MAREK HASTALIĞI
• Marek hastalığı tavukların çok bilinen ve
çok incelenen tümoral ve öldürürcü viral
bir enfeksiyonudur.Bütün dünyada yaygın
olan hastalık periferal sinirler , eşeylik
organı , iris , iç organlar , kasa ve deride
lenfoproliferatif sonu oluşan tümoral
bozukluklar ve ölüm ile karakterizedir.
ETİYOLOJİ
• Etken Herpesvirüslerden olan , onkojenik
özelliği olan Marek hastalığı virüsüdür.
• Zarflı olan DNA virüsleri 160 kapsomerleri
ve 20 yüzlüdür.
• Büyüklükleri 150-200 nm dir.
• Üç serotipi bulunmaktadır.
• Serotip-1 , virulant ve onkojenil virüsları
içermektedir.
• Serotip-2 onkojenik olmayan MHV’u içerri.
• Serotip-3 hindilerden izole edilen virüsü içeririr.
• Etken ,günlük civcivlerde , doku kültürü ve embriyolu
tavuk yumurtasında üretilebilir.
• Lenfoma hücre kültürleri de kullanılmaktadır.Tavuk
böbrek ve ördek embriyo fibroblastlar da iyi ürer ve
plaklar oluşturur.
• Kimyasal dezenfektanlar virüsü 10 dk inaktive edebilir.
• Marek hastalığı virüsleri hücrede produktif , latent ve
transforme edici enfeksiyonlar oluştururlar.
EPİZOOTİYOLOJİ
• Marek hastalığı yalnız tavuklarda
görülmüştür.
• Deneysel olarak hindi , sülün ve
bıldırcınlarda enfeksiyon oluşturulmuştur.
• Hastalık 16 haftalıktan küçük tavuklarda
çok görülür.
• Yumurta dönemindeki tavuklarda ve
damızlık sürülerde hastalık saptanmıştır.
• Bulaşma solunum yolu ile olur.Vertikal bulaşma
görülmez.
• Direkt temas ile enfeksiyon duyarlı tavuklara
bulaşır.
• Kontamine kümeslerde indirekt horizontal
bulaşma ile hastalık sürü içinde yayılır.
• Genç tavuklar enfeksiyona daha duyarlıdır
ancak enfeksiyona her yaşta rastlanılabilir.
• Klinik semptomlar 3-4 haftadan önce görülmez.
SEMPTOMLAR
• Marek hastalığı progresif bir hastalıktır.
• Belirtiler başlıca nörolenfamatöz , derideki
lezyonlardır.
• Periferal sinirlerin etkilenmesi sonucu bacak ve
kanatta tikel veya tam bir paraliz görülür.
• Bazı virülansı yüksek MHV’ları ile enfeksiyonda
gözde lezyonlar gerlişir.
• Gözbebekleri önce düzgünlerini kaybeder ,
giderek gözbebekleri dağılır , sonunda
gözbebeği bir iğne başı kadar daralır.Tavuklar
kör olur.
• Marek hastalığının akut şeklinde , tavukların
çoğunda düşkünlük ve zayıflama dikkat çekicidir.
• Tavuklarda birkaç gün içinde koordinasyon
bozukluğu paralizler başlar.
• Kilo kaybı ,solgunluk ,iştahsızlık ve ishal gibi
spesifik olmayan belirtiler ortaya çıkar.
• Marek hastalığı görülen sürülerde mortalite ve
morbidite hemen hemen aynıdır.Genellikle
hastalık belirtileri gösteren tavuklar ölürler.
TEŞHİS
• 1-Klinik ve nekropsi bulguları: Marek
hastalığı klinik belirtiler ve bulgularına göre
tanımlanabilirse de kesin tanı için
laboratuar muayeneleri zorunludur.
• 2-Laboratuar muayeneleri :
• a) Virüs izolasyonu: Enfekte tavuklardan her
zaman izole edilebilir. Kan lenfositleri , heparin
ile alınan taze kan , dalak dokusu ve tümör
hücreleri virüs izolasyonunda
kullanılabilir.Serotip-1 izolasyonu için tavuk
böbrek hücre kültürü ve ördek embriyo
fibroblastları kullanılır.Serotip2 ve serotip-3 ‘ün
izolasyonu için tavuk embriyoblastları kullanılır.
• b ) Serolojik testler: Floresan antikor testi ,
agar jel presipitasyon ve nötralizasyon
testleri
• c ) Histopatolojik ve sitolojik muayeneler:
MH tümörlerin de küçük büyük
lenfositlerde oluşan karışık bir lenfosit
populasyonu , lenfoblastlar , plazma
hücreleri ve MH hücreleri görülür.
KORUMA VE KONTROL
• Etkenin kümeslere girişini önlemek için bütün koruyucu
önlemler alınmalıdır.
• Marek hastalığının görüldüğü yerlerde iyi bir idare ve
uygun olan aşıların uygulanması ile hastalıktan
korunmak mümkündür.
• Etkili dezenfektanlarla kümes içindeki virüsleri yok
etmeye çalışılmalı , en azından virüs sayısı azaltılmalı.
• Marek hastalığına karşı aşılamada önemli olan hastalık
etkenin vücuda girişinden önce aşılamanın yapılmasıdır.
• Koruyucu olarak monovalan ve bivalan aşılar
kullanılmaktadır.
Download

marek hastalığı - Uzman Veteriner