cad.
A ve B Blok No:255-257 Kat:5
Maslak/İstanbul, Türkiye
Tel: + 90 (212) 366 60 00
Fax: + 90 (212) 366 60 15
www.deloitte.com.tr
www.verginet.net
08 Temmuz 2014
VERGİ SİRKÜLERİ
NO: 2014/77
KONU
6545 Sayılı Kanunla Vergi Yargılamasına ve Ticaret Mahkemelerine İlişkin
Getirilen Yenilikler
Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 6545 sayılı Kanun,
28.06.2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun, birçok kanunda
değişiklik yapmakta; 5237 sayılı Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Usûl Kanunu’na yönelik
yenilikler getirmektedir. Kanunun getirdiği diğer kapsamlı yenilikler çerçevesinde, sulh ceza
mahkemeleri, Yargıtay, idari yargılama ve bu bağlamda özellikle vergi mahkemeleri, ticaret
mahkemelerinin yapılanması, siyasi partiler ve adalet personelinin eğitimi hakkındaki yenilikler
sayılabilir. Bu Sirküler’de, Kanun’un vergi yargılaması ve ticaret mahkemeleri hakkında getirdiği
değişikliklere değinilecektir.
A. Vergi Yargılamasına Yönelik Yenilikler
6545 sayılı Kanun’un 19 ve 20’inci maddeleriyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
45 ve 46’ıncı maddelerinde değişiklik yapılmakta, “istinaf” kanun yoluna ilişkin mevzuat
yürürlüğe konulmaktadır. Buna göre bölge idare mahkemeleri, ilk derece muhakemesi ile temyiz
incelemesinin icra edildiği muhakeme aşaması arasındaki ikincil denetim safhası olan “istinaf”
muhakemesinde yetkili makam olarak tayin edilmiştir. Bu itibarla, vergi mahkemesi kararlarına
karşı başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, söz konusu vergi mahkemesinin içinde yer
aldığı yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilecektir. Anılan
incelemeyi müteakip temyiz şartlarını havi bir durum söz konusu ise, Danıştay nezdinde temyiz
incelemesi icra edilebilecektir.
Dolayısıyla söz konusu değişiklik öncesindeki uygulamada ikili yapıdaki yargılama düzeni, üçlü
bir yapıya kavuşmuş olmaktadır:
2014Y/77
1.
İlk derece mahkemesi
2.
İstinaf yolu
3.
Temyiz incelemesi
Şüphesiz Danıştay’ın istinaf kararını bozması ve bölge idare mahkemesinin olası direnme kararı
halinde dördüncü bir safha olan Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu incelemesi de söz
konusu olabilecektir. Ayrıca bu yeni düzenlemelerle, karar düzeltme müessesesine ilişkin hüküm
de yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu bağlamda, mezkûr düzenleme tahtında vergi yargılaması ile ilgili olarak, ivedi yargılama
usulüne tabi olan davalar hakkında istinafa başvurulamayacak olup; istinafa konu olabilmeyi
düzenleyen şu üç parasal sınır düzenlemesi yapılmıştır:
i.
Konusu 5.000 Türk Lirasını geçmeyen vergi davaları hakkında vergi mahkemelerince verilen
kararlar kesin olacaktır. Bir başka deyişle bu kararlara karşı istinaf yolu da kapalı olacaktır;
ii.
Konusu 5.000 Türk Lirasını geçmekle birlikte 100.000 Türk Lirası’nı geçmeyen vergi
davaları hakkında vergi mahkemelerince verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine
istinaf yoluna başvurulabilecek olup, istinaf mercii olarak bölge idare mahkemesinin vermiş
olacağı kararlar ise kesin mahiyette olacaktır;
iii. Konusu 100.000 Türk Lirası’nı geçen vergi davaları hakkında vergi mahkemelerince verilen
kararlara karşı bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilecek olup, istinaf mercii
olarak bölge idare mahkemesinin vermiş olacağı kararlar aleyhine ise Danıştay’a temyiz
incelemesi için başvurulabilecektir.
Belirtilen düzenlemelerle aynı doğrultuda istinaf yoluna dair Harçlar Kanunu’nun (1) ve (3) sayılı
tarifelerinde de ilgili düzenleme ve değişiklikler yapılmıştır.
Kanun koyucu, istinaf kanun yolunun bölge idare mahkemelerince görülebilmesi ile ilgili olarak
Adalet Bakanlığı’na üç ay içerisinde ilgili bölge idare mahkemelerini kurma görevi vermiştir.
Yeni kurulacak bölge idare mahkemelerinin teşkilat ve kuruluşlarıyla ilgili yargı çevrelerine dair
bilgiler Resmi Gazete’de yayınlanacak olup, bu kapsamda kurulacak bölge idare mahkemelerinin
göreve başlayacağı tarihe kadar mevcut bölge idare mahkemelerinin çalışma esaslarında bir
2
Member of Deloitte Touche
Tohmatsu Limited
2014Y/77
değişiklik söz konusu olmayacaktır. Dolayısıyla vergi davalarına ilişkin temyiz ve istinafa dair
yeni düzenlemeler yeni kurulacak bölge idare mahkemelerinin tüm ülke çapında görevlerine
başlamalarını müteakip tesis edilecek kararlar açısından uygulama alanı bulacaktır. Bir başka
deyişle 28 Eylül 2014’e kadar (yürürlük tarihi olan 28 Haziran 2014’ü takip eden 3. Ay sonu)
verilen kararlar hakkında mevcut mevzuat hükümleri uygulanacaktır.
B. Ticaret Mahkemelerine Özgü Yenilikler
6545 sayılı Kanun’un 45. Maddesiyle, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge
Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’da değişiklik yapılmakta,
asliye ticaret mahkemelerinin yapısına ilişkin yenilikler getirilmektedir. Buna göre, şu an itibariyle
tek hâkimli olan asliye ticaret mahkemelerinde önceki sisteme dönülmekte ve ticaret
mahkemelerinde, bir başkan ve üyelerden oluşan heyete yer verilmektedir. 5235 sayılı Kanun’un
6545 sayılı Kanun’la değişik 5/3 hükmü uyarınca, asliye ticaret mahkemesi kurulan yerlerde bu
mahkemelerde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunacaktır. Yapılan yasa değişikliği, aslında
önceden bir başkan ve iki üyeden oluşan ticaret mahkemelerinde ikiden fazla hakim
görevlendirilmesini de mümkün kılmaktadır. Ancak hükümde belirtilen ve heyet tarafından
görülecek dava ve işler, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet tarafından görülecektir. Böylelikle,
bir asliye ticaret mahkemesinde en az bir başkan ve iki üye görevlendirilecektir. Daha fazla sayıda
üye hakimin görevlendirilip görevlendirilmeyeceği, pratikte gözlemlenecektir.
Aynı hüküm, bazı işlerin ve davaların mutlaka bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet tarafından
karara bağlanacağını öngörmektedir. Bu davalar, üç kategoride incelenmelidir:
1.
Konusuna bakılmaksızın dava değeri üç yüz bin Türk lirasının üzerinde olan dava ve işler
2.
Belirli konulara ilişkin dava ve işler
a.
İflas, iflasın ertelenmesi, iflasın kaldırılması, iflasın kapatılması, konkordato ve yeniden
yapılandırmadan kaynaklanan davalar,
b.
13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda hâkimin kesin olarak karara
bağlayacağı işler ile davalar,
c.
Şirketler ve kooperatifler hukukundan kaynaklanan genel kurul kararlarının iptali ve butlanına
ilişkin davalar, yönetim organları ve denetim organları aleyhine açılacak sorumluluk
3
Member of Deloitte Touche
Tohmatsu Limited
2014Y/77
davalarına, organların azline ve geçici organ atanmasına ilişkin davalara, fesih, infisah ve
tasfiyeye yönelik davalar,
d.
4. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa ve 21/6/2001 tarihli ve
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanununa göre yapılan tahkim yargılamasında; tahkim
şartına ilişkin itirazlara, iptal davalarına, hakemlerin seçimi ve reddine yönelik davalar ile
yabancı hakem kararlarının tanıma ve tenfizine yönelik davalar,
3.
Dava açılmadan önce veya dava açıldıktan sonra talep edilen ihtiyatî tedbirler ve ihtiyatî
hacizler.
Bu kategoriler dışında kalan dava ve işler, asliye ticaret mahkemesinde görevli hakimlerden biri
tarafından görülüp karara bağlanacaktır. Asliye ticaret mahkemesinde görevli heyet içindeki görev
dağılımını, asliye ticaret mahkemesi başkanı gerçekleştirecektir.
6545 sayılı Kanun’un 45. Maddesi ile asliye ticaret mahkemelerinin yapılanmasına yönelik
getirilen değişiklikler, belirli davaların tek hâkim tarafından görülmesini, yüksek değerli olan
davalar ile değerine bakılmaksızın belirli hukuki uyuşmazlıklara özgü davaların ise heyet
tarafından görülüp karara bağlanmasını öngörmektedir. Heyet tarafından karara bağlanması
öngörülen davalara bakıldığında, yasa koyucunun, tek bir hakim tarafından görülmesi güç olan
veya tek bir hakime ağır sorumluluk yükleyen davaların bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet
tarafından görülmesini tercih ettiği anlaşılmaktadır.
Saygılarımızla,
Deloitte Türkiye
Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel
çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık
alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari
kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir.
Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim
A.Ş." ve İngiltere mevzuatına gore kurulmuş olan “Deloitte Touche Tohmatsu Limited” ve onun üye firmaları ve bunların
iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve ga rantide
bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite
kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya
çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen
4
Member of Deloitte Touche
Tohmatsu Limited
2014Y/77
tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere)
sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı
sorumlu tutulamaz.
5
Member of Deloitte Touche
Tohmatsu Limited
Download

Sirküleri indirmek için tıklayın. (213,54 KB)