SİNİR SİSTEMİNİN
MUAYENESİ
Borna Hastalığı



Daha çok koyun ve atta ender olarak da
sığırda görülmekte.
Doğu Almanya’nın Borna bölgesinde sıkça
rastlandığı için bu ismi almış
1776 ‘da tespit edilmiştir
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina)










Etiyoloji:
Bornavirus, nörotrop özellikte, RNA virüstür
Dış ortama dayanıklı
pH (5-12) ve güneş ışığına dirençli
Klorlu dezenfektan ve yüksek ısıda denatüre
Bulaşma nasal ve aerogen yolla olur
Etken burun uçlarındaki sinir uçları yoluyla doğrudan santral sinir
sistemine girer
Sentrifugal olarak perifer sinirler boyunca yayılır
Etken kanda bulunmadığı için sokucu sinekler yoluyla yayılmaz.
Hastalık etkenini almış hayvanlar iyileştikten sonra dahi virus
çıkarır.
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina)






Semptomlar:
Hastalığın kuluçka süresi kesin olarak
bilinmemekle birlikte 1-3 ay
Her mevsimde çıkabilir
Daha çok mayıs-temmuz
Yavaş seyirli
Koyunlarda her yaşta görülebilir ancak 4
aylıktan küçüklerde yok
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina)














Semptomlar:
Hasta koyunlar sürüden ayrılır
İştahsızlık
Çevreye ilgisizlik
Geviş durmuş
%40 oranında vücut ısında yükselme
Koçlarda libido artışı tespit edilebilir
Hasta koyunlar ağılda karanlık yerlere saklanmayı tercih ederler
Baş öne eğik, bakışlar anlamsız
Yürütüldüklerinde tökezler
Adımlar yavaş
Farenkste felç
Son dönemde yere düşüp çırpınma belirtisi
Bazen semptomsuz ölüm
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina








Tanı
Klinik belirtiler şüphelendirir
Serum ve serebrospinal sıvı örnekelrinden
immunflorasan testi ile antikor aranması
Histolojik muayene: gangliyon hücrelerinden JoestDegen cisimcikleri ve nonprulant
meningoensefalomyelitis tablosu
Beyinde florasan tekniği ile antijen aranması
Hücre kültüründe virüs üretilmesi
Beyinde florasan seroloji ile antikor aranması
Hayvan deneyleri
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina












Ayırıcı tanı
Aujesky
Louping ill
CNN
Coenurus cerebralis
Enterotokseminin sinirsel formu
Beyin tümörleri
Kuduz
Gebelik toksemisi
Bakır noksanlığı
Rumen asidozu
Elektrolit metabolizması bozuklukları
Koyunlarda Borna Hastalığı
(Meningoencephalomyelitis Infectiosa Ovina





Sağaltım:
Belirgin klinik semptom gösterenler kesime
sevk edilir.
Korunma:
Hastalığın çıkış sezonundan 6 ay önce 4
aylıktan büyük tüm kuzu ve koyunlar
aşılanmalı.
Koyunlar doğumdan 6 hafta önce ve 8 hafta
sonra ya da koç katımından önce aşılanabilir.
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)





Etiyoloji:
Bornavirus, nörotrop özellikte, RNA virüstür
Hastalığa yakalanan atlar genellikle 1-3 hafta
içerisinde ölür
Ocak- Eylül dönemi
En çok Haziran
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)










Semptolar:
Kuluçka süresi 2-3 ay
Yorgunluk
Çalışma sırasında aniden durma
İnatçılık-direnme
Sık sık esneme
Baş ve boyunlarını öne uzatırlar
Alt çenelerini yemliklere dayar
Arasıra baş ve boyunlarını karınlarına çevirir
Yem ve suyu güçlükle alır ağızda toplanır
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)










Semptolar:
Hastalığın başında hayvanların baş ve ense kökü
bölgesine iğne batırıldığında duyarlıdır
daha sonraki dönemde duyarlılık ortadan kalkar
Sürekli kulakları oynatma
Libido artışı
Sancı
Diş gıcırdatma
Dönme
Yere yatar ayağa kalkamaz
Komplikasyon olarak, dekubitis, gangrenli pnomoni,
kalp yetmezliği
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)




Prognoz:
Genelde kötü
Mortalite %75-95
Bazen kendiliğinden iyileşme görülür
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)




Otopsi:
Histolojik: nonprulant ensefalomyelitis
Perivasküler hücre infiltrasyonu
Joest-Degen cisimleri patognomonik
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)






Ayırıcı Tanı:
Kuduz
Listeriozis
Tetanoz
Botulismus
Zehirlenmeler
Atlarda Borna Hastalığı
(Equine encephalomyelitis)





Spesifik sağaltım yoktur
PK-MERZ 100 MG 30 TABLET
İlaç Firması : ASSOS , Fiyatı : 24,61 TL.
Etkin madde : amantadin sülfat
Korunma amacıyla
Su ve yem kapları formol (%4’lük formaldehit)
ve klorlu (Hipoklorit) dezenfektanlarla
temizlenmeli
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)




Koyunlara özel,çok yavaş seyirli viral bir
hastalık
Her iki hastalık da aynı zamanda aynı
merada bulunan hayvanlarda beraber
görülebilmekte
Maedi tümdünyada yaygın
Visnae adı verilen ensefalitik form ise
keçilerde koyunlardan daha fazla görülmekte
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)







ETİYOLOJİ:
Maedi ve Visna’yı meydana getiren virüsler benzer
serolojiközellikte ancak farklı biyokimyasal yapıda
Retroviride Lentivirus grubunda
56 0C’de 10 dk’da ölür
Hastalık çıkan ahırda 2 ayda
En uygun dezenfektan %2’lik sodyum hidrooksit
Hastalığın bulaşması oral ve aerojen yolla olmakta
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)











MAEDİ
Üç yaş ve üzeri yaştaki koyunlarda
Dinlenme, gezdirme sonrası bazen dinleniren
Solunum güçlüğü
Beden ısısı ve iştah normal olmasına karşın
Zayıflama!!!! En belirgin semptomlar
Öksürük kuru ve sert
Hastalarda karpal eklemde kronik artritis
Sürekli zayıflama ve solunum güçlüğü nedeniyle 3-8
aylık sürede ölüm
Merinos ırkı koyunlarda yıllarca latent kalabilir
Klinik olgularda mortalite %100
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)







MAEDİ NEKROPSİ
Akciğerler kollebe olmamış
Gri kırmızı veya gül kırmızısı
Kesit yüzü kuru
Akciğerin ağırlığı 2-3 kat artmış
Mediastinal lenf yumruları büyümüş
İnterstisyel pnomoni
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)
VİSNA
(MENİNGOENCEPHALOMYELITIS)
 Etken vücuda girdikten birkaç yıl
sonra
 2 yaş ve üstü koyun ve keçilerde

Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)












VİSNA (MENİNGOENCEPHALOMYELITIS)
Semptomlar
Dudaklarda titreme
Baş ve kulaklarda düşme
Sürünün gerisinde kalma
Yürürken tökezleme
Arka bacaklardan başlayarak ön ayaklara da yayılan
parezi ve paraliz
Hastalığın son döneminde koyunlar ayağa kalkamaz
Beden ısısı artmaz
İştah normal
Hastalık birkaç ay ya da daha uzun sürebilirmoridite az
Mortalite %95
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)











VİSNA (MENİNGOENCEPHALOMYELITIS)
Nekropsi
Organlarda patolojik-anatomik değişiklikler bulunmaz
Zayıflık
Arka bacaklarda atrofi makroskobik
Tanı
Enfeksiyondan birkaç hafta sonra kanda antikor
Hastalığın erken döneminde lenfosit sayısı 10-13x10 3
/mm3
Serebrospinal sıvıda pleostoz tipik bulgu (100-300 bazen
2000 hücre) Visna hastalığı için karakteristik.
Agar jel presipitasyon
Komplement fikzasyon, indirek IF, ELISA
Koyunlarda Progressiv Virusu PnömoniMeningoesefalitis (Maedi-Visna)





Visna Scrapie’den kaşıntı olmaması ile ayrılır
Sağaltım:
Etkili bir sağaltım yoktur
Korunma:
Hastalık tespit edilen hayvanlar kesime
gönderilerek yayılması engellenir.
EPİLEPSİ (SAR’A)











Nöbetler şeklinde görülen
İskelet kaslarının tonik ve klonik kasılmaları
Anormal sinirsel aktivite ile karakterize
Epilepsi beyin korteksinin geçici bir süre görev yapamaması
sonucu şekillenmektedir.
Nedeni henüz bilinmiyor
Sinirsel ve myotik semptomların olmadığı dönemde tamamen
sağlıklı görünürler
İnsanlarda görülen epilepsiye “Hakiki epilepsi denir”
Kalıtsal olduğu düşünülmekte
Hayvanlarda hakiki epilepsi hakkında kesin kanıt yok
Hayvanlarda epileptoid nöbetler şeklinde ortaya çıkmakta
Epileptoid nöbetler semptomatik ve reflektorik olabilir
EPİLEPSİ (SAR’A)







Semptomatik epilepsi:
Metabolizma bozuklukları
Beyinde organik değişiklikler
Kommosyo-kontuzyo serebri
Beyin kanamaları
Kafatası kırılmaları sonucu oluşan kallus
Gençlik hastalığının komplikasyonu
EPİLEPSİ (SAR’A)








Reflektorik Epilepsi:
Beyin hasarlarının bir etkisi yoktur
Genç hayvanlarda parazit invazyonları
Kulak yangıları
A avitaminozis
Aşırı korku
Heyecan
Kuvvetli ışık ve gürültü
EPİLEPSİ (SAR’A)
















SEMPTOMLAR
Nöbetlerin çıkış zamanı belli değildir
Bazen birgün içerisinde birkaç nöbet
Bazen haftalarca nöbet gözlenmez
Normal görünüşlü hayvanlar birdenbire huysuzlaşır
Heycanlanı
Sağa sola koşma
Ağızdan salya gelmesi
Vücut kasları ve ayaklar gerilir
Hayvan bilinçsizce kendini yere atar
Yattığı yerde baş geriye doğru kıvrılır
Alt ve üst çene birbirine çarpar
Ağız kapatılır
Dişler sıkılı
Ağız kenarıdan köpüklü salya akar
Bakışlar sabittir
EPİLEPSİ (SAR’A)









SEMPTOMLAR
Göz küresi döner
Pupillalar genişler
Işığa reaksiyon göstermez
Çevreye karşı hiç ilgi kalmamıştır
Bazen dışkı ve idrar çıkarılır
Nöbetler genelde 1-2 dk sürer
Bazen 30 dk’ya uzar
Hayvan yavaş yavaş kendine gelir hiçirşey
olmamış gibi ayağa kalkar
EPİLEPSİ (SAR’A)








TANI:
Anamnez ilgileri
Nöbetlerin şekli ile hastalk tanınır
Nedenini saptamak güçtür
Kulak yangıları
Kafatası kemiklerinin eksostozları
Parazit invazyonları
A avitaminozis
EPİLEPSİ (SAR’A)










SAĞALTIM
Epilepsi nöbetleri sırasında i.v. Yolla 2-5 mg dozda Diazem
uygulanır
Çok gerekli olması halinde Diazemle birlikte pentobarbitüratlar
(Nemburtal) enjekte edilir
Bir yıl tedavi uygulanabilir
Bu amaçla başlangıçta 30-35 mg/kg Pyrimidine (Mysoline) dozda
peros
Daha sonra doz yavaş yavaş azaltılır
Mysoline Tegretol (Carbazepin) ile kombine edilebilir
Ek olarak yüksek dozda B12 vitamini, E vitamini, A vitamini
desteği yapılır
Ayıca nöbetlerin kontrol altına alınmasında
Valproik asit (Depakin şurup) kullanılması klinik olarak oldukça
etkili bir yöntemdir
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)







2-24 aylık genç sığırlarda
B1
vitamini
(thiamin)
metabolizması
bozulması sonucu
Koyun ve keçilerde de gözlenmekte
Vitamin B1,
asetilkolin sentezinde
Sinir sisteminin enerji metabolizmasının
düzenlenmesinde
Diğer biyokimyasal olaylarda önemli rol oynar
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)



CCN tek midelilerin aksine ruminantlarda
fazla görülmektedir
Bunun nedenihayvanların beyinlerinde glukoz
oksidasyonunun pentoz fosfat siklusu
üzerinden oluşmasıdır.
Bu kimyasal olayda thiamin, transketlaz
reaksiyonu için kofaktör olarak yer alır
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)







ETİYOLOJİ
Direk veya indirek thiamin metabolizmasının
bozulması sonucu şekillenir
Gevişenlerde thiamin noksanlığı ya ya ön midelerde
bakteriyel thiamin sentezinin aksaması (asidozis)
Rumende tiaminaz üreten bakterilerin varlığında
Thiamin antagonisti olan eğrelti otundaki Flavonoid
maddesi, fenol, kıvırcık lahana,
Koksidiyostatikler (Amprollium bileşikleri)
Yem ve sularla aşırı sülfür alınması
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)









Tiyamin yetmezliği nedenleri:
Rumen mikroflora dengesinin bozulması
Rasyonda tane yem fazlalığı kaba yem eksikliği
Rumen asidozu
Ani hububat ve mısır silajına geçilmesi
Bozulmuş ve küflenmiş yemler
Çöplük gibi yerlerde otlarken tiyaminaz aktivitesi yüksek
bakterileri içeren yemlerin alınması
Tiyaminaz tip I aktivitesi yüksek olan eğrelti otu ve at kuyruğu
otunun zehirlenmesinde
Küflü yemlerdeki mantarların bir bölümü de tiyaminaz üretir
At kuyruğu bitkisi
Eğrelti otu
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)








Sülfür fazlalığının nedenleri
Sülfürün sülfat formunun rasyonda yüksek düzeyde olması
Rasyona günlük inorganik sülfat tuzlarının katılması (alçıtaşıkalsiyum sülfat)
Yüksek sülfürlü rasyonlar verilmeye başladıktan 15-30 gün sonra
oluşur
Sudaki sülfür. 32 0C nin üstünde su tüketimi artar
İçme suları sülfat kaynağı olarak magnezyum sülfat ve sodyum
sülfatta içerir
Melas da yüksek inorganik sülfür içerir
Sülfür oranı yüksek rasyonlarda Cu, Mo, Zn ve Fe eksikliği varsa
hastalığın ortaya çıkma riski artar
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)



Hastalık genelde 6-18 aylık dönemde
Nadiren 3 haftalıktan küçüklerde ve süt
ineklerinde de görülür
Sporadik veya birden çok olaylar halinde
gözlenebilir
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)







PATOGENEZ
Organizmada Thiamin noksanlığı
Enerji azalması
Aminoasit sentezi için gerekli olan karbon iskeletinin
yetersiz oluşması
Nükleik asit ve nükleotidlerin biyosentezinde azalma
Bu metabolik aksamalar sererokortikal bölgede lokal
dejenerasyonlara yol açar
Hasta hayvanlarda beyin ve karaciğerde 613
ppm’den 1-4 ppm’e inmekte
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)



SEMPTOMLAR
Perakut seyir: Besi hayvanlarında
Akut seyir: Mera Hayvanlarında
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)













PERAKUT FORM
Birden ortaya çıkar
Hiperestezi
Kas titremeleri
Dudakların, göz kapaklarının ve klakların seyirmesi
Bulbusta iki taraflı dorsoventral yöne dönme
Pupilla refleksinde azalma
Körlük
Anlamsız bakışlar
Apati
Atasi
Engellere çarpma
Opistotonus
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)








AKUT FORM
Baş gergin omurgalara dik gelecek şekilde kaldırılmış
Bu nedenle hastalığa “Yıldızlara Bakma Hastalığı” denilmekte
Bu semptom hayvan ayakta durabilecek durumdayken gözlenir
Bu dönemde ayaklar havadan atılarak yürünür (Horoz yürüyüşü,
kaz adımı)
Amaurosis (bakarkörlük) nedeniyle ileri doğru daireler çizerek
ilerler
Bu durum birkaç saatten birkaç güne kadar uzayabilir
Hayvan ye yıkılmadan öne ataksi ve koordinasyon bozukluğu
gözlenir
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)





Her iki formda da yem yeme ve yutma işlemi
durmuştur
Boşa çiğneme hareketleri
Diş gıcırdatma
Salivasyon
Nabız ve beden ısısı normal
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)








Serebral korteksin zarar görmesi nedeniyle
Hayvanlar çevrelerinden habersiz
Önlerindeki yiyecekleri ancak çarptıktan sonra fark
ederler
Yemin farkına vardıklarında robot gibi ağızlarına alıp
çiğnemeye başlarlar
Bazen ahırın karanlık dip köşelerine kaçarlar
Başını yemliğe dayayıp öylece kalırlar
Su içerken de aynı şekilde başlarını kovaya dayayıp
uzun süre beklerler
Bu eyleler otomatik refleks şeklinde bilinçsizce
yapılır
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)











Bazı olaylarda hayvanlar birdenbire yere yıkılır
Başlarını yıldızlara bakıyormuş gibi opistotonik pozisyonda
tutarlar
Kafalarını bir taraftan diğer tarafa pandüler (saat sarkacı
gibi)sallarlar
Bazen yattıkları yerde inleme
Genel durum bozulr
Koma
2-6 günde ölüm
Hafif olaylarda belirtiler az
8-14 günde kendiliğinden iyileş
Ağır olaylarda mortalite %90 hafif olaylarda %50
Hastalığı atlatanlar gelişme geriliği gösterir
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)











NEKROPSİ
Beyinde yer yer nekroz
Beyin zarı damarlarında dolgunluk
Hiperemi
Serebrospinal sııda artış
Beyinkesitinde makroskobik olarak gri-sarımsı ya da kahverengi
nekroz odakları
Eksikozis
Abomaso-enteritis
Subendokardial ve subserozal dokularda peteşiyel kanama
Beyindeki ödem sonucu beyincik foramen magnuma doğru itilmiş
Histopatolojik muayenede beyinde nekroz odakları
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)






TANI
Tek tanı yöntemi eritrosit transketolaz testi
Eritrositlerde thiamnpyrophosphat düzeyi hesaplanır
Genç sığırlar için normal değer %24 + 11
%40’ın üzerindeki değerler thiamin noksanlğına
bağlanır
Serebrospinal sıvının mikroskobik muayenesinde
lenfosit, monosit, eritrosit ve fagositik makrofaj
hücrelerinde artış
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)










AYIRICI TANI
Kuduz
Kurşun zehirlenmesi
Listeriozis
Çayır tetanisi
Botulismus
Meningitis
Sporadik ensefaloyelitis
Ketozisin sinirsel formu
Deneysel B1 uygulaması tanıda yardımcı olur
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)







SAĞALTIM
Şiddetli dejenerasyon durumlarında sağaltım
mümkün değil
Tanı konulur konulmaz sağaltıma başlanmalı
%10’luk thiamin solüsyonundan 5-8 mg/kg
İ.M. 3-5 gün
Parenteral diüretik
Serum fizyolojik
100-200 gr oral bira mayası veya 100-500 gr
ekmek mayası
Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz
(Cerebrocortical necrosis=CNN)










KORUNMA
Tiyamin yetmezliği: rasyonda konsantre yem/kaba yem oranı
arttırılmamalı 1.5 kg/100 kg CA kaba yem verilmeli
Konsantre yemin fazla olduğu rasyonlarda 3 mg/kg hatta 10-20
mg/kg a kadar B1 vitamini ialvesi önerilmekte
Bu tür rasyonlarla beslenen hayvanlar maya ilavesi de yapılmalı
Sülfür Fazlalığı:
İdeal olarak çiftlik hayvanlarının içme suları 500 ppm’den az
sülfür içermeli
Sıcak havalarda rasyondaki sülfatta dikkate alınarak maksimum
sınır 1000 ppm’i geçmemeli
Sığırlarda eşik değer 2000 ppm
2000 üzeri besi sığırlarında performans kaybı şekillendirir
300 kg CA daki sığırın günlük maksimum tolere edebileceği
sülfür miktarı 30 gr
BOTİLİSMUS
Download

Poliensefalomalasi=Serebrokortikal Nekroz