Vergi Denetimi
(Vergi Tarhında Ön İşlemler)
Vergi Denetimi
• Vergi denetimi, hazırlık işlemleri olarak nitelendirilir. Bu
işlemler özünde esas idari kararların alınmasını sağlayan usul
kuralları mahiyetinde olup; idare bu kuralları uygulamak
konusunda bağlı yetkiye sahiptir. VUK vergi idaresine 4 tür
denetim yetkisi tanımıştır;
1.
2.
3.
4.
Yoklama
Vergi İncelemesi
Arama
Bilgi Toplama
1. Yoklama
• Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili
maddî olayları, kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit
etmektir. (VUK, 127)
• Yoklamaya yetkili memurlar belli bir zamanla bağlı olmaksızın,
ayrıca vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili olarak:






Günlük hâsılatı tespit etmek,
Ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecburiyetinde olanların bu mecburiyete uyup
uymadıklarını, bu cihazları belli edilmiş esaslara göre kullanıp kullanmadıklarını ve
günlük hâsılatı tespit etmek,
Günü gününe kayıt yapılması zorunlu defterlerin iş yerlerinde bulundurulup
bulundurulmadığını,
Tasdikli olup olmadığını usulüne göre kayıt yapılıp yapılmadığını,
Vergi kanunları uyarınca düzenlenmesi icap eden belgelerin usulüne göre
düzenlenip düzenlenmediği ile kullanılıp kullanılmadığını,
Faturasız mal bulunup bulunmadığını,
Yoklama
 Levha bulundurma veya kullanma mecburiyetine uyulup uyulmadığını tespit etmek,
kanunî defter ve belgeler dışında kalan ve vergi kaybının bulunduğuna emare teşkil
eden defter, belge ve delillerin tespit edilmesi halinde bunları almak,
 Nakil vasıtalarını, Maliye ve Gümrük Bakanlığının belirleyeceği özel işaretle
durdurmak ve taşıtta bulundurulması icap eden taşıt pulu, yolcu listesi, fatura veya
sevk irsaliyesi, yolcu bileti ile taşıma irsaliyelerinin muhtevası ile taşınan yolcu ve
malların miktar ve mahiyetlerini ölçmek, tartmak, saymak suretiyle tespit etmek,
 Taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi ve faturanın taşıtta bulunmaması halinde bu
belgelerin ibrazına kadar nakil vasıtalarını trafikten alıkoymak, taşınan malın sahibi
belli değilse tespitine kadar malı bekletmek ve muhafaza altına almak, (Beklemeye ve
muhafazaya alınan malların bozulmaya ve çürümeye maruz mallar olması halinde derhal, diğer mallar ise üç ay
sonra Maliye ve Gümrük Bakanlığının belli edeceği esaslar dahilinde tasfiye olunur.)
yetkisini haizdirler.
Yoklamaya Yetkili Kişiler
• Yoklama;
• Vergi dairesi müdürleri,
• Yoklama memurları,
• Yetkili makamlar tarafından yoklama
görevlendirilenler,
• Vergi incelemesine yetkili olanlar,
• Gelir uzmanları, tarafından yapılır.
işi
ile
• Yoklama neticeleri yoklama fişine bağlanır. Bu fiş ilgili kişiye
imzalatılıp bir nüshası da ona verilir.
2. İnceleme
• Amaç, beyanların ve ödenmesi gereken vergilerin
doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. (VUK,
134)
• İnceleme, yükümlünün defter kayıtları, belgeleri ve envanteri
üzerinde derinlemesine yapılan çalışmadır.
• İnceleme, tarh zaman aşımı içinde her zaman yapılabilir.
Vergi incelemesinde geçen süreler tarh zaman aşımı süresini
durdurmaz ve kesmez.
• Vergi müfettişleri ve yardımcıları,
• İlin en büyük mal memuru, vergi dairesi müdürleri,
• GİB’ nın merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev
yapanlar, vergi inceleme yetkisini haizdir.
3. Arama
• Delil toplama aracıdır.
• İhbar veya yapılan incelemeler dolayısıyla, bir mükellefin
vergi kaçırdığına delalet eden emareler bulunursa, bu
mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer şahıslar
nezdinde ve bunların üzerinde, vergi kaybı ve vergi suçuna
ilişkin delillerin toplanması amacıyla arama yapılabilir. (VUK,
142-147)
• Aramanın yapılabilmesi için:
1.
2.
Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların buna lüzum göstermesi ve
gerekçeli bir yazı ile arama kararı vermeye yetkili sulh ceza yargıcından
bunu istemesi,
Sulh ceza yargıcının istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi,
şarttır.
Arama
• Arama sonucu el konulan defter ve belgeler en geç üç ay
içinde incelenir. Haklı sebepler varsa Sulh Ceza Yargıcı bu
süreyi uzatabilir.
• Arama neticesinde bulunan defter ve vesikaların muhafaza
altına alınması nedeniyle yapılamayan kayıtlar defterlerin
geri verilmesinden sonra idare ve mükellef arasında
kararlaştırılan münasip bir süre (en az 1 ay) içinde ikmal edilir.
• Defter ve vesikaların muhafaza altına alındığı tarihten vergi
beyannamesi verileceği tarihe kadar olan süre 1 aydan az ise
beyanname verme süresi 1 ay uzatılır ve ek süre bu müddetin
sonundan başlar. (VUK, 144)
4. Bilgi Toplama
• Kamu idare ve müesseseleri,
• Mükellefler veya,
• Mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel
kişiler,
Maliye Bakanlığının veya vergi incelemesi yapmaya yetkili
olanların isteyecekleri bilgileri vermeye mecburdurlar. (VUK,
148)
• Bilgiler sözle ya da yazı ile istenir. Sözle istenen bilgilere
cevap vermeyenlere uygun bir süre verilerek yazı ile cevap
vermeleri istenir.
• Bilgi verme zorunluluğuna uymayan kişiler adına maktu
miktarda özel usulsüzlük cezası kesilir.
Bilgi Toplama (Bilgi Vermek)
•
Kamu idare ve müesseseleri (Kamu hizmeti ifa eden kurum
ve kuruluşlar dahil) ile gerçek ve tüzelkişiler vergilendirmeye
ilişkin olaylarla ilgili olarak Maliye ve Gümrük Bakanlığı ve
vergi dairesince kendilerinden yazı ile istenecek bilgileri belli
fasılalarla ve devamlı olarak yazı ile vermeye mecburdurlar.
(VUK, 149)
Bilgi Toplama (Bilgi Vermek)
1.
2.
3.
4.
Sulh yargıçları, icra, nüfus ve tapu memurları,
Yabancı memleketlerdeki Türk konsolosları veya konsolosluk görevini
yapanlar (Memur oldukları yerde ölen Türk tebaasının soyadı, adı ve sıfatları
ile Türkiye'deki ikametgahlarını Maliye Bakanlığına bildirirler),
Mahalle ve köy muhtarları (Kendi mahalle veya köylerinde ölenleri
bildirirler),
Banka, bankerler ve şirketler ile emanet kabul eden gerçek ve tüzelkişiler
(Mevduat, şirket hissesi, emanet para ve eşya veya sair suretle alacak
sahiplerinden birinin ölümü halinde, ölenin soyadını, adını, alacağının nevi'ni
ve miktarını bildirirler),
her ay muttali oldukları ölüm vak'aları ile intikalleri ertesi ayın
15'inci günü akşamına kadar vergi dairesine yazı ile
bildirmeye mecburdurlar. (VUK, 150)
Bilgi Vermekten İmtina
• Kendilerinden bilgi istenilen gerçek ve tüzel kişiler, özel
kanunlarda yazılı mahremiyet hükümlerini ileri sürerek, bilgi
vermekten imtina edemezler. (VUK, 151) Ancak:
 PTT’ nin haberleşme hizmetleriyle ilgili olarak tutmaya mecbur olduğu bilgiler,
 Hekimlerden, diş hekimlerinden, dişçilerden, ebelerden ve sağlık
memurlarından hastaların hastalıklarının nevi'ne müteallik bilgiler,
 Avukatlardan ve dava vekillerinden kendilerine tevdi olunan işler veya
görevleri dolayısıyla muttali oldukları ahval ve hususlar, (Bu yasak müvekkil
adları ile vekalet ücretlerine ve giderlerine ayrıca avukatlık veya dava vekilliği
sıfatı dışındaki sıfatları dolayısıyla muttali oldukları ahval ve hususlara şamil
değildir.)
 CMUK gereğince gösterilmesi veya teslimi caiz olmayan evrakın
muhteviyatı hakkında bilgi istenemez. (Doğrudan doğruya vergi ile ilgili olmak
üzere, bu gibi evraka müsteniden doğan borçların miktarlarına ve alacaklıların
adlarına ait bilgiler istenebilir.)
Download

2. Sınıf-Mali Hukuk