STRES YÖNETİMİ
STRES
Organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının
tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan bir
durumdur.
 kişinin istek ve gereksinimlerinde bir
engellenmesinde bir kayıp ya da tehdit söz
konusudur.

STRES
Tehdit ve zorlanmalar karşısında kişi kendini
korumaya yönelik bir tepki zincirini harekete
geçirme özelliğine sahiptir.
 Bu durum genellikle "savaş veya kaç" diye
adlandırılan cevabın ortaya çıkmasıyla sonuçlanır.

BEDENSEL TEPKİLER

-Solunum sayısı artar (bedene daha fazla oksijen
sağlanır).
 -Kalp vurum sayısı artar ve kan basıncı yükselir
(bedenin gereken bölgelerine gerekli kan takviyesi
yapılır).
 -Kas gerimi artar (kuvvet gerektiren işlere hazırlık
yapılır).
 -Sindirim yavaşlar veya durur (iç organlardaki kan, kas
ve beyne geçer, bağırsak ve mesane adaleleri gevşer).
 -Gözbebekleri büyür (daha fazla ışık alınarak algıyı
güçlendirmeye yardımcı olur).
BEDENSEL TEPKİLER
 -Bütün
duyumlar artar (dış ortamdan daha
çok haberdar olunması sağlanır).
 -Kanda alyuvarlar artar (beyne ve kaslara
daha fazla oksijen taşınır).
 Stres nedeniyle dengenin bozulması,
canlılığı korumaya yönelik alarm tepkisinin
yaşanmasına sebep olur.
 Bozulan dengenin yeniden kurulması için
yeni duruma uyum sağlanması gerekir.
DUYGUSAL BELİRTİLER
Huzursuzluk, sıkıntı, gerginlik
 Kaygılı olmak
 Neşesizleşme, durgunlaşma, çökkünlük hali
 Sinirlilik, saldırganlık veya kayıtsızlık
 Duygusal olmak

ZİHİNSEL BELİRTİLER
Unutkanlık
 Konsantrasyonda azalma
 Kararsızlık
 Organize olamamak
 Zihin karışıklığı
 İlgi azalması
 Matematik hataların artması
 Zihinsel durgunluk

STRES
TEPKISININ ÜÇ BASAMAĞI
A) Alarm reaksiyonu,
 B) Direnç dönemi,
 C) Tükenme dönemi.

A) Alarm reaksiyonu:
Bu dönem, insanın dış uyaranı stres olarak algıladığı
durumdur.
 B) Direnç dönemi: Bu dönem stresle yüz yüze
kalınan, araya başka stresler girmezse baş
edilebilecek dönemdir.

STRES
 C)
TEPKISININ ÜÇ BASAMAĞI
Tükenme dönemi:
Stres verici olay çok ciddi ise ve uzun
sürerse, organizma için tükenme
basamağına gelinir. Bazen bu dönemde
yeniden alarm dönemi reaksiyonları
ortaya çıkar.
Her canlının uyum yeteneği ile enerjisi
farklıdır ve sınırlıdır.
 Stres
altındayken değişim, tehdit olarak
algılanır ve beyinde stres hormonlarının
salgılanmasına sebep olur. Vücut üç aşamadan
geçer:
 Alarm : Vücut bir stres kaynağı ile karşılaştığı
zaman buna hazırlanır ve stres hormonlarının
salgılanması, kan basıncının yükselmesi ve
terleme gibi çeşitli tepkiler verir.

Direnç : Normalde kişi stres kaynağı olan problemini etkili
bir şekilde çözdüğü zaman, vücut alarm aşamasında
meydana gelen zararları onarır, vücudun verdiği tepkiler
ortadan kaybolur.

Tükenme : Stresle etkili bir şekilde baş edemediğimizde
ya da üstesinden gelemediğimiz stres kaynakları
çoğaldığında vücudun adaptasyon kapasitesi zorlanır.
Alarm reaksiyonundaki tepkiler veya kronik stres
belirtileri yeniden ortaya çıkar.


Strese karşı verilen tepkiler uzun bir zaman dilimi
içinde kronik hastalıkların gelişmesine zemin hazırlar.
Bu hastalıklar baş ağrısı, yüksek tansiyon, kalp
rahatsızlıkları gibi bedensel hastalıklar olabildikleri
gibi, psikolojik hastalıklar da olabilir.
 İnsanlar
edinmiş oldukları davranış kalıplarına ve
zihinsel özelliklerine göre stres karşısında
psikolojik tepki olarak geri çekilme,
 kabullenme,
 karşı koyma
 korku,
 endişe,
 depresyon gibi duygusal problemler ortaya
çıkabilir.
STRES ALTINDA INSANLARIN
YAPTIĞI EN SIK YANLIŞLAR
-Önemli veya önemsiz, daha önceden kolaylıkla
verilebilen kararları vermekte güçlük,
 -Alışılmış davranış biçimlerinde önemli değişiklik,
 -En iyi olanı değil, garanti olanı seçmek,

STRES ALTINDA INSANLARIN
YAPTIĞI EN SIK YANLIŞLAR
-Uygun olmayan durumlarda ortaya çıkan öfke, düşmanlık
ve kızgınlık dalgaları,
 -Sigara ve içki içme eğiliminin artması,
 -Kişisel hata ve başarısızlıkları sürekli düşünmek,
 -Ara sıra hayal kurmak, sık sık düşünceye dalıp gitmek,

Stres altında insanların yaptığı en sık
yanlışlar
-Duygusal ve cinsel hayatta düşüncesiz davranışlar,
 -Birlikte olunan kimselere aşırı güven (veya
güvensizlik),
 -Alışılmıştan daha titiz veya işin gerektirdiğinden daha
fazla çalışmak,

STRES
ALTINDA INSANLARIN YAPTIĞI EN
SIK YANLIŞLAR
 -Konuşma
ve yazıda belirsizlik ve
kopukluk,
 -Nispeten önemsiz konularda aşırı
endişelenme veya tam tersine gerçek
problemler karşısında ilgisizlik ve
kayıtsızlık,
 -Sağlığa aşırı ilgi,
 -Uyku bozukluğu (zor uyuma veya gece
boyu sık sık uyanma)
İNSAN
HAYATINDA KARŞILAŞILAN SOSYAL
STRESLER ÜÇ ANA BAŞLIK ALTINDA
TOPLANABILIR.
 Günlük
stresler,
 gelişimsel stresler,
 hayat krizleri niteliğindeki stresler
a)Günlük stresler:
Bunlar günlük hayatın basit gerilimleridir.
İhtiyaç karşılanmayınca, girişim engellenince
stres artar.
GÜNLÜK STRESLER,
Trafikte sıkışmak
 karşılaşılan bir terslik
 bürokratik bir zorlanma,
 evde işlerin aksaması
 ağlayan çocuk,
 yanan yemek,
 istenildiği gibi daktilo edilmemiş bir yazı,
 işini gereken ilgi ve beceri ile yürütemeyen bir memur
karşısında
bekleme...
Bunlar oldukça sık yaşadığımız streslerdendir.


b)Gelişimsel stresler:
Gelişimsel nitelikteki olayların sebep
olduğu streslerdir. Burada söz konusu olan
çocuk veya yetişkinin kronolojik durumu ile
ortaya çıkan streslerdir.
C)
HAYAT KRIZLERI NITELIĞINDEKI STRESLER
Bunlar her hayata başlı başına biçim verecek
nitelikteki olayların yarattıkları streslerdir.
Örneğin ciddi hastalıklar,
doğum,
aile bireylerinden birinin ölümü,
işten çıkarılma vb.
Kısacası bu tür stresler aile yapısındaki yaşam
Kalıplarının uğradığı değişikliklerdir.
STRES
 Stres,
OLUMLU OLABILIR MI?
genellikle olumsuz ve zararlı anlamda ele
alınıp konuşulmaktadır.
Halbuki bu zorlanmaların insanlığı ve insanı, yenileri
aratmak, çalışmak, yaratmak konusunda harekete
geçirdiği bilinmektedir.
Bu anlamıyla stresler bireyi ileriye götürücüdür.
Çeşitli kültürlerde zorlanmaların insan hayatına
getirdiklerini anlatan özdeyişler vardır.
STRES
OLUMLU OLABILIR MI?
Öğrenmek için stres gereklidir.
 Gerçekte sağlıklılığın korunması ve aşama yapılması için
belirli bir düzeyi aşmayan stres vericilere ihtiyaç vardır.
Ancak bu düzeyin kişiden kişiye büyük
değişiklik gösterdiğini unutmamak
gerekir.

STRESE



YOL AÇAN YANLIŞ INANIŞLAR
1-Bir yetişkinin ailesi, arkadaşları, çevresi ve tüm
tanıyanlar tarafından sevilmesi ve kabul görmesi gerekir.
2-Üzerinize aldığınız bütün işlerde mutlaka o işi en iyi
bilen, kusursuz yapan ve her zaman en mükemmel kişi
olmanız gerekir.
3-İnsanların mutsuzluğuna ve üzülmesine sebep olan,
dışlarında meydana gelen olaylardır.
STRESE
YOL AÇAN YANLIŞ INANIŞLAR
4-İnsanlar çabuk kırılır ve onları hiçbir zaman
incitmemek gerekir.
 5-Eğer insanlar sizi onaylamıyorsa, bu mutlaka sizin
hatalı veya kötü olduğunuzu gösterir.
 6-İyi ilişkiler karşılıklı fedakarlığa ve "verme" temeli
üzerine kurulur.

Strese yol açan yanlış inanışlar
 7-Kendini düşünmek kötü ve yanlıştır.
 8-Kendinizi yalnız hissediyorsunuz ve yaşadıklarınızı ve
duyduklarınızı kontrol edemiyorsunuz.
 9-Mutluluk, zevk ve tatmin ancak başka insanların
varlığı ile mümkündür ve yalnız olmak berbat bir
şeydir.

STRESE


YOL AÇAN YANLIŞ INANIŞLAR
10-Kızgınlık mutlaka kötü ve yıkıcıdır.
11-Hayatın küçük zorlukları ve sorumluluklarından
kaçmak, onlarla karşı karşıya kalmaktan daha kolaydır.
 Her
insanın stresi algılamasında kendi bireysel
faktörlerine bağlı bazı farklılıklar vardır.
 -Kişinin
gelişme döneminde ya da yaşamının
diğer dönemlerindeki önemli yaşantı yada
deneyimleri
 -Olayın
olduğu sıradaki sosyal destek
sisteminin yeterliliği ve varlığı (evli olması,
eşinden yeterli destek görmesi vb.)
 -Maddi yeterlilik ve sosyal güvencenin varlığı
sayılabilir.
AİLEDEKİ STRES ETKENLERİ VE ÇOCUK
Aile ortamını yaşayan bir organizma olarak kabul
edebiliriz.
Nasıl ki kişinin bir organı hasta olduğunda bütün vücudu
etkilenir ve işlev kaybına uğrar , aynı şekilde aile
üyelerinden birindeki bedensel veya ruhsal sorun veya
onu etkileyen stres etkeni de ailenin ve aile üyelerinin
işleyişini , psikolojisini ve yapısını etkileyecektir.
AİLEDEKİ
ÇOCUK
STRES ETKENLERİ VE
-işsizlik , yeni bir iş ,yeni bir kardeş doğumu ,
 -suça bulaşma ve sabıkalı olma ,
 -ikinci evlilik , anne babanın aşırı koruması ,çocuğu çok
aşırı kontrol ,
 -okur yazar olmama ,
 -okuldaki şiddet olayları , okul sorunları , eğitim sistemi
ile ilgili sorunlar , vb.

AILEYI
ETKILEYEN STRES
ETKENLERI
Anne babada depresyon ,
 Hayata karşı isteksizlik ,
 İş motivasyonunda azalma ,
 Ailesine olan ilgide azalma ,
 Uyku ve iştah değişiklikleri ,
 Konsantrasyon düşüklüğü
 Çabuk sinirlenme , tahammülsüzlük ,
 Çocuklarının sevgi ve
duygusal ihtiyacını karşılayamama ,
 Ailesine ayrılan vakitte azalma

ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN BELIRTILER:
 Sosyal
aktivitelere karşı ilgisizlik
 Okul başarısında düşme, arkadaş
ilişkilerinde sorunlar
 Özgüveninde azalma
 Tahammülsüzlük , çabuk sinirlenme
 Çok fazla uyuma veya uykusuzluk , iştahta
artma veya azalma , olayları olumsuz
değerlendirme
 Yalnızlığa eğilim , alınganlıkta artış , karşı
gelme
ÇOCUKLARDA
 Madde
GÖRÜLEN BELIRTILER:
kullanımına eğilim , her şeyden
çabuk sıkılma ,
 Sevdiklerinin başına bir şey gelecek
korkusu
 İçe çekilme ve sessiz sakin olmayı tercih
etme
 Okula gitmek istememe , konuşmaya ve
etkileşime isteksizlik
 Sese ve olaylara karşı aşırı uyarılma , öfke
patlamaları , aşırı hareketlilik görülebilir
ÇOCUKLARDA
OLABILECEK PSIKIYATRIK
DURUMLAR
Altını
ıslatma (tuvalet kontrolünü
sağlayan çocukta tekrar kontrol kaybı
olabilir veya yaşına uygun tuvalet
kontrolünü sağlayamama ) ve kirletme
( büyük tuvaletini gece veya gündüz
kaçırma )
ÇOCUKLARDA OLABILECEK PSIKIYATRIK DURUMLAR
 Depresyon , travma sonrası stres
bozukluğu
 Tik bozuklukları , kekeleme , konuşma
bozuklukları
 Davranış değişiklikleri ( parmak emmeye
başlama , çocuksu davranışlar vb. ) ,
 Kaygı bozuklukları ,uyku bozuklukları vb
YAPILMASI GEREKENLER

1- Stres etkeninden çocukları mümkün olduğunca
korumaya çalışmak

2- Anne babanın bu durumdan etkilenmeleri durumunda
vakit geçirmeden psikiyatrik yardım almaları

3- Çocuğa yönelik sevgi ve destek mesajlarının artırılması

4- Okul ve öğretmen ile işbirliğinin sağlanarak onların
çocuğa yönelik ilgi ve desteğinin arttırılması
YAPILMASI GEREKENLER
5- Bu dönemde gelişebilecek madde bağımlılığı , riskli
davranışlar olarak çocukların durumlarının takip
edilmesi
 6- Anne babanın mümkün olduğunca çocuğu ile yakınlık
sağlayarak onun kendini ve duygularını ifade etmesine
zemin hazırlamaları
 7- Çocukta görülebilecek davranış değişiklikleri ve
yukarıda sayılan belirtilerin fazlalığı durumunda gerekli
psikiyatrik müdahalenin vakit geçirmeden yapılması

YAPILMASI GEREKENLER
 8-
Çocukların bu dönem için mümkün olduğunca
sosyal aktivite yönünden desteklenmeye
çalışılması
 9- Dinlenmeye ve stres ortamınının etkisini
azaltan faaliyetlere ailenin tamamının katılması
 10- Çocuğun motivasyonunu ve moral durumunu
artıracak kişilerle sık sık görüştürülmesi
YAPILMASI GEREKENLER
 11-
Uzun dönemde stres etkeninin etkileri
açısından uyanık olmak
 12- Çocuğa gösterilen hoşgörü sınırlarını bu dönem
için (stres etkeni geçene kadar) artırmak (bu
arada uygunsuz olarak görülen davranış
problemleri konusunda dikkatli olmak )
 13- Çocuğun olaylar karşısındaki duygusal
ifadelerine değer vermek ve onları bazı konularda
doğrular çerçevesinde rahatlatmaya çalışmak
YAYGIN BAŞA ÇIKMA STRATEJİLERİ;
 Fiziksel
Egzersiz: Düzenli yapılan egzersiz kas
gerginliğini azaltmakta yararlıdır ve kişinin kendisini
iyi hissetmesini sağlar.
Aile, arkadaşlar, sosyal gruplar gibi var olan destek
sistemleri, stresli olaylarla ilgilenirken yardımcı
olabilirler.
 Tatil:
Kısa molalar (ya da uzun tatiller) vermek,
stresin tepeye yükseldiği zamanlarda vücudumuzun
dinlenmesine yardımcı olur.
YAYGIN BAŞA ÇIKMA STRATEJİLERİ
 Hobiler:
İlginizi ve enerjinizi yoğunlaştıracağınız
bir alan bulmak, stresin etkilerini oldukça
azaltacaktır.
 Danışmanlık: Bir danışmanla konuşmak, strese
sebep olan problemlerin belirlenmesine ve stres
yaratan negatif uyaran örüntülerinin kırılmasına
yardımcı olacaktır.
 Gevşeme Egzersizleri: Stresle baş etme grupları
ve gevşeme egzersizleri, stresle başa çıkmada
etkili olacaktır
STRESI YÖNETME VEYA STRESLE BAŞA ÇIKMA
YOLLARI
 Boşaltılmamış
stresin tanınması ve onun
hayatımızdaki etkilerinin bilinmesi stresin zararlı
etkilerinin azaltılması için yeterli değildir.
 Stresin bir çok kaynağı olduğu kadar, onu
yönetmenin de bir çok yolu vardır. Bütün yapılması
gereken enerjinizi değişime yöneltmektir.
 Değişim stres kaynaklarının ve sizin bunlara
tepkinizin ne olduğunun ortaya konulması ile
başlar.
STRESINIZI
YÖNETIRKEN
 1.
Sizi nelerin strese soktuğunu ve bunlara karşı
fiziksel ve duygusal tepkilerinizin neler olduğunu
tespit edin.
 Dikkatinizi
rahatsızlığınıza verin. Bunu ihmal
etmeyin. Probleminizin etkisinde de kalmayın.
STRESINIZI
YÖNETIRKEN
Hangi olayın sizi rahatsız ettiğini belirleyin. Bu olaylar
sizce ne anlam ifade ediyor?
 Vücudunuzun strese nasıl tepki verdiğini belirleyin. Sinirli
mi oluyorsunuz yoksa bedensel olarak gerginlik mi
yaşıyorsunuz ve bunu ne şekilde yaşıyorsunuz?

Stresinizi yönetirken
2. Neyi değiştirebileceğinizi tespit edin.
 Sizi strese sokan şeyden kaçınabilir ya da onu
tamamen ortadan kaldırabilir misiniz?
 Bu stres uyandırıcıların şiddetini azaltabilir misiniz?

Stresinizi yönetirken
 3.
Strese karşı gösterdiğiniz duygusal
tepkilerinizin yoğunluğunu azaltın.
 Stres tepkisi genellikle sizin tehlike algınız
veya fiziksel ya da duygusal olarak tehlikede
olma durumuyla başlatılır. Sizde stres
uyandıran durumu çok tehlikeli ya da baş
edilmez olarak görüyor musunuz?
 Herkesi memnun etmeye çalışıyor musunuz?
STRESINIZI
YÖNETIRKEN
Daha ılımlı bakış açıları geliştirin; stresi başa
çıkabileceğiniz bir durum olarak görmeye çalışın.
 Aşırı duygularınızı hafifletmeye çalışın. Durumu
değerlendirin.
 Meselenin olumsuz yanlarına çaba harcamayın.

4. Strese karşı gösterdiğiniz fiziksel tepkilerinizi
makul hale sokmayı öğrenin.
 Yavaş ve derin nefes alma, kalp atışlarınızı ve nefes
alıp vermenizi normale getirir.
 Rahatlama teknikleri kas gerginliğini azaltır.

5. Fiziksel gücünüzü oluşturun.
 Kalp sağlığınız için haftada 3-4 defa yürüme, yüzme,
bisiklete binme gibi egzersizler yapın.
 Egzersizler insanın metabolizmasına etki ederek,
bireyi rahatlatan bazı kimyasal salgıların salgılanmasına
yardımcı olur.
 Stres duygusunun yaşanmasına neden olan kas
gerginliğini ortadan kaldırarak insanın rahatlamasını
sağlar.

 Dengeli
beslenin, gerekli vitaminleri ve
mineralleri alın; özellikle B grubu vitaminleri ve
magnezyum.
 İdeal kilonuzu muhafaza edin
 Sigaradan, aşırı kahve ve çay içmekten ve diğer
uyarıcılardan kaçının
 İşi eğlenceli hale getirin
 Yeteri kadar uyuyun. Mümkün mertebe uyku
programınıza uyun
6. Duygusal gücünüzü ve enerji kaynaklarınızı
muhafaza edin.
 Yakın ilişkiler ve dostluklar kurmaya çalışın.

Download

STRES YÖNETİMİ