ÇEVRE KİRLENMESİ
ve
KONTROLÜ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
1
İÇERİK
 Çevre ve Çevre Kirliliğinin Tanımı
 Su Kirliliği
 Hava Kirliliği
Katı Atıklar
 Gürültü Kirliliği
 Toprak Kirliliği
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
2
ÇEVRE NEDİR?
Canlı varlıklara tesir eden dış tesirler;
hava,
su,
toprak,
bitki örtüsü,
hayvanlar
yaşadığımız gezegen
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
3
ÇEVRE KİRLİLİĞİ NEDİR?
Herhangi bir çevresel ortam
bugünkü ve gelecekteki faydalı maksatlar
için kullanılabilirliğine verilen zarar
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
4
ÇEVRE KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
5
SU KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
6
SU KİRLİLİĞİ
SU KAYNAKLARININ KULLANIMI
-Besin kaynağı
-Su canlıları için yaşama çevresi
-Dinlenme ve eğlenme
-Güç kaynağı
-Tabii tasfiye tesisi
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
7
SU KİRLİLİĞİ
SU
KAYNAKLARI
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
8
SU KİRLİLİĞİ
SUYUN
ARITIMI
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
9
SU KİRLİLİĞİ
KİRLETİCİ KAYNAKLAR
1- Tabii Kaynaklar
Atmosferden oluşan kirleticiler
Çürümüş Bitkiler
Yağış Suları
Su Hayatındaki Aşırı Büyüme
2- Zirai Menşeli Kaynaklar
Toprak Erozyonu
Çiftlik Hayvanlarının Artıkları
Gübreler
Koruma İlaçları
3- Kullanılmış Sular
Belediye Kanal Suları
Sanayi Sıvı Atıkları
Gemilerde Kullanılan Sular
4- Diğer Kaynaklar
Maden İşletmeleri
Çöp Dökme Yerleri
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
10
SU KİRLİLİĞİ
ÖNEMLİ KİRLETİCİLER
-Zehirli Kirleticiler
Civa, Arsenik, Kurşun, Kadmiyum, Nikel…
Haşere ilaçları
-Organik Maddeler
-Yağlar
-Azot, Fosfor gibi temel besi maddeleri
-Çökebilen Maddeler
-Sıcaklık
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
11
SU KİRLİLİĞİ
SU KİRLENMESİ KONTROLÜ
- Kaynak seçimi
Kalite, miktar, maliyet
-İçme sularının temini
-Kullanılmış suların uzaklaştırılması ve tasfiyesi
-Su kalite kontrolü, kalite kriterleri ve standartlar
-Su kalitesi ölçümleri
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
12
SU KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
13
SU KİRLİLİĞİ
ATIKSULARIN ARITILMASI
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
14
HAVA KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
15
HAVA KİRLİLİĞİ
KİRLETİCİ KAYNAKLAR
-Tabii Kirletici Kaynaklar
- Orman yangınları
- Volkanik patlamalar
- Çiçek tozu zerreleri
-İnsan Kaynaklı Kirletici Kaynaklar
- Sanayi tesisleri
- Ulaşım vasıtaları
- Kışın ısınma amaçlı kullanılan yakma tesisleri
- Çöp yakma tesisler
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
16
HAVA KİRLİLİĞİ
ÖNEMLİ KİRLETİCİLER
- Gaz Kirleticiler
- Karbon monoksit (CO)
- Kükürt oksitler (SOX)
- Azot Oksitler (NOX)
- Hidrokarbonlar
- Partikül Halindeki Kirleticiler
- İnce Tozlar
- Yanma Dumanları
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
17
HAVA KİRLİLİĞİ
HAVA KİRLETİCİLERİNİN TESİRLERİ
- Üst solunum yollarının tahrişi
- Akciğerlerde birikme
- Akciğerlerde kanama ve tıkanma
- Akciğer kanseri ve astım
- Çözünebilir olanların kana karışması
- Kurşun zerreciklerinin kanda birikmesi
- Kilo kaybı, nefes darlığı, kemik dokularında değişiklik
- Zehirlenme
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
18
HAVA KİRLİLİĞİ
KÜRESEL ISINMA
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
19
HAVA KİRLİLİĞİ
KÜRESEL ISINMA
• CO2
• NOx
• Arazi kullanımı
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
20
HAVA KİRLİLİĞİ
HAVA KİRLENMESİ KONTROLÜ
- Kaynakların düzeltilmesi
Yakıtlar
Ekipmanlar
-Temizleme
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
21
HAVA KİRLİLİĞİ
HAVA KİRLENMESİ KONTROLÜ
İri partiküllerin uzaklaştırılması
Çok iri partiküller için
Çökeltme Odaları
Siklon
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
22
HAVA KİRLİLİĞİ
HAVA KİRLENMESİ KONTROLÜ
İnce tozlar için
Torbalı Filtreler
Küçük Partiküller İçin
Islak Toplayıcılar
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
23
HAVA KİRLİLİĞİ
HAVA KİRLENMESİ KONTROLÜ
Enerjinin ucuz bir şekilde temin
edilmesi halinde
Adsorbsiyon: Organik kökenli kirleticiler için
Yakma: Gaz halindeki kirleticiler için
Katalitik Yakma: kirleticilerin kimyasal olarak
yapısını değiştiren bir katalizör
Elektrostatik Yoğunlaştırıcılar
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
24
KATI ATIKLAR
Katı Atık (Çöp) Nedir?

Sahibinin istemediği, toplumun ve
çevrenin menfaati gereği toplanıp,
bertaraf edilmesi, işlem görmesi
gereken katı şeyler...

Hayat seviyesi,
sanayi ve teknoloji
yeni ambalaj malzemeleri
kişi başına günde üretilen çöp
çöplerin bileşimi

Kişi başına
1-4 kg/gün
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
25
KATI ATIKLAR
Katı Atıkların Kaynakları

Ev Çöpleri

İri ve Hurda Çöpler

Bahçe Atıkları

Cadde Süprüntüleri

Sanayi Çöpleri

Mezbaha Atıkları

Enkaz ve Toprak
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
26
KATI ATIKLAR
Katı Atıkların Planlanması

Katı atıkların kaynakları ve burada alınacak tedbirler

Katı atıkların toplanması ve taşınması

Toplanan çöplerin uygun bir şekilde değerlendirilip zararsız
hale getirilmesi
Bu 3 faktör birlikte ele alınmazsa problemin üstesinden gelmek
zorlaşır.
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
27
KATI ATIKLAR
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
28
KATI ATIKLAR
Katı Atıkları Oluşturan Madde Grupları
1- Gıda artıkları,
2- Yanma sonucu ortaya çıkan kül ve cüruf,
3- Kağıt ve karton,
4- Plastik maddeler,
5- Cam,
6- Demir, alüminyum gibi metaller,
7- Tekstil artıkları,
8- Çim, çiçek, dal parçaları, bitki artıkları, ahşap,
9- Diğer maddeler.
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
29
KATI ATIKLAR
Avrupa ve Amerika’da oluşan
katı atığın bileşimi
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
30
KATI ATIKLAR
İstanbul katı atıklarının bileşimi
(% yaş ağırlık olarak)
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
31
KATI ATIKLAR
Katı Atıkların Toplanması

Toplama maliyeti toplam maliyetin yaklaşık
%80'ini teşkil eder.

Toplama maliyetini azaltmakiçin aktarma
istasyonları..
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
32
KATI ATIKLAR
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
33
KATI ATIKLAR
Katı Atık Aktarma İstasyonu
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
34
KATI ATIKLAR
KATI ATIK BERTARAF YÖNTEMLERİ
Düzenli Depolama

Planlı döküm şeklinde çöpler uygun bölgelerde standartlara
göre seçilmiş sahalara dökülerek sıkıştırılır.

Sıkıştırılan her tabaka 10-15 cm' lik toprakla örtülür.

Saha dolunca çöplerin üstü 60 cm' lik toprakla kapatılarak
yeşillendirilir.
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
35
KATI ATIKLAR
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
36
KATI ATIKLAR
Düzenli Depolama
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
37
KATI ATIKLAR
Düzenli Depolama
Taban İzolasyon Kesiti
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
Yüzey Geçirimsizliği Kesiti
38
KATI ATIKLAR
Düzenli Depolama Saha Kesiti
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
39
KATI ATIKLAR
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
40
KATI ATIKLAR
Katı atık(çöp) dökme yerinin seçilmesinde aşağıdaki
hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:

drenaj probleminin çözülmesi

hakim rüzgarlara uygun olması

toplama yerinin mesafesi

çöp dökme yerinin büyüklüğü

çöp döküm sahasının en son kullanma şekli

çöp sahasında oluşan gazların kontrol edilmesi
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
41
KATI ATIKLAR
Yakma

Çöp hacmini % 30-50 oranına kadar azaltmaktadır.

Geriye inert madde olarak kül kalmaktadır.

Yakma tesislerinin ilk yatırım ve işletme maliyetleri oldukça
yüksektir.

Hava kirlenmesinin kontrol edilmesi için alınacak tedbirler ilk
yatırım maliyetini arttırmaktadır.
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
42
KATI ATIKLAR
Yakma
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
43
KATI ATIKLAR
Yakma
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
44
KATI ATIKLAR
Kompostlaştırma

Organik bileşiklerin en uygun
değerlendirme şekli katı atıkların
kompost gübre yapılarak
kullanılmasıdır.

Kompostlaştırma; çöplerin oksijenli
ortamda mikroorganizmalar
tarafından ayrıştırılarak
humuslaştırılması…
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
45
KATI ATIKLAR
Kompostlaştırma
İstanbul Odayeri Katı Atık Geri Kazanma ve Kompost Tesisi
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
46
KATI ATIKLAR
Kompostlaştırma
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
47
GÜRÜLTÜ
KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
48
GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ
GÜRÜLTÜ KAYNAKLARI
-Sanayi Gürültüsü
-Trafik Gürültüsü
-Eksoz Gürültüsü
-Tekerleklerin Gürültüleri
-Motor Gürültüleri
-Aerodinamik (rüzgar) Gürültüsü
-İnşaat Gürültüsü
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
49
GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ
GÜRÜLTÜNÜN TESİRLERİ
-İşitmenin akut olarak sekteye uğraması
-İleri yaşlarda kronik işitme kaybı
-Kalp atışlarının değişmesi, kanın koyulaşması
-Kan damarlarının genişlemesi
-Baş ağrısı, alınganlık ve öfke gibi şikayetler
-İzolasyona yapılan ekonomik harcamalar
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
50
GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ
GÜRÜLTÜ KONTROLÜ
- Meydana gelen gürültünün azaltılması
- Gürültünün maruz kalanlara ulaşmasını önleme
- Maruz kalanların korunması
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
51
GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ
GÜRÜLTÜNÜN ŞİDDETİNİN HESABI
İki dB Arasındaki Fark
Büyük dB'e İlave
0-1 dB
3
2-3 dB
2
4-8 dB
1
9 dB ve daha büyük
-
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
52
TOPRAK KİRLİLİĞİ
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
53
TOPRAK KİRLİLİĞİ
KİRLETİCİ KAYNAKLAR
-Belediyelerin çöp döküm yerleri
-Sanayi kuruluşlarının atıklarının toprağa atılması
-Tarım koruma ilaçlarının toprakta birikmesi
-Gübreli ziraat yapılması
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
54
Teşekkürler…
Doç. Dr. Eyüp DEBİK
55
Download

su kirliliği