26/05/2014
ÇEV416
ENDÜSTRİYEL
 En
az maliyetli, hammadde tüketiminin
en az olduğu ve çevre için de en
emniyetli olan yol, tesis içi
düzenlemeler ile oluşan atıkların
azaltılmasıdır.
ATIKSULARIN ARITILMASI
11. Endüstriyel Kirlenmenin
Azaltılması (EKA)
 Atık
ÇEV416
ENDÜSTRİYEL
ATIKSULARIN ARITILMASI
11.1. Hacim Azaltma
Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK
hacmi
yükü
 Kirletici
Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK
HACİM AZALTMA
Endüstriyel atıkların alıcı ortamlar (dere, nehir,
arıtma tesisi vb.) üzerindeki etkisini azaltmak için
izlenecek ilk yol atıklarda “hacim azaltma”
işlemidir.
 Genelde endüstriyel atıksu hacminin evsel
atıksulardan daha düşük olduğu
düşünülmektedir.
 Endüstriyel atıksu miktarları fabrikadan fabrikaya
kullanılan proses türüne göre farklılıklar
göstermektedir.

1
26/05/2014
Kağıt endüstrisi atıksu karakterizasyonu
Örnek-1’de üretilen atıksu miktarı yaklaşık 160000 kişi eşdeğeri ve BOİ
miktarı ise 1.7 milyon kişi eşdeğerine sahiptir
Alkolsüz içecek endüstrisi atıksu
karakterizasyonu
Bira endüstrisi atıksu karakterizasyonu
* Bira endüstrisinde atıksu oluşumu daha çok geri
dönüşümlü şişelerin yıkanmasından kaynaklanmaktadır.
Farklı endüstriler için atıksu oluşum
oranları
2
26/05/2014
1. Sınıflandırma

Hacim azaltma işlemini yapabilmek için;
Atıkların sınıflandırılması
Atıksuların su korunumu ile azaltılması
Atık miktarını azaltacak proses değişiklikleri
Endüstriyel ve evsel atıkların hammadde olarak
kullanılması
Proses atıklarının kesikli ve ani deşarjını
engellemek
1.
2.
3.
4.
5.

Kirletici içeriği yüksek olan atıksuların, düşük olan
atıksularla seyreltilmek suretiyle uzaklaştırılması
yerine konsantre atıksu hacminin doğrudan arıtılması
proses ve ekonomi yönünden büyük avantaj sağlar

Üretim sürecinde ortaya çıkan atıklar




kaplama işlemine tabi olan ürünlerin durulanması,
tekstil ürünlerinin boyama sonrası yıkanması
süt ürünleri içeren kapların temizliği
konservelenecek meyve ve sebzelerin yıkanması
1. Sınıflandırma

Endüstriyel proseslerde soğutma suyu kullanımı




Endüstri tipine bağlı olarak değişen hacimler oluşmakla birlikte
uzaklaştırılacak BTU miktarına bağlıdır
Besinlerin enerji değerleri kilokalori birimiyle verilirken, Joule
mekanik işlerdeki enerji için, Watt elektriksel enerji için BTU
da soğutma enerjisi birimi olarak kullanılır
568 000 m3/gün atıksu deşarjı yapan bir rafinerideki proses
kaynaklı atıksu %3 civarında (17000 m3/gün) iken geri kalanını
soğutma suyu oluturmaktadır
Soğutma suları; sıcaklık, korozyon ve sızıntı etkisiyle kirliliğe
maruz kalmaktadır

Enerji sektörü (termik santraller) en kirli soğutma suyu üreten/kullanan
sanayi koludur (tehlikeli kimyasallar içerebilir…)
3
26/05/2014
1. Sınıflandırma
 Sağlık
ve temizlik amaçlı faaliyetler
sonucu oluşan atıklar
 95-190
litre/kişi.gün aralığında değişmekle
birlikte çalışan sayısı, endüstri büyüklüğü ve
temizlik faaliyetlerine bağlı olarak
değişkenlik göstermektedir.
2. Tasarruf



Suyun korunması atıkların tasarruflu kullanılması anlamına
gelmektedir.Tasarruf; bir endüstrinin üretim sürecindeki
“açık” uygulamalardan “kapalı” uygulamaya geçişi ile başlar
Bir kağıt fabrikasında kullanılan “beyaz suyun” (kağıt
yapımı aşamasında tel elekten geçen su) yeniden çevrime
sokularak kullanılması, dolayısıyla, yıkama suyu hacmindeki
azalma, tasarrufa bir örnek olarak verilebilir
Tekrar tekrar kullanılan çevrim suları, ömrünü
tamamladıktan sonra arıtmaya gönderilir. Bu sayede;


Su maliyeti
Arıtma maliyeti düşürülmüş olur
2. Tasarruf




Mukavva/karton fabrikalarında ürün başına 4-400 m3
aralığında ve ortalama olarak 40 m3 atıksu deşarjı
olmaktadır.
Su kıtlığının yaşandığı bir dönemde, proses suyu
tüketiminde %50’ye varan oranda tasarrufa giden
büyük bir dokuma fabrikasının üretiminde herhangi
bir azalmanın olmadığı ortaya çıkarılmıştır
Kıtlığın ortadan kalkmasıyla fabrika, tekrar “eski” su
tüketim debisine çıkmıştır!!!
Bu durum, yöneticilerin “su fiyatı” ile endüstriyel
kullanım gereksinimleri arasındaki çelişkiyi ortaya
çıkarmıştır
4
26/05/2014
3. Proses Düzeni





4. Tekrar Kullanım
Çok etkili bir yöntem olmasına karşın, uygulaması bir
o kadar zordur. Neden?
Sadece atık azaltımı sağlanacak diye yöneticileri ikna
edemezsiniz! Neden?
Makine, Kimya veya Endüstri mühendisleri maliyeti
göz önünde tutarak mühendislik hesaplarını yaparlar...
Çevre mühendisleri ise halk sağlığı ve doğal
kaynakların korunumunu esas alarak hareket ederler...
Dolayısıyla, bize düşen, atığın nitel ve nicel miktarını
azaltacak proses değişiminin endüstriye kazanç olarak
yansıyacağını hesaplamalı olarak göstermek…
4. Tekrar Kullanım




Endüstriyel veya evsel arıtma sularının “hammadde
kaynağı” olarak kullanılması popüler ve ekonomik bir
yöntem olarak görülmektedir.
Doğal su kaynaklarının endüstriyel amaçlı kullanım
için ön arıtımdan geçirilmesiyle arıtma tesisi çıkış
sularının benzer arıtma süreçlerine tabi olması
bakımından benzerlik gösterdiği, dolayısıyla, su
kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem
arz ettiği düşünülmektedir.
Örnek: Coca Cola ve sertlik…
Doğal su – arıtılmış su “birim fiyatları” tekrar kullanım
noktasında etkin…
4. Tekrar Kullanım

Evsel atıksu arıtma tesisi çıkış suları, endüstriyel
niteliktekilere oranla daha çok tercih edilmektedir.
EAAT çıkış sularını yüzey veya yer altı su
kaynaklarından ayıran en önemli parametreler:
Endüstriyel ürün (kg)
Gerekli su miktarı (litre)
Suni ipek
2
Tereyağı
0.80-2
Kağıt
114-228
Karton
38
Gazete kağıdı
20-340
Konserve yiyecek (kutu)
56-1890
Tavuk kesimi
7

Domuz kesimi*
480

Şişe süt*
11

Tabaklanmış deri
60
Yün temizleme
680
Otelde konaklama (oda)
1500



Renk
Azot
BOİ
Toplam çözünmüş katı
Fosfat bileşiklerinin yüksek değerde olmasıdır
5
26/05/2014
Sebze işleme tesisinden kaynaklanan
atıksuların mevsimsel değişimi
5. Deşarj Tipi



“Islak” üretim yöntemiyle çalışan endüstrilerde bazı
adımlar tekrarlandığından oluşan atıksuyun içeriği ve
yükü yüksektir.
Bu tip üretim faaliyetlerinin gerçekleştiği
endüstrilerde yapılan “rastgele” veya “düzensiz” deşarj
işlemi dalgalı/ani (slug) olarak nitelendirilir.
Alıcı ortam veya arıtma tesisinde önemli sorunlara
neden olan ani deşarj;


Proseste değişikliğe gidilerek kesikli deşarj edilen
atıksuların sıklığını artırmak ve yükünü azaltmak
Dengeleme tankı kullanımı ile çözülebilir


3 farklı sezonda üretilen hammaddeler ve bunların
işlenmesinden kaynaklanan atıksulardaki debi ve kirletici
miktarında farklılıklar görülmektedir.
Örneğin periyot-1’de oluşan atıksu hacminin ve BOİ5
konsantrasyonunun periyot-2’ye oranı 1.57 ve 5-5.29’dur.
Deniz ürünleri işleme tesisleri atıksu
karakterizasyonları
6
Download

Slayt 1 - WordPress.com