Bu makale 19.09.2014 tarihinde www.ferhatgunduz.com internet sitesinde yayınlanmıştır
AYNĐ GĐDERLERE % 4 SÖZLEŞME GĐDERLERĐ ve GENEL GĐDERLER
EKLENECEK MĐDĐR?
Dr. Ferhat GÜNDÜZ
Sayıştay Uzman Denetçisi
1. GĐRĐŞ
4734 sayılı Kamu Đhale Kanununun aşırı düşük teklif sorgulaması kurgusunun yeniden
dizaynı ve devamında ikincil mevzuatlarda yapılan değişiklikler neticesinde, hizmet alım
ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmaması ve ayni giderlerin mahiyeti
daha da önemli bir konuma gelmiştir. Ayni giderlerin teklif mektubu eki cetvelde nasıl
gösterileceği ve isteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesinde nasıl dikkate alınacağı net
olarak ortaya konulmamıştır.
2.
SON
DÜZENLEMELERDE
AYNĐ
GĐDERLERĐN
NASIL
DÜZENLENECEĞĐ ve DEĞERLENDĐRMELERE ETKĐSĐ
Kamu Đhale Genel Tebliğinin (Tebliğ) 78.22. maddesine göre; “Ayrıca, ayni teklif
verileceği belirtilen yemek ve yol giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde
düzenlenmesi esastır.”
Bu madde düzenlemesine göre ayni olarak teklif alınacak yemek ve yol giderleri için
ayrı iş kalemi açılması gerekmektedir. Ancak, bu düzenleme esastır şeklinde yapılmış olup,
aksi uygulamaların da kabul edilebileceği neticesini vermektedir. Ayrı satır olarak
düzenlenmeyen hallerde uygulamanın daha da karışık olabileceği dikkate alınmak şartıyla, bu
düzenlemeden hareketle bazı tespitlerin yapılmasında fayda bulunmaktadır:
Ayni olarak düzenlenen yemek ve yol giderlerinin ayrı iş kalemi olarak
gösterilmesi aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmamasıyla doğrudan
ilgilidir.
www.ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır.
1
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmayan ihalelerde, asgari işçilik maliyetini
karşılayan firmalara ihaleler verilecek olmakla beraber, ayrı satır olarak gösterilen
yemek ve yol için de muhakkak surette bir bedel öngörülmesi gerekmektedir.
Ayni yemek ve yolun ayrı satır olarak gösterilmediği ihalelerde, aşırı düşük teklif
sorgulaması
yapılmadan
ihaleler
neticelendirilecekse,
firmaların
işçilik
kalemlerine ayni unsurları karşılayacak teklif girmeleri ve asgari işçiliğin üzerinde
teklif vermeleri zorunludur.
Ayni yemek ve yolun ayrı satır olarak gösterilmediği ihalelerde, asgari işçilik
üzerinden teklif veren firmalar ihale dışı bırakılmalıdır.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmayan hallerde, ayni unsurlar için verilen
tutarların içerisinde % 4 sözleşme giderleri ve genel giderlerde vardır kabulüyle
işlem yapılmalıdır.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan ihalelerde, ayni unsurların belgelendirilmesi
ve belgelendirilen tutar üzerine % 4 eklenmesi gerekir. Bu iddiamıza yönelik
düşüncelerimiz bir sonraki başlıkta detayı ile izah edilecektir.
Ayni yemek ve yol giderinin kesin tutarlar olarak gösterildiği ihalelerde, ihaleye
katılan firmalar bu tutarları ve bu tutarlara eklenecek % 4’leri dikkate alarak
tekliflerini oluşturacaklardır.
3. AYNĐ GĐDERLERE % 4 SÖZLEŞME GĐDERLERĐ ve GENEL GĐDERLER
EKLENMELĐDĐR
Tebliğde yer alan % 4 sözleşme giderleri ve genel giderler oranı gerçekle
örtüşmemektedir ve kanaatimizce yasal dayanağı olmayan bir düzenlemedir. 6552 sayılı
Torba Yasada yer verilen ve kıdem tazminatlarının idarelerce ödeneceğine yönelik düzenleme
de bu oranı anlamsızlaştırmaktadır.
% 4 oranı sadece personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde dikkate alınmakta, diğer
hizmet alımlarında fiili duruma göre hesaplama yapılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde hangi unsurlar üzerinden % 4
hesaplanacağına yönelik ifadeler şu şekildedir:
“Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga
vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile
amortisman, kıdem ve ihbar tazminatları, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri,
oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş
www.ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır.
2
Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile
çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali
sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen
ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak
üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi
sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise
çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan
sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.”
Bunun haricinde, % 4’ün hangi unsurlardan alınacağına ve hangi unsurlardan da
alınmayacağına yönelik başkaca bir düzenleme yoktur.
Düzenlemeye dikkatle bakıldığında, düzenlemenin ilk kısmında % 4 ün alınma
gerekçelerine yer verildiği görülecektir. Son bölümde ise “karşılamak üzere” kısmından sonra
% 4’ün;
Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden,
Đşçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri
için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden,
hesaplanacağı ifade edilmiştir. Bir ihalede bu kalemlerin her ikisi de bulunabilir. Yani
bir temizlik ihalesinde birim fiyat teklif cetvelinde işçilik birim fiyatı yer alcağı gibi, aynı
ihalede fazla mesai kalemi açılmak suretiyle işçi sayısı üzerinden teklif alınması uygun
görülmeyen iş kalemine de yer verilebilir.
Burada % 4’ün hesaplanacağı matrahın sadece asgari işçilik maliyeti olduğunu ifade
etmek düzenlemeyle örtüşmeyecektir. Tebliğin 78.30. maddesinin (a) bendinde asgari işçilik
maliyetine yer verilmekte ve bu maliyet içerisinde ayni unsurlara yer verilmemektedir. Kamu
Đhale Kurumu tarafından hazırlanan işçilik modülü de % 4’ü asgari işçilik maliyetinde yer
alan maliyet bileşenlerine eklemekte, ayni giderler dikkate alınmamaktadır.
Ancak, % 4’ün alınacağı kalemler ifade edilirken asgari işçilik maliyeti kavramına yer
verilmemiş, işçilik maliyetinden bahsedilmiştir. Đşçilik maliyeti ise asgari işçilik maliyetinden
farklıdır.
O halde burada şu sorunun sorulması gerekir: Đşçilik maliyeti içerisinde ayni giderler
bulunur mu?
Ayni olarak karşılanması öngörülen yemek ve yol giderleri sosyal yardım
mahiyetindedir. 4857 sayılı Đş Kanunu’nun 50 nci maddesine göre sosyal yardımlar ücretin
içerisindedir. 5510 sayılı Kanunda da sosyal yardımların ücret olduğuna yönelik düzenlemeler
www.ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır.
3
bulunmaktadır. Đşçilik maliyeti ücretlerden oluştuğuna ve sosyal yardımların ücretin bir
parçası bulunduğuna göre, ayni olarak karşılanan yemek ve yol giderlerinin işçilik maliyeti
içerisinde olduğu noktasında şüphe bulunmamaktadır.
% 4’ün hesaplandığı kalemler ifade edilirken işçilik maliyeti kavramı kullanıldığından
dolayı, ayni unsurlar üzerinden de % 4 hesabı yapılmalıdır.
Burada “işçi sayısı üzerinden teklif alınmayan iş kalemi” ifadeleri karışıklığa meydan
veriyor gibi gözükse de, bu düzenleme özellikle uygulamadan kaynaklı olarak, işçilik
maliyetlerinin işçi sayısı üzerinden alınamadığı hallere işaret etmektedir. Bu hallerin ihalenin
tamamı olarak ele alınabilmesi de yine mümkün değildir. Yani içerisinde sadece personel
olan, ancak, işçi sayısı üzerinden teklif alınmayacak park bahçelerin bakımı hizmetleri gibi
işler için bu düzenlemenin getirildiğini iddia etmek de mevcut gerçeklikle örtüşmemektedir.
Çünkü işçi sayısı üzerinden teklif alınmayan işçilik maliyetleri genel olarak bellidir: Fazla
mesai, ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışmaları ve son düzenlemelerle ayni yemek ve
yol bedelleridir. Park bahçelerin bakım hizmetinin bu şekilde alınmasında da tabiî ki sakınca
bulunmamaktadır ama % 4 hesaplanacak girdi unsurlarının personel çalıştırılmasına dayalı
hizmetlerde sadece asgari işçilik maliyetine indirgemek düzenlemeyle örtüşmemektedir.
Đhalelerde firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verirken veya kesin
rakamlar olarak ayni unsurların belirlendiği hallerde teklif verilirken % 4’ün hangi
unsurlardan alınacağı önem arz edecektir.
4. SONUÇ
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, idarelerin bir kısmı tarafından
yapılan ayni yemek ve yol düzenlemelerinin sosyal yardım mahiyetinde olduğu ve işçilik
maliyetini doğrudan etkilediği kesindir.
Tebliğde % 4’ün hesaplanacağı unsurlar ifade edilirken, matraha işçilik maliyeti
konulmuştur. Đşçilik maliyeti asgari işçilikten farklıdır ve içerisinde ayni unsurlar da
bulunmaktadır. Bu sebeple işçilik maliyeti içerisinde yer alan ayni yemek ve yol giderlerine
% 4 eklenmelidir.
www.ferhatgunduz.com © Her hakkı saklıdır.
4
Download

AYNĐ GĐDERLERE % 4 SÖZLEŞME GĐDERLERĐ ve GENEL