Aile Hek Derg 1997; 1(3): 157-159
RAH‹M ‹Ç‹ ARACA BA⁄LI MENORAJ‹DE
PROSTAGLAND‹N ‹NH‹B‹TÖRLER‹N‹N
E T K ‹ S ‹*
THE EFFECT OF PROSTAGLANDIN INHIBITORS IN INTRAUTERINE DEVICE INDUCED MENORRHAGIA
1
2
3
E. Zeynep Tuzcular Vural , Ifl›k Gönenç , Eflref Yaz›c›o€lu , Rauf Özarsan
4
Özet
Summary
Rahim içi araç (R‹A) uyguland›ktan sonra menorajiden yak›nan 22
hastaya, menstrüel kanama süresince, günde iki eflit dozda 400 mg
ibuprofen verildi. Olgular›n 18’inde (%81.8) menstrüel kan
ak›m›nda azalma oldu, 19’unda (%86.4) menstrüasyon süresi
k›sald›. Baflar›s›z 4 olguda ek patoloji (myoma uteri) tespit edildi.
Bir prostaglandin inhibitörü olan ibuprofenin bu etkisi, menorajide
endometriumdaki anormal prostaglandin sentetaz aktivitesini inhibe
etmesine ba¤land›. R‹A’a ba¤l› menorajilerde ibuprofenin baflar›l›
oldu¤u sonucuna var›ld›.
22 patients using an intrauterine device (IUD) complaining of
menorrhagia, were treated with two equal doses of 400 mg of ibuprofen daily during their menstrual period. In 18 (%81.8) of the cases
there was a decrease in the menstrual blood flow, in 19 (%86.4) of
the cases the menstrual periods were shortened in duration. In the 4
cases in which the treatment was unsuccessful, a coexisting pathology (myoma uteri) was discovered. The effect of ibuprofen, a
prostaglandin sythesis inhibitor, was thought to be the inhibition of
abnormal prostaglandin synthetase activity accompanying menorrhagia. It was concluded that ibuprofen is successful in treating IUD
induced menorrhagia.
A n a h t a r s ö z c ü k l e r : Rahim içi araç, menoraji, prostaglandin
inhibitörleri
Key words: Intrauterine device, menorrhagia, prostaglandin
inhibitors
Girifl
ahim içi araçlar (R‹A) uzun süreli, etkili ve güvenilir kontrasepsiyon sa¤lamalar› nedeni ile
dünyada yayg›n olarak kullan›lmaktad›r. Ancak
menstrüel kan ak›m›nda artma R‹A’lar ile ilgili en s›k
görülen flikayettir.1 Bu flikayet kullan›lan R‹A’›n cinsi,
yüzey alan›, uygulay›c›n›n tecrübesi, R‹A uygulanan
flahs›n özelliklerine göre de¤iflmektedir.2,3 R‹A’lar›n etki
mekanizmas› henüz tam olarak aç›klanabilmifl de¤ildir.2
R‹A’lar›n endometriumda çeflitli morfolojik de¤ifliklikler
meydana getirdikleri gösterilmifltir ve menorajinin buna
ba¤l› olabilece¤i düflünülmektedir. R‹A ç›kar›lma nedenlerinin önemli bir k›sm›n› oluflturan bu problemin giderilmesinde son y›llarda çeflitli tedaviler üzerinde durulmaktad›r.
R
Biz bu çal›flmada, bir prostaglandin inhibitörü olan
ibuprofenin etkisini araflt›rd›k.
Gereç ve Yöntem
Haydarpafla Numune Hastanesi Kad›n Hastal›klar› ve
Do¤um Klini¤i Aile Planlamas› Ünitesine menoraji flikayeti ile baflvuran ve R‹A kullanan 22 hasta çal›flma kapsam›na al›nd›. Anamnezleri al›nan hastalar›n jinekolojik
muayeneleri yap›ld›. Her hastadan, R‹A’›n normal lokalizasyonda olup olmad›¤›n› araflt›rmak için jinekolojik
ultrasonografi istendi. Hastalara menstrüel kanama boyunca günde iki eflit dozda 400 mg ibuprofen verildi ve
menstrüasyon süresini, menstrüasyon süresince kullan›lan ped say›s›n› not etmeleri istendi. Hastalar iki siklus
sonra kontrole ça¤r›larak bulgular› kaydedildi.
*
Bu çal›flma 2. Ulusal Aile Hekimli¤i Kongresinde tebli¤ edilmifltir. (7-8 Aral›k 1995, Ankara).
Haydarpafla Numune Hastanesi Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um Klini¤i, Aile Hekimli¤i Uzman›
Haydarpafla Numune Hastanesi, Aile Hekimli¤i Uzman›
3)
Haydarpafla Numune Hastanesi Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um Klini¤i fiefi, Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um Uzman›
4)
Marmara Üniversitesi ‹statistik ve Kantitatif Araflt›rma ve Uygulama Merkezi, Araflt›rma Görevlisi
1)
2)
1997 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli€i Uzmanl›k Derne€i (TAHUD)’a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Medya taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 1997 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, a division of Deomed Medical Media, Istanbul.
Bulgular
Tart›flma
Çal›flma kapsam›na al›nan 22 hastan›n yafl ortalamas› 33.6±7.2 (25-41 yafl aras›nda) olarak bulundu. Ortalama gebelik say›s› 4.6 (2-7 aras›nda), ortalama do¤um say›s› 2.9 (2-4 aras›nda) olan hastalar›n ortalama R‹A kulan›m süresi 3.1 y›l (5ay-6y›l aras›nda) idi.
R‹A’lara ba¤l› menoraji, fiziksel rahats›zl›k vermesinin yan›s›ra demir eksikli¤i anemisine yol açt›¤› için
de tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Bu durumu
önlemek için yeni R‹A’lar›n gelifltirilmesine ra¤men
R‹A’lar›n en önemli ç›kar›lma nedeni kanamad›r. R‹A
kullanmayan kad›nlarda menstrüasyon s›ras›nda ortalama kan kayb› 32 ml iken R‹A kullananlarda 72 ml’ye
kadar ç›kmaktad›r.4 Barthwal ve arkadafllar›, R‹A uygulanan maymunlarda menstrüel demir kayb›n›n %123,
menstrüasyon süresinin %115 artt›¤›n› göstermifllerdir.5
Yap›lan çal›flmalarda menorajisi olan kad›nlarda endometrium ve myometriumdan prostaglandin sal›nmas›nda
artma oldu¤u ve bunlar›n da vazodilatatör ve antiagregan
özellikleri ile kanamaya yol açt›klar› gösterilmifltir.6
Baz› çal›flmalara göre R‹A’›n cinsi, büyüklü¤ü gibi
de¤iflkenler menoraji insidans›n› artt›r›rken,1-3 baz›
araflt›rmac›lar ise bunlar›n çok az etkili oldu¤unu söylemektedirler.7 Bak›rl› R‹A’lar›n antifibrinolitik aktiviteyi
azaltarak kanamay› azaltt›¤› düflünülmektedir.7
R‹A’lara ba¤l› menorajilerde de¤iflik tedavi flekilleri
denenmektedir. Bunlardan en s›k kullan›lanlar nonsteroid antienflamatuar ve antifibrinolitik droglard›r.5-10
Bunlar›n d›fl›nda Boerrhaavia diffusa bitkisinin kökünün
ekstresinin hayvan deneylerinde menoraji tedavisinde
baflar› ile kullan›ld›¤› bildirilmektedir.5 Progesteron,
GnRH analoglar› ve danazol gibi droglar da menoraji
tedavisinde kullan›labilecek seçeneklerdir.11
Nonsteroid antienflamatuar droglar (NSA‹D) yan
etkilerinin az olmas› ve sadece menstrüasyon s›ras›nda
kullan›labilmeleri nedeni ile son y›llarda tercih edilmektedir.11-13 Çeflitli çal›flmalarda R‹A’lar›n endometrial
prostaglandinlerin sal›n›m›n› artt›rarak dismenore ve
menorajiye neden oldu¤u gösterilmifltir (fiekil 1).
Hayvan deneylerinde uterus içine konan ipek bir ipli¤in
endometriumdaki prostaglandin konsantrasyonunu
artt›rd›¤› gösterilmifltir. Art›fl en çok prostaglandin F’de
görülmektedir. NSA‹D’lar menorajiyi, siklooksigenaz›
ve dolay›s› ile prostaglandin F, prostaglandin E,
prostasiklin ve tromboksan›n da dahil oldu¤u prostanoid
yap›m›n› inhibe ederek tedavi etmektedirler.10 Menstrüasyon boyunca prostaglandinler sal›nd›¤› için NSA‹D’lar, menstrüasyon süresince verilmelidir. NSA‹D’lar
endometrial prostaglandin yap›m›n› inhibe ettikleri için
uzun süreli kullan›m kontraseptif etkinli¤in azalmas›na
neden olabilir.10 Hayvanlarda asetil salisilik asit verildi¤inde kontraseptif etkinli¤in azald›¤› bildirilmifltir.14
Prostasiklin, vazodilatatör etkili olup uterus düz
kas›n›n gevflemesini sa¤lar ve trombosit agregasyonunu
da inhibe eder. Böylece afl›r› prostasiklin varl›¤›nda
menoraji ortaya ç›kar. Endometrial prostaglandinlerin
oran› da menorajinin derecesi ile ilgili görülmektedir.
Menorajisi olan kad›nlarda prostasiklin E2’nin F2α’ya
oran›, menorajisi olmayanlara göre daha fazlad›r.10
Yap›lan jinekolojik ultrasonografi sonuçlar›na göre
tüm hastalar›n R‹A’lar› normal lokalizasyonda idi. 4 hastada ek patoloji olarak myoma uteri oldu¤u görüldü. Tedavi sonuçlar› istatistiksel olarak eflli T-testi ile de¤erlendirildi.
Tedavi öncesi ve ibuprofen tedavisi sonras› menstrüel kanama s›ras›nda kullan›lan toplam ped say›s› Tablo
1’de görülmektedir.
Tablo 1 Tedavi öncesi ve ibuprofen tedavisi sonras› menstrüel
kanama s›ras›nda kullan›lan ped say›s›
R‹A’a ba€l› menoraji
Myoma uteri
Tedavi öncesi
kullan›lan ped say›s›
20.8±5.6
19.6±3.3
Tedavi sonras›
kullan›lan ped say›s›
13.7±4.3
18.2±4.5
R‹A’a ba¤l› menoraji saptanan olgular›n 18’inde
(%81.8) tedavi sonras›nda kullan›lan toplam ped say›s›nda azalma görüldü. Buna göre menstrüel kanama miktar› %34.1 oran›nda azald›. Fark istatistiksel olarak anlaml› bulundu (p>0.05). Myoma uteri saptanan hastalarda ise
kullan›lan toplam ped say›s›nda hafif bir azalma saptanmakla birlikte bu fark istatistiksel olarak anlaml› bulunmad› (p<0.05). Tedavi sonras› menstrüel kanama miktar›nda azalma aç›s›ndan iki grup aras›ndaki fark istatiksel
olarak anlaml› bulundu (p<0.05).
Tedavi öncesi ve ibuprofen tedavi sonras› menstrüasyon süresinde görülen de¤ifliklikler Tablo 2’de görülmektedir.
Tablo 2 Tedavi öncesi ve ibuprofen tedavisi sonras› menstrüel
kanama s›ras›nda kullan›lan ped say›s›
R‹A’a ba€l› menoraji
Myoma uteri
Tedavi öncesi
menstrüasyon süresi
8.7±2.7
9.4±1.7
Tedavi sonras›
menstrüasyon süresi
6.1±2.2
8.3±1.9
R‹A’a ba¤l› menoraji saptanan hastalar›n 19’unda
(%86.4) menstrüasyon süresinde azalma saptand›.
Myoma uteri saptanan olgular›n 3’ünde menstrüasyon süresi azalmazken, bir olguda azalma görüldü. Fark
anlaml› bulunmad› (p>0.05).
158
Tuzcular Vural EZ ve ark. Rahim ‹çi Araca Ba¤l› Menorajide Prostaglandin ‹nhibitörlerinin Etkisi
Kaynaklar
R‹A
Endometrial Doku
Travmas› veya
Distorsiyonu
Prostanoid
Jenerasyonu
Fibrinolitik
Aktivite
Damar
Hasar›
Damar
Bozuklu€u
Bozulmufl
Hemostaz
D‹SMENORE
MENORAJ‹
fiekil 1 R‹A kullanan kad›nlarda dismenore ve menoraji oluflumu
10
Ayr›ca 6-keto-prostaglandin F1α’in miktar› normal
kad›nlara göre üç kez daha fazlad›r.15 NSA‹D’lar
prostaglandinleri inhibe etmenin yan›s›ra trombosit agregasyonunu ve uterus vazokonstriksiyonunu artt›rarak da
menorajiyi tedavi etmektedirler.16
Çal›flmam›zda R‹A’a ba¤l› menorajilerde ibuprofen
kullan›m›n›n menstrüel kan kayb›n› ortalama %34.1
oran›nda azaltt›¤›n› ve menstrüasyon süresini %29.9
oran›nda k›saltt›¤›n› saptad›k. Çal›flmam›zda myoma
uteri tespit edilen ve R‹A kullanan 4 hastada ise menorajide azalma saptanmad›. Bu sonuçtan yola ç›karak
myoma uterili kad›nlarda menoraji etiyolojisinde
prostaglandinlerden baflka faktörlerin de rol oynad›¤›
akla gelmektedir. Endometrial fibrinolizis veya baflka
faktörler bir NSA‹D olan ibuprofenin etkisiz olmas›na
neden olabilir.
Çal›flmam›zda, ibuprofenin R‹A kullanan hastalarda
menoraji tedavisinde etkili bir ajan oldu¤u, sadece
menstrüasyon süresince kullan›lmas› ve yan etki insidans›n›n az olmas› nedeniyle kullan›lmas›n›n yararl›
oldu¤u sonucuna var›ld›.15
Aile Hekimli¤i Dergisi Journal of Family Practice Cilt 1 Say› 3 1997
1.
Larsson G, Milsom I, Jonasson K, Lindstedt G, Rybo G. The long-term
effects of copper surface area on menstrual blood loss and iron status in
women fitted with an IUD. Contraception 1993; 48(5): 471-80.
2.
H a t c h e r ve ark. Kontraseptif Yöntemler, Uluslararas› Bas›m. Ankara,
‹nsan Kayna¤›n› Gelifltirme Vakf› Yay›nlar›, 1990; 640-2.
3.
Z y a n g J . Factors associated with Copper T IUD removal for
bleeding/pain: A multivariate analysis. Contraception 1993; 48(1): 13-21.
4.
A n d r a d e A T , P i z a r r o - O r c h a r d E . Quantitative studies on menstrual
blood loss in IUD users. Contraception 1987; 36(1): 129-44.
5.
B a r t h w a l M , S r i v a s t a v a K . Management of IUD-associated menorrhagia in female rhesus monkeys (Macaca mulatta). Adv-Contracept 1991;
7(1): 67-76.
6.
Higenfeldt K. The role of prostaglandins and allied substances in uterine
haemostasis. Contraception 1987; 36(1): 23-5.
7.
T o p p o z a d a M . Treatment of increased menstrual blood loss in IUD users.
Contraception 1987; 36(1): 145-57.
8.
Yarkoni S, Anteby SO. Treatment of IUD related menorrhagia by
indomethacin. Clin Exp Obstet Gynecol 1984; 11(4): 120-2.
9.
D i - L i e t o A , C a t a l a n o D , M i r a n d a L , P a l a d i n i A . Action of
prostaglandin synthetase inhibitors on IUD associated uterine bleeding.
Clin Exp Obstet Gynecol 1987; 14(1): 41-4.
10. Dawood MY. Nonsteroidal antiinflamatory drugs and reproduction. Am J
Obstet Gynecol 169(5): 1255-65.
11. Shaw RW. Assessment of medical treatments for menorrhagia. Br J
Obstet Gynecol 1994; 11(101 Suppl): 15-8.
12. Yl i k or ka l a O. Prostaglandin synthesis inhibitors in menorragia, intrauterine contraceptive device-induced side effects and endometriosis.
Pharmacol-Toxicol 1984; 2 (75 Suppl): 86-8.
13. Y l i k o r k a l a O , P e k o r e n F . Naproxen reduces idiopathic but not fibromyoma-induced menorrhagia. Obstet Gynecol 1986; 68(1): 10-2.
14. T e s t a r t J , G a u t h i e r A . The action of antiinflamatory drugs on the fertility of female rats with intrauterine contraceptive devices. J Reprod Fertil
1981; 63: 257-61.
15. Smith SK, Abel MH, Kelly RW ve ark. Prostaglandin synthesis in the
endometrium of women with ovular dysfunctional uterine beeding. Br
Obstet Gynecol 1981; 88: 434-42.
16. V a n E i j k e r e n M A , C r i s t i a e n s G C M L , G e u z e H J ve ark. Effects of
mefenamic acid on menstrual hemostasis in essential menorrhagia. Am J
Obstet Gynecol 1992; 166: 1419-28.
Gelifl tarihi: 02.02.1996
Kabul tarihi: 18.07.1997
‹letiflim adresi:
Uz. Dr. E. Zeynep Tuzcular Vural
Emin Bey Sok. Badem Sitesi
A2 Blok Daire 1
Ac›badem 81020 ‹STANBUL
Tel: (0216) 326 03 39
159
Download

fen-müh. fak ara sınavı ilanı-2014