Bu makale 04.03.2014 tarihinde www.ferhatgunduz.com internet sitesinde yayınlanmıştır
HĐZMET ALIM ĐHALELERĐNE YÖNELĐK
YENĐ FĐYAT FARKI KARARNAMESĐNE UYARLI
ÖRNEK HESAPLAMALAR
Dr. Ferhat GÜNDÜZ
Sayıştay Uzman Denetçisi
1. GĐRĐŞ
Yeni fiyat farkı kararnameleri yayımlandı ve Kasım 2013 sonu itibarıyla yürürlüğe
girdi. Bu tarihten sonra ilanı yapılacak olan ihalelerde yeni fiyat farkı kararnamelerine göre
hesaplama yapılması gerekmektedir.
Bu çalışmamızda, hizmet alımı işlerinde yeni fiyat farkı hesaplamalarının nasıl olacağı
üzerinde durulacak ve olası hataların en baştan önlenebilmesi için örnek hesaplamalar
yapılacaktır. Örnek uygulamalarımız personel çalıştırılmasına dayalı olan ihaleler için
geliştirilmiş olup, işçilik maliyetlerinde ortaya çıkan değişikliklerin fiyat farkında nasıl
dikkate alınacağına yönelik açıklamaları içermektedir.
2. ÖRNEK UYGULAMALAR
4734 sayılı Kamu Đhale Kanununa Göre Đhale Edilen Hizmet Alımlarında
Uygulanacak Fiyat Farkına Đlişkin Esasların (Kararname) 5 inci maddesinde fiyat farkı hesabı
başlığı altında düzenlemeler yapılmış ve 6 ncı maddesinde de işçilik maliyetlerindeki
değişikliğin nasıl dikkate alınacağı ifade edilmiştir. Bu düzenlemeler çerçevesinde, önceki
kararname hükümlerine nazaran, önemli değişiklikler yapıldığı görülmektedir. Yapılan bu
değişikliklerin bir kısmını ana hatları itibarıyla şu şekilde özetleyebiliriz:
Personel sayısının belirtildiği ve personel çalışma saatinin tamamının idarede
kullanıldığı hizmet alımlarında, fiyat farkı hesabı zorunlu hale getirilmiştir.
Süre uzatımlarında, fiyat farkı hesabı zorunlu hale getirilmiştir.
Fazla mesai ve ulusal bayram ve genel tatil günleri için fiyat farkı hesabı mümkün
hale gelmiştir.
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
1
Đşçilik fiyat farkı hesabı değiştirilmiş ve brüt maliyet üzerine kurgu yapılmıştır.
Hazinece karşılanan teşviklerin işveren brüt maliyetini aşağı çekmesinden dolayı,
yine kesinti olarak dikkate alınması gerekmektedir.
Fiyat farkı hesabı yapılırken, kararnamede yer alan düzenleme gereği, işçinin ihale
tarihi itibarıyla brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyetinin karşılaştırılması ve
hesaplamanın buna göre yapılması gerekmektedir.
2.1. Asgari Ücretin % Fazlası Ödeme Yapılan Đşçiler Đçin Örnek Uygulama
1. YÖNTEM
İhale Tarihi Brüt Maliyet Uygulama Ayı Brüt Maliyet
1021,50
1071,00
%50
%50
1532,25
1606,5
Brüt Asgari Ücret (BAÜ)
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
114,92
168,55
30,65
30,65
120,49
176,72
32,13
32,13
Toplam =
1877,02
1967,97
Fiyat Farkı =
90,95
2. YÖNTEM
İki Brüt Asgari Ücret Arasındaki Fark
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
Asgari Ücret Artışına Denk Gelen İşveren
Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
Toplam Fiyat Farkı =
49,50
%50
74,25
5,57
8,17
1,49
1,49
90,97
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
2
Not: Đki hesaplama arasında 2 kuruşluk bir fark çıkmaktadır ki; bu fark hesaplama
yönteminden kaynaklıdır. Kararnameye uygun olan hesaplama şekli 1 inci yöntemle bulunan
sonuçtur.
2.2. Yemek ve Yol Bedeli Öngörülen Đhalelerde Örnek Uygulama
Bir önceki uygulamamıza, bu defa 26 gün üzerinden hesaplanan ve idari şartnamede
nakdi olarak ödeneceği öngörülen yemek ve yol bedellerini dâhil edeceğiz ve sonucunu
inceleceğiz.
1. YÖNTEM
Brüt Asgari Ücret (BAÜ)
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
Yol Bedeli (Günlük 5 TL, 26 Gün)
Yemek Bedeli (Günlük 5 TL, 26 Gün)
Yemek Bedeli İstisna Tutarı
(BAÜ/30*0,06*26)
Yemek SGK Matrahı
İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
İhale Tarihi Brüt
Uygulama Ayı Brüt
Maliyet
Maliyet
1021,50
1071,00
%50
%50
1532,25
1606,50
130
130
130
130
53,12
76,88
55,69
74,31
130,43
191,30
34,78
34,78
135,81
199,19
36,22
36,22
Toplam =
2.183,54
2273,94
Fiyat Farkı =
90,40
Not: KĐK işçilik hesaplama modülünde yemek bedeli istisna tutarı, günlük istisna
bedelinin virgülden sonra iki basamağı dikkate alınarak hesap edilmektedir ve hesabımızla
arasında bu açıdan farklılık bulunmaktadır. Hesabımızda günlük istisna tutarı ay içerisindeki
toplam gün ile çarpıldıktan sonra yuvarlama yapılmıştır.
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
3
2. YÖNTEM
İki Brüt Asgari Ücret Arasındaki Fark
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
Asgari Ücret Artışına Denk Gelen İşveren
Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
Toplam Fiyat Farkı =
49,50
%50
74,25
5,57
8,17
1,49
1,49
90,97
Yemek Prim İstisna Tutarından Gelen Fark
74,31 - 76,88 =
Farka Uygulanacak İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
Toplam =
-0,19
-0,28
-0,05
-0,05
-0,57
Net Fiyat Farkı = 90,97 - 0,57 =
90,40
-2,57
Burada dikkatimizi çeken üç önemli unsur bulunmaktadır:
Yol bedeli istisnası olmadığından ve yıl içerisinde fiyatı da sabit olduğundan
dolayı, fiyat farkı hesabında dikkate alınmasına gerek yoktur.
Yemek bedeli istisnası üzerinden doğrudan sonuca gidilebilir.
Yemek bedeli istisnası hesabında değişen iki temel parametre bulunmaktadır: Brüt
asgari ücret ve yemek verilen gün sayısı. Bu sayıların değişmediği dönemler için,
fiyat farkından sabit bir sayının (26 gün üzerinden yapılan hesaplamalarda 0,57
TL) çıkarılması yeterli olacaktır.
2.3. Fazla Mesai Fiyat Farkı Đçin Örnek Uygulama
Kararnamenin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre;
“İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari
ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama
ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
4
fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal
bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre
belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”
Öncelikle, Kararnamenin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında “çalıştırılan işçinin idari
şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki
brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir”
hükmüne yer verilmek suretiyle, zaten vasıflı personeller için düzenleme yapılmış olmaktadır.
Đkinci fıkranın ilk cümlesinde yer alan düzenlemeye bu haliyle ihtiyaç bulunmamaktadır.
Ayrıca, mezkur maddenin ikinci fıkrasında yer alan “brüt artış oranı” ifadesi de genel olarak
birinci fıkraya uygun bir düzenleme değildir. Çünkü fiyat farkı hesabı orana göre değil, farka
göre yapılmaktadır ve yapılmalıdır. Bu ifadeye yer verilmiş olmakla birlikte; hem birinci
fıkradaki düzenlemeden hem de ikinci fıkrada yer verilen uygulama ayı fiili ücrete göre
hesaplanan brüt maliyetlerden hareketle, oranın değil farkın dikkate alınacağı sonucuna
varabiliriz.
Fazla mesai ödemelerinde de fiilen ödenen ücret üzerine kurgu yapılmakta olup, fazla
mesai ihale tarihi yüklenici maliyeti ile uygulama ayı yüklenici maliyetinin kıyası neticesinde
bulunacaktır.
1. YÖNTEM
İhale Tarihi Brüt Maliyet Uygulama Ayı Brüt Maliyet
1021,50
1071,00
%50
%50
1532,25
1606,50
Brüt Asgari Ücret (BAÜ)
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
Bir saatlik Ücret
Fazla Mesai Tutarı
6,81
10,22
7,14
10,71
İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
2,29
0,77
1,12
0,20
0,20
2,40
0,80
1,18
0,21
0,21
Toplam =
12,51
13,11
Fiyat Farkı =
0,60
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
5
2. YÖNTEM
Fazla Mesai Fiyat Farkı (10,71- 10,22)
0,49
Artışa Denk Gelen İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
0,11
0,04
0,05
0,01
0,01
Toplam Fiyat Farkı =
0,60
Not: Fazla mesai ve ulusal bayram ve genel tatil günleri için yaptığımız fiyat farkı, bir
saat veya bir gün için hesaplanmıştır. Ancak, o ay içerisinde çalışılan toplam saat veya o ay
içerisindeki toplam tatil günü dikkate alınarak matrah bulunmalı ve bu matrah üzerinden
işveren payı hesabı yapılarak sonuca gidilmelidir. Yani ay içerisinde 20 saat fazla mesai
yapılmışsa, fazla mesai fiyat farkı olan 0,49 TL, 20 ile çarpıldıktan sonra fiyat farkı hesabı
yapılmalı, işveren maliyeti bulunmalıdır.
2.4. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günü Fiyat Farkı Đçin Örnek Uygulama
Fazla mesai örneğinden olduğu gibi, ulusal bayram ve genel tatil günleri için de, asgari
ücretin artmasından kaynaklı olarak fiyat farkı hesabı yapılması gerekmektedir. Bu hesaplama
fiili ödenen ücret dikkate alınmak ve brüt işveren maliyeti de göz önünde bulundurulmak
suretiyle yapılacaktır.
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
6
1. YÖNTEM
İhale Tarihi Brüt Maliyeti Uygulama Ayı Brüt Maliyeti
1021,50
1071,00
%50
%50
1532,25
1606,50
Brüt Asgari Ücret (BAÜ)
Asgari Ücretin % Fazlası
% Fazla Eklenmiş BAÜ
Bir Günlük Ücret
51,08
53,55
İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
11,49
3,83
5,62
1,02
1,02
12,05
4,02
5,89
1,07
1,07
Toplam =
62,57
65,60
Fiyat Farkı =
3,03
2. YÖNTEM
Bir Günlük Ücret Zammı (53,55 – 51,08)
2,47
Artışa Denk Gelen İşveren Maliyeti
Genel Sağlık Sigortası (% 7,5)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (% 11)
Kısa Vadeli Risk Prim (% 2)
İşveren İşsizlik (% 2)
0,56
0,19
0,27
0,05
0,05
Toplam Fiyat Farkı =
3,03
Not: Fazla mesai ve ulusal bayram ve genel tatil günleri için yaptığımız fiyat farkı, bir
saat veya bir gün için hesaplanmıştır. Ancak, o ay içerisinde çalışılan toplam saat veya o ay
içerisindeki toplam tatil günü dikkate alınarak matrah bulunmalı ve bu matrah üzerinden
işveren payı hesabı yapılarak sonuca gidilmelidir. Yani ay içerisinde 20 gün bayram çalışması
yapılmışsa, ulusal bayram ve genel tatil günü fiyat farkı olan 2,47 TL, 20 ile çarpıldıktan
sonra fiyat farkı hesabı yapılmalı, işveren maliyeti bulunmalıdır.
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
7
3. SONUÇ
Hizmet alım ihalelerinde, yeni fiyat farkı kararnamesiyle birlikte, işçilik maliyetlerinin
tekliflerden bağımsız ve tam olarak yüklenicilere yansıtılması neticesi ortaya çıkmıştır. Bu
vesileyle ihalelerde hukuki ihtilafların önemli bir kısmını oluşturan fazla mesai ve ulusal
bayram ve genel tatil günlerinde fiyat farkı verilip verilemeyeceği tartışması ile asgari ücretin
yüzde fazlasıyla çalışan kişilere ödenecek fiyat farklarında ortaya çıkan tartışmalar ortadan
kalkmıştır.
Ancak, yeni fiyat farkı kararnamesinin de sağlıklı uygulanabilmesi için dikkat
edilmesi gerekli bazı durumlar bulunmaktadır. Bu noktada bilinmesi gerekli en önemli
konulardan bir tanesi, ihale tarihindeki işveren maliyeti ile uygulama ayındaki işveren
maliyetinin kıyas edilecek olmasıdır. Böyle bir kıyas bünyesinde hazine tarafından yapılacak
teşvik ödemelerini de kapsamaktadır.
Hizmet alım ihalelerinde dikkate alınacak Kararname hükümleri farklı uygulama
alanlarını da içermekle beraber, bu konuyla ilgili ilk yazımızda en çok tartışılan ve
karşılaşılan örneklere yer verilmiştir. Bu örneklerin zenginleşmesi ve uygulama alanlarının
çeşitlenmesi amacıyla okuyuculardan gelecek soru ve yönlendirmelerin çok faydalı olacağını
düşünüyorum. Bundan sonra yazılacak fiyat farkı kararnamesine yönelik yazılar sizlerin
katkılarıyla şekillenecektir.
ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır
8
Download

HĐZMET ALIM ĐHALELERĐNE YÖNELĐK YENĐ FĐYAT FARKI