KANATLILARDA
BESLENME
HASTALIKLARI
1
 Kanatlıların normal gelişmesi, et, yumurta veriminin
artması ve kuluçka oranının yükselmesinde dengeli
beslenme büyük rol oynamaktadır.
 Beslenmeye bağlı hastalıklar:
 Yemden kaynaklanan hastalıklar
 Yemin bileşimine bağlı olan hastalıklar
 Birden fazla besin madde eksikliği veya fazlalığına
bağlı hastalıklar
2
Yemden kaynaklanan hastalıklar
a.) Yemin fiziksel formundan kaynaklanan hastalıklar
 Buğdaygillerin içerdiği proteinler nişasta arasına dağılır
(gluten).
 Glutenler su ile birleştiğinde elastiki bir kitle meydana gelir.
 Kanatlı karma yemlerine katılan çok ince öğütülmüş
buğdaygil, özellikle gluten bakımından zengin buğday
unlarındaki glutenler su yada tükrük ile birleşerek gaga
kenarında ve dil altında sindirimi olmayan çimento
görünümünde kitlelerin oluşumuna neden olur.
 Çok ince öğütülmüş buğdaygil unları kullanılmamalı
 Fazla grit ve çok ince öğütülmüş veya fibröz yem tüketimi;
 Bezli midede dolgunluk
 Taşlıkta anormal yumuşama yada sertleşme
 Fibröz kılçıklı bitkisel kalıntılar kursakta perforasyona
neden olur.
3
Yem maddelerinin içerdiği antinutrisyonel faktörlerden
kaynaklanan hastalıklar
Çavdar
 Ergotamin adı verilen ergot alkaloidi bulunmaktadır.
 Arterlerin musküler tabakasının kontraksiyonuna
neden olarak kan basıncı
Darı
 Değişik darı türleri az veya çok oranda tanen içerir.
 Civcivlerde yem tüketiminin azalması
 Büyümenin durması
 Konstipasyon
4
Arpa
 %4.5-8.5 arasında beta-glukan bulunur.
 β- glukanlar nişasta zerreciklerini sararak
koruyucu görev yaparlar.
 Tavukta sindirim sırasında bazı nişasta zerreleri
beta glukan zerreleri içerisinde kalabilir.
 β- glukan sindirilmediği için nişastadan
yararlanılamaz.
 Büyüme ve YYO olumsuz etkiler.
5




Fiğ
Vicin yada vicianin (siyanik asitli bir glikozit)
 Kanatlı karma yemlerine %10’ a kadar katılabilir.
Soya küspesi
Soya doğal durumda tripsin inhibitörü ve üreaz
enzimi ile guatrojenik, antikoagulan, alerjik ve
östrojenik etkili maddeleri içerir.
 Tripsin inhibitörleri protein parçalayan enzim olan
tripsinin etkisini bloke eder.
Pamuk tohumu küspesi
Gossipol (poliferol bileşiği olan toksik bir glikozit)
 A vit, Ca, Fe ve amino asitlerin değerlendirilmesini
engelleyerek civcivlerde büyümeyi durdurur.
Depolamalarda yumurta sarısında zeytin yeşili
lekeler görülür.
6
Kolza küspesi
 Erusik asit ve glukosinolatları içerir.
 Yem tüketiminin azalmasına
 Büyümenin durmasına
 Troid bezinin işlevini yerine getirmemesine neden
olur.
 Yumurta tavuklarının karma yemlerine %5’e katılır.
Keten tohumu küspesi
 Linemarin (glikozit) ile bunu hidrolize eden linaz
enzimi bulunur.
7

Düşük ısıda elde edilen küspelerde glikozit ve
enzim aktif halde kalır

Linemarin
linaz
Glukoz + Aseton + siyanik asit
Siyanik asit hemoglobinle birleşir
Anoksi
Ölüm
8
Yemin mikroorganizmalarla bulaşık olmasından
kaynaklanan hastalıklar





Yem ham maddelerinde;
 Mantar sayısı en fazla 1000 / g
 Bakteri sayısı en fazla 10 000 / g düzeyinde
olmalıdır
İki önemli hastalık kandiasis ve mikotoksikozis
Kandidiazis
Candida albicans yem ve içme suyu ile bulaşır
Uzun süre antibiyotik kullanılması sonucu olur.
Koksidiozis gibi bağırsak hastalıkları kandidiazise
yakalanmayı kolaylaştırır.
9








Özellikle sindirim sistemini etkileyen bu hastalıkta;
İştahsızlık
Durgunluk
İshal
Tüylerde kabarma
YYO düşer
Sağaltım
Yeme 200 g/ton oranında mikostatin yada nistatin
(koruyucu amaçla 60g/ton)
İçme suyuna 1/2000 oranında CuSO4
Suluklar her gün temizlenmeli, altlık kuru tutulmalı
10






Mikotoksikozis
Aspergillus, fusarium ve penicilium türü mantarların
metabolizmaları sonucu ürettikleri toksinlerin
sindirim sistemi yoluyla alınması
Mantar türlerinin ürettikleri toksinler;
Aflatoksin (Aspergillus flavus,Aspergillus
parasiticus)
Okratoksin (Aspergillus ochraceus),
T-2 toksin-tirkotesen- (Fusarium tritinctum),
F-2 toksin-zearalenon (Fusarium roseum)
Strinin (penicillum citrinin).
11




Yem yönetmeliğine göre;
Yem hammaddelerinde en çok bulunabilecek
aflatoksin miktarı 50 ppb
Kanatlı karma yemlerinde 20 ppb
Mikotoksinlerin alınmasıyla oluşan belirtiler,
toksinin alınan miktarı ve süresi ile hayvanın ırk
yaş ve cinsiyetine göre değişiklik gösterir.
Akut olaylarda;
 Ölüm kaçınılmaz
Kronik olaylarda
 Düşük oranda ölüm
 Büyümede gecikme
 YYO ve yumurta veriminde düşme
12






Yumurta kabuğunda incelme
Yumurta pigmentasyonun da azalma
Kuluçkadan civciv çıkma oranında düşme
Protein gereksiniminde artma
Aşılamalar sonucu bağışıklığın yeterli oluşmaması
Kemoterapötik maddelerle sağaltım yapılamaz
13
Yemler derhal değiştirilmeli
Yeni yemin enerji-protein oranları daha yüksek olmalı
 Yağda eriyen vitaminler bakımından daha zengin
 Rasyondaki yağ oranının daha düşük olmalı
Botullismus:Clostiridium botulinum
 Bozulmuş bitkisel ve hayvansal kaynaklı materyallerde gelişir.
 Özellikle genç ve ergin yaştaki ördek sürülerinde görülür.
 Bu bakterinin salgıladığı toksinle bulaşık yemleri tüketen
ördeklerin boyun kasları çalışamaz hale gelir
 Suya yüzmek için giren ördekler kolayca boğulabilirler
 Toksinin direk etkisiyle de ölümler meydana gelebilir
Önlem olarak;
 Etrafa bozuk, çürümüş hayvan veya yem bırakmamaya ve
temizlik kurallarına dikkat edilmelidir.


14
Enerji ve besin maddeleri yetersizlik veya fazlalığına
bağlı olan hastalıklar
Enerji
 Kanatlılar yüksek verimli ve hareketli oldukları için
enerji gereksinmeleri de yüksektir.
 Yem tüketiminden çok enerji tüketimlerini sabit tutarlar
Enerji yetersizliği
 Rasyondaki enerji düzeyi yem tüketimlerini
 Civcivlerde büyüme durur ve vücut depo yağları azalır
 Rasyon enerjisi YP karşılamazsa ağırlık kaybı başlar
 Depo glikojen
Depo yağlar
Vücut proteinleri
Ölüm
15
Enerji fazlalığı
 Rasyon enerji düzeyi tüketilecek yem miktarını
 Enerji:protein oranının korunması ve rasyonda
yeterince vitamin ve mineral olması durumunda;
 Rasyon enerjisinin yüksek olması yaşama ve verim
üzerine zararlı bir etki yapmaz.
 5000 kcal/kg ME ve %45-50 proteinli yemlerle iyi
sonuç alınabileceği ifade edilmektedir.
16
Enerji:protein oranı korunmadığında;
 Yalnız rasyon enerji düzeyi
;
 Yem tüketiminin
 Yeterince protein alınamaz
 Büyüme ve yumurta verimi
 Vücut depo yağları
 Aşırı enerji tüketiminde;
 Vücut yağlanır
 Protein, vitamin ve mineral madde noksanlıklarına
bağlı belirtiler görülür.
17
Besin maddeleri





Su
Genellikle yedikleri yemin 2-3 katı su tüketirler
Su yetersizliği
Su yetersizliğinde yemin kursaktan geçiş zamanı
uzadığı için sindirilme oranı da azalır
Uzun süreli su yetersizliği;
Civcivlerde;
Nefroz
Polistemi
Bacak derisinde kuruyup büzülme ve dehidrasyon
belirtileri görülür.
18




Yumurta tavuklarında;
Yumurta büyüklüğü ve kabuk ağırlığında
Broylerlerde su tüketiminin %20
 Yemden yararlanma
 Büyüme oranında
Su fazlalığı
Normal koşullarda kanatlılar fazla su tüketmez
Çevre ısısı , kanatlılar fazla miktarda Na ve K
içeren yemleri tükettiklerinde çok su içerler
19
Kursak tıkanması ve sarkması
 Uzun süren sıcak havaların etkisi ile fazla su içilmesi.
 Kursak iyice büyür
 İçilen su ve yenen yem kursakta birikir
 Yemlerde sindirilme oranı düşer
 Zayıflama
 Kursağın yırtılması
 Akciğerlerde iltihap
 Açlığa bağlı ölüm oranı %50’ye çıkar.
20
Karbonhidratlar
 Kanatlı rasyonlarındaki karbonhidratların selüloz ve
lignin içeren HS kısmının düşük, azotsuz öz madde
kısmının yüksek düzeyde olması gerekir.
 Pratikte CHO eksikliği yada fazlalığı özel bir
hastalık tablosu meydana getirmez.
21
Yağlar
 Yüksek enerjiye sahip olan bitkisel veya hayvansal
yağlar rasyonda yeterli düzeyde bulunduklarında;
 Yumurta tavukları ve broylerlerde yumurta verimi
 Kuluçka randımanı
 YYO
Esansiyel yağ asitleri noksanlığı
Civcivlerde ilk gözlenen belirtiler yetersiz büyüme
olmaktadır.
Karaciğerde fazla büyüme ve yağlanma görülür.
 Böyle hayvanlar solunum yolu enfeksiyonlarına
karşı aşırı duyarlıdır.
22






Piliç gelişme döneminde yeterli oranda esansiyel
yağ asidi alan tavuklarda vücutta uzun süre depo
edildiğinden noksanlık belirtileri görülmez.
Gelişme döneminde yeterli düzeyde alamayan
tavuklarda;
Yumurta veriminde azalma,
Yumurtada küçülme,
Döllülük oranının düşmesi,
Embriyonal ölümler,
Karaciğerde büyüme ve yağ depolarında artış
gözlenir.
23







Yağlarda acılaşma
Bitkisel ya da hayvansal yağların katıldığı karma
yemlerde hidrolitik ve oksidatif acılaşma görülebilir
 Yağda eriyen vit. yıkımlanır
Acılaşma yem tüketiminde isteksizliğe neden olur
Civcivlerde;
Büyümenin durması,
Halsizlik,
Anemi,
Tüylerde kabarma,
Yürüme güçlükleri (tipik penguen yürüyüşü) görülür.
24






Ölüm oranı %50’ye ulaşabilmekte
Yumurtacı piliçlerde seksüel olgunluk gecikir
Yumurta veriminde ve kuluçka randımanında
Yemlerdeki yağların oksitlenmesi önlemek için
antioksidanlar kullanılmalı.
Yağlardaki acılaşma peroksit sayısına bakılarak
belirlenir (3-5 mEq/kg)
10 mEq/kg karma yemler tavuklara verilmemeli
25
Altlığı ıslatma sendromu






Sonbahar ve kış aylarında etlik piliç
yetiştiriciliğinde ortaya çıkar.
Altlığın ıslak olması yanında diyare,
Asites,
Verim düşüklüğü,
Karaciğerde oluşan yağlı dejenerasyon gözlenir.
Özellikle karma yemlerin hazırlanmasında
acılaşmış ve bozulmuş yağların kullanımı etkili
olmaktadır.
26





Yağların kalitesini;
Üretim aşamasında uygulanan ısı işlemleri
Depolama ve taşıma süresi ile şartları,
Acılaşmayı veya asitliği önleyici maddelerin
katılması etkiler.
Altlığı ıslatma sendromunun oluştuğu kümeslerde
kullanılan karma yemlerde peroksit sayısı
Altlığı ıslatma sendromuna arpa, çavdar, tek hücreli
proteinler gibi yem veya tuz oranının
olması da
etkili olmaktadır.
27




Proteinler
Proteinlerin sentezi için ihtiyaç duyulan tüm amino
asitlerin rasyonda aynı zamanda ve dengeli bir
düzeyde bulunması gerekir.
Esansiyel amino asitlerden birinin noksan olması
halinde protein sentezi aksar
Protein kalitesi, proteinin sindirilme oranı ve amino
asit yoğunluğu ile yakından ilgili
Birden fazla proteince zengin yem hammaddeleri
rasyonda yer almalıdır (optimal amino asit
gereksiniminin sağlanması).
28







Protein yetersizliği
Protein noksanlığının şiddetine göre civcivlerde;
Büyümenin yavaşlaması, durması ve ağırlık kaybı.
Kötü bir tüylenme
Tavuklarda yumurta küçülür
Yumurta verimi azalır veya tamamen durur.
Damızlık sürülerde;
Yumurtalarda döllülük ve kuluçkadan civciv çıkış
gücü azalır.
29

Büyüme ve yumurta verimi için yeterli protein
sağlanamadığı için enerjinin vücutta üretim
amacıyla kullanılması mümkün olamayacağından
yağ şeklinde depo edilir.
 Amino asitler de dengeli olmadıklarından protein
sentezi gerçekleşemez ve proteinlerde enerji
kaynağı gibi kullanılıp yine yağ şeklinde depo edilir.
30
Protein fazlalığı

Rasyonda tüm amino asitler dengeli ise protein
fazlalığında;
 Vücut depo yağlarında ve büyümede hafif bir
azalma
 Kan ürik asit düzeyinde ise artma gözlenir.
 Ürik asitin atımı için fazla su tüketildiğinden kümeste
altlık çabuk ıslanır.
 Protein fazlalığı adrenal bezlerin büyümesine ve
adrenokortikotroid salgılanmasında artışa neden olur
31
Vitaminler
Organizma bir yada birkaç vitamini yetersizliği;
 Metabolik olaylar aksar
Verim düşüşü,
Gelişme bozukluğu,
Hastalıklara karşı dirençte azalma.
Vitamin A (retinol)
Fizyolojik fonksiyonu:
 Özellikle göz ile sindirim, solunum, üreme, sinir
ve üriner sistemdeki epitel dokuların normal
yaşamı için esansiyeldir.

32







Yetersizlik belirtileri:
Mukoz membranlarda keratinleşme
Kseroftalmi (gece körlüğü)
İştahsızlık
Büyümenin durması
Zayıflama
Verimde azalma ve durma
Düşük kuluçka randımanı
33








Enfeksiyonlara karşı direncin azalması
Gözler ve burunda akıntı
Deri ve tüylerde sertlik, kuruma
Hareketlerde inkoordinasyon
Kramplar
Kemiklerde metaplazi
Ürat taşı oluşumu
Hindilerde gözlerden sinüslerden çıkan beyaz
peynirimsi salgı
34
Mineraller
Elementlerin yüksek miktarları metabolik
bozukluklara ve zehirlenmelere..
 Rasyonda minerallerin yetersiz düzeyde bulunması
yada Ca, S, Fe, Co gibi elementlerin fazla alınması
diğer bazı elementlerin eksiliğine yol açar.
 Mineral madde yetersizliğinin en sık karşılaşılan
belirtisi verim düşüklüğüdür.
 Bu belirtiler genellikle ağır ağır şekillenmektedir.

35
Raşitizm (rickets) ve osteomalasia
Kemikler kimyasal yapıları itibariyle basitçe su,
organik maddeler ve külden ibarettir.
 Yaş ilerledikçe suyun yerini mineralize organik
maddeler alır.
 Kanatlılarda kemiklerin gelişmesi çoğunlukla yaşamın
ilk haftalarında olmaktadır.
 Kemikler organik madde bakımından yetersiz fakat iyi
mineralize olmuşlarsa kemikler ince gevrek ve kolay
kırılır bir hale gelmektedir.

36





Mineralizasyon yetersiz ise kemikler normalden daha
yumuşak
Büyüme sürecindeki genç hayvanlarda bu gibi
bozukluklar raşitizm “rickets”, erginlerde osteomalasi..
Genellikle hindilerde görülür, kanatlı kümes
hayvanlarında daha nadir gözlenir.
Kümeste yaygın bir biçimde ortaya çıkar ve en çok
görüldüğü yaş 2-3. haftalardır.
Erken teşhiste yem değiştirilir ve vitamin D3 ilave edilir
 Deformasyonların gelişmesi ve büyüme engellenir
37
Kafes yorgunluğu (osteoperosis)
Kafeste yetiştirilen yüksek verimli yumurta
tavuklarında görülen ve kemiklerden Ca ve P
çekilmesi sonucu oluşan felçler ve ölüm ile
karakterize bir hastalıktır.
 Yumurta verimi ve büyüklüğü bakımından pik
verime ulaşmış sürülerde görülebilir.
Hazırlayıcı faktörler:
 Yem tüketiminin azalmasına neden olan yüksek
enerjili yemlerin verilmesi
 Çevre ısısının fazla olması

38





Yumurta verimine girinceye kadar olan dönemde
bağırsak parazitleri ile enfestasyon
Bakım hataları…
Yemlerin içerdiği Ca ve P arasındaki oran (P miktarı
düşük Ca miktarı yüksek yemlerle beslenen
tavuklarda kafes felci şekillenebilmektedir.
Yaşı 30 haftadan küçük olan tavuklarda yemin Ca
düzeyinin yüksek yumurta verimini karşılayamaması
Daha yaşlı tavuklarda ise P ve D vitamini noksanlığı
kafes yorgunluğuna neden olur.
39
Kafes yorgunluğu perakut ve akut seyreder.
 Perakut formda tavuklar hiçbir klinik belirti göstermeden
ölürler.
 Akut formda ise tavuklar yumurtladıktan hemen sonra bir
yanları üzerine düşerek kalırlar.
 Kafesten alınarak beslenmeleri sağlanırsa iyileşirler ve
randımanlı olarak yumurta verimine devam edebilirler.
 Genellikle yumurta veriminde bir düşme olmaz, yumurta
kabuğu ve kalitesi normaldir (ayırıcı tanı)
 Hastalıktan korunmak için hazırlayıcı etkenler ortadan
kaldırılmalı
 Yemliklere midye-istiridye kabukları dökülebilir.
 Gürültüden uzak tutulmalı, kafes değiştirme ve kan alma gibi
durumlarda doğru yakalanıp taşınmalarına dikkat edilmeli

40
Download

Slayt 1 - Uzman Veteriner