Basit Anaerobik
Sistemler
Septik Tanklar
Imhoff Tankları
anaerobik arıtma
• Anaerobik sistemlerin en eski uygulamasıdır.
• Kırsal alanlar, okullar, yaz kampları, parklar, tır parkları
ve moteller gibi yerleşimler için kullanılmaktadır.
• Biriken çamur bozunması ve çökelmesi aynı tankta
gerçekleşmektedir.
• Tek veya iki katlı inşa edilirler.
• Tek katlı olanları iki veya daha fazla gözlü tasarlanır.
Septik Tanklar
2
• İki gözlü bir septik tankta, ilk gözde çökelme, çamur
çürütme ve çamurun depolanması sağlanır. Genel olarak
ilk bölme geçirimsizdir. Bu gözde çamurun anaerobik
çürümesi gerçekleştirilir.
• İkinci göz ilave bir çökelme ve çamur depolama
kapasitesi sağlar. Böylece ilk gözden olası çamur ve diğer
materyalin deşarjı önlenir.
• Diğer bölmelere katı maddelerden arınmış sular geçer ve
en son gözden çıkan atık su filtrelerden geçtikten sonra
diğer arıtma ünitelerine gönderilir.
Septik Tanklar
3
• Soğuk bölgelerde dondan korunmak için önlem
alınmalıdır.
• Rahat girip çıkmak ve muayene için uygun boyutta saçtan
giriş kapakları ile techiz edilirler.
• Her tip septik tankta giriş ve çıkış mecraları arasında
maksimum 5 cm kot farkı bulunur.
• Yağmur suları hiçbir şekilde septik tanka verilmez.
Septik Tanklar
4
• Münferit yapılan septik tanklarda minimum su derinliği
1,5 m, birkaç bina için yapılanlarda 2-3 m alınır.
• Septik tankların boyları, genişliğinin 3-4 katı alınır.
• Her göz için ayrı bir giriş bacası yapılır.
• Atıksular girişte, çıkışta ve bir gözden diğerine geçişte su
içine en az 0,30 m dalmış, üst kısmı havaya açık borularla
veya orta bölmelerde açılan suya batık deliklerle verilir.
Septik Tanklar
5
• 1. gözün hacmi 10-12 günlük sarfiyatı alacak şekilde
hesaplanmalıdır. Çamur hacmi bu hacme ayrıca ilave
edilmelidir.
• Atık suyun birinci ve ikinci gözde bekletilip iyice
çürümesi için banyo ve mutfak sularının üçüncü göze
bağlanması faydalıdır.
• Diğer gözlerin hacmi, birincinin yarısı olacak şekilde
(2:1:1) tasarlanır.
Septik Tanklar
6
• Bütün atıksuların birinci göze verilmesi halinde, hacim
hesabı, nüfus başına tüketilen toplam su miktarına göre
yapılır.
• Birinci göz 3 m3ten az olamaz.
• Atıksu bir gözden diğer göze geçerken en uzun mesafe
katedecek şekilde düzenlenir.
• Foseptikler kargir veya betondan imal edilir, zemine su
sızdırmaması için sıvanır.
• Atıksu ile temas eden yüzeylere bitümlü veya katranlı
malzemelerle iki kat tecrit edilirler.
Septik Tanklar
7
• Septik tanklar kentsel alanlarda 24 saat alıkonma süresine
göre tasarlanır. Birden fazla aile yerleşimleri için daha
kısa alıkonma sürelerine izin verilebilir.
• Genellikle çamur çekimi 2-3 yılda bir yapılmalıdır.
• Septik tanktan alınan çamurlar arıtılmak üzere en yakın
arıtma tesisine gönderilir.
• Septik tank çıkış suları yüzey altı borularına veya
sızdırmaz tanklara deşarj edilir.
Septik Tanklar
8
• Septik tanklar, mutfak ve banyo atıklarını (yani tüm evsel
atıkları) kabul edecek kapasitede projelendirilir.
• Septik tankların tasarımında kişi başına özgül atıksu
debisi 180 L/N.gün alınır. Kırsal alanlarda ve tropikal
bölgelerde kullanılan su miktarı çok daha az olmaktadır.
Septik Tanklar
9
• Tank hacmi hesabı, Ilıman İklimler için:
V=(180*P+2000)
• P: Kullanıcı sayısı
• Tropik bölgeler için (alıkonma zamanı 24 saat ve
minimum tank hacmi 1500 L esasına göre):
V=P*Q+S*P
• Q: Özgül atıksu debisi, L/N.gün (120-150 L/N.gün)
• S: Çamur depoloma hacmi,L
Septik Tanklar
10
• Sızdırmalı foseptiklerin tasarımında kullanılan bağıntılar:
Vçök=(I*q*T)/1000
Vçamur=(I*VL*Ts)/1000
•
•
•
•
•
I: Nüfus
q: özgül atıksu debisi, L/N.gün
T: alıkonma süresi, gün (2 gün)
VL: özgül çamur üretimi, L/N.gün (0,15-0,70 L/N.gün)
Ts: alıkonma zamanı, gün (6-12 ay)
Septik Tanklar
11
• Minimum büyüklük;
Toplam minimum hacim 1,25-4,0 m3 (2,5 m3)
• Birden çok göz olması halinde:
Göz Sayısı
Vilk/Vtoplam Vdiğerleri/Vtoplam
2
2/3
1/3
3
1/2
1/4
4
1/2
1/6
Septik Tanklar
12
• Fazla köpük ve yağ oluştuğunda yağ ayırıcı yapılır.
• Bu bölmede alıkonma süresi 15-30 dakika olmalı, ayrılan
hacim 0,1 m3’den az olmalıdır.
Septik Tanklar
13
• Foseptikler İller Bankası’nın «Kanalizasyon İşlerinin Planlanması ve
Projelerinin Hazırlanması ait Talimatname»de belirtilen esaslara göre
yapılır.
• Belediye teşkilatının bulunmadığı yerlerde,
• Belediye teşkilatı bulunan fakat içme suyu tesisatı bulunmayan,
şimdiki nüfusu 5000’den az olan yerlerde,
• Belediye teşkilatı ve içme suyu tesisatı bulunup da tesisata bağlı
abone sayısı 300’den aşağı, şimdiki nüfusu 5000’den az olan
yerlerde,
• Şimdiki nüfusu 5000-10000 arasında olup, içme suyu tesisatı
bulunup, abone sayısı hane sayısının %30’undan aşağı olan yerlerde,
atıksular foseptiklerle uzaklaştırılabilmektedir.
Septik Tanklar
14
Örnek
• 100 kişilik bir yerleşim için özgül atıksu debisi
80L/kişi.gün alarak septik tankı boyutlandırınız.
Septik Tanklar
15
• Septik tankların biraz daha gelişmiş bir uygulaması
çürüme bölmesinin çökelme bölmesinden ayrıldığı
Imhoff tanklarıdır.
• Atıksu arıtma tesislerinin geliştirilmesi ve
modernizasyonu ile birlikte çamur stabilizasyonu veya
çürüme ayrı bir proses olarak kurulmaya başlamıştır.
• Çürütücü muhtevasının yüksek sıcaklıklarda korunması
ve karıştırılması çürüme hızını arttırdığı gerçeğinden
hareketle yüksek hızlı çürütücüler kullanılmaya
başlanmıştır.
Imhoff Tankları
16
• Imhoff tankları ısıtmalı çürüme tankları geliştirilmeden önce
yaygın olarak kullanılmıştır. Ancak günümüzde daha çok
küçük tesislerde tercih edilmekte olup, kullanım alanları
sınırlıdır.
• İşletilmeleri son derece basittir ve mekanik ekipman
gereksinimi yoktur.
• İşletme sırasında günlük köpük çekimi yapılır, çekilen köpük
en yakın gaz ventilasyon kanalına deşarj edilir, çekilen çamur
periyodik olarak çamur yataklarına gönderilir.
• Son uygulamalarda çamur bölmesinin ısıtıldığı tank
uygulamaları geliştirilmiştir; bu tanklarda mekanik çamur
çekimi yapılmaktadır.
Imhoff Tankları
17
• Imhoff tanklarındaki iki bölümden üstteki bölümde
çökeltim, alttaki bölümde ise çürüme işlemi sağlanır.
• Çökebilen katı maddeler eğimli yüzeylerden kayarak
çürüme işlemi için ısıtılmayan alt bölmeye geçerler.
• Köpük ve yüzer maddeler çökeltim bölümünde birikir ve
çökeltim bölümü ile bağlantılı kanallar yardımıyla
uzaklaştırılır.
• Alt bölmede çürüme sonucu oluşan gaz, gaz ventilleri
yardımıyla toplanıp uzaklaştırılırlar.
Imhoff Tankları
18
• Üst gözde katı cisimler çökeltilerek alttaki çürüme
bölgesine düşer.
• Çürüme depolarındaki katı cisimlerin çürümesi ile
meydana gelen gazların çıkışı bir tertibat ile üst gözlere
gönderilmez.
• Üst göz tabanları yatayla 55o açı yapacak şekilde ve
aralarında 12 cm açıklık kalacak şekilde yapılır.
• Çökelme bölmesinin toplam hacmi hesaplanırken özgül
debi 30L/N alınır.
Imhoff Tankları
19
• Gözün derinliği 65 cm’den az, 200 cm’den fazla olamaz.
Üst genişliği ise asgari 15 cm olmalıdır.
• Net durultma hacmi 250 L’den az alınmaz.
• Çürütme hacmi sadece bir boşaltma esasına göre 60L/kişi
alınır. Bu hacim 1m3’den az olamaz.
• Çamur çürüme kısmında biriken çamur belli bir süre
geçtikten sonra çürür.
Imhoff Tankları
20
• Çamur çekme vanasının su yüzüne olan mesafesi
minimum 1,8 m olmalıdır. Bu kot farkı çamur çekme
vanası açılınca suyun dışarı atılmasını sağlar.
• Bu tesisten çıkan sular sızdırma tesislerine verilir.
Imhoff Tankları
21
• Isıtılmayan klasik Imhoff tankları genellikle planda
dikdörtgendir. Küçük tesislerde planda dairesel tanklar da
uygulanmaktadır.
Imhoff Tankları
22
Örnek
• 8000 eşdeğer nüfusu olan bir yerleşim bölgesinde
kurulacak olan mekanik biyolojik arıtma tesisi için bir
Imhoff tankı boyutlandırılacaktır. q = 200 L/kişi.gün
olduğuna göre Imhoff tankını boyutlandırınız. Çökelme
bölgesinde bekleme süresi 1,5 saati aşmayacaktır.
Imhoff Tankları
23
• Anaerobik arıtma, Ayşe Filibeli, Nurdan Büyükkamacı,
Azize Ayol, 2009, Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi Yayınları No:280
Kaynaklar
24
Download

Basit Anaerobik Sistemler - Dokuz Eylül Üniversitesi