AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
ESKĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM
(Başvuru no. 44125/06)
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE
KARAR
(Gözden Geçirme)
STRAZBURG
10 Haziran 2014
Đşbu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde
kesinleşecektir. Bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.
______________________________________________________________________________________________________
© T.C. Adalet Bakanlığı, 2014. Bu gayriresmi çeviri, Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış Đlişkiler Genel Müdürlüğü,
Đnsan Hakları Daire Başkanlığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme açısından bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Adalet Bakanlığı
Uluslararası Hukuk ve Dış Đlişkiler Genel Müdürlüğü Đnsan Hakları Daire Başkanlığına atıfta bulunmak suretiyle ticari
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE (GÖZDEN GEÇĐRME) KARARI
1
Gülbahar Özer ve Diğerleri / Türkiye davasında (2 Temmuz 2013
tarihli kararın gözden geçirilmesine yönelik talep),
Başkan,
Guido Raimondi,
Yargıçlar,
Işıl Karakaş,
Dragoljub Popović,
András Sajó,
NebojšaVučinić,
Paulo Pinto de Albuquerque,
Helen Keller,
ve Bölüm Yazı Đşleri Müdürü Stanley Naismith’in katılımıyla Daire
halinde toplanan Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Bölüm), 20
Mayıs 2014 tarihinde yapılan kapalı müzakereler sonrasında, aynı tarihte
aşağıdaki kararı vermiştir.
USUL
1. Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đlişkin
Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi kapsamında, beş Türk vatandaşı,
Gülbahar Özer, Yusuf Özer, Halil Esen, Hüseyin Esen ve Abdurrahman
Çınar tarafından (“başvuranlar”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi
(“Mahkeme”) önünde Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine 19 Ekim 2006
tarihinde yapılan başvurudan (no. 44125/06) ibarettir.
2. 2 Haziran 2013 tarihinde alınan kararda, Mahkeme başvuranların beş
çocuğunun davalı Devletin askerleri tarafından öldürülmesinden ve ulusal
makamların bu ölümler kapsamında etkin soruşturma yürütmemesinden
dolayı Sözleşme’nin 2. maddesinin esas ve usul bakımından ihlal edildiğine
karar vermiştir. Mahkeme, beş başvuranın her birine manevi tazminat olarak
2
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE (GÖZDEN GEÇĐRME) KARARI
65,000 avro ödenmesine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, başvuranlara
masraf ve harcamalar için müştereken 5,930 avro ödenmesine karar vermiş
ve adil tazmine ilişkin diğer talepleri reddetmiştir. Karar, 2 Ekim 2013
tarihinde kesinleşmiştir.
3. Başvuranların yasal temsilcileri, beş başvurandan biri olan Halil
Esen’in 22 Nisan 2011 tarihinde vefat ettiğini öğrendiklerini ve eşi Fatma
Esen’in başvuru işlemlerini devam ettirmek - istediği hususlarında 5 Aralık
2013 tarihinde Mahkeme’yi bilgilendirmişlerdir. Fatma Esen, kızları Zerga
Esen’in öldürülmesiyle ilgili olarak eşine ödenecek tazminatı kendisinin
alabilmesi için Mahkeme Đçtüzüğü’nün 80. maddesi anlamı dâhilinde,
kararın gözden geçirilmesini ve düzeltilmesini talep etmiştir. Yasal
temsilciler tarafından Fatma Esen’in bu talepleri Mahkeme’ye bildirilmiştir.
4. Mahkeme,
gözden geçirmeye yönelik talebi dikkate almıştır ve
konuya ilişkin olarak Hükümet ile başvuranları görüş sunmaya davet
etmeye karar vermiştir. Bu görüşler, sırasıyla 10 Ocak 2014 ve 11 Mart
2014 tarihlerinde alınmıştır.
HUKUKĐ DEĞERLENDĐRME
GÖZDEN GEÇĐRMEYE YÖNELĐK TALEP
5. Ölen başvuran Halil Esen’in eşi Fatma Esen, eşinin kararın kabul
edilmesinden önce vefatı nedeniyle, icrasını sağlayamadığı 2 Haziran 2013
tarihli kararın gözden geçirilmesini talep etmiştir.
6. Hükümet, başvuran Halil Esen’in Mahkeme tarafından kararın kabul
edilmesinden iki yılı aşkın bir süre önce vefat etmiş olduğunu belirtmiştir.
Ancak, başvuranın ne mirasçıları ne de yasal temsilcileri Mahkeme’yi bu
vefatla ilgili bilgilendirmişlerdir. Kendileri taraf devletlerin yargılamaların
yürütülmesinde Mahkemeyle tam işbirliği yapmaya ilişkin görevlerine atıfta
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE (GÖZDEN GEÇĐRME) KARARI
3
bulunmuşlardır (bk. Mahkeme Đçtüzüğü 44A maddesi) ve Mahkeme
Đçtüzüğü’nün 44C maddesi anlamı dâhilinde Mahkeme’yi “gerekli
sonuçları” çıkarmaya davet etmişlerdir.
7. Başvuranların yasal temsilcileri, buna yanıt olarak, Halil Esen’in
ailesinin veraset konusuna ilişkin olarak ulusal hukukun hükümlerince
kendilerinin mirasçı olduklarını ve Halil Esen’in mal varlıklarını miras
olarak alabileceklerini düşünmelerinden dolayı Halil Esen’in vefatıyla ilgili
kendilerini vaktinde bilgilendirmediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca yasal
temsilciler Mahkemeyle haberleşmelerinin son tarihinin, Halil Esen’in
vefatından yalnızca bir ay sonra olan, 23 Mayıs 2011 tarihi olduğunu beyan
etmişlerdir. Bu tarihle kararın kabul edilmesi arasında herhangi bir gelişme
durumu olmadığından, yasal temsilciler başvuranlarla iletişim içerisinde
olmamışlardır.
8. Mahkeme, Fatma Esen’in, Sözleşme’nin 2. maddesine aykırı olarak
askerler tarafından öldürülen ( bk. yukarıda 2. paragraf) Zerga Esen’in
annesi ve vefat eden Halil Esen’in varisi olduğunu gözlemlemiştir.
Mahkeme böylece Fatma Esen’in ölen eşinin yerine başvuruyu takip edecek
durumda olduğunu ileri sürmüştür (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde,
Dyller/Polonya (gözden geçirme), no. 39842/05, § 8, 15 Şubat 2011).
Mahkeme, Fatma Esen’in bu yöndeki niyetini belirttiği göz önünde
bulundurulduğunda,
kararın gözden geçirilmesini talep etmiş olduğu
kanaatindedir (bk. Volkan Özdemir/ Türkiye (gözden geçirme), no.
29105/03, § 5, 20 Temmuz 2010; Wypukoł-Piętka/ Polonya (gözden
geçirme), no. 3441/02, § 7, 8 Haziran 2010; ayrıca bk., aksine, Eremiášová
and Pechová/ Çek Cumhuriyeti (gözden geçirme), no. 23944/04, § 8, 20
Haziran 2013; Gabay/Türkiye (gözden geçirme), no. 70829/01, § 8, 27
Haziran 2006).
9. Hükümet’in Mahkeme Đçtüzüğü’nün 44A ve C maddelerine olan
atfına gelince, Mahkeme bu hükümlerin amacının “adaletin uygun bir
şekilde yönetilmesini” sağlamaya (bk. Mahkeme Đçtüzüğü 44A maddesi) ve
4
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE (GÖZDEN GEÇĐRME) KARARI
Sözleşme’nin 38. maddesi anlamı dahilinde Mahkeme’nin bir davayı
incelemesini kolaylaştırmaya yönelik olduğunu gözlemlemektedir. Yukarıda
bahsedilen Đçtüzük, Mahkeme tarafından temel alınmıştır. Örneğin bir
tarafın elzem belgeleri tevdi etmeye itirazda bulunarak müşterek
çalışmamasından dolayı olayların oluşumunun geciktirilmiş olduğu
durumlarda, (bk. Pekaslan ve Diğerleri / Türkiye, no. 4572/06 ve 5684/06, §
46, 20 Mart 2012) ve bu Đçtüzük gereğince iddiaların sağlam bir temele
dayandığı sonucuna varılmıştır (bk. Benzer ve Diğerleri / Türkiye, no.
23502/06, §§ 161 ve 179, 12 Kasım 2013). Mahkeme, başvuranların Halil
Esen’in vefatını bildirmemelerinin davanın incelenmesi üzerine herhangi bir
etki bırakmadığını gözlemlemektedir. Bu nedenle, bu ihmalden herhangi bir
sonuç çıkarmanın gereksiz olduğu düşünülür.
10. Yukarıda atfedilmiş olan karşılaştırılabilinir durumlarda varılan
sonuçlar dikkate alındığında, Mahkeme 2 Temmuz 2013 tarihli kararın
Mahkeme Đçtüzüğü’nün 80. maddesi kapsamında gözden geçirilmesi
kanaatindedir. Đlgili bölümler aşağıdaki gibidir:
“Taraflardan biri, mahiyeti gereği son karar üzerinde belirleyici bir etkisi olan ve
kararın tefhim edildiği tarihte Mahkeme tarafından bilinmeyen ve kendisi tarafından da
bilinmesi mümkün olmayan bir olayın varlığını öğrendiği takdirde,
Mahkeme'den…
kararın düzeltilmesini talep edebilir.
…”
11. Buna göre, Mahkeme önceden vefat etmiş olan eşi Halil Esen’e
ödenmesine hükmedilen 65.000 avro miktarındaki manevi tazminatın Fatma
Esen’e ödenmesine karar verir.
12. Mahkeme, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa
vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle
elde edilecek oranın uygun olduğuna karar verir.
GÜLBAHAR ÖZER ve DĐĞERLERĐ / TÜRKĐYE (GÖZDEN GEÇĐRME) KARARI
5
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE
1. Vefat etmiş Halil Esen tarafından yapılmış olan Sözleşme’nin 41.
maddesi kapsamındaki tazminat talebiyle ilgili 2 Temmuz 2013 tarihli
kararını gözden geçirmeye karar verir,
ve buna göre,
2. (a) Davalı devlet tarafından Fatma Esen’e, Sözleşme’nin 44§2 maddesi
uyarınca, kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ödeme
tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı devletin ulusal para birimine
çevrilmek üzere, 65,000 avro (altmış beş bin avro) manevi tazminat
ödenmesine;
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren,
ödeme gününe kadar, yukarıda bahsedilen Avrupa Merkez Bankası'nın
kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek
suretiyle elde edilecek oranda, yukarıda bahsedilen miktara basit faiz
uygulanmasına karar vermiştir.
Đşbu karar Đngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün
77 §§ 2 ve 3 maddesi uyarınca 10 Haziran 2014 tarihinde yazılı olarak
tebliğ edilmiştir.
Stanley Naismith
Bölüm Yazı Đşleri Müdürü
Guido Raimondi
Başkan
Download

Gülbahar Özer ve Diğerleri/Türkiye