Kas İskelet Sistemi Cerrahisi
(Ortopedi)
Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL
KAS
İSKELETSİSTEMİ
HANGİ
YAPILARDAN
OLUŞUR
KAS İSKELET
SİSTEMİ
İSKELET SİSTEMİ
(Kemikler)
.
ARTİKÜLER
SİSTEM
(eklemler)
KAS SİSTEMİ
(kaslar)
Kas İskelet Sİstemİ
• Bunların dışında
Tendon, Ligament ve
Fasiada sisteme dahil
yapılardır.
• Temel Fonksiyonu;
Hareketi ve pozisyon
değişikliklerini
sağlamaktır.
İSKELET SİSTEMİ FONKSİYONLARI
206 Kemikten oluşur
Beden için çatı oluşturur
Hayati organları ve yumuşak dokuları korur
Kaslara kaldıraç kolu görevi görerek, harekete yardımcı
olur.
Kırmızı kemik iliğinde eritrositler yapılır
Kalsiyum ve fosfat depolar.
İskeletİn bölümlerİ
• Aksial İskelet: Baş ve
gövdenin kemik çatısı
• Appendiküler İskelet:
Kol ve bacakların kemik
çatısı
KEMİĞİN YAPISI
NASILDIR?
KEMİK YAPI
Periost
Diafiz
Epifiz
Metafiz
KEMİK YAPI
Volkman kanalları
Havers kanalları
Matriks
Laküna
Periost
KEMİK HİSTOLOJİSİ
osteosit
Genç osteositler
osteobast
Kemik hücresi
KEMİK
HİSTOLOJİSİ
osteoklast
Kemik dokuyu rezorbe etmekle görevi
KEMİK HİSTOLOJİSİ
 Kemik dokusu kaynağını mezodermden alır.
 Ara maddede kalsiyum, fosfor ve magnezyum gibi tuzlar bulunur.
 Özelleşmiş bağ dokusu hücrelerine osteosit denir.
 Kemiğe elastikiyetini ve dayanıklılığını organik maddeler (sement)
verir.(kemiğin %35’i)
 Kemiğe sertliğini veren inorganik maddeler (sement üzerinde
biriken tuzlar) verir. (kemiğin %65’i).
 Kemiği eklem yüzeyleri hariç periost denilen bir zar kaplar.
İKİ TİP KEMİK DOKUSU VARDIR. BUNLAR;
Kompakt kemik:
Lameller, havers kanalları
(içlerinden arter, sinir ve venler
geçer) etrafında düzenli sıralar
meydana getirmişlerdir.
Spongioz Kemik:
Düzensiz dizilmiş lamellerden
ve aralardaki boşluklardan
oluşan sünger görünümlü
kemik dokusudur.
Kemİk İlİğİ
• Kompakt kemiğin
kemik iliği kanalında,
spongioz kemiğin
trabekülaları arasında
yeralır.
• Kırmızı ve sarı kemik
iliği olmak üzere iki
çeşittir.
KEMİKLEŞME VE KEMİĞİN BÜYÜMESİ
Kemikleşme iki şekilde
olur;
İntramembranöz: Bağ
dokusu farklılaşır.
İntrakartilaginöz:
Kıkırdak dokusu farklılaşır.
Kemiğin büyümesi iki
şekilde olur;
Enine büyüme:
Periostun kemik
dokusu yapmasıyla
olur.
Uzunlamasına büyüme:
Epifizlerdeki kıkırdağın
kemikleşmesi ile olur.
ŞEKİLLERİNE GÖRE KEMİKLER
Uzun kemikler
Kısa kemikler
Yassı kemikler
Düzensiz kemikler
Sesamoid kemikler
UZUN KEMİKLER
• Silindir şeklinde kompakt
kemikten yapılmış gövdesi
(diafiz) vardır.
• Diafizin iki ucunda
spongioz kemikten
yapılmış, genişlemiş kısma
metafiz denir.
• İki uçtaki son kısma epifiz
denir.
KISA KEMİKLER
• Spongioz kemik
dokusundan yapılmış
kemiklerdir.
• İnce bir kompakt
kemik dokusuyla
kaplıdır.
YASSI KEMİKLER
• İki yüzü kompakt
kemikle
çevrelenmiştir.
• Spongioz kemikten
yapılmıştır.
• Bedenin yumuşak
dokularını korurlar.
İRREGÜLER KEMİKLER
• Farklı şekildeki
kemiklerdir.
• Yapısı diğer
kemiklerle aynıdır.
SESAMOİD KEMİKLER
• Küçük, yuvarlak
kemiklerdir.
• Eklemin yanında yer
alırlar.
• Tendon ve fasial
dokuyla örtülüdürler.
• Kasların kaldıraç
gücünü arttırırlar.
ARTİKÜLER SİSTEM
(EKLEMLER)
İki yada daha fazla
kemiğin birleşim
yerleridir.
Hareketlerine göre üç
gruba ayrılır.
• Oynamaz eklemler
• Yarı oynar eklemler
• Oynar eklemler
Oynamaz Eklemler
(Synarthrosis)
• İki kemik yüzeyi
arasında eklem
boşluğu yoktur.
• Bağ dokusu yada
kıkırdak dokusundan
yapılmış birleştirici
doku vardır.
• Örn: Kafa kemikleri
arasındaki eklemler.
Yarı Oynar Eklemler
(Amphiarthrosis)
• İki kemiğin eklem
yüzeyi hiyalin kıkırdak
dokusu ile örtülüdür.
• Eklem yüzeyleri ya
konkav yada düzdür.
• Örn: Simfisis pubis,
fibula ve tibia
arasındaki eklem.
Oynar Eklemler (Sinoviyal
Eklemler)
• Serbestçe hareket edebilen ve pozisyon
değişikliğine izin veren eklemlerdir.
Yapısına bakıldığında;
• Eklem yüzleri
• Eklem kapsülü
• Eklem boşluğu
• Meniskus
• Disk
• Ligamentler
• Tendonlar
• Bursa
• Fasia gibi yapıları içerir.
KIKIRDAK
• Bağ dokusunun özel bir
tipidir.
• Elastikiyet sağlar.
• Kemik oluşumu ve
büyümesinde rol oynar.
KASLAR
• Beden ağırlığının %
40-50’sini oluşturur.
• Kasılmalarıyla
hareket oluşur.
• Yapı ve fonksiyon
yönünden üçe ayrılır.
KASLAR
Düz Kas:
•Kalp dışındaki içi boş yapılarda bulunur
•Otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilir (İrade dışı)
•Çizgili Kas:
•Kas lifi etrafında bağ dokusundan yapılmış ince bir zar
vardır.
•İrademizle hareket eden kaslardır.
•Kalp Kası:
•Çizgili kastır, irademiz dışında hareket eder.
•Sinirini otonom sinir sisteminden alır.
Ortopedi Hemşireliği Aktiviteleri
 Uygun Pozisyon vermek
 ROM ve diğer egzersizler
 Komplikasyonları önlemek
 Nörovasküler değişikliklerin takibi
 Cilt bütünlüğünü korumak
 Traksiyon kontrolü
 Ağrıyı gidermek
 Günlük yaşam aktivitelerinde yardım
 Psikolojik destek
Ortopedide Tanı Aşamasında
Hemşirenin Sorumlulukları
• Hasta Hikayesi
• Fizik Muayene
• Tanı Yöntemleri
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Radyografi
• Biyopsi
• Kemik Sintigrafisi
• Artroskopi
• Bilgisayarlı Tomografi
• Artrosentez
• MR
• Elektromyografi
(EMG)
• Laboratuvar Testleri
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Radyografi (X-ray
filmi)
• Artrogram:Eklemde
ki yapıların
incelenmesini
sağlar
• Laminogram:Kemik
lerin altında kalan
yapıların detaylı
görüntüsünü verir
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Kemik Sintigrafisi:
• Radyoizotopik ajan
İV yolla verilir.
• Kemiğe ulaştığında
görüntüleme
kamerası ile
saptanır.
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Artroskopi.
• Artroskopla (fiberoptik alet)
ekleme girilerek endoskopik
muayenesi yapılır.
• Artrosentez:
• Eklem boşluğuna yerleştirilen
iğneyle sinoviyal sıvı, kan
yada inflamatuar eksudanın
aspire edilmesidir.
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Elektromyografi:
Kaslara batırılan
iğnelerle, kasların
elektrik aktivitesi
kağıt üzerine kayıt
edilir.
Nöromüsküler
sorunların tanısında
yardımcı olur.
Ortopedide Tanı Yöntemleri
• Laboratuvar Testleri:
•
•
•
•
Serobrospinal sıvı analizi
Sinoviyal sıvı analizi
Kas enzimleri
Kalsiyum, fosfor ve alkalen
fosfotaz düzeyleri
KAS İSKELET SİSTEMİNİN
CERRAHİ GEREKTİREN
HASTALIKLARI
•
•
•
•
•
Kemik ve eklem enfeksiyonları
Tümörler
Kırıklar
Yumuşak doku yaralanmaları
Aseptik nekrozlar
Kemik ve Eklem Enfeksiyonları
•
•
•
•
Kemik Enfeksiyonları (Osteomiyelit)
Eklem Enfeksiyonları (Septik Artrit)
Kemik ve Eklem Tüberkülozu
Vertebra Tüberkülozu (Pott Hastalığı)
Osteomyelit
• Kemiğin ve kemik
iliğinin
enfeksiyonudur.
Osteomyelit
• Primer
osteomyelit:
Direkt
piyojenik
mikroorganizmaların
kemiğe
yerleşip
enf
oluşturması ile gelişir.
• Sekonder osteomyelit:
Mikroorganizmaların kan
yoluyla kemiğe gelerek
enf. oluşturmasıdır.
Osteomyelit
•
•
•
•
•
Tanı:
Hikaye,
Fizik muayene,
lab.test.
radyografi
Osteomiyelitin Klinik Seyri ve
Tedavisi
•
•
•
•
•
Klinik olarak 4 dönemde incelenir;
Akut Dönem
Subakut Dönem
Kronik Dönem
Rezidüel Dönem
Akut Dönem
•
•
•
•
•
•
Belirti ve bulgular:
Yüksek ateş,
titreme,
taşikardi,
lökositoz
kan kütüründe m.o.nın
+ olması.
• Tedavi:
• Mutlak
istirahati
• İlaç tedavisi
• Cerrahi
Metafizdeki
drene edilir.
yatak
tedavi:
abse
Subakut dönem
• Belirtiler
akuttaki • Tedavi: Akut
kadar alevli değildir.
dönemle aynıdır.
Absenin drene olduğu • Antibiyotik verilir.
sinüs vardır.
• Abse drenajı
sağlanır.
• Ekstremite atel yada
alçıya alınır.
Kronik dönem
• Genel
belirti
ve • Tedavi:
bulgular
Sekestrektomi yapılır.
kaybolmuştur.
• Sekestr kaybolmamış
ise akıntı vardır.
• O bacakta kemik
ağrıları gelişir.
• Ara sıra ateş yükselir.
Rezidüel dönem
• Belirtileri:
• Deformite, ekstremite
kısalığı ve skar vardır
• Tedavi:
• Deformitelerin
düzeltilmesi
Osteomyelitin
Komplikasyonları:
• Lokal
Komplikasyonlar:
• Ekstremite kısalıkları
• Patolojik kırıklar
• Eklem hareketlerinde
kısıtlanma
• Cilt kanserleri.
• Genel
komplikasyonlar:
• Bakteriyemi
• Septisemi
Eklem Enfeksiyonları(septik
artrit):
•
•
•
•
•
•
•
Klinik bulgular:
Şişlik,
kızarıklık,
ağrı,
hareketsizlik
lokal ısı artışı
Tedavi
edilmezse
sinüs
oluşturarak
deriye açılır.
Eklem Enfeksiyonları(septik
artrit):
•
•
•
•
•
Tanı:
Hikaye,
fizik muayene,
lab.testleri
radyografi.
• Tedavi:
Cerrahi
drenaj ve irrigasyon
yapılır.
Kemik ve Eklem Tüberkülozu
• Genelikle sekonderdir.
• Kemik trabeküllerinde
parçalanma, yaygın
hücre nekrozu ve soğuk
abse gelişir.
• Peynirleşme şeklinde
kazeifikasyon nekrozu
görülür.
• Belirti ve bulgular:
İştahsızlık,
• kilo kaybı,
• halsizlik
• ağrı.
Kemik ve Eklem Tüberkülozu
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı:
Hikaye,
fizik muayene,
lab.testleri(kan testleri,
eklem sıvı analizi),
abse kültürü,
biyopsi,
balgam muayenesi,
PPD ve radyografi
• Tedavi:
Antitüberküloz
tedavi uygulanır.
•
Cerrahi olarak odak
kürete edilir, greftlenir
Vertebra Tüberkülozu(pott Hastalığı):
• Torakal ve lomber
vertebralarda görülür.
• Önce odak, vertebra
korpusundadır.
• Zamanla enf. vertebra
arasındaki mesafeye
yayılır.
• Vertebra arası disk
parçalanır.
Vertebra Tüberkülozu (pott Hastalığı):
•
•
•
•
Belirti ve bulgular:
• Tedavi: Antitüberküloz
tedavi uygulanır.
Kas spazmı,
•
Cerrahi olarak abse
sırt ağrısı,
drene edilir, sekestr
bel ve sırt hareketlerinin
çıkartılır.
kısıtlanması,
• gibbus (vertebra
korpusunun oduncu
kaması gibi çökmesi),
• sinüsler,
• paralizi ve parapleji.
Kemik Tümörleri:
Primer yada sekonder olarak gelişir.
• Sekonder
olarak:
Meme, akciğer, prostat,
böbrek, yumurtalık ve
tiroidden
metazsazla
gelişir.
• Semptomatik
olarak
kemoterapi
yada
radyoterapi uygulanır.
Kemik Tümörleri:
Primer kemik tümörleri;
• Kıkırdak
• Kemik
• Kemik iliğinden
kaynaklanabilir
Kıkırdaktan Kaynaklanan
Tümörler:
• Osteokondrom
• İskeletin hızlı büyüme
devresinde ortaya çıkar.
• Bening tümördür.
• Yerleşim yeri uzun
kemiklerin
metafiz
bölgeleridir.
• Ağrı ve bası varsa
ameliyatla çıkartılır.
Kıkırdaktan Kaynaklanan
Tümörler:
• Kondrosarkom
• Malign tümörlerdir.
• Tipik olarak uzun
kemiklerin uçlarında
görülür.
• Akciğere metastaz
yapar.
• Prognozu kötüdür.
• Tedavi amputasyondur.
Kemikten Kaynaklananlar
Tümörler:
• Osteoma
• Sıklıkla yüz, kafa kemikleri ve
paranazal sinüslerde yer alır.
• Bening tümörlerdir.
• Cerrahi yolla çıkarılır.
Kemikten Kaynaklananlar
Tümörler:
• Osteoid osteoma
• Bening, küçük
tümörlerdir.
• Sıklıkla tibia proksimali
ve femur boynunda yer
alır.
• Ağrı zamanla artar.
• Tedavisi eksizyondur.
Kemikten Kaynaklananlar
Tümörler:
• Osteojenik sarkoma
• %75 femur distali ve tibia proksimalinde
görülen malign tümörlerdir.
• Belirtileri: Sürekli ağrı, şişlik, hareket
kısıtlılığı, kilo kaybı, huzursuzluk, lokal
hassasiyet, ısı artışı.
• Tedavisi: Amputasyondur.
Kemik İliğinden Kaynaklananlar
Tümörler
• Multipl myeloma
• Sıklıkla pelvis, femur üst
ucu, dorsal ve lomber
vertebralar, kaburga ve
kafatası kemiklerinde
görülen malign
tümörlerdir.
Kemik İliğinden Kaynaklananlar
Tümörler
• Multipl myeloma
Belirtileri:
• Kemik ağrısı, halsizlik, sırt ağrısı, kilo
kaybıdır. Patolojik kırıklar
görülebilir.
Tedavi:
• Ağrıları azaltmak için radyoterapi
• Tek lezyon varsa amputasyon.
Kemik İliğinden Kaynaklananlar
Tümörler
•
•
•
•
Reytikülüm hücreli sarkom
Malign Lenfoma’da denir.
Uzun kemiklerin metafiz ve epifizine yerleşir.
En sık femur, tibia ve humerusta görülür.
Sinsi başlar, gelişmesi yavaştır, geç metastaz yapar.
• Belirtileri: Ağrı, şişlik, patolojik kırıklar.
• Tedavisi:
Ekstremitelerde ise amputasyon.
Radyoterapi
Kaynağı Bilinmeyenler Tümörler:
• Dev hücreli Tümör:
• Osteoklastoma’da denilmektedir.
• Daha çok uzun kemiklerin metafiz
ve epifiz bölgelerine yerleşir.
Kaynağı Bilinmeyenler Tümörler:
• Dev hücreli Tümör:
• Belirtileri:
• Ağrı, eklem hareketlerinde
azalma, kaslarda atrofi, şişlik ve
lokal ısı artışı.
• Tedavi:
• 1. ve 2. evrede küretaj ve
greftleme.
• 3. evrede amputasyon.
Kaynağı Bilinmeyenler Tümörler
• Ewing sarkomu
• Kaynağı bilinmeyen
malign tümördür.
Genellikle femur, tibia,
fibula, pelvise yerleşir.
Kaynağı Bilinmeyenler Tümörler
• Ewing sarkomu
• Belirtileri:
• Ağrı, şişlik, kızarıklık, ısı
artışı.
• Tedavi:
• Radyoterapi ve
kemoterapi.
TEŞEKKÜRLER
Download

Tedavi