Vergi Suç ve Cezaları
Genel Olarak Vergi Suçları
 Vergi ödevi ilişkisi çerçevesinde hangi fiillerin kabahat
ve/ya da suç oluşturduğunu ve bunlara ne tür ceza ve/ya
da yaptırım uygulanması gerektiğini Vergi Usul Kanunu
Dördüncü Kitabında düzenlemektedir.
 Vergi ceza hukuku kapsamındaki suç ve cezaların özellikleri;
 Malî nitelikli suç ve cezalar,
 Vergi ziyaı suçu
 Usulsüzlük suçları
 Ceza hukuku anlamında suç ve cezalar
 Kaçakçılık suçları
 Vergi mahremiyetini ihlal suçu
 Yükümlülerin özel işlerini yapma suçu
başlıkları altında iki ayrı kategoride incelenir.
Mali Nitelikteki Suçlar ve Cezalar
Belli Başlı Özellikleri
 Vergi kabahatleri olarak da ifade edilir.
 Vergi Usul Kanununun vergi suçu olarak düzenlediği bu




fiillerin yaptırımı sadece parasaldır. (İdari Yaptırım)
Bu fiillerin yaptırımları idare tarafından saptanır ve
uygulanır.
Bu fillerin bir kısmı tehlike kabahatleri (suçu) özelliği
gösterir. Bu fiiller, hazinenin ileride karşılaşabileceği bir
zarar, bir vergi kaybı ihtimali nedeniyle kabahat
sayılmaktadır. Bir kısmı ise zarar kabahati özelliği gösterir.
Çünkü bu filler neticesinde devlet hazinesi bir kayba uğrar.
Bu gruba vergi ziyaı ve usulsüzlük vergi suçları girer.
Bu suçların oluşmasında kast unsurunun aranmasına gerek
bulunmamaktadır.
Vergi Ziyaı Suçu
 Mükellefin
veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili
ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine
getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk
ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.
(VUK, 341)
 Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar
ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız
yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.
 Verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut
haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez.
Vergi Ziyaı Cezası
 Vergi ziyaı suçunun cezası, ziyaa uğratılan verginin bir
katı olarak yeniden belirlenmiştir.
 Vergi
ziyaına, kaçakçılık filleri sonucunda sebebiyet
verilmesi halinde, bu ceza 3 kat, bu fillere iştirak edenlere
bir kat olarak uygulanır.
 Kanuni süresinde verilmeyen ancak vergi incelemesi
başlamadan kendiliğinden beyannamelerin verilmesi
halinde kesilecek ceza % 50 oranında uygulanır.
Usulsüzlük Suçu ve Cezası
 Usulsüzlük suçu, vergi kanunlarının şekle ve usule
müteallik hükümlerine riayet edilmemesi suçudur.
Usulsüzlük Suçu ve Cezası
 VUK’a göre usulsüzlük suçu, işlenen fiillerin ağırlığına göre;
 Genel Usulsüzlük Suçları
Birinci derece (genel) usulsüzlükler
b) İkinci derece (genel) usulsüzlükler
 Özel usulsüzlük suçları
a)
olmak üzere üç dereceye ayırmıştır.
Birinci Derece Usulsüzlükler
 Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemiş olması,
 VUK’a göre tutulması zorunlu olan defterlerden herhangi birinin tutulmamış





olması,
Defter kayıtlarının ve bunlarla ilgili belgelerin doğru bir vergi incelemesi
yapılmasına imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz veya karışık
olması,
VUK’ nun kayıt düzenine ilişkin hükümlerine uyulmamış olması,
İşe başlamanın zamanında bildirilmemesi,
Tasdiki zorunlu olan defterlerden herhangi birinin tasdik işleminin
yaptırılmamış olması (Kanuni sürenin sonundan başlayarak 1 ay geçtikten
sonra tasdik ettirilen defterler tasdik ettirilmemiş sayılır.)
Normal süresi içinde verilmeyen, mükellefe tebliğ edilmek şartı ile idarece
yeniden tanınan 15 günlük süre içinde veraset ve intikal vergisi
beyannamesinin verilmesi.
İkinci Derece Usulsüzlükler
 Vergi kanunlarında yazılı bildirmelerin zamanında yapılmamış olması (işe
başlamayı bildirmek hariç)
 Tasdiki zorunlu olan defterlerden herhangi birinin tasdik işleminin, süresinin
sonundan başlayarak bir ay içinde yaptırılmış olması
 Vergi beyannameleri, bildirimler, evrak ve belgelerin kanunen belli şekil, içerik
ve ekleri ile bunlarla ilgili olarak yapılan diğer düzenlemelere ilişkin hükümlere
uyulmamış olması
 Hesap veya işlemlerin doğruluk veya açıklığını bozmamak şartıyla bazı evrak ve
belgelerin bulunmaması veya ibraz edilmemesi
 Bu kanuna göre tutulması mecburi defterlerin ve kanunen saklanması zorunlu
belgelerin yetkili memurlar tarafından istenildiği halde ibraz edilmemesi
 Vergi karnesinin süresinin sonundan başlayarak 15 gün geçtiği halde alınmamış
olması
 Çiftçiler tarafından yapılan Ekim ve sayım beyanlarının süresi içinde veya
kanunda istenilen bilgileri ihtiva edecek doğru bir şekilde yapılmaması
 Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin kanunda belirtilen sürenin sonundan
başlayarak 15 gün içinde verilmesi
Özel Usulsüzlükler
 Fatura, perakende satış fişi, gider pusulası, müstahsil makbuzu ile








serbest meslek makbuzu vermemek ve almamak,
Kanunen
tutulması
zorunlu
olan
defterlerin
işyerinde
bulundurulmaması, kayıtların günü gününe yapılmaması,
Levha bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmemek,
Bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmemek,
İbraz zorunluluğuna uymamak,
VUK’a göre belirlenen muhasebe standartlarına uymamak,
Belge basımı ile ilgili bildirimleri tamamen veya kısmen yerine
getirmemek,
İşlemlerinde VKN kullanma zorunluluğu olan işletmelerin bu
mecburiyete uymamaları,
MB’ nın özel işaretli görevlisinin ikazına rağmen aracı durdurmamak,
Ceza Hukuku Anlamında Vergi
Suçları ve Cezaları
Belli Başlı Özellikleri
 Vergi suçları olarak da ifade edilir.
 Vergi Usul Kanununun vergi suçu olarak düzenlediği bu
fiiller ceza hukuku anlamında suç oluşturmakta ve bunları
işleyenler hakkında hürriyeti bağlayıcı ve/ya da adlî para
cezaları uygulanmaktadır.
 Bu fiillerin yaptırımları ceza mahkemeleri tarafından
saptanır ve uygulanır.
 Bu suçların oluşması vergi kaybının doğmasına bağlı
olmadığından, hepsi tehlike suçu niteliğindedir.
 Vergi kaybı ile sonuçlanmış bir kaçakçılık filli zarar suçunu oluşturur.
 Bu gruba kaçakçılık, vergi mahremiyetini ihlal ve mükellefin
özel işlerini yapma suçları girer.
Kaçakçılık Suçları ve Cezaları
 Kaçakçılık suçları VUK’ a göre :

Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapmak; gerçek
olmayan veya işlemle ilgisiz adlara hesap açmak; hesap ve işlemleri
vergi matrahını azaltacak şekilde başka defter, belge veya kayıt
ortamlarına kaydetmek, (18 ay-3 yıl)

Defter, kayıt ve belgeleri tahrif etmek veya gizlemek; muhteviyatı
itibariyle yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak, (18 ay-3 yıl)

Defter kayıt ve belgeleri yok etmek; defter sayfaları yerine başka
yaprak koymak; sahte belge aslı veya sureti düzenlemek veya bu
belgeleri kullanmak, (3-5 yıl)

Yetkisiz olarak belge basmak veya bu sahte belgeleri kullanmaktır. (2-5
yıl)
Kaçakçılık Suçları ve Cezaları
 Kaçakçılık
suçu ile vergi kaybına neden olunması
durumunda, vergi ziyaı suçu için öngörülen mali cezanın üç
katı uygulanır. Bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak
uygulanır.
 Tüzel kişiler bakımından (kaçakçılık fiili sonrasında) hapis
cezasını gerektiren bir suç işlendiği takdirde hürriyeti
bağlayıcı cezalar, bu fiilleri işleyenler hakkında uygulanır.
Vergi Mahremiyetinin İhlali Suçu
 Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar,
 Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay’da görevli
olanlar,
 Vergi yasalarına göre kurulan komisyonlara katılanlar,
 Vergi işlerinde görev alan bilirkişiler,
 Belli vergi suçları kendilerine bildirilen mesleki kuruluşlar ve bu
kurumların ilgili kişileri,
görevleri dolayısıyla yükümlünün ve yükümlü ile ilgili
kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına,
işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine
ilişkin olarak öğrendikleri sırları ya da gizli kalması gereken
diğer hususları ifşa edemezler; kendilerinin ve üçüncü
kişilerin yararına kullanamazlar. Söz konusu yasak bu
kimseler görevlerinden ayrılsalar da devam eder. (1-3 yıl)
Vergi Mahremiyetinin İstisnaları
 Kesinleşen
vergi
ve
cezaların
Maliye
Bakanlığınca
açıklanması,
 Kamu görevlilerince yürütülen adli ve idari soruşturmalar
nedeniyle bilgi ve belge talep edilmesi,
 Vergi inceleme raporu ile sahte ve yanıltıcı belge
düzenledikleri belirlenen kişilerin kendi meslek kuruluşları
ve TÜRMOB’ a ve alt kuruluşlara bildirilmesi,
Gazete Haberi!
Yükümlülerin Özel İşlerini Yapma
Suçu
 Vergi işlerinde görevli olan devlet memurları ile, vergi
mahkemelerinde, bölge idare mahkemelerinde ve
Danıştay’da görevli olanların, yükümlülerin vergi
yasalarının uygulanması ile ilgili hesap, yazı ve diğer özel
işlerini ücretsiz de olsa yapmalarını yasaklamaktadır. (6 ay2 yıl)
Vergi Suç ve Cezalarına İlişkin
Genel Hükümler
İştirak (Katılma)
 VUK iştiraki, kaçakçılık suçu bakımından düzenlemiştir.
Kaçakçılık suçlarının işlenişine iştirak eden suç ortaklarının
bu suçların işlenmesinde menfaatinin bulunmaması
halinde, TCK’ nın suça iştirak hükümlerine göre hakkında
verilecek cezanın yarısı indirilir.
Tekerrür
 Tekerrür, daha önce suç işleyen ve cezası kesinleşen bir
kimsenin belirli bir süre içinde yeniden suç işlemesidir.
Tekerrür cezanın arttırılması sonucunu doğuran bir
nedendir.
 VUK’a göre, vergi ziyaı veya usulsüzlükten dolayı ceza
kesilen ve cezası da kesinleşen bir kimse cezasının
kesinleştiği tarihi izleyen yılın başından başlamak üzere vergi
ziyaında 5, usulsüzlükte 2 yıl içinde aynı suçu tekrar işlerse
vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş
oranında arttırılır.
Birleşme (İçtima)
 Vergi ziyaında, cezayı gerektiren tek bir fiil ile başka
neviden birkaç vergi kayba uğratılmış olursa her vergi
bakımından ayrı ayrı ceza kesilir.
 Cezayı gerektiren bir fiil ile vergi ziyaı ve usulsüzlük
suçları birlikte işlenmiş olursa bunlara ilişkin cezalardan
sadece miktar itibariyle en ağırı kesilir.
 Ayrı ayrı işlenmiş olan vergi ziyaı ve usulsüzlüklerden
dolayı ayrı ayrı ceza kesilir.
 Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları ile kaçakçılık suçlarının
birleşmeyeceğini hüküm altına almıştır.
 Ancak kaçakçılıkla ilgili maddede sayılan suçların aynı anda
işlenmesi veya bir suçun bir vergilendirme dönemi içinde
tekrar işlenmesi halinde tek suç işlenmiş sayılacak ve en ağır
cezayı gerektiren durum uygulanacaktır.
Vergi Suçluluğunun ve Vergi
Cezalarının Kalkması
Vergi Suçluluğunu Kaldıran
Nedenler
Yanılma
 VUK, yetkili mercilerin yükümlüye yazı ile yanlış açıklama
yapmış olmalarını, bir hükmün uygulanma biçimi
konusunda yetkili mercilerin görüş ve düşüncelerini
değiştirmiş olmalarını ya da bir hükme ilişkin içtihadın
değişmiş olmasını yanılma olarak kabul etmiş ve bu gibi
durumlarda vergi cezası kesilemeyeceğini hükme
bağlamıştır.
Mücbir Sebep
 VUK, mücbir sebeplerin meydana gelmesi halinde, bu
durumun
kanıtlanması
koşuluyla
vergi
cezası
kesilmeyeceğini hükme bağlamıştır. Mücbir sebep VUK’ ta;
o Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel
olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık, tutukluluk, yangın, yer
sarsıntısı, su basması vb. afetler,
o Kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler,
o Sahibinin iradesi dışında sebepler dolayısıyla defter ve vesikaların
elden çıkmış olması,
şeklinde sayılmıştır.
Vergi Cezalarında Zamanaşımı
 Tarh zamanaşımı
 Tahsil zamanaşımı
Vergi Cezalarında Tarh Zamanaşımı
 VUK’ a göre, vergi ziyaı suçunda, cezanın bağlı olduğu vergi
alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından
başlayarak 5 yıl; genel usulsüzlükte usulsüzlüğün yapıldığı
yılı izleyen yılın başından başlayarak 2 yıl geçtikten sonra
vergi cezası kesilmez.
 Özel usulsüzlük cezalarında ise 5 yıllık zamanaşımı süresi
vardır.
 Zamanaşımı süreleri içinde ceza ihbarnamesi tebliğ
edilmesi zamanaşımı süresini keser.
Tahsil Zamanaşımı
 AATUHK’a
göre vergi cezaları da vergi asılları gibi
vadelerinin rastladığı tarihi izleyen takvim yılından itibaren
beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
Vergi Cezalarında İndirim
 VUK’a göre, yükümlü veya sorumlu vergi mahkemesinde
dava açma süresi içinde vergi dairesine başvurarak re'sen,
ikmalen veya idarece tarh edilen vergi veya farkını ve
indirimden arta kalan vergi cezalarını vâdesinde veya
teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay
içinde ödeyeceğini bildirirse; vergi ziyaı cezasında birinci
defada yarısı, daha sonra kesilenlerde üçte biri;
usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında ise üçte biri
indirilir.
 İndirim konusu vergi/cezanın dava konusu yapılmamış
olması gerekir.
 Uzlaşmadan
faydalanılması
halinde
indirimden
yararlanılamaz.
PİŞMANLIK
Tanımı ve Kapsamı
 Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren
fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden
diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara
kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarında
aşağıda yazılı kayıt ve şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmez.
(VUK, 371)
 Sayılan koşullara uygun olarak bildirilen kaçakçılık suçları için
de pişmanlık hükümleri işletilebileceği gibi, iştirak halinde
suçluluk sıfatı da kalkar.
 Pişmanlık emlak vergisinde uygulanmaz.
 Beyana tabi olmayan (idarece tarh edilen vergiler ve
tahakkuku tahsile bağlı) vergilerde pişmanlık hükümleri
uygulanmaz. (Örneğin, damga vergisi, harçlar, MTV)
Şartları
 Yükümlülerin pişmanlık hükmünden yararlanabilmeleri için;
a) Yükümlünün durumu bildirmesinden önce bir ihbar yapılmamış
olmalıdır.
b) Yükümlünün haber verme dilekçesinden önce yükümlü nezdinde bir
vergi incelemesi başlamamış veya olay takdir komisyonuna intikal
ettirilmemiş, kaçakçılık fiilinin işlendiği tespit edilmemiş olmalıdır.
c) Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin haber verme
dilekçesinin verildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde verilmesi
gerekir.
d) Eksik veya yanlış yapılan beyan, yükümlünün durumu haber verme
tarihinden itibaren onbeş gün içinde tamamlanmalı veya
düzeltilmelidir.
e) Yükümlü tarafından haber verilen ve ödeme süresi geçmiş olan
vergiler, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için 6183 sayılı kanunda
gecikme zammına ilişkin olarak öngörülen oranda bir zamla birlikte
haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmelidir.
Sonuçları
 Pişmanlık talebi kabul edilen beyannamelere 1. derece 1 kat




usulsüzlük cezası kesilir.
Vergi ziyaı ile sonuçlanan kaçakçılığa bağlı hapis cezası da
ortadan kalkar.
Pişmanlık talebi kabul edilmeyen beyannameler kanuni
süresinden sonra verilen beyanname kabul edilerek 1. derece
2 kat usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezasının %50 si
kıyaslanarak miktar itibariyle en ağır olanı kesilir.
Pişmanlık şartlarını ödeme yönünden ihlal eden mükellefler
pişmanlıktan yararlanamaz.
Bu durumda bu mükelleflerin verdiği beyannameler kanuni
süresinden sonra verilen beyanname olarak kabul edilir ve 1.
derece 2 kat usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezasının %50 si
kıyaslanarak miktar itibariyle en ağırı kesilir.
Download

kaçakçılık suçları için de