EKLEMLER
Prof. Dr. Yalçın KIRICI
1
GENEL BİLGİ
Eklemler iki ana gruba ayrılır
SYNARTHROSIS
DIARTHROSIS
SYNARTHROSIS; iki alt grubu vardır
• Junctura fibrosa; 3 şekli var.
• Sutura
• Syndesmosis
• Gomphosis
Sutura
Gomphosis2
SYNARTHROSIS
• Junctura cartilaginea; 2 şekli var.
• Synchondrosis (PRİMER kartilaginöz)
• Symphysis (SEKONDER kartilaginöz)
Eklem yüzleri arasında her
zaman diskus bulunan eklem;
SYMPHYSIS
İleri dönemde kemikleşme gösteren
eklem; SYNCHONDROSIS
Sternal eklemler ve epifiz-diyafiz
3
DIARTHROSIS (SİNOVYAL EKLEMLER)
ARTICULATIO; EKLEM
ARTICULATIONES; EKLEMLER
Capsula articularis (eklem kapsülü)
Cavitas articularis (eklem boşluğu)
Cartilago articularis (eklem kıkırdağı)
Eklem sıvısı (sinovya)
4
OYNAR EKLEMLER
Oynar (sinovyal) eklemlerde eklem yüzlerini örten kıkırdak,
üç eklem hariç, hiyalin kıkırdaktır. Bu eklemler;

Art. temporomandibularis

Art. acromioclavicularis

Art. sternoclavicularis
Bu üç eklemde fibröz kıkrdaktır.
5
OYNAR EKLEMLER
EKLEM KAPSÜLÜ
Oynar eklemleri diğer eklemlerden
ayıran en önemli özelliktir. Kemiklere
tutunma yerinde periosteum ile devam
eder.
İki tabakalıdır. Dış tabaka (membrana
fibrosa) genellikle eklem kapsülü olarak
ifade edilir.
İç tabaka (membrana synovialis)
sinovyayı üreten, salgılayan ve geri emen
tabakadır.
6
OYNAR EKLEMLER
SYNOVIA
Yumurta akına benzer sıvıdır.
Eklem yüzlerindeki sürtünmeyi azaltır
ve böylece aşınmayı önler.
En fazla diz ekleminde (art. genus)
bulunur (0.5ml)
7
OYNAR EKLEMLER
BURSA SYNOVIALIS
İçi sinovya ile dolu keselerdir. Kas veya
tendonların kemik üzerinde sürtünmesini önler.
Bazen eklem boşluğu ile bağlantılıdır
VAGINA SYNOVIALIS
Tendonları saran içi sinovya ile dolu kılıflardır.
Tendonun hareketini kolaylaştırır.
8
OYNAR EKLEMLER
DIŞ LİGAMENTLER
LİGAMENTLER
Ekleme katılan kemikleri birarada tutar. Aşırı
hareketleri sınırlar ve bu nedenle eklemi korur.
Kapsüler ligamentler, eklem kapsülünün
kalınlaşmalarıdır.
Dış ligamentler, kapsülün dışında (ekstrakapsüler),
İç ligamentler, eklem boşluğundadır (intrakapsüler)
İÇ LİGAMENTLER
9
OYNAR EKLEMLER
DISCUS
DISCUS - MENISCUS
Eklem yüzleri arasında yer alan fibröz
kıkırdak yapısında oluşumlardır.
Yuvarlak olanlarına discus,
yarımay şeklinde olanlarına meniscus
denir.
Eklem yüzlerinin uyumunu kolaylaştırır
ve eklem yüzlerine olan basıncı absorbe
eder.
MENISCUS
10
OYNAR EKLEMLER
Discus articularis’i olan oynar eklemler
Art. sternoclavicularis
Art. acromioclavicularis
Art. radioulnaris distalis (inferior)
Art. temporomandibularis
Art. radiocarpalis
Discus
Meniscus
Meniscus’u olan oynar eklem
Art. genus
11
OYNAR EKLEMLER
Labrum articulare; konkav eklem
yüzünü kuşatan fibröz kıkırdak
halkadır.
LABRUM ARTICULARE
Labrum articulare’si olan eklemler
• Art. humeri
• Art. coxae
12
OYNAR EKLEMLER
Eklemler, 3 ana eksende hareket
yapar.
TRANSVERS: Fleksiyon-Ekstensiyon
SAGİTTAL: Abduksiyon-Adduksiyon
VERTİKAL: Rotasyon (iç-dış)
13
OYNAR EKLEMLER
Eklem yüzlerinin şekline göre 7 tipe ayrılır
Art. bicondylaris
14
OYNAR EKLEMLER
GINGLYMUS (ART. TROCHLEARIS); sadece transvers
eksende fleksiyon-ekstensiyon yapılır
ART. TROCHOIDEA; sadece vertikal eksende rotasyon
yapılır
ART. SPHEROIDEA; en fazla eksende en fazla hareketin
yapıldığı eklemdir.
ART. PLANA; belli bir ekseni yoktur. Sadece kayma
hareketi yapılır
15
OYNAR EKLEMLER
BİR EKSENDE HAREKET YAPILABİLEN SİNOVYAL EKLEMLER
• ART. TROCHLEARIS (GINGLYMUS)
• ART. TROCHOIDEA
• ART. BICONDYLARIS
İKİ EKSENDE HAREKET YAPILABİLEN SİNOVYAL EKLEMLER
• ART. SELLARIS
• ART. ELLIPSOIDEA
Bu eklemlerde transvers eksende (fleksiyon-ekstensiyon),
sagittal eksende (abduksiyon-adduksiyon) yapılır
16
OYNAR EKLEMLER
ÇOK EKSENDE HAREKET YAPILABİLEN SİNOVYAL EKLEM
ART. SPHEROIDEA
BELLİ BİR EKSENDE HAREKET YAPILMAYAN SİNOVYAL EKLEM
ART. PLANA
17
OYNAR EKLEMLER
ROTASYON HAREKETİ YAPILABİLEN EKLEMLER
ART. SPHEROIDEA
ART. SELLARIS
ART. BICONDYLARIS
ART. TROCHOIDEA
18
OYNAR EKLEMLER
EKLEM YÜZLERİNİ BİRARADA TUTAN FAKTÖRLER
1. Negatif basınç
2. Eklem kapsülü
3. Eklemin ligamentleri
4. Eklemi saran kas ve tendonlar
5. Eklem yüzlerinin şekli
19
OYNAR EKLEMLER
BESLENME-İNNERVASYON
Eklem kıkırdağı, discus ve meniscus hariç (bunlar
sinovyadan beslenir), eklemin diğer bölümleri çevresindeki
arterlerden beslenir.
Eklemler, sinirden zengindir (özellikle eklem kapsülü).
HİLTON KANUNU
Bir eklemin duyusunu taşıyan sinirler, o eklemi hareket
ettiren kasların innervasyonu ve eklemi örten derinin
duyusunun taşınması ile de ilgilidir.
20
ÜST EKSTREMİTE EKLEMLERİ
Doç.Dr.Yalçın KIRICI
21
ART. STERNOCLAVICULARIS
Üst ekstremiteyi gövdeye
bağlayan TEK EKLEMDİR
SELLAR tiptir
22
ART. ACROMIOCLAVICULARIS
Clavicula’nın akromiyon ucunu
eklemde tutan ligament;
LIG.CORACOCLAVICULARE
EL ÜZERİNE DÜŞMELERDE ÖNEMLİ!!!
23
ART. HUMERI (ART.GLENOHUMERALIS)
• M. biceps brachii’nin uzun başının
tendonu eklemin içinden geçer
– Sferoid tip eklemdir
– Labrum articulare’si (labrum glenoidale) vardır
– Humerus başının yukarı çıkmasını
lig.coracoacromiale önler
– Humerus başının aşağı çıkmasını m. deltoideus
önler (özellikle elde ağırlık varken)
24
ARTICULATIO HUMERI
– Omuz ekleminde eklem boşluğu ile
bağlantılı bursa; bursa subtendinea musculi
subscapularis’dir (bursa subtendinea
musculi infraspinati)
– Eklem kapsülünü;
• önden; m. subscapularis
• arkadan; m. teres minor ve m.
infraspinatus
• üstten; m. supraspinatus destekler
25
ART. HUMERI’NİN KLİNİĞİ
Vücutta çıkığı en fazla görülen
major eklemdir.
Kapsülün ön-alt parçası,
desteğin en az olduğu ve en
zayıf parçadır.
26
ART. HUMERI’NİN KLİNİĞİ
Çıkık, kol aşırı ekstensiyonda ve dış
rotasyondayken olur
Çıkıkta; kol, hafif abduksiyonda ve dış
rotasyonda kalır. Kişi, tam adduksiyon ve
iç rotasyonyapamaz.
Eklemin çıkıklarında, sık olarak n.
axillaris yaralanır.
27
ARTICULATIO CUBITI
Üç eklemden oluşur
• Art. humeroulnaris: Ginglimus (en çok çıkanı)
• Art. humeroradialis: Sferoid
• Art. radioulnaris proximalis: Trokoid tiptir
H
R
U
28
ART. CUBITI’NİN KLİNİĞİ
Vücutta ikinci olarak en fazla çıkığı
görülen major eklemdir. Çıkıkların
çoğu, humeroulnar eklemde olur. En
sık görülen çıkığı, ulna’nın arkaya
(%80-90) doğru olan çıkığıdır.
Çıkıkta epicondylus medialis kırılır ve
n. ulnaris yaralanır.
29
ARTICULATIO RADIOULNARIS PROXIMALIS
ARTICULATIO RADIOULNARIS DISTALIS
Proximalis
Distalis
Trokoid tip eklemlerdir. Önkol, supinasyon-pronasyon
hareketlerini bu eklemlerde yapar
30
ARTICULATIO RADIOCARPALIS
– Ellipsoid tip eklem
– Os pisiforme ekleme katılmaz
– Çıkıklarında n.medianus
yaralanabilir
ARTICULATIO CARPOMETACARPALIS POLLICIS
Os trapezium ile 1. metakarpal kemik arasında kurulu sellar
tip eklemdir
31
ARTICULATIONES METACARPOPHALANGEAE
Ellipsoid tip eklemlerdir
ARTICULATIONES INTERPHALANGEAE MANUS
Art. trochlearis (ginglymus) tipi eklemlerdir.
32
ALT EKSTREMİTE EKLEMLERİ
33
ARTICULATIO COXAE
–
Sferoid tip eklem
–
Labrum articulare‘si (labrum acetabulare) var
–
Eklem kapsülünün en zayıf yeri, arka-alt bölümü
olup, lig. pubofemorale ile lig. ischiofemorale
arasındadır
Lig. transversum acetabuli
 Labrum acetabuli’nin bir parçasıdır (labrum
tarafından yapılan ligament)
 Incisura acetabuli’nin uçlarını birleştirir
34
ARTICULATIO COXAE
Lig. capitis femoris (lig. teres femoris)
– Eklemin içindedir
– Femur başını besleyen arter içerir
(obturator arterin asetabuler dalı)
Femur başını besleyen esas arter, a.circumflexa femoris medialis’tir
35
ARTICULATIO COXAE
Lig.pubofemorale; aşırı abduksiyonu kısıtlar
Lig.iliofemorale; eklemin en güçlü
ligamentidir. Aşırı ekstensiyonu ve dış
rotasyonu kısıtlar
LIG. ILIOFEMORALE, VÜCUDUN EN GÜÇLÜ LİGAMENTİDİR
36
ARTICULATIO COXAE
Lig.ischiofemorale
Eklemin arkaya çıkıklarında
yaralanan ligamenttir
Zona orbicularis; femur başını
acetabulum’da tutan esas ligament
Arkaya çıkık, otomobil kazasında olur. N. ischiadicus yaralanır.
Öne çıkık, motorsiklet kazasında olur. VAN femoralis yaralanır
37
ARTICULATIO GENUS
– Vücudun en büyük eklemidir
– Bikondiler tip eklemdir
– En büyük membrana synovialis’i ve
eklem boşluğu olan eklemdir
– Membrana synovialis, bu eklemde
PLICA ALARIS denilen kanat benzeri
plikalar yapar
– Eklemin stabilizesinden sorumlu esas
yapı, m. quadriceps femoris
38
ARTICULATIO GENUS’UN DIŞ LİGAMENTLERİ
5 TANEDİR
Lig. popliteum obliquum
PO P KO rn
Lig. collaterale tibiale
Lig. collaterale fibulare
Lig. patellae
Lig. popliteum arcuatum
39
ARTICULATIO GENUS’UN İÇ LİGAMENTLERİ
5 TANEDİR
LCA
LCP
YÖN BİLDİRENLER İÇ LİGAMENTTİR
LTG
Lig. transversum genus
Lig. cruciatum anterius (LCA)
Lig. cruciatum posterius (LCP)
Lig. meniscofemorale anterius
Lig. meniscofemorale posterius
40
LIGAMENTUM COLLATERALE TIBIALE (MEDIALE)
İç menisküse tutunması olan
TEK ligamenttir
41
ARTICULATIO GENUS’UN İÇ LİGAMENTLERİ
Lig. cruciatum posterius
Bacak fleksiyondayken eklemi stabilize eder
Lig. transversum genus (LTG)
LTG
Menisküslerin uçlarını birleştirir
Menisküslerin birlikte hareketini
sağlar
Lig. meniscofemorale anterius & posterius;
Lateral menisküsden başlarlar, femur’a uzanırlar
Lateral menisküsün arka boynuzunun
hareketlerini kontrol ederler
42
ARTICULATIO GENUS
UNHAPPY TRIAD
• Lig. cruciatum anterius
• Lig. collaterale tibiale
• Meniscus medialis
Diz ekleminin en çok yaralanması görülen bağı,
LIG. CRUCIATUM ANTERIUS’dur
Drawer, Pivot ve Lachman testleri çapraz bağlar için
Mc Murray testi; menisküs yırtıkları için
43
ARTICULATIO GENUS
• Diz eklemindeki kilitlenmeyi M.
POPLITEUS (MP) çözer
• M. popliteus’un tendonu, eklem
MP
kapsülünü deler ve eklemin
içinden geçer
44
ARTICULATIO GENUS’UN ÖN
TARAFINDAKİ BURSA’LAR
• Bursa suprapatellaris (BSP)
EKLEM BOŞLUĞU İLE BAĞLANTILIDIR!!!
BSP
Suprapatellar
bursit
45
ART. TALOCRURALIS; GİNGLİMUS
ART. SUBTALARIS
(ART. TALOCALCANEA)
Ayak, inversiyon ve eversiyon hareketlerini bu iki
eklemde (özellikle subtalar eklemde) yapar
ART. TARSI TRANSVERSA
(MİDTARSAL EKLEM, CHOPART EKLEMİ)
(art.talocalcaneonavicularis + art.calcaneocuboidea)
46
AYAK EKLEMLERİNİN ÖNEMLİ LİGAMENTLERİ
LIG. TALOFIBULARE ANTERIUS; inversiyonda ilk yaralanan lig.
Lig. laterale; ayağın aşırı inversiyonunu önler.??????
47
AYAK EKLEMLERİNİN ÖNEMLİ LİGAMENTLERİ
LCNP
Lig. calcaneonaviculare plantare (LCNP; spring
ligament); talus başını destekler ve talus’u
pozisyonunda tutar. Kopması durumunda pes
planus olur.
48
ARTICULATIONES METATARSOPHALANGEAE
Ellipsoid tip eklemlerdir
ARTICULATIONES INTERPHALANGEAE PEDIS
Art. trochlearis (ginglymus) tipi eklemlerdir.
49
AYAK KEMERLERİ (ARKLARI)
Lig. calcaneonaviculare plantare (LCNP;
spring ligament); aponeurosis plantaris ile
birlikte ayağın longitudinal arkının medial
parçasını destekleyen en önemli yapıdır.
M. tibialis anterior’un tendonu da destekler
LCNP
Ayağın transvers arkını en çok
destekleyen kas; m. fibularis
(peroneus) longus
50
BAŞ – GÖVDE EKLEMLERİ
Doç.Dr.Yalçın KIRICI
51
ARTICULATIO TEMPOROMANDIBULARIS
• Bikondiler tip eklemdir (DİZ GİBİ)
• Eklem dıştan N.FACIALIS, içten n.
auriculotemporalis, chorda tympani,
a.v.maxillaris ve v.a.n.alveolaris inferior
ile komşudur
• Aktif desteği çiğneme kasları, primer
pasif desteği; lig. sphenomandibulare’dir
52
ARTICULATIO ATLANTO-OCCIPITALIS
El =(Ellipsoid)
A. VERTEBRALIS
N. SUBOCCIPITALIS
MAP
AV
NSO
53
ARTICULATIO ATLANTOAXIALIS
Ligg. alaria (LA); başın rotasyon hareketlerini
kontrol eden esas ligamentlerdir.
LA
54
ARTICULATIO ATLANTOAXIALIS
Lig. transversum atlantis (LTA);
dens axis’i pozisyonunda tutan esas
ligamenttir. Dens, bu bağı yırtıp
bulbus’a zarar verir
LTA
Membrana tectoria; lig. longitudinale
posterius ile devam eder.
Herniye disk, bu ligamentin bir kenarından
geçip epidural aralığa sarkar
55
ARTICULATIONES ZYGAPOPHYSIALES
(FASET EKLEMLER)
Ligg. flava
56
ARTICULATIONES ZYGAPOPHYSIALES
(FASET EKLEMLER)
Ligg. supraspinalia; processus
spinosus’ların uçlarını bağlar.
C7’den sonra ligamentum
nuchae (LN) adını alıp,
Ligg. interspinalia
LN
protuberentia occipitalis
externa’ya tutunur
C7
57
LP’DE GEÇİLEN YAPILAR
• Deri ve fasya
• Lig. supraspinale
• Lig. interspinale
• Lig. flavum
• EPİDURAL ARALIK
• Dura mater
• Subdural aralık (potansiyel)
• Arachnoidea mater
• Subaraknoidal aralık
LP, L3-L4 arasından yapılır
Epidural aralık, dura mater ile;
•Arkada; lig. flavum
•Önde; lig. longitudinale posterius arasındadır
58
Download

EKLEMLER