JP"SRBIJAŠUME", BEOGRAD
ŠG"Vranje" - Vranje
ŠU"Bosilegrad" - Bosilegrad
OSNOVA GAZDOVANJA ŠUMAMA
ZA
GJ"BOSILEGRAD"
(2014 - 2023)
Biro za planiranje i projektovanje u šumarstvu
Beograd, 2013. god.
Mihaila Pupina 113
Beograd
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
2
Mihaila Pupina 113
Beograd
0. UVOD
I Uvodne informacije i napomene
Prema Zakonu o šumama (Sl. gl. RS, br. 30/2010), gazdinska jedinica "Bosilegrad" pripada južnomoravskom šumskom području.
Ovom gazdinskom jedinicom gazduje ŠU "Bosilegrad" koja je sastavni deo ŠG "Vranje" - Vranje.
OGŠ za gazdinsku jedinicu "Bosilegrad" rañena je prema odredbama Zakona o šumama (Sl. Gl. RS br. 30/10) i Pravilnika o sadržini osnova i programa gazdovanja
šumama, godišnjeg izvoñačkog plana i privremenog izvoñačkog plana gazdovanja privatnim šumama (Službeni glasnik Republike Srbije br. 122/od
12.12.2003).
Prikupljanje podataka za izradu OGŠ izvršeno je po jedinstvenoj metodologiji za sve državne šume kojima gazduje JP "Srbijašume" - Beograd, koristeći kodni
priručnik za informacioni sistem o šumama Srbije (isti su mehanografski obrañeni).
Ova posebna osnova gazdovanja šumama sadrži:
-
Tekstualni deo
Tabelarni deo
Karte
Ovo je četvrto ureñivanje ove gazdinske jedinice. Prvo ureñivanje izvršeno je 1983. godine, drugo ureñivanje izvrseno je 1993. godine, treće ureñivanje izvršeno je
2003. godine. U ovom ureñivanju shodno gore navedenom važećem Zakonu o šumama, gazdinska jedinica iz prošlog ureñivanja je podeljena radi
zadovoljenja površinske veličine koju propisuje zakonski okvir.
Period važenja ove osnove je 01.01.2014. do 31.12.2023. godine.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
3
Mihaila Pupina 113
Beograd
1.0. PROSTORNE I POSEDOVNE PRILIKE
1.1. Topografske prilike
1.1.1. Geografski položaj gazdinske jedinice
Šume ove gazdinske jedinice pripadaju južnomoravskom šumskom području. Sve šume južnomoravskog šumskog područja predate su na gazdovanje Javnom
preduzeću "Srbijašume" − Beograd preko svog dela - šumskog gazdinstva "Vranje" u Vranju.
Ova gazdinska jedinica nalazi se izmeñu sledećih geografskih koordinata: 19° 53′ 00″ i 20° 14′ 00″ istočne geografske dužine (istočno od Pariza) i 42° 20′ 40″ i 42°
36′ 50″ severne geografske širine.
Po administrativnoj podeli gazdinska jedinica "Bosilegrad" u celosti se nalazi na teritoriji opštine Bosilegrad, i to u K.O: Barje, Bosilegrad II, Gložje, Gornja Lisina,
Gornja Ljubata, Gornja Ržana, Grujinci, Donja Lisina, Donja Ljubata, Donja Ržana, Dukat, Izvor, Milevci, Musulj, Paralovo, Ploča, Rajčilovci, Crnoštica.
1.1.2. Granice
Granica koja je omeñavala staru gazdinsku jedinicu sa polaznom tačkom u jugoistočnom delu G.J je tromeña granice R. Bugarske, R. Makedonije i opštine Bosilegrad
na koti 1355 m.n.v. na m.z. "Žeravino", tako u smeru kazaljke na satu, granična linija ide u pravcu severozapada po administrativnoj granici R. Makedonije i
opštine Bosilegrad uglavnom vododelnicom preko planinskih vrhova (Čestak 1402 m.n.v., Samar 1598 m.n.v., Golemi Vis 1787 m.n.v.) sve do tromeñe R.
Makedonije, opštine Trgovište i opštine Bosilegrad. Produžava po granici opštine Trgovište i opštine Bosilegrad preko planinskih vrhova (Bela voda 1829
m.n.v., Kostomlatica 1806 m.n.v.) sve do karaule. Ovde nastavlja u pravcu severa preko Crnog Vrha i Musulja. Od ove kote skreće u pravcu severoistoka
preko Besne kobile 1922 m.n.v., sve do tromeñe tri opština: Surdulice, Vranja i Bosilegrada. Na ovom mestu granična linija produžava u istom pravcu preko
m.z. "Golema Ravnica" 1724 m.n.v. i "Vršnik" 1664 m.n.v., sve do m.z. "Mali Štreser". Nastavljajući dalje u pravcu istoka po granici opština Surdulice i
Boslilegrad, seče Božičku reku i dolazi na tromeñu R. Bugarske i opština Surdulice i Bosilegrad kod kote 1732 m.n.v. na Milevskim planinama, gde su
unutrašnje i spoljašnje granice odeljenja obeležene po standardu.
Površina GJ u prošlom ureñajnom razdoblju je podeljena na dve gazdinske jedinice prirodnim granicama po grebenima. Severni deo stare gazdinske jedinice sada je
GJ "Bosilegrad", a južni deo stare gazdinske jedinice čini GJ "Dragovištica". Podela sa istočne strane od granice sa Bugarskom ide ka zapadu od mesta
zvanog "Zla rudina" (981 m.n.v.) preko "Popove luke" na "Rašni del", presecajući grad Bosilegrad izlazi na "Dojčin del" (1065 m.n.v.). Zatim
"Rajčilovačkim ridom" ide ka "Modrom vrhu", a zatim zaobilazeći selo Paralovo izlazi na "Opaljenicu" (1303 m.n.v.), i preko "Virovskog rida" na
"Mintinički rid" (1543 m.n.v.). Granica se nastavlja do "Petrovi čuki" (1573 m.n.v.) grebenom "Gramañe" do vrha "Kin-Stan" (1560 m.n.v.) i produžava do
najviše tačke "Crnook" (1881 m.n.v.). Sa ovog mesta, spušta se na "Kalovsko plandište" (1754 m.n.v.), pa preko "Saborišta" do grebena "Mečit" (1631
m.n.v.). Odavde nastavlja grebenom do "Mrtvice" (1618 m.n.v.) i "Kosmatica" (1652 m.n.v.), zatim do vrha "Jaruk" (1705 m.n.v.) i spusta se završavajuće
kod vrha "Čukar" (1395 m.n.v.), gde se nadovezuje na sliv Crne reke.
1.1.3. Površina
Ukupno gazdinska jedinica:
Vrsta zemljišta
Visoke šume
Izdanačke šume
Veštački podignute sastojin.
Šumske kulture
Šikare
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
2012
ha
1162,27
634,05
679,41
2,30
171,40
%
32,9
18,0
19,2
0,1
4,9
4
Mihaila Pupina 113
Beograd
2012
Vrsta zemljišta
ha
Šibljaci
Obraslo zemljište
Šumsko zemljište
Neplodno
Za ostale svrhe
Neobraslo zemljište
Ukupno
%
154,92
2804,35
673,32
24,04
26,76
724,12
3528,47
4,4
79.5
19,1
0,7
0,7
20,5
100,0
Šume zauzimaju 2804,35 ha površine ove gazdinske jedinice, od toga veštački podignute sastojine do 20 godina zauzimaju 2,30 ha,što ukupno čini obraslo zemljište u
državnoj svojini od 79,5 % ukupne površine gazdinske jedinice.
Šumsko zemljište zauzima površinu od 673,32 ha, a zemljište za ostale svrhe se nalazi na površini od 26,76 ha, dok je neplodno zemljište na površini od 24,04 ha, što
čini ukupnu neobraslu površinu u državnoj svojini od 724,12 ha ili 20,5 % ukupne površine gazdinske jedinice.
1.2. Imovinsko pravno stanje
1.2.1. Državni posed
Ukupna površina gazdinske jedinice iznosi 3528,47 ha.
Ukupan broj odeljenja je 106, što čini prosečnu veličinu od 33,29 hektara, koja je optimalna.
Samovlasna zauzeća nisu registrovana.
Redni
KO
broj
1. Crnoštica
2. Ploča
3. Musulj
4. Gornja Ljubata
5. Dukat
6. Donja Lisina
7. Donja Ljubata
8. Gornja Lisina
9. Donja Ržana
10. Milevci
11. Grujinci
12. Gložje
13. Gornja Ržana
14. Barje
15. Paralovo (deo)
16. Bosilegrad 2 (deo)
17. Rajčilovci (deo)
18. Izvor (deo)
Ukupno gazdinska jedinica
ha
207
571
878
347
326
231
330
140
213
7
72
100
80
18
3528
Površina
ar
05
81
12
26
43
32
05
50
15
29
85
97
8
64
81
58
74
74
47
m2
43
37
78
22
82
10
47
82
43
73
02
88
21
05
56
32
60
26
07
1.2.2.Privatni posed
Površina tuñeg zemljišta (enklava) unutar gazdinske jedinice iznosi 52,47 ha.
Sam način njihovog korišćenja nema bitnijeg uticaja na gazdovanje šumama ove gazdinske jedinice.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
5
Mihaila Pupina 113
Beograd
1.2.3. Spisak katastarskih parcela
broj
parcele
K.O: Crnoštica
broj
parcele
103/1
103/2
525
588
589
603
673/2
676
685
735
736/1
737
738
739
740
741
742
743
744
748
1179
1180
1181
1182
1193/1
broj
parcele
2319
2320
Ukupno:
lista nepokretnosti br. 133
površina
kultura
ha
ar
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
njiva
šuma
šuma
pašnjak
šuma
1
18
6
19
105
2
1
7
krš
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m2
37
12
68
99
60
11
60
78
14
44
57
26
29
26
43
80
64
54
25
58
16
17
16
6
74
K.O: Ploča
lista nepokretnosti br. 241
površina
kultura
ha
ar
šuma
71
9
81
broj
odeljenja
49
63
15
43
56
13
43
88
13
18
47
01
46
86
70
64
61
35
88
85
43
77
40
78
85
18
18
19
18
18
18
8
8
7
7
5-7
7
7
7
6
7
6
6
6
7
7
7
7
7
7
1194
1195
1200/2
1240
1241
3609
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3614
3614
3615
3616
3617
3618
3618
3618
3618
3619
3619
3620
3621
3633
Ukupno:
kultura
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
zgrada
zgrada
zgrada
pašnjak
zgrada
šuma
pašnjak
šuma
njiva
površina
ar
ha
2
1
2
6
2
4
2
3
3
1
1
1
20
7
83
20
16
08
71
29
17
26
32
95
48
27
93
73
83
62
207
47
28
11
13
05
broj
odeljenja
m2
33
40
30
11
09
06
91
11
12
42
50
15
18
53
53
79
91
21
22
25
09
16
84
51
46
18
43
7
7
7
7
7
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
broj
odeljenja
m2
44
93
37
59
59
6
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Musulj
broj
parcele
653
656
746
896
897
903
904
905
989
1031
1032
1033
1035
1038
1041
1046
1055
1191
1204
1403
1407
1442
1544
1700
1707
1708
1710
1716
1717
1832
1842/2
1853/2
1865
2023
2063/2
2066
2090
lista nepokretnosti br: 192
površina
kultura
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
ha
ar
12
1
1
2
48
9
6
1
3
1
3
1
2
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m2
92
47
36
31
79
2
74
87
45
25
84
21
57
6
18
4
17
03
2
39
60
22
5
38
10
48
3
29
52
08
7
21
36
96
8
3
3
34
62
80
07
82
25
75
83
81
08
62
73
01
71
92
30
28
12
93
40
80
90
62
93
14
77
31
34
38
32
40
68
76
94
43
90
40
broj
parcele
kultura
površina
ar
ha
broj
odeljenja
m2
2110
šuma
3
10
58
broj
odeljenja
2121
šuma
54
82
58
2135
11
59
59
59
59
59
59
59
59
60; 61
60
60
60
60
60
60
59
60
59
59
59
59
59
58
59
59
59
59
59
59
60
60
60
60
58
58
58
58
šuma
šuma
šuma
16
2365
2367
2562/1
2563/1
2563/2
2564
2565
2566
2721
2722
2723
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2950
2961
2962
2980
2981
3177
3193
3220
3250
3297
3299
3312
3332
3333
45
38
46
69
39
28
71
79
91
53
75
13
94
86
7
07
14
14
76
44
17
16
09
13
24
6
5
21
4
44
5
8
24
14
71
86
57
72
65
89
87
40
48
87
07
04
31
30
71
88
36
70
38
04
20
16
98
79
30
20
31
12
30
30
32
82
54
32
33
04
22
19
79
10
58
58
58
56
56; 57
57
57
57
57
52-55
53
47-56
47-56
51
55
55
55; 56
56
56
56
56
56
48; 49
49
58
58
58
58
58
58
58
58
58
60
60
60
62
62
pašnjak
šuma
pašnjak
krš
pašnjak
krš
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
njiva
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
1
6
21
13
1
1
63
5
151
69
11
13
16
1
1
2
2
1
7
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Musulj
broj
parcele
lista nepokretnosti br: 192
površina
kultura
3487
3631
šuma
šuma
3632
voćnjak
4129
njiva
4132/1
4139/1
4180
4184
4202
4202
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
ha
ar
m2
1
2/1
3
4
5
13
127
263
551
792
994
996
1103
1104
1162/2
1197
1301
1361
1437
1565/1
3
26
65
62
4204
pašnjak
1
67
70
62; 63
4468
pašnjak
šuma
pašnjak
20
38
1
10
58
60
78
63
44
46
2
48
26
46
4
80
58
68
64
63
27
12
24
66
88
99
69
78
58
58
46
46
50
58
58
4518
4549
21
90
58
4640
šuma
8
71
88
58
4643
pašnjak
5
3
8
28
62
55
51
55
32
75
74
21
78
80
60
48
58
58
62
62
62; 63
62; 63
4679/1
4679/2
4681
4843
5063
Ukupno:
zgrada
šuma
njiva
broj
parcele
14
4
9
2
4
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
80
20
19
56
53
56
9
7
70
14
82
70
16
73
5
5
13
21
9
67
broj
odeljenja
m2
38
42
51
44
17
35
23
39
57
69
32
12
87
10
88
95
46
41
05
25
broj
odeljenja
m2
pašnjak
82
50
2
površina
ar
ha
4203
8
72
lista nepokretnosti br. 240
površina
kultura
ha
ar
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
njiva
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
kultura
broj
odeljenja
K.O: Gornja Ljubata
broj
parcele
broj
parcele
66
66
66
66
66
66
64
64
66
67
67
67
67
67
67
67
22
22
22
65; 67
1566
1567
1576
1587
1590/1
1590/2
1590/3
1591
1592
1765
1884
1885
1885
1886
1887
1917
1918
1920
1921
2041
2081
2082
2115
5
šuma
šuma
571
kultura
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
neplodno
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
površina
ar
ha
1
4
3
5
12
1
15
1
13
4
11
10
23
04
1
23
7
19
12
5
2
40
56
08
46
31
29
17
37
45
06
32
48
1
broj
odeljenja
m2
52
54
37
20
30
60
18
32
08
80
52
48
63
62
43
18
64
14
03
32
21
10
60
65
65
65
67
67
67
67
67
67
67
65
65
65
65
64; 65
64
64
64
64
63
64
64
64
8
Mihaila Pupina 113
Beograd
broj
parcele
K.O: Gornja Ljubata
broj
parcele
2322/1
2323/1
2324/1
2324/3
2325
2326
2327
2477
2495
2496
2513/1
2513/2
2529
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2594
2595
2858/2
2946
2977/1
2978
2979
2980/1
2980/2
2981
3335
3336
3337
3338
3339
lista nepokretnosti br. 240
površina
kultura
ha
ar
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
livada
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
5
1
2
2
25
3
1
23
2
1
3
1
7
1
2
7
284
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
51
81
65
31
52
23
79
9
6
43
77
58
07
94
28
20
6
11
57
14
4
63
40
64
25
12
71
32
33
57
01
20
86
11
20
11
12
broj
odeljenja
m2
91
03
00
97
49
44
94
02
72
11
81
05
93
13
89
78
30
06
18
99
74
84
75
39
05
42
00
29
48
50
85
33
90
10
00
05
20
22
23
23
23
23
23
23
45
64
64
45
45
44
44
44
44
44
44
44
44
44
44
44
44
43
43
43
43
43
43
43
43
35-41
41
41
40
40
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3432
3433
3638
4239
4887
4922
5137
5138
5139
5140
5450
5729
5730
5788
5791
5794
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
livada
livada
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
površina
ar
ha
1
1
3
4
2
35
85
10
26
80
10
78
7
21
13
19
22
88
6
14
7
59
28
73
8
9
72
66
18
35
11
3
6
66
72
10
17
11
80
17
52
01
2
36
76
broj
odeljenja
m2
02
02
10
15
02
50
81
00
81
05
90
86
21
05
10
00
01
31
36
00
80
73
17
30
42
36
29
90
79
66
98
97
13
25
98
31
56
29
37
27
38
38
38
38
38
38
38
38
37
37
37
38
36; 37
36
36
36
36
36
36
36
36
35
35
35
35
35
36
41
41
41
42
42
42
42
42
41
41
41
41
41
9
Mihaila Pupina 113
Beograd
broj
parcele
K.O: Gornja Ljubata
broj
parcele
5952
5953
6132
6133
6134
6135
6154
6194
6296
6344
6380
6611
6893
7000
7009
7010
7011
7012
7045
7115
7117
7165
7201
7211
7226
7228
7229
7249
7250
7265
7266
7267
7576
7579
7596
7597
7881
lista nepokretnosti br. 240
površina
kultura
ha
ar
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
2
1
2
6
1
5
2
1
1
3
1
1
2
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
00
61
65
14
11
10
82
29
55
80
38
5
47
13
84
00
79
9
90
73
74
69
31
36
83
13
11
53
14
5
40
30
41
11
33
45
54
broj
odeljenja
m2
32
33
93
30
70
62
93
22
58
81
32
70
34
00
06
15
34
70
45
90
79
01
22
99
96
33
80
67
94
65
15
65
72
42
83
48
52
31
31
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30
29
30
30
30
30
30
30
45
45
30
30
30
30
30
30
23
23
23
23
23
23
23
23
23
23
7882
7883
7966
7981
8719
8720
8721
9151
9153
9154
9373
9374
9375/1
9376
9377
9378
9378
9379
9380
9381
9382
9383
9384
9385
9386
9387
9388
9389
9390
9391
9392
9393
9394
9395
9396
9397
9398
9399
9406
9703
kultura
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
livada
zgrada
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
krš
pašnjak
pašnjak
neplodno
neplodno
livada
neplodno
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
površina
ar
ha
6
9
1
1
1
54
30
1
4
1
1
55
96
88
24
2
25
20
69
90
54
13
87
48
25
30
87
12
46
13
62
47
32
38
13
24
81
53
24
68
31
43
59
65
10
17
20
10
6
37
broj
odeljenja
m2
31
22
31
40
81
43
27
88
03
90
60
55
17
64
33
35
22
41
33
11
25
39
40
79
71
00
22
29
10
54
44
59
29
79
65
00
15
94
65
99
23
23
22
22
23
23
23
29
29
29
29
29
28; 29
29
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
27
28
28
28
28
28
27
31
10
Mihaila Pupina 113
Beograd
broj
parcele
K.O: Gornja Ljubata
broj
parcele
9746
9747/1
9748
9749
9750
9855
10021
10022
10023
10024
10025
10026
10364/1
10364/2
10364/3
10365
10366
10481
10495
10496
10587
10661
10740
11413
12098
12311
12312
12313
13030
13545
13546
13547
13548
13549
13550
13777
13923
lista nepokretnosti br. 240
površina
kultura
ha
ar
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
njiva
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
livada
šuma
šuma
njiva
neplodno
livada
livada
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
13
3
1
4
1
1
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
43
56
04
96
31
28
11
5
52
22
15
83
18
3
5
61
12
7
62
12
15
99
14
32
73
27
6
3
6
64
29
41
28
39
55
3
14
broj
odeljenja
m2
13
95
73
25
80
49
57
21
26
87
11
18
50
90
20
39
45
42
81
91
24
93
17
98
29
28
12
58
62
97
77
70
60
21
61
11
41
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
31
32
31
31
34
31
31
41
34
31
31
31
34
34
34
34
34
34
34
34
33
13924
13925
13926
13927
13928
13929
13930
13931
13932
13933
13934
13935
13936/1
13936/2
13937
13938
13939
13940
13941
13942
13943
13944
13945/1
13945/2
13946
13947
13948
13949
13950
13951
13952
13956
13957
13958/1
13958/3
13992
13993
14000
14027
14029
kultura
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
površina
ar
ha
2
1
2
1
2
1
2
3
85
1
31
30
17
14
48
14
65
97
34
23
91
68
83
5
58
7
2
46
6
44
53
8
80
41
18
23
57
42
9
8
58
8
8
57
83
12
4
45
6
18
broj
odeljenja
m2
42
02
21
80
03
33
84
26
22
48
08
85
29
29
39
31
50
55
91
05
46
21
88
64
42
93
07
55
91
96
72
30
06
52
05
03
79
87
34
13
33
33; 34
34
34
34
34
34
34
33; 34
33; 34
34
34
33
34
32
32
32
32
32
33
33
33
32
32
32
32
32
32
32
32
32
33
33
32-34
33
33
33
33
33
33
11
Mihaila Pupina 113
Beograd
broj
parcele
K.O: Gornja Ljubata
broj
parcele
14030
14040
14041
14050
14052
14095
14096
14261
14263
14614
14754
14769
14916
14917
15009
15018
15019
15104
15211
15213
15214
15223
15347
15349
lista nepokretnosti br. 240
površina
kultura
ha
ar
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
krš
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
1
1
3
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
58
5
15
10
37
8
6
10
60
3
16
7
29
01
75
12
22
30
14
2
8
22
21
19
broj
odeljenja
m2
12
41
34
53
94
07
08
71
90
95
23
16
51
58
93
48
14
22
97
80
19
86
41
84
33
33
33
33
33
32
32
28
28
32
27
27
27
27
27
27
27
27
26
26
26
27
26
26
15350
15351
15352
15353
15354
15356
15358
15359
15360
15362
15363
15404
15405
15408
15412
15414
15420
15422
15423
15425
15532
15934
16094
16232
16317
16335
Ukupno:
kultura
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
njiva
šuma
šuma
šuma
njiva
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
površina
ar
ha
13
7
878
10
15
2
10
74
10
4
53
10
9
4
65
5
4
5
6
8
6
3
3
2
48
8
4
7
35
26
broj
odeljenja
m2
52
63
91
62
30
04
52
89
04
63
91
73
82
01
41
51
12
41
01
91
61
27
72
05
81
96
22
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
26
27
27
27
27
26
26
12
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Dukat
broj
parcele
3/1
3/1
3/2
3/3
4
5
39
42
43
492
576
577
721/1
721/1
721/2
721/3
722
841
980
1938
2025
2027
2697
2716
2844
2854
3418
4089/1
4089/2
4089/3
4942
5257
5257
5258
5259
5260
5260
kultura
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
vododer.
šuma
njiva
šuma
njiva
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
vododer.
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
lista nepokretnosti br: 417
površina
ha
ar
13
31
2
15
3
4
2
11
58
1
3
18
13
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
65
33
37
3
7
92
39
15
32
00
64
5
59
45
60
34
47
4
3
73
18
2
5
3
75
2
14
50
75
09
9
03
65
41
23
2
1
33
72
00
10
29
37
80
70
40
42
26
21
98
28
94
43
99
91
81
89
95
51
81
70
34
80
34
42
40
23
34
42
02
78
19
74
40
24
24
24
24
24
24
24
24
24
17
17
17
17
17
17
17
17
24
24
25
24
24
26
26
26
26
13; 25
16
16
16
15
15; 16
15; 16
15
15
15
15
broj
parcele
kultura
5261
šuma
5262
5263
5264/1
5264/1
5264/2
5264/3
5264/4
5265/1
5265/2
5266
5267
5268/1
5268/2
5268/3
5269/1
5269/2
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276/1
5276/2
5277/1
5277/1
5277/2
5278/1
5278/2
5278/3
5279/1
5279/2
5279/3
5279/4
5720
5721
5722
5723/1
5723/1
livada
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
livada
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
njiva
pašnjak
zgrada
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
površina
ar
ha
1
3
4
21
4
11
2
3
54
broj
odeljenja
m2
29
24
15
14
13
60
20
4
8
2
8
84
38
11
65
19
7
6
51
97
46
53
6
52
44
83
30
46
25
80
05
70
70
30
30
01
74
99
41
61
40
50
21
61
81
41
60
67
70
48
91
25
03
30
77
30
90
19
78
89
99
43
71
47
42
60
15
15
14; 15
14; 15
15
14
14
15
15
15
15
14
14
14
14
14
14
14
14
14
14
17
17
17
17
17
17
16; 17
17
17
16
16
16
16
16; 17
16
16
10;11;16
10;11;16
54
29
06
8
5
20
36
19
16
34
12
73
15
29
13
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Dukat
broj
parcele
kultura
5723/1
pašnjak
5857
5875/1
5875/2
6747
6749
6803
6816/3
6827
6828
6830/1
6831
6832
6833
6834
6834
6834
6835
6844
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
livada
livada
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
lista nepokretnosti br: 417
površina
ha
ar
2
1
1
23
6
1
broj
odeljenja
m2
84
60
98
26
21
95
32
47
13
25
94
77
28
56
24
83
56
25
89
3
67
56
35
99
99
05
99
69
50
54
99
70
68
44
76
13
69
99
10; 11;
16
12
12
12
12
12
12
12
12
11; 12
11
11
12
12
11, 12
11; 12
11; 12
12
12
K.O: Donja Lisina
broj
parcele
6
7
609
610
611
612
613
614
615
616
617
kultura
lista nepokretnosti br: 151
površina
ha
ar
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
60
10
46
15
30
6
8
16
7
70
15
22
84
40
10
70
15
50
85
75
74
75
95
95
96
96
96
96
96
96
96
96
96
broj
parcele
kultura
površina
ar
6856
pašnjak
40
30
12
7604
7711
njiva
šuma
18
6
20
31
14
14
8988
šuma
7
28
9054
9128
9129
9131
9137
9172
9226
9722
9731
9906
10166
10176
10178
10182
10184
10198
10200
Ukupno:
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
4
15
4
9
6
23
7
19
5
61
4
14
14
7
12
8
3
43
41
82
70
01
31
47
64
76
73
46
20
70
00
20
90
60
40
82
ha
347
broj
parcele
kultura
618
šuma
619
620
621
622
623
623
624
625
627
628
629
657
658
pašnjak
šuma
šuma
krš
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
površina
ar
ha
1
1
36
23
20
4
broj
odeljenja
m2
14
14
14
14
14
14
12
12
12
12
10
12
12
12
12
12
12
12
broj
odeljenja
m2
01
30
96
7
11
18
26
35
86
12
15
89
74
91
23
89
30
25
94
15
98
45
38
59
30
91
79
27
88
96
97
97
37; 101
96;97;101
96;97;101
97
97
97; 101
101
97; 101
101
101
14
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Donja Lisina
broj
parcele
659
816
817
852
853
1024
1025
1026/1
1026/2
1041
1085
1089
1089
1090
1091
1204
1285/1
1285/3
1287
1288
1289
1373
1374
1388
1389
1396
1398
1399
1406
1524
1559
1561
1562
1583
1596
2070
2300
kultura
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
lista nepokretnosti br: 151
površina
ha
ar
6
2
1
1
3
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
15
11
3
6
13
41
39
86
6
30
13
30
29
20
3
48
07
12
40
8
36
16
27
37
19
75
3
3
15
2
3
5
3
15
59
99
79
43
06
52
05
95
29
99
60
79
09
90
04
41
84
86
61
95
84
86
23
54
61
04
50
00
53
40
20
42
98
18
47
40
42
68
23
101
103
103
103
103
101
101
101
101
101
101
101
101
101
101
101
100
100
100
100
100
100
100
100
100
99
99
99
99
97
97
97
97
97
99
99
98
broj
parcele
kultura
površina
ar
2301/1
pašnjak
2
00
98
2301/2
2348
2349
2436
2436
2437
2438
2733
2733
2734/1
2735
2736
2749
2752
2755
2773
2774
2775
2776
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2944
2944
2947
2948
2949
2950
2950
2951
3659
3660
3661
3662
3786
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
šuma
pašnjak
krš
pašnjak
šuma
krš
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
šuma
pašnjak
pašnjak
krš
krš
2
48
12
60
09
48
69
1
5
03
7
5
3
12
3
23
6
09
47
65
82
16
09
25
16
38
8
67
26
17
9
98
49
6
12
9
17
17
24
30
89
67
00
40
85
88
40
01
59
48
94
20
38
59
57
29
86
14
99
59
00
56
20
80
34
00
00
50
00
30
39
00
60
89
27
47
37
04
98
99
99
99
99
99
99
99
99
99
99
99
99
100
100
99
99
99
99
99
99; 100
99
99; 100
99
99
99; 100
99; 100
99; 100
100
100
100
100
100
100
76
76
76
76
76
ha
6
2
1
1
1
2
6
4
8
2
broj
odeljenja
m2
15
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Donja Lisina
broj
parcele
3787
3801
3822
3823
3824
3825
4005
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4667
4777
4798
4799
4800
4801
4801
4801
4802
4803
4804
kultura
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
šuma
pašnjak
pašnjak
krš
pašnjak
šuma
šuma
šuma
krš
pašnjak
krš
lista nepokretnosti br: 151
površina
ha
ar
75
4
8
1
1
5
4
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
23
71
27
43
15
78
97
3
17
14
7
6
21
74
28
10
22
13
10
45
1
71
26
51
40
59
50
65
45
54
24
87
92
63
06
85
03
04
56
77
98
74
61
53
02
41
41
61
46
11
45
79
78
88
86
20
18
56
77
23
76
75; 77
75
75; 77
75; 77
77
75
74
74
74
74
74
74
74
74
74
74
74
74
74
100
100
100
100
100; 101
100; 101
100; 101
100
100
100
broj
parcele
kultura
površina
ar
4805
šuma
10
00
100
4806
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4831
5380
5380
5381
5382
5461
5515
5516
5517
5931
5937
5943
6751
6773
6774
7177
7179
7394
7417
7419
7426
7433
Ukupno:
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
1
7
16
20
9
5
95
23
27
5
62
4
46
22
28
79
16
38
32
81
25
26
15
4
25
31
7
43
20
61
63
32
90
20
75
84
60
00
17
00
39
09
65
00
04
32
16
70
52
43
20
65
72
70
03
46
87
90
18
49
95
85
85
10
100
100
100
100
100
100
100
100
100
101
74
74
74
74
74
74
74
74
73
73
73
100
100
100
103
103
103
103
103
103
103
ha
2
20
8
17
326
broj
odeljenja
m2
16
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Donja Ljubata
broj
parcele
83
84
84
327
2323
2812
2835
2888
2889
2890
2891
2891
3046
3227
3231
3396
3397
3398
3399
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3417
3417
3418
3419
3420
3421
3422
4137
4216/1
4635/1
4635/1
kultura
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
krš
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
krš
krš
šuma
krš
krš
šuma
pašnjak
šuma
šuma
lista nepokretnosti br: 293
površina
ha
ar
9
2
1
11
1
1
5
1
22
6
1
1
2
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
13
30
80
67
49
2
35
25
12
27
58
65
54
70
51
84
30
7
4
9
15
59
57
81
8
93
80
03
19
23
22
11
6
44
56
31
92
69
49
98
76
47
85
68
16
99
39
35
13
53
14
12
04
94
34
30
93
28
90
14
67
36
81
36
86
77
88
98
49
24
00
18
99
59
78
78
78
78
68
68
68
68
68
68
68
68
68
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
69
67
68
67
67
broj
parcele
kultura
4740
šuma
4740
4741
4742
4743
4792
4802
5122
5147
5148
5448
5453
5454
5454
5787
5790
5790
5998
6000
6001
6001
6002
6003
6004
6005
6005
6006
6333
6334
6335
6335
6336
6337
6339
6343/1
6343/2
6343/3
6343/3
6344
6344
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
neplodno
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
krš
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
površina
ar
ha
1
1
2
7
3
1
1
1
4
1
2
6
10
2
1
10
1
7
3
6
5
broj
odeljenja
m2
31
47
21
73
15
8
3
19
88
08
78
1
80
7
29
89
46
22
21
15
05
87
52
05
24
93
40
35
06
46
36
51
17
78
46
40
20
78
65
36
30
89
34
63
58
79
03
97
72
20
69
78
76
45
69
69
62
58
46
35
79
09
03
74
19
69
14
81
26
56
25
74
99
41
86
77
04
81
96
48
07
21
21
21
21
21
21
67
67
67
22
22
22
22
21
21
21
21
21
21
21
21
21
21
21
21
21
20
20
20
20
20
20
20
20
20
20
20
20
20
17
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Donja Ljubata
broj
parcele
6344
6428
6429
6430
6431
6432
6432
6472/2
6478
6479
6480
6481/1
lista nepokretnosti br: 293
površina
kultura
ha
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
krš
ar
5
m2
27
47
24
15
73
03
89
6
75
20
7
5
11
3
8
86
41
09
99
23
40
89
99
02
57
20
01
broj
parcele
956
1374
1375
1382
1383
1841
2087
2119
2177
2178
2179
2190
2208
2210
2213
2238
2248
2249
2250
2379
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
njiva
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
ha
ar
2
8
2
8
8
2
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
17
5
2
8
2
78
20
5
08
79
41
13
12
17
58
11
78
83
40
56
45
23
51
26
35
15
85
12
60
46
95
98
52
10
01
50
77
28
36
52
površina
ar
ha
broj
odeljenja
m2
6481/2
šuma
45
15
70
6482
šuma
76
35
70
6483
66
47
20
19
19
19
19
19
19
19
70
70
70
70
šuma
šuma
šuma
2
6483
6483
6484
6485
6873
6873
7037
7038
7076
7393
7506
Ukupno:
1
1
2
50
87
41
12
13
60
16
39
10
53
10
05
65
23
06
63
04
57
49
06
85
80
20
47
70
70
70
70
70
70
70
19
19
70
18
17
broj
odeljenja
m2
kultura
broj
odeljenja
K.O: Gornja Lisina
lista nepokretnosti br: 292
površina
broj
parcele
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
90
94
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
2
16
231
broj
parcele
kultura
površina
ar
2380
pašnjak
1
37
46
94
2381
2382/1
2383
2384/1
2384/2
2385
2386
2452
2453
2454
2455
2481
2483
2484
2630
2760
2809
2858
2936
3007
3525
3599
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
njiva
15
18
20
31
88
79
44
19
50
56
35
68
32
4
5
5
55
41
8
1
8
4
13
1
69
68
31
81
50
78
14
09
46
91
38
50
95
85
90
74
37
65
23
31
80
10
94
93; 94
93
94; 95
95
95
94
94
94
94
94
94
94
94
90
90
90
90
90
90
90
89
ha
36
2
2
1
broj
odeljenja
m2
18
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Gornja Lisina
broj
parcele
3599
3638
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6123
6124
6634
6863
6864
7037
7058
7629
7632
7640
7655/1
7655/1
7655/2
7656
7660
7667
7676
7868
8281
8283
8285
8414
8751
8753
kultura
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
lista nepokretnosti br: 292
površina
ha
ar
10
3
1
4
22
2
1
30
19
19
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
5
2
02
14
30
61
83
64
12
15
63
96
26
23
99
12
9
20
11
41
06
24
33
28
9
23
31
7
3
18
22
10
2
9
40
10
26
61
90
11
12
44
61
70
68
11
58
42
86
24
51
34
84
07
45
60
31
25
43
62
00
48
99
13
96
34
71
19
89
89
82
82
83
82; 83
82; 83
82
82
82
82
82
81
81
81
81
81
89
89
89
89
89
89
89
89
89
89
78
94
94
94
94
98
broj
parcele
kultura
8848
pašnjak
98
71
98
8849
8850
8851/1
8851/1
8851/2
8851/3
8851/4
8851/5
8851/6
8890
8891
8892
9327
9353
9498
9499
9500
9501
9633
9634
10070
10074
10076
10302
10303/1
10303/2
10304
10305
10306
10307
10509
10588
10588
10602
Ukupno:
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
livada
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjajk
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
21
23
10
21
2
19
38
51
10
2
72
89
54
08
81
15
19
43
12
46
4
3
7
32
35
8
8
36
91
36
10
1
28
14
50
86
56
00
78
60
71
29
69
75
30
47
09
69
65
57
60
66
69
02
57
35
55
79
63
25
35
00
05
98
06
02
79
61
19
82
98
98
98
98
98
98
98
98
98
76
76
76
77
77
78
78
78
78
78
78
80
80
80
79; 80
79
79
79
79
79
79
80
80
80
80
pašnjak
livada
livada
livada
šuma
livada
šuma
šuma
površina
ar
ha
11
7
3
1
2
2
1
52
1
1
330
broj
odeljenja
m2
98
19
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Donja Ržana
8+8broj
parcele
2
3
4
289
290
291
402
403
404
405
439
874
1068
1150
1151
1164
1303
1304
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1683
1684
lista nepokretnosti br: 64
površina
kultura
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
ha
ar
4
5
4
12
2
1
2
3
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m2
23
32
78
13
68
25
8
69
72
89
16
4
14
44
39
80
95
13
72
40
38
28
11
13
35
89
32
01
27
19
96
70
44
01
31
11
42
05
89
59
40
47
23
23
21
73
97
47
18
89
49
97
44
30
broj
parcele
kultura
1685
šuma
broj
odeljenja
1686
87
87
87
88
88
88
88
88
88
88
88
88
85
85
85
85
86
86
86
86
86
86
86
86
86
87
87
površina
ar
ha
1
broj
odeljenja
m2
67
64
87
pašnjak
23
46
87
1687
pašnjak
24
06
1806
1807
1808
1809
1810
1822
1823
1824
1825
1852
1992
2053
2054
2055
2056
2057
2586
2658
2815
2816
2817
2818
2819
2856
2890
Ukupno:
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
51
98
97
55
32
40
94
14
39
8
21
28
19
34
9
19
4
6
28
35
72
96
08
15
12
15
62
43
94
53
02
90
60
80
89
46
51
35
92
79
50
60
75
50
35
54
48
68
68
50
00
43
87
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
86
85
85
83
83
83
83; 84
84
84
84
7
4
2
1
8
3
5
26
27
140
20
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Milevci
broj
parcele
204
206
211
264
265
266
267
271
272
273
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283/1
283/2
284
285
291
292
293
294
295
296
313
386
387
388
403
439
440/1
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
njiva
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
livada
šuma
pašnjak
šuma
njiva
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
lista nepokretnosti br: 88
površina
ha
ar
6
7
9
1
7
3
22
8
4
5
1
2
1
4
7
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
54
71
23
54
47
26
13
69
11
57
14
11
14
98
65
18
14
30
46
36
63
3
16
15
6
4
5
03
72
13
10
33
63
5
35
39
59
25
12
87
78
72
53
00
67
80
98
17
39
61
85
41
73
68
00
61
70
36
47
57
15
34
39
36
41
46
28
84
69
44
14
50
40
29
91
92
92; 93
91
91; 92
91
91
91
92
92;93;95
92;93;95
92
92
92
93
93
93
93
93
93
93
93
93; 94
94
91
91
91
91
91
91
91
95
94; 95
95
95
105
105
broj
parcele
kultura
606
šuma
1149
1173
1215
1216
1217
1218
1220
1221
1222
3044
3405
3406
3408
3409
3410
3412
3559
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889/2
3890
3891
3892/1
3893
3930/2
3956
3959
4024
4026
4093
4094
4122
4143
4157
4167
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
krš
šuma
pašnjak
šuma
neplodno
neplodno
šuma
pašnjak
neplodno
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
površina
ar
ha
45
4
18
2
8
9
1
8
3
broj
odeljenja
m2
3
22
102
38
22
63
57
19
92
57
48
18
97
47
37
24
17
57
27
10
6
29
14
96
10
33
28
08
28
82
20
9
29
7
63
23
16
16
11
5
9
3
49
16
41
22
34
40
54
50
57
72
72
04
25
77
58
04
53
89
43
09
26
32
71
59
31
51
90
15
50
66
04
90
01
50
62
61
40
13
54
102
102
101
101
102
101; 102
103
102; 103
102
105
105
105
105
105
105
105
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
21
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Milevci
broj
parcele
4287
4288
4290
lista nepokretnosti br: 88
površina
kultura
ha
šuma
šuma
šuma
ar
m2
11
25
06
1
39
02
37
98
101
103
104
177
188/1
199
202
268
269
280
282
314
316
319
482
530
948/1
ha
ar
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m2
4
5
10
25
17
11
24
6
4
2
10
10
4
49
5
18
24
18
42
55
93
47
94
85
31
72
55
89
77
51
62
06
37
87
41
72
površina
ar
ha
broj
odeljenja
m2
4347
šuma
6
50
104
4349
šuma
36
02
104
4350
šuma
28
21
104
104
104
4352/2
4353
Ukupno:
šuma
šuma
54
33
29
57
12
73
104
104
104
broj
parcele
lista nepokretnosti br: 83
površina
kultura
kultura
broj
odeljenja
K.O: Grujinci
broj
parcele
broj
parcele
213
kultura
površina
ar
ha
broj
odeljenja
m2
1009
šuma
13
12
105
broj
odeljenja
1063
šuma
10
70
105
1076
šuma
8
15
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
104
105
105
105
1089
1135
1184
2038
2059/2
2061
2199
2201
2249
2257
2258
2259
2302
2326
3518
3791
4103
Ukupno:
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
72
19
9
16
42
16
9
4
7
32
2
76
31
50
3
90
10
85
16
68
50
79
95
05
55
64
50
10
71
24
18
56
87
55
06
02
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
105
106
106
106
7
22
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Gložje
broj
parcele
1546
1636
4726/1
4726/1
4726/1
4726/2
5560/1
5561
5754
5756
broj
parcele
3386
Ukupno:
broj
parcele
1277
1389
1390
Ukupno:
lista nepokretnosti br: 161
površina
kultura
ha
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
krš
šuma
šuma
ar
1
3
1
2
8
1
m2
45
62
94
10
48
10
32
11
54
52
3
37
88
06
12
04
20
39
13
50
40
K.O: Gornja Ržana
lista nepokretnosti br: 258
površina
kultura
ha
ar
šuma
21
21
K.O: Barje
lista nepokretnosti br: 156
površina
kultura
ha
ar
šuma
šuma
šuma
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
5756
šuma
broj
odeljenja
7008
šuma
7293
šuma
71
71
71
71
71
71
71
71
71
71
7304
7666
7667
7668
7669
7670
7685
7690
Ukupno:
šuma
krš
šuma
pašnjak
njiva
šuma
šuma
šuma
površina
ar
ha
9
32
1
2
1
72
broj
odeljenja
m2
68
75
71
8
09
4
74
46
40
53
27
10
58
34
11
87
97
92
31
93
48
56
96
80
53
88
4
4
6
6
6
6
6
6
4
59
broj
odeljenja
m2
20
3
40
64
kultura
broj
odeljenja
m2
8
8
broj
parcele
37
67
01
05
58
58
58
23
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Paralovo
broj
parcele
19
150
152
217
235
237
242
258
259
287
363
481
613
791
818
887
888/2
889/2
892/1
914
988
988
993
993
993
996
997
1004
1005
1009
1010
1017/1
1023
1029
1032
1033
1035
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
njiva
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
lista nepokretnosti br: 75
površina
ha
ar
4
2
3
2
1
2
2
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
73
16
6
34
3
39
23
1
11
8
10
10
21
24
7
69
70
13
11
33
16
26
77
85
61
26
30
17
39
63
97
36
56
37
44
79
30
21
31
85
84
59
49
76
18
00
87
29
44
44
54
34
24
96
04
69
48
30
40
47
17
38
08
99
56
44
82
83
27
41
13
50
10
43
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
broj
parcele
kultura
površina
ar
1060
šuma
22
24
2
1089
1158
1160
1177
1193
1195
1196
1197
1316
1613
1615
1633
1635
1681
1692
1696
1741
1747
1830
1843
1848
1849
1857
1874
1881
1886
1889
1894
1895
1896
1898
1914
1925
1936
1976
1978
1979
1984
1984
šuma
šuma
šuma
njiva
šuma
šuma
kamenjar
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
16
56
2
6
9
22
25
5
5
7
40
12
58
26
4
27
73
5
42
3
7
38
75
9
10
23
25
6
51
08
37
70
49
77
13
37
6
59
33
91
17
73
97
54
77
64
74
35
13
96
83
66
85
12
44
27
30
19
72
50
63
39
80
32
02
14
37
27
19
24
86
39
49
91
96
15
20
65
2
1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
2
2
2
3
3
3
3
3
3
3
2
2
2
2
2
2
3
3
3
3
3
3
3
3
ha
1
3
1
1
14
2
broj
odeljenja
m2
24
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Paralovo
broj
parcele
1995
1999
2001
2002
2004
2010
2058
2064
2068
2072
2104
2105
2121
2144
2146
2164
2165
2167
2168
2189
2210
2211
2212
2213
2213
2220
2237
2253
2256
2272
2276
2330
2332
2337
2339
2363
2381
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
lista nepokretnosti br: 75
površina
ha
ar
1
1
1
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
19
63
7
2
13
09
5
48
26
33
21
18
32
12
20
11
10
16
25
14
36
30
78
48
52
34
33
71
44
12
31
03
8
36
01
13
15
39
51
57
02
14
74
36
48
79
73
25
91
07
48
86
55
81
73
67
11
86
20
48
00
42
85
80
15
63
94
73
44
12
01
81
70
84
3
3
3
3
3
3
4
4
4
4
5
5
4
4
4
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
4
4
4
4
4
4
4
4
4
4
4
4
broj
parcele
kultura
površina
ar
2391
šuma
35
78
5
2394
2396
2397/1
2397/1
2505
2587
2592
2594
2660
2660
2663
2705
2727
2781
2801
2856
2877
2879
2897
2898
2902
2961/1
3043
3049
3051
3271
3940
4112
4489
4506
4513
4521
4525
4526
4529
4580
4679
4732
4757
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
12
6
59
49
14
10
4
12
49
03
50
17
10
2
4
18
3
14
53
8
14
45
3
6
11
43
26
9
76
18
32
15
39
69
42
31
2
6
2
88
80
20
28
44
28
19
09
50
94
08
91
00
75
79
46
38
49
69
18
40
87
32
42
75
90
38
79
85
40
80
63
98
89
72
58
07
97
30
5
5
5
5
4
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
2
2
2
2
2
2
2
1
1
3
ha
15
2
1
1
broj
odeljenja
m2
25
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Paralovo
broj
parcele
4792
4797
4811
4824
4839
4843
4884
4885
lista nepokretnosti br: 75
površina
kultura
ha
ar
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
livada
šuma
broj
odeljenja
m2
8
6
12
29
32
4
4
57
05
75
67
46
76
52
70
46
K.O: Bosilegrad 2
broj
parcele
3197
3197
3198
3198
3199
3200
3201
3233
3713
3714
3733
4038
4039
4040
4041
4042
4169
4170
4171
4231
4232
lista nepokretnosti br: 207
površina
kultura
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
ha
ar
10
1
32
2
6
2
26
12
3
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
54
30
07
79
96
40
75
11
14
16
96
83
72
37
58
15
22
10
33
58
26
10
80
20
75
16
55
90
25
56
59
91
32
81
58
74
08
56
00
21
26
68
broj
parcele
kultura
površina
ar
4907
šuma
22
72
5102
šuma
4
27
5111
šuma
3
76
5250
5251
5254
5292
5294
5523
5524
Ukupno:
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
10
4
6
7
4
5
4
77
35
47
51
03
43
72
35
11
ha
106
broj
parcele
kultura
4234
pašnjak
4236
šuma
4281
šuma
4296
4297
4298
4436
4436
4504
4505
4506
4649
4948
4949
4949
4999
4999
5037
5082
5114
5114
5114
Ukupno:
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
površina
ar
ha
broj
odeljenja
m2
broj
odeljenja
m2
77
75
5
22
3
37
99
1
4
41
80
75
75
18
28
42
15
31
43
99
60
61
73
14
66
65
30
61
48
52
53
96
73
45
69
18
33
87
77
34
08
18
26
36
40
08
24
08
02
2
9
1
2
1
1
3
141
26
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Rajčilovci
broj
parcele
1
3
5
5
6
7
8
9
11
43
45
50
54
60
102
147
281/2
282
376
377/1
378
403/2
842
844
992
1151
1198/1
1198/2
1199
2558
2873
2873
2873
2874
2876
2877
2878
lista nepokretnosti br: 253
površina
kultura
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
livada
livada
šuma
neplodno
neplodno
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
pašnjak
pašnjak
voder.
ha
ar
1
6
2
1
2
2
11
1
2
1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
broj
odeljenja
m2
49
10
95
47
73
01
24
9
41
72
91
3
50
06
66
66
8
7
15
49
16
11
47
42
8
2
29
13
10
24
62
24
69
27
25
22
9
99
58
26
00
98
42
05
92
89
27
61
00
41
42
75
57
10
40
37
14
47
38
86
05
76
01
26
04
93
57
20
60
02
26
29
14
32
broj
parcele
kultura
površina
ar
2879/1
voder.
51
70
2880
šuma
73
35
2882
pašnjak
20
09
2884
2885/1
2885/1
2886/1
2887/1
2887/1
2888
2912/2
2913
2931
2935
2945/1
2945/1
2947
2947
2957
2975
3042
3138
3139/1
3139/2
3161
3162
3163/1
3163/1
3163/1
3163/1
3164
3165
3166
3167
3167
3168
3169
3170
3173
3175
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
šuma
pašnjak
šuma
šuma
voderina
pašnjak
krš
krš
šuma
šuma
šuma
šuma
vododer.
pašnjak
šuma
šuma
vododer.
šuma
šuma
vododer.
pašnjak
šuma
00
63
69
60
08
60
13
92
20
25
19
06
42
19
9
47
36
98
49
13
31
19
60
24
53
62
18
45
69
8
96
50
97
92
42
93
33
38
37
59
99
76
63
73
02
94
46
65
74
19
56
18
33
30
10
16
33
55
73
40
84
22
50
42
26
48
88
ha
8
4
3
2
6
1
2
1
9
2
1
1
1
26
95
67
31
9
75
broj
odeljenja
m2
27
Mihaila Pupina 113
Beograd
K.O: Rajčilovci
broj
parcele
3198
lista nepokretnosti br: 253
površina
kultura
ha
ar
šuma
broj
odeljenja
m2
23
86
58
68
571
2036
ha
ar
njiva
šuma
šuma
šuma
82
60
71
43
3256
šuma
99
28
3334/3
šuma
10
31
3358
šuma
100
broj
odeljenja
m2
45
90
21
50
kultura
2050
šuma
9
49
106
broj
odeljenja
2086
šuma
21
92
106
2336
šuma
8
65
106
106
106
106
4706
4707
Ukupno:
šuma
pašnjak
18
15
24
29
51
42
106
106
m2
23
18
7
površina
ar
ha
broj
parcele
lista nepokretnosti br: 126
površina
kultura
kultura
Ukupno:
K.O: Izvor
broj
parcele
broj
parcele
površina
ar
ha
10
1
12
broj
odeljenja
m2
Rekapitulacija za gazdinsku jedinicu ”Bosilegrad ” :
Redni
broj
1.
Crnoštica
2.
Ploča
3.
Musulj
4.
Površina
ha
m2
ar
05
43
81
37
571
12
78
Gornja Ljubata
878
26
22
5.
Dukat
347
43
82
6.
Donja Lisina
326
32
10
7.
Donja Ljubata
231
05
47
8.
Gornja Lisina
330
50
82
9.
Donja Ržana
140
15
43
10.
Milevci
213
29
73
11.
Grujinci
7
85
02
12.
Gložje
72
97
88
13.
Gornja Ržana
8
21
14.
Barje
64
05
15.
Paralovo (deo)
100
81
56
16.
Bosilegrad 2 (deo)
80
58
32
17.
Rajčilovci (deo)
18
74
60
18.
Izvor (deo)
74
26
3528
47
07
Ukupno:
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
K.O.
207
28
Mihaila Pupina 113
Beograd
2.0. EKOLOŠKE OSNOVE GAZDOVANJA
2.1. Reljef i gemorfološke karakteristike
Gazdinska jedinica ″Bosilegrad″ kao i područje Opštine Bosilegrad nalazi se u krajnjiem jugoistočnom delu Srbije. Prostire se u sredini severnog dela Rodopskog
planinskog sistema na granicama planine i njihovih padina: sa juga i jugozapada Osogovske planine; sa zapada Bele Voda, Besna Kobila i Štreser; sa istoka
Milevska planina.
Područje Bosilegrada je isključivo brdsko-planinsko, male površine ravnica ima oko Bosilegrada, Rajčilovaca i Radičevaca.
Najizraženiji planinski venci i vrhovi u ovoj gazdinskoj jedinici su: Gloška planina sa vrhovima: "Mečit" (1756 m.n.v.), "Gloško bilo" (1673 m.n.v.) i "Puovica"
(1668 m.n.v.). Severozapadno od ovog masiva ističe se planinski venac "Valozi" sa najvišim vrhom od 1829 m.n.v., a severno odavde je planinski venac
"Vardenik" sa najvišim vrhom od 1753 m.n.v. Severoistočno od Gloških planina do Milevskih planina sa najvišim vrhom "Bandera" (1736 m.n.v.) je smešten
deo gazdinske jedinica. Najveći deo površine gazdinske jedinice se prostire od Gloške planine, zapadno do Besne kobile (1922 m.n.v.). U južnom delu
gazdinske jedinice dominira vrh "Predel" (1530 m.n.v.) do planinskog venca Dukat sa vrhom "Jaruk" (1705 m.n.v.).
Od ovih grebena i gore navedenih planinskih masiva odvajaju se mnogobrojne kose koje ovom području daju brdsko-planinski izgled.
2.2. Geološka podloga i tipovi zemljišta
2.2.1.Geološka podloga
Prema postojećim geološkim podacima, osnovnu geološku podlogu predstavljaju gnajsevi kao najstariji škriljci ovog područja. Nastali su uglavnom metamorfozom
klasita i pripadaju takozvanom donjem kompleksu srpskomakedonske mase gradeći samostalne komplekse kao što je slučaj u većem delu ove gazdinske
jedinice.
S obzirom da se radi uglavnom o sitnim biotičkim gnajsevima oni su sive i tamno sive boje po čemu se razlikuju od svetlije obojenih granita. Pored gnajseva
mestimično se zapaža i prisustvo kvarca.
Geološka podloga vrlo često izbija na površinu u vidu blokova različitih veličina. Na površini je u raspadanju što omogućava šumsku vegetaciju.
Zastupljenost geološke podloge:
Na području KO Goleš najviše je zastupljen granit sa mestimičnom pojavom mikašista.
Na području KO Dukat i Crnoštica zastupljeni su gnajsevi,kao i na području Ljubatske i Božičke reke.
U KO Donja Ljubata i KO Gornja Ljubata najviše je zastupljen dijabaz filitoidne formacije.
Na području KO Ploča, Ržana i Barje preovlañuje mikašist.
Kristalasti škriljci su predstavljeni različitim članovima, koji se vrlo često smenjuju na kratkim rastojanjima, te je zbog toga izdvajanje pojedinih članova serije
otežano.
Od pojedinih članova kristalaste serije najviše su rasprostranjeni mikašisti. Sastoje se od muskovita, kvarca i biotita. Najčešće su to pravi muskovitski škriljci sa jasno
izraženom škriljavošću. Kvarc se u njim javlja u obliku zrna različite krupnoće, ali ga vrlo često ima i u vidu žica i sočiva.
Gnajsevi su manje rasprostranjeni od mikašista.
Magmatske stene su široko rasprostranjene. Prestavljene su granitoidnim i dacitsko - andezitskim stenama i njihovim tufovima. U granitoidne su uvršćeni graniti,
granodioriti, kvarc - monkoniti i dr.
Starije granitoidne stene zelenkaste su boje i vrlo često škriljave. Bitni su im sastojci muskovit, kvarc, mikroklin i albit.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
29
Mihaila Pupina 113
Beograd
2.2.2. Tipovi zemljišta
U ovoj gazdinskoj jedinici zastupljen je sledeći tip zemljišta:
Kiselo smeñe zemljište (distrični kambisol)
Naziv "distrično smeñe zemljište" odnosi se na smeñe zemljište koje pruža loše uslove za ishranu biljaka (loše plodnosti). U upotrebi su još i sledeći nazivi: "kiselo
smeñe zemljište", "smeñe zemljište nezasićeno bazama", "smeñe šumsko zemljište" i dr.
Uslovi obrazovanja i geneza. Distrična smeña zemljišta se obrazuju na kvarcno-silikatnim supstratima s malom količinom bazičnih katjona (peščari, glinci, kristalasti
škriljci, kisele eruptivne stene). S obzirom na izvorno siromaštvo bazama nekih supstrata, ova zemljišta mogu da se nañu i u suvljim oblastima, jer i bez
ispiranja imaju nizak stepen zasićenosti bazama kakav je karakterističan za distrični kambisol. Meñutim, ona su većinom rasprostranjena u humidnim
oblastima (godišnje padavine iznad 700 mm), u kojima se bazični katjoni lakše ispiraju. Distrični kambisol je zemljište brdsko-planinskih regiona, gde
pretežno zauzima severne (strmije) padine. Prirodnu vegetaciju ovih zemljišta čine raznovrsne lišćarske, četinarske i mešovite šume, pa ih stoga mnogi
nazivaju smeñim šumskim zemljištima. Degradiranjem šuma mogu nastati različiti oblici sekundarne vegetacije, uključujući travne zajednice.
Proces posmeñivanja (koji obuhvata raspadanje primarnih minerala, argilosintezu i akumulaciju gvožñevih oksida) ima ovde posebna obeležja. Manja količina
potencijalnih minerala u supstratima na kojima se obrazuje distrični kambisol ne omogućuje intenzivniju argilosintezu, pa je stepen obogaćivanja glinom (B)
horizonta često neznatan. Nedostatak primarnih minerala gvožña uzrok je slaboj akumulaciji slobodnih oksida gvožña (nekoliko puta manje nego u eutričnih
kambisola), zbog čega je boja (B) horizonta ovde svetlosmeña do oker žuta. Nizak sadržaj baza u supstratu i intenzivna ispiranja u humidnoj klimi dovode do
osetne acidifikacije koja omogućuje mobilizaciju aluminijuma. Mobilni Al3+ u ovom tipu zemljišta već pokazuje znakove eluvijalno-iluvijalne migracije, a
ugrañujući se u interlamelarni prostor bubrećih minerala gline, prouzrokuje stvaranje sekundarnog hlorit-Al čime se smanjuje negativni naboj i kapacitet
adsorpcije po gramu gline.
Transformacija organskih materija teče u ovoj distričnoj sredini u pravcu stvaranja ohričnog humusnog horizonta, u kojem fulvokiseline već imaju znatan udeo. Čak
se javlja i najrastvorljivija frakcija fulvokiselina koja omogućuje migraciju Al3+ jona. U kiselijim peskovitim varijantama javlja se već otežano razlaganje
organskih ostataka i tendencije stvaranja polusirovog humusa.
Dalji razvoj distričnog kambisola zavisi od vrste supstrata i bioklimatskih uslova i može ići u pravcu ilimerizacije (na glinovitijim supstratima) ili u pravcu
opodzoljavanja (na izrazito peskovitim supstratima).
Distrični kambisol je dublji od 30 cm, najčešće 60-80 cm (reñe više od 100 cm), i zavisno od tvrdoće stene može imati litični i regolitični kontakt (tip profila A-(B)-CE, ili A-(B)-R). Humusni horizont ne prelazi 15 cm (najčešće 5-10 cm), i javlja se u formi ohričnog zrelog humusa ili prelaznog (moder) humusa. Može se
sresti i umbrični horizont. Debljina kambičnog (B) horizonta varira od 20-60 cm, a njegova boja je obično žutosmeña. Na gvožñevitim peščarima i glincima
ova zemljišta imaju crvenkastu boju nasleñenu od supstrata. Struktura je slabo izražena u oba horizonta, a može biti zrnasta, graškasta ili poliedrična.
Granulometrijski sastav distričnog kambisola varira zavisno od prirode supstrata, ali najčešće se nalazi u području peskovito-ilovastom, uz često prisustvo veće ili
manje količine skeleta. Teksturno diferenciranje profila je neznatno, a nekada uopšte ne postoji. S obzirom na takvu teksturu, ova zemljišta su uglavnom
propusna za vodu i dobro aerisana, a poljski vodni kapacitet je osrednji do nizak (na ilovastim supstratima 30-40% vol., a na glinovitim 40-50% vol.).
Sadržaj humusa u distričnom kambisolu jako varira, a najviše zavisi od nadmorske visine, sadržaja gline i nagiba terena. U bukovom pojasu sadržaj humusa u A
horizontu najčešće se kreće oko 5-10%, dok je u hrastovoj zoni negde oko donje granice ovog intervala. U pojasu mešovitih šuma bukve, jele i smrče sadržaj
humusa kreće se oko 10-20%, prelazeći i ovu gornju granicu kada se javlja u obliku razvijenog moder humusa. U (B)v horizontu sadržaj humusa može još
iznositi nekoliko procenata (2-5%). Sadržaj azota varira paralelno sa sadržajem humusa i to u intervalu 0,2-1%, a odnos C:N iznosi oko 15 i više. Reakcija
zemljista je kisela i kreće se najčešće oko 4,5-5,5, a stepen zasićenosti bazama varira najčešće od 30-50%. Jedna od karakteristika adsorptivnog kompleksa je
nizak kapacitet adsorpcije (10-20 ekvivalenata milimola H/100 g) i znatno učešće Al3+ jona u adsorptivnom kompleksu. Aktivni fosfor se gotovo uvek nalazi
u minimalnim količinama (manje od 1 mg/100 g), dok pristupačnog kalijuma uglavnom ima dovoljno (10-30 mg/100 g).
Pregled svojstava distričnih kambisola pokazuje dosta širok raspon variranja granulometrijskog sastava, a u vezi s tim i vodnih svojstava. Te razlike se još više ističu
zbog široke rasprostranjenosti ovih zemljišta od semiaridnih do humidnih regiona i u visinskim pojasevima od nekoliko stotma do više od 1000m n.v. Zato na
ovim zemljištima nalazimo i mezofitne i kserofitne šumske zajednice.
Sadržaj pristupačnih hranljivih materija uglavnom je nizak (osim sadržaja K20), jer fosfor s aluminijumom gradi nerastvorna jedinjenja, a azot se zbog obrazovanja
moder humusa isključuje iz biološkog ciklusa i inaktivira. Podtipovi sa znacima opodzoljavanja mogu se smatrati izrazito oligotrofnim zemljištima. Nizak
stepen zasićenosti baza i nizak nivo trofičnosti su glavni ograničavajući faktori produktivnosti distričnih kambisola, dok njihova dubina i ostala fizička
svojstva najčešće nisu nepovoljni, pa se ova zemljišta u proseku mogu smatrati srednje produktivnim šumskim zemljištima.
Budući da su fizičke osobine ovih zemljišta uglavnom povoljne, kao i uslovi za razvoj korenovog sistema, korekcijom hemijskih svojstava putem fertilizacije (N, P)
može se na ovim zemljištima očekivati značajan meliorativni efekt. Zato je distrični kambisol jedno od najznačajnijih šumskih zemljlšta čija se efektivna
plodnost može znatno uvećati u odnosu na prirodnu.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
30
Mihaila Pupina 113
Beograd
Iskrčene površine s ovim zemljištem najčešće se koriste kao pašnjaci i livade, a reñe za gajenje krompira, ovsa, ječma i raži, uz obaveznu fertilizaciju. Neke varijante
distričnih kambisola su dosta podložne eroziji, naročito praškasto-peskovite varijante na nepropusnim stenama, kao što su npr. kristalasti škriljci i glinci.
2.3. Hidrografske karakteristike
Područje koje zauzima gazdinska jedinica ″Bosilegrad″ je sa gustom hidrografskom mrežom, sa više velikih reka, mnogobrojnih većih i manjih potoka bogatih vodom
preko cele godine naročito u gornjim delovima. Sve reke i potoci imaju izraziti bujični karakter. Ovo pokazuje da je erozija na celom području jako
razvijena, kako površinska tako i dubinska.
Današnji rečni tokovi su formirani tokom kvartara kada su isčezla miopliocenska jezera ali se veoma brzo usecaju zahvaljujući delimično i vertikalnim pokretima
slojeva mlañeg porekla, koji kod nekih od njih dovodi do karakterističnog preloma u profilu. Posledica ovako duboko isečene hidrografske mreže su vrlo
velike visinske razlike.
Složena tektonika ovog kraja i bujični karakter hidrografske mreže uslovljavaju jako razvijen reljef na većini planinskih masiva na kojima se prostiru površine ove
gazdinske jedinice, dok u orografiji najčešće izostaju blago zaobljeno brežuljkaste forme, već je reljef jako raščlanjen.
Ova gazdinska jedinica ima sledeća slivna područja:
Sliv Ljubatske reke sačinjavaju reke: Ljubatska, Dukatska, Kozodolska i Crna rekana sa površinom od 2251,86 ha; pravac pružanja W−I.
Sliv Božičke reke sačinjava: Božička reka, čije se izvorište nalazi van GJ odnosno na području Vlasine, i Lisinska reka na površini od 1.042,29 ha; pravac pružanja
NW − SI.
Na sastavu Božičke i Lisinske reke izgrañeno je veštačko jezero, Lisinsko jezero. Jezero nije u sastavu GJ, a namena jezera je dopuna hidro-akumulacije (sistemom
kanala) Vlasinskog jezera ( sistema hidro centrale Vrla).
2.4. Klima
Za ovo područje veliki uticaj na klimu imaju strujanja koja dolaze sa istoka od Egejskog i Crnog mora dolinom reke Strumice i Dragovištice. Česta je pojava da
hladne vazdušne mase, koje donose snežne padavine dolaze sa istoka od Crnog mora, tako da se u kasnu jesen javljaju veliki snežni nanosi kada u ostalim
delovima Srbije nema snega.
U ovo područije dopiru jaka hladna strujanja preko Karpata iz Sibira, koja klimi ovoga kraja daju planinsko kontinentalno obeležje, ali na ovom području su prisutne
dve klimatske zone, mediteranska sa Egejskog, Crnog i Sredozemnog mora i Euro-Sibirska sa Sibira i Karpata.
Letnje suše zajedno sa drugim hladnim i vrlo snažnim zimama, sa jakim vetrovima i oštrim mrazevima dokaz su uz druge pojave, postojanja kontinentalne klime.
Za odreñivanje karakteristika pojedinih klimatskih faktora korišćeni su podaci klimatoloških i padavinskih stanica: Klimatska stanica V reda u Bosilegradu na
nadmorskoj visini od 830 m; padavinska stanica u Karamanici na nadmorskoj visini od 1340 m; padavinske stanice u Lisini na nadmorskoj visini od 1030 m;
padavinska stanica u Brankovcima na nadmorskoj visini od 720 m.
Temperatura vazduha
Srednje maksimalne temperature vazduha za analizirani period u °C klimatske stanice Bosilegrad.
Klimatska stanica Bosilegrad
Zimski meseci
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
5,7
Prolećni meseci
15,5
Letnji meseci
27,1
Jesenji meseci
20,3
31
Mihaila Pupina 113
Beograd
Srednje minimalne temperature vazduha za analizirani period u °C klimatske stanice Bosilegrad.
Klimatska stanica Bosilegrad
Zimski meseci
-2,0
Prolećni meseci
4,0
Letnji meseci
11,7
Jesenji meseci
4,0
Klimatski faktori ukazuju na povoljne uslove za razvoj šumske vegtacije. Dovoljno dug vegetacioni period omogućava uspevanje nejvećeg broja mezofilnih vrsta pa
čak i nekih termofilnih. Vegetacioni period počinje kada srednja dnevna temperature dostigne 10 stepeni, sredinom aprila, a završava se krajem oktobra.
Ekstremne temperature ne pričinjavaju veće štete šumskoj vegetaciji.
Apsolutne maksimalne temperature nisu dovoljno visoke i ne traju dovoljno dugo da bi počinile veće štete.
Rani jesenji mrazevi ne predstavljaju opasnost za šumsku vegetaciju jer su retki i pojavljuju se na kraju vegetacionog perioda. Prolećni mrazevi su opasniji, a najveće
štete nastaju na izbojcima i pupoljcima.
Padavine
Za odreñivanje karakteristika padavina korišćeni su podaci padavinskih stanica: G. Lisina, Bosilegrad, Brankovci, Karamanica.
Srednje visine mesečnih padavina mm/m²
Lokacija
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Ukupno
godišnje
G.Lis.
60,8
62,1
64,8
70,0
78,4
83,7
62,9
34,7
47,0
69,2
97,2
72,1
802,9
Bosil.
43,3
39,5
49,9
52,2
64,8
78,2
55,3
26,3
40,7
51,7
66,2
50,7
618,8
Brank.
56,7
58,9
52,3
62,5
77,1
92,2
63,1
38,9
33,8
70,9
92,1
52,8
751,3
Karam.
69,7
53,9
67,3
77,3
80,3
92,9
62,5
38,7
45,2
78,2
108,7
62,9
835,6
Vlažnost vazduha i vetrovi
Najveća relativna vlažnost vazduha je leti, nešto manja u prolećnom i jesenjem periodu, a najmanja zimi.Najčešća pojava vetra je iz pravca severoistoka, nešto manja
iz pravca jugoistoka i juga. U hladnijem delu godine veća učestalost je hladnog i suvog vetra jugoistočnog smera.
2.5. Opšte karakteristike šumskih ekosistema
Gazdinska jedinica "Bosilegrad" prema vertikalnom člananju šumske vegetacije pripada brdsko-planinskom pojasu..
Svi tipovi šuma Srbije (u prvom stepenu sistematizacije) ulazi u odreñene jedinice - komplekse (pojasevi).
U brdskim i planinskim krajevima oni su izdiferencirani pod uticajem tri bitna faktora za život šumske vegetacije: nadmorske visine, toplote i vlage.
Za ovu gazdinsku jedinicu izdvojeni su sledeći kompleksi (pojasevi):
1.
2.
Kompleks (pojas) kseromezofilnih kitnjakovih i grabovih tipova šuma
Kompleks (pojas) mezofilnih bukovih i bukovo-četinarskih tipova šuma
Kompleksi (pojasevi) dalje se rasčlanjuju na cenološke grupe tipova šuma, na osnovu dosadašnjih saznanja o vegetaciji i zemljištu. Prema navedenim kriterijumima za
ovu gazdinsku jedinicu izdvojene su sledeće cenološke grupe tipova šuma:
Šume kitnjaka (Quercetum montanum)
Zajednica kitnjaka zauzima pretežno južne ekspozicije sa jačim nagibom i to najvećim delom na padinama Severnog Kučaja i manje na Homoljskim planinama.
Zemljište je osetno suvlje i dosta isprano. Sprat drveća čine: Carpinus betulus, Acer campestre i druge. Sprat žbunja je siromašan a čine ga pretežno Cornus mas i
Crategus monogyna.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
32
Mihaila Pupina 113
Beograd
Što se tiče zemljišta u kitnjakovim sastojinama je u direktnoj vezi sa očuvanošću tih sastojina, tako da kod očuvanih sastojina srećemo i relativno očuvano zemljište, a
kod jako razreñenih i zemljište sa uništenim površinskim slojem. U celini uzevši zemljište u kitnjakovim šumama je dosta osiromašeno usled ispiranja
bojenih i drugih minerala, smanjena količina stelje i povećanja količine skeletnog maretijala na tlu i u samom zemljištu. Skeletni materijal se stalno
popunjava sa viših delova padine, onemogućavajući evolutivni razvoj zemljišta.
Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
Planinska šuma bukve odlikuju se sa apsolutnom dominacijom bukve, jakom senkom, vrlo povljnim mikroklimatskim uslovima i velikom stabilnošću. Karakteriše ih
čitav niz mezofilnih svojstvenih vrsta (Daphne mesereum, Sambucus nigra, Athyrium ficis - mas, Anemona nemorosa, Mecurialis perennis, Epilobium
montanum, Sanicula europaea). Smeña zemljišta su ovde dovoljno vlažna, povoljnih fizičkih i hemijskih osobina i visoke produktivnosti.
2.6.Opšti faktori značajni za stanje šumskih ekosistema
Prilikom proučavanja šumskih ekosotema posebno mesto zauzima proučavanje staništa. Karakteristike staništa manifestuju se kroz osnovne ekološke faktore, i to:
1.
2.
3.
4.
5.
Klimatski faktori, u koje spadaju: temperatura, atmosferski talog i vlaga vazduha, svetlost, vetar i dr.;
Orografski faktori, koje čine: reljef, nadmorska visina, ekspozicija terena, nagib terena, mikroreljef i dr.;
Geološka podloga (matični supstrat), značajno je za obrazovanje različitih tipova zemljišta;
Edafski faktori ili zemljišni faktori, deluju preko fizičkih i hemijskih osobina zemljišta i kao sredina za razvoj korenovog sistema biljaka;
Biološki činioci meñu kojima su najvažniji biljni i životinjski svet i čovek kao poseban antropogeni faktor.
Svi gore navedeni ekološki faktori u prirodi deluju zajedno, tj. kao celina, odnosno kao kompleks faktora. Oni su meñusobno povezani delujući jedan na drugoga i na
sredinu, meñusobno se dopunjuju i zamenjuju.
Mikroklima šumskih staništa
Prilikom analize šumskih staništa na jednom širem području (regionu) nije samo dovoljno da se upoznaju karakteristike regionalne klime (makroklime), već treba da
se znaju i klimatske karakteristike na užem prostoru – mikroklima svakog staništa. Ustanovljavanje razlike u mikroklimi susednih staništa, služi nam u oceni
ekoloških karakteristika pojedinih šumskih – ekoloških jedinica. Pri analizi šumskih staništa mikroklimatska istraživanja su veoma dragocena za ocenu
sličnosti i razlika šumskih ekosistema, kao i veze koje postoje izmeñu njih.
Izloženost terena (ekspozicija)
Ekspozicija terena u velikoj meri utiče na izgled i sastav šuma i staništa u celini. Ekspozicija ima bitan uticaj na klimatske i edafske (zemljišne) uslove odreñenog
staništa. Najviše se meñusobno razlikuju severne i južne ekspozicije. Razlike su u stepenu osunčavanja terena, temperaturi i vlažnosti vazduha, zemljišta i dr.
Ove razlike izmeñu severnih i južnih ekspozicija mogu biti vrlo izražene i ekstremne, i utiču na formiranje odreñenih tipova šuma.
Nagib terena i šuma
Nagib terena (kao i ekpozicija) ima višestruke uticaje na promene klimatskih i edafskih uslova. Nagib terena ima vidnog uticaja na stepen zagrevanja staništa, dubinu
zemljišta, vlažnost zemljišta, zadržavanje snežnog pokrivača i dr. Sa povećanjem ugla nagiba terena na južnim i zapadnim ekspozicijama povećava se
količina toplote i intenzitet osunčavanja, a na severnim stranama je obrnuto, smanjuje se. Prema tome, nagib terena zajedno sa ekspozicijom bitno menja
mikroklimatske uslove staništa.
Nadmorska visina i šuma
Promene nadmorske visine utiču na promene osnovnih karakteristika klime (temperatura vazduha, vlažnost vazduha, količina i raspodela atmosferskog taloga, režim
svetlosti i dr.). Sniženjem temperature, manjom ukupnom količinom toplote i skraćenjem vegetacionog perioda, sa porastom nadmorske visine menjaju se i
vrste drveća koje grade odgovarajuće zajednice. Zbog pooštrenih klimatskih i drugih uslova na većim nadmorskim visinama u sastojinama ima manji broj
stabala po hektaru i ona su manjih visina i ukupna produkcija drvne zapremine je manja.
Uslovi zemljišta
Za nastanak odreñenih tipova zemljišta značajni su sledeći faktori: geološka podloga, reljef, klima, vegetacija i čovek. Svi ovi faktori imaju veću ili manji ulogu,
deluju zajedno i kompleksno, a rezultat njihovog delovanja su različita zemljišta.Za uspešan rast drveća prvenstveno je potrebna dovoljna fiziološka dubina i
povoljne fizičke (dovoljno vode, vazduha) i hemijske (ph, sastav zemljišnog rastvora i dr.) osobine zemljišta. Zaključuje se da različiti faktori utiču na
formiranje različitih tipova zemljišta, a na njima i odgovarajući tipovi vegetacije, kako livadsko – pašnjačke, tako i šumske.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
33
Mihaila Pupina 113
Beograd
Biotički činioci – biljni i životinjski svet i čovek
Osnovne vrste drveća – edifikatori i subedifikatori, tj. dominantne vrste u spratu drveća, najvažnija su karika šumske biocenoze. Pored toga što su najbrojnije
zastupljene, one u najvećoj meri utiču na formiranje biotopa (staništa) i na život svih ostalih organizama u biocenozi.
Pored toga oni su glavni nosioci produkcije, tj. razvoja proizvodnih karakteristika svakog pojedinog tipa šume. Meñutim u lancu interakcije živih i neživih delova
šumskog ekosistema, pored drveća, značajni su i svi drugi biljni organizmi. Oni deluju posredno ili neposredno, na stanište, jedni na druge, na životinjski svet
itd.
Životinjski i biljni svet u šumskoj biogeocenozi su vrlo tesno povezani. Dok većini životinja biljke služe direktno za ishranu, vrlo mali broj vrsta u šumi se hrani
životinjama. Životinje u velikoj meri utiču na biljke neposredno (oprašivanje, raznošenje semena i dr.) i posredno (svojom aktivnošću menjaju stanište –
mehaničko usitnjavanje, mešanje i ubrzavanje razlaganja organskih materija, ñubrenje i dr.).
Kao poremećaj prirodne ravnoteže u šumi zoogeni i fitogeni faktori su uvek tesno povezani, a najčešći primarni uzročnik je čovek. Pojava kalamiteta insekata (gubar,
mrazovac i dr.) najčešće su posledica čovekovog nerazumnog odnosa prema šumi. Posledice ovih kombinovanih zooantropogernih uticaja su degradirane
šume.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
34
Mihaila Pupina 113
Beograd
3.0. PRIVREDNE KARAKTERISTIKE
3.1. Opšte privredne karakteristike područja u kome se nalazi GJ
Оpština Bosilegrad spada u nerazvijene opštine,tako da nerazvijenost industruje pokazuju procenti zaposlenih u odreñenim delatnostima: obrazovanje, zdravstvena
zaštita, administracija (58,8%); industrija prerade (10,5%); trgovina (7,1%); transport i skladištenje (3,9%); izgradnja (1,6%); finansijsko posredovanje
(0,5%). Prisutnost šume na znatnoj površini ima veliki značaj za stanovništvo ovog kraja.
3.2. Ekonomske i kulturne prilike
Gazdinska jedinica "Bosilegrad" nalazi se na teritoriji opštine Bosilegrad, koja ima površinu od 570 km² i 8129 stanovnika po popisu iz 2011.godine, dok u samom
gradu živi 2530 stanovnika. Opština pripada brdsko-planinskom predelu sa nadmorskom visinom 660 - 1922 metara.Glavni politički, kulturni i ekonomski
centar je Bosilegrad. Površine pod šumom u ovoj opštini iznose 20497 ha, od toga u privatnom posedu 13484 ha.
3.3. Organizacija i materijalna opremljenost
Južnomoravskim šumskim područjem gazduje šumsko gazdinstvo "Vranje" - Vranje, koje je u sastavu J.P. "Srbijašume" iz Beograda.
Gazdinskom jedinicom "Bosilegrad" gazduje šumska uprava iz Bosilegrada. Stanje kadrova u šumskoj upravi Bosilegrad je sledeće:
- šumarski inženjeri
- šumarski tehničari
- ekonomski tehničari
- ostali zaposleni
Ukupno:
2 (VSS)
10 (SSS)
2 (SSS)
2 (KV)
16
Popis opreme
Savremeno gazdovanje šumama zahteva primenu savremene tehnike, koja u znatnoj meri smanjuje troškove proizvodnje, povećava produktivnost, a ujedno eliminiše
ljudski rad na najtežim poslovima u šumi. Primena mehanizacije donosi najveće efekte u fazi seče i izrade šumskih sortimenata, zatim kod privlačenja,
transporta, utovara i istovara.
Šumska uprava Bosilegrad raspolaže sledećim osnovnim sredstvima:
- TG 75
- FAP 13/14
- Lada Niva
1 - komad
1 - komad
1 - komad
U sastavu Šumske uprave Bosilegrad je i upravna zgrada i radionica.Iz gore navedenog može se zaključiti da šumska uprava Bosilegrad mora poboljšati opremljenost
u materijalno - tehničkom smislu.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
35
Mihaila Pupina 113
Beograd
3.4. Otvorenost šumskog kompleksa saobraćajnicama
Uzimajući u obzir veliku razuñenost ove jedinice, posmatranje sa aspekta otvorenosti putevima je relativno, jer svi ti putevi koji povezuju odeljenja ove gazdinske
jedinice (većina su stari katastarski putevi),uglavnom prolaze pored samih odeljenja i ne ulaze u ukupan zbir svih puteva ove gazdinske jedinice.Analizirajući
ukupnu povezanost gazdinske jedinice,uzimajući u obzir i ove navedene puteve,koji učestvuju u otvaranju gazdinske jedinice, dolazimo do podatka da je
ukupna putna mreža 21,00 km (3,2 km-tvrdi i 17,8 km-meki) i da je otvorenost ove jedinice 5,95 m/ha, računajući samo obraslu površinu iznosi 7,48 m/ha,
što je veoma nepovoljna otvorenost.
3.5. Dosadašnji zahtevi prema šumama gazdinske jedinice i dosadašnji način
korišćenja šumskih resursa
Dosadašnje korišćenje potencijala uglavnom se zasniva na korišćenju drvne mase. Ostali potencijali ili nisu korišćeni ili je ono bilo beznačajno po obimu i vrednosti,
izuzetak je pašarenje koje lokalno stanovnoštvo koristi na svim neobraslim površinama ove gazdinske jedinice.
Korišćenje ostalih proizvoda šuma, kao i šumskog zemljišta mora biti kompleksnije i po vrsti i po obimu. Ukupna površina šumskog zemljišta (neobrasle površine
pogodne za pošumljavanje) je optimalna sa stanovišta što veće raznolikosti predela i odnosa obraslih i neobraslih površina, pa bi te neobrasle površine,
ukoliko to bonitet zemljišta dozvoljava, mogle biti predmet korišćenja: senokosa, sakupljanja lekovitog bilja, plodova žbunja, voća i dr.
3.6. Mogućnost plasmana šumskih proizvoda
U opštini Bosilegrad u okviru drvne industrijske grane nalazi se DOO "Inak" koja se bavi primarnom preradom drveta i preduzeće "Hrast" čija je delatnost
proizvodnja nameštaja kao finalni proizvod. Na teritoriji opštine nalazi se i pet strugara ( jedna u Donjoj Lisini, jedna u Donjoj Ljubati, dve u Mlekomincima
i jedna u Radičevcima)
Mogućnost plasmana šumskih proizvoda pre svega treba bazirati na postojećem manjim pilanama koje se nalaze u blizini gazdinske jedinice.
Takoñe se može konstatovati da, obzirom na preovlañujući uzgojni karakter seča u ovoj gazdinskoj jedinici očekivani sortimentni napad sitnog drveta prevazilazi uske
lokalne potrebe, dok bi se celulozni materijal plasirao na postojećem tržištu za celulozu.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
36
Mihaila Pupina 113
Beograd
4.0. FUNKCIJE ŠUMA
4.1. Osnovne postavke i kriterijumi pri prostorno - fukcionalnom reoniranju šuma i
šumskih staništa
Polazeći od potreba i zahteva društva u odnosu na šume i šumska područja, neophodno je utvrditi potencijal šuma i šumskih staništa i definisati funkcije šuma tj.
odrediti osnovnu (prioritetnu) namenu šuma u šumskom području.
Mnogobrojna dejstva šuma nazivamo funkcijama šuma i imaju trajan značaj za ljudsko društvo, a moguće ih je uslovno svrstati u grupe:
1.
2.
3.
proizvodne funkcije
zaštitne i ostale opštekorisne funkcije
socijalne funkcije
Proizvodne funcije šuma predstavljene su proizvodnjom drveta (tehničko i prostorno), divljači (sitne i krupne) i ostalih proizvoda šuma (lekovito bilje, pečurke, pesak,
šumski plodovi, smola).
Osim zaštitne funkcije kao prioritet u definisanom odreñenom šumskom prostoru izdvajaju se i ostale opštekorisne funkcije kao: hidrološke, klimatske i druge
funkcije.
U socijalne funkcije šuma ubrajamo: turističko - rekreativne, obrazovne, naučno - istraživačke, odbrambene i druge funkcije.
U svakoj šumi ili njenom delu istovremeno se ostvaruje više funkcija šuma koje se vremenski i prostorno prepliću i svaka od njih u odreñenom delu šume ina veći ili
manji značaj za društvenu zajednicu. Od realnih potreba društva u odnosu na šumu, potrebno je za svaki deo šume odrediti najznačajniju funkciju šuma osnovnu namenu. Dalje gazdovanje šumama tj. preduzimanje odreñenih mara (ureñajnih i uzgojnih) mora biti u funkciji najpotpunijeg ostvarenja
najznačajnije funkcije šuma - osnovne namene, tj. da se postigne funkcionalna trajnost.
Pored prioritetne funkcije šuma ostvaruju se donekle i ostale funkcije šuma, ali njihova korišćenje može biti u onoj meri, koje neće biti na uštrb obezbeñenja
najpotpunijeg ostvarenja prioritetne funkcije šuma.
Pored napred navedenog, pri odreñivanju prioritenih funkcija šuma, moraju se ispoštovati zakonski i podzakonski akti kao Planski dokument većeg ranga važnosti u
kojima je obuhvaćen prostor ova gazdinske jedinice.
4.2. Funkcije šuma i namena površina
Na osnovu zatečenog stanja i utvrñenog potencijala šuma i šumskog zemljišta i zakonske i podzakonske regulative koje se odnosi na gazdovanje šumama u gazdinskoj
jedinici "Bosilegrad" utvrñene su sledeće prioritetne fumkcije šuma:
Namenska celina "10" - Proizvodnja tehničkog drveta
Za ovu namensku celinu prioritetna funkcija je maksimalna i trajna proizvodnja drveta najboljeg kvaliteta. Istovremeno sa ispunjavanjem proizvodne funkcije,
maksimalno se ostvaruje i proizvodnja kiseonika posebno specifične, a sa ekološkog aspekta vrlo značajne. Pored ovih funkcija ostvaruju se i ostale funkcije
šuma samo sa manjim stepenom i predstavljaju dopunske funkcije.
Funkcionalni zahtevi sastojina za ostvarenje ove namenske celine sadržani su u:
-
izboru vrsta drveća na tipološkoj osnovi
forsiranju mešovitih sastojina radi obezbeñenja njihove biološke stabilnosti
forsiranju svih do sada poznatih uzgojno-strukturnih oblika u skladu sa osobinama vrsta drveća i staništa na kome se nalaze
forsiranju potpunog sklopa
forsiranju optimalne šumovitosti
melioraciji degradiranih šuma
primeni mehanizacije u svim fazama nege sastojina i seči i izradi drvnih sortimenata
optimalnoj otvorenosti šumskog kompleksa šumskim saobraćajnicama (putevi, vlake).
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
37
Mihaila Pupina 113
Beograd
Namenska celina "26" - Zaštita zemljišta od erozije
Prioritetna funkcija u ovoj namenskoj celini je zaštita zemljišta od vodne erozije. Kriterijumi za izdvajanje ove namenske celine obuhvataju:
•
•
•
•
•
erozione brazde na površini zemljišta
strme do vrlo strme strane
suva i plitka skeletna zemljišta
strane sa nagibom preko 20° na ilovastoj podlozi
dvoslojna zemljišta i na manjim nagibima
Funkcionalni zahtevi sastojina za protiverozionu zaštitu zemljišta su:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
izboru vrsta na tipološkoj osnovi
potpuna obraslost
forsiranje izdanačkih sastojina na dvoslojnim zemljištima
isključiti proizvodnju dugačkih sortimenata
granjevinu ostavljati u sastojini uz potpunu uspostavu šumskog reda
mehanizovani način izvlačenja podrediti animalnom
seču i izvlačenje sortimenata ograničiti na zimski period
zabraniti spuštanje i izvlačenje stabala po liniji najvećeg pada terena
gustinu šumskih komunikacija svesti na minimum
preventivna zaštita šuma od šumskih štetočina (ento i fito porekla), kao i od požara.
Namenska celina "66" - Stalna zaštitna šuma (izvan gazdinskog tretmana)
Sastojine ove namenske celine nalaze se na vrletnom, nepristupačnom terenu. Sami orografski uslovi bili su odlučujući faktor da se ove sastojine prepuste prirodnim
procesima razvoja i da se stave van gazdinskog tretmana .
Namenska celina "98" – Šume u okviru urbanizovanih zona
Sastojine ove namenske celine se nalaze u spoljnoj i rubnoj zoni grada i predstavljaju osnov za rekreacionu i zaštitnu funkciju. Osim ovih funkcija, okvirno služe i kao
„brana“ za nenamensko širenje naselja.
4.3. Gazdinske klase
Gazdinsku klasu čune sve sastojine iste namene, istih ili sličnih stanišnih i sastojinskih prilika za koje se prikazuje stanje šumskog fonda i utvrñuje jedinstveni ciljevi i
mere gazdovanja, planira gazdovanje šumama i odreñuje prinos.
Formiranje gazdinskih klasa na ovaj način i njihova jasna odreñenost i karakteristike omogućuju realna planska opredeljenja u cilju obezbeñivanja pre svega osnovnog
principa racionalnog korišćenja, a to je funkcionalno trajno održivo korišćenje potencijala.
Usvajajući napred navedeno, gazdinske klase formirali smo na osnovu tri osnovna kriterijuma:
•
•
•
namene površine
sastojinske pripadnosti
pripadnosti grupi ekoloških jedinica
U ova tri osnovna kriterijuma sadržani su svi oni kriterijumi koje je i Pravilnik…. propisao.
Prema tome gazdinsku klasu označava osam brojeva, od kojih, prva dva broja označavaju namenu, sledeća tri broja po redu označavaju sastojinsku celinu, a zadnja tri
broja označavaju grupu ekoloških jedinica.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
38
Mihaila Pupina 113
Beograd
Na ovim principima u ovoj gazdinskoj jedinici formirane su sledeće gazdinske klase:
Gazdinska klasa
Sastojinska celina
Grupa ekoloskih jedinica
Namenska celina 10. - Proizvodnja tehničkog drveta
Visoka mešovita šuma kitnjaka
304.Visoka šuma kitnjaka,bukve,graba i
10304313
lipe
Visoka jednodobna šuma bukve
10351421
351.Visoka (jednodobna) šuma bukve
Visoka mešovita šuma bukve
353.Visoka šuma bukve,kitnjaka,cera i
10353421
graba
Visoka šuma belog bora
10383421
383.Visoka šuma belog bora
Izdanačke sastojine vrbe
10114421
114.Izdanačka šuma vrba
Izdanačke sastojine graba
10176421
176.Izdanačka mešovita šuma graba
Izdanačke sastojine cera
10196313
196.Izdanačka mešovita šuma cera
Izdanačke sastojine kitnjaka
10306313
306.Izdanačka šuma kitnjaka
Izdanačke sastojine jasike
10319313
319.Izdanačka šuma jasike
Izdanačke šume breze i jasike
10320313
320.Izdanačka šuma breze i jasike
Izdanačke šume bagrema
10325313
325.Izdanačke šume bagrema
10325421
325.Izdanačke šume bagrema
Izdanačke šume bukve
10360421
360.Izdanačka šuma bukve
10361421
361.Izdanačka mešovita šuma bukve
Veštački podignuta sastojina lišćara
10453421
453.Veštački podignuta sastojina topola
469. Veštački podignuta sastojina
10469421
ostalih lišćara
Veštački podignute sastojine četinara
10470421
470.Veštački podignuta sastojina smrče
471.Veštački podignuta mešovita
10471421
sastojina smrče
475.Veštački podignuta sastojina crnog
10475313
bora
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
39
Mihaila Pupina 113
Beograd
Gazdinska klasa
Sastojinska celina
475.Veštački podignuta sastojina crnog
bora
476.Veštački podignuta mešovita
10476421
sastojina crnog bora
477.Veštački podignuta sastojina belog
10477421
bora
478.Veštački podignuta mešovita
10478421
sastojina belog bora
Devastirane sastojine
10362421
362.Devastirana šuma bukve
482.Veštački podignuta devastirana
10482421
sastojina četinara
Šikare
10266421
266.Šikara
10475421
Grupa ekoloskih jedinica
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
Namenska celina 26. - Zaštita zemljišta od erozije
Visoka mešovita šuma kitnjaka
304.Visoka šuma kitnjaka,bukve,graba i
26304313
lipe
Visoka jednodobna šuma bukve
26351421
351.Visoka (jednodobna) šuma bukve
Visoka mešovita šuma bukve
353.Visoka šuma bukve,kitnjaka,cera i
26353421
graba
Izdanačke šume bagrema
26325313
325.Izdanačke šume bagrema
Izdanačke šume bukve
26360421
360.Izdanačka šuma bukve
26361421
361.Izdanačka mešovita šuma bukve
Veštački podignute sastojine četinara
26470421
470.Veštački podignuta sastojina smrče
471.Veštački podignuta mešovita
26471421
sastojina smrče
475.Veštački podignuta sastojina crnog
26475421
bora
476.Veštački podignuta mešovita
26476421
sastojina crnog bora
477.Veštački podignuta sastojina belog
26477421
bora
478.Veštački podignuta mešovita
26478421
sastojina belog bora
Devastirane sastojine
26308313
26362421
Šikare i šibljaci
26266421
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
308.Devastirana šuma kitnjaka
362.Devastirana šuma bukve
313.Šuma kitnjaka i cera (Quercetum petraeae-cerris) na zemljištima na lesu, silikatnim stenama i
krečnjacima
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
266.Šikara
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
40
Mihaila Pupina 113
Beograd
Gazdinska klasa
Sastojinska celina
Grupa ekoloskih jedinica
26267421
267.Šibljak
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
Namenska celina 66. – Stalna zaštitna šuma
66267421
267.Šibljak
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
Namenska celina 98. – Šume u oviru urbanizovanih zona
98477421
477.Veštački podignuta sastojina belog
bora
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
421.Planinska šuma bukve (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima
41
Mihaila Pupina 113
Beograd
5.0. STANJE ŠUMA I ŠUMSKIH STANIŠTA
5.1. Stanje šuma po nameni
Prema nameni, šume u ovoj gazdinskoj jedinici svrstane su u tri osnovne namenske celine:
1.
2.
3.
4.
Namenska celina 10 - Proizvodnja tehničkog drveta
Namenska celina 26 - Zaštita zemljišta od erozije
Namenska celina 66 - Stalna zaštita šuma (izvan gazdinskog tretmana)
Namenska celina 98 – Šume u okviru urbanizovanih zona
Namena
osnovna
10
26
66
98
Ukupno GJ
Površina
ha
%
1652.63
58.9
999.62
35.6
150.03
5.3
2.07
0.1
2804.35 100.0
Zapremina
m3
%
344428.0
69.0
154529.3
31.0
140.7
499097.9
0.0
100.0
m3/ha
208.4
154.6
67.9
178.0
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
10766.8
73.7
6.5
3840.5
26.3
3.8
4.1
14611.4
0.0
100.0
Zv/V%
3.1
2.5
2.0
5.2
2.9
2.9
Namenska celina za proizvodnju tehničkog drveta u ovoj gazdinskoj jedinici, zauzima 58,9 % ukupne obrasle površine gazdinske jedinice, sa učešćem od 69,0 % po
zapremini i 73,7 % zapreminskog prirasta. Namenska celina za zaštitu zemljišta od erozije zauzima 35,6 % obrasle površine gazdinske jedinice,sa učešćem
31,0 % po zapremini i 26,3 % zapreminskog prirasta.Namenska celina stalne zaštite zemljišta se prostire na 5,3 % obrasle površine. Jedan odsek u okviru
namenske celine 98 ne uzima veliko učešće posmatrajući čitavu gazdinsku jedinicu.
5.2. Stanje šuma po gazdinskim klasama
Stanje sastojina po gazdinskim klasama dato je u sledećem tabelarnom pregledu:
Gazdinska
klasa
10304313
10351421
10353421
10362421
10383421
Ukupno visoke
10114421
10176421
10196313
10306313
10319313
10320313
10325313
10325421
10360421
10361421
10362421
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
7.13
0.3
591.61
21.1
5.96
0.2
65.97
2.4
0.47
0.0
671.14
23.9
2.40
0.1
9.04
0.3
33.85
1.2
0.59
0.0
0.61
0.0
2.16
0.1
6.28
0.2
91.74
3.3
174.25
6.2
4.63
0.2
80.49
2.9
Zapremina
m3
%
1097.9
0.2
174205.0
34.9
916.5
0.2
3303.4
0.7
m3/ha
154.0
294.5
153.8
50.1
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
26.0
0.2
3.6
3352.8
22.9
5.7
21.4
0.1
3.6
70.5
0.5
1.1
Zv/V%
2.4
1.9
2.3
2.1
179522.7
36.0
267.5
3470.7
23.8
5.2
1.9
499.6
632.8
0.1
0.1
55.3
18.7
21.2
18.6
0.1
0.1
2.3
0.5
4.2
2.9
140.8
0.0
230.9
4.4
0.0
7.3
3.1
145.9
1376.3
30277.0
317.4
3759.3
0.0
0.3
6.1
0.1
0.8
23.2
15.0
173.8
68.6
46.7
8.8
90.6
707.2
7.2
80.3
0.1
0.6
4.8
0.0
0.5
1.4
1.0
4.1
1.5
1.0
6.0
6.6
2.3
2.3
2.1
42
Mihaila Pupina 113
Beograd
Gazdinska
klasa
Ukupno izdanačke
10453421
10469421
10470421
10471421
10475313
10475421
10476421
10477421
10478421
10482421
Ukupno VPS
10266421
Ukupno šikare
NC 10
26304313
26351421
26353421
26362421
Ukupno visoke
26308313
26325421
26360421
26361421
26362421
Ukupno izdanačke
26470421
26471421
26475421
26476421
26477421
26478421
Ukupno VPS
26266421
Ukupno šikare
26267421
Ukupno šibljaci
NC 26
66267421
Ukupno šibljaci
NC 66
98477421
Ukupno VPS
NC 98
Ukupno GJ
Rekapitulacija
Ukupno visoke
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
406.04
14.5
0.12
0.0
4.55
0.2
20.66
0.7
19.10
0.7
4.02
0.1
52.76
1.9
61.82
2.2
300.30
10.7
95.38
3.4
7.64
0.3
566.35
20.2
9.10
0.3
9.10
0.3
1652.63
58.9
4.71
0.2
390.29
13.9
23.53
0.8
72.60
2.6
491.13
17.5
11.19
0.4
11.12
0.4
18.98
0.7
12.47
0.4
174.25
6.2
228.01
8.1
3.45
0.1
1.71
0.1
21.47
0.8
20.01
0.7
39.21
1.4
27.44
1.0
113.29
4.0
162.30
5.8
162.30
5.8
4.89
0.2
4.89
0.2
999.62
35.6
150.03
5.3
150.03
5.3
150.03
5.3
2.07
0.1
2.07
0.1
2.07
0.1
2804.35 100.0
1162.27
41.4
Zapremina
m3
%
37149.2
7.4
5.5
0.0
287.8
0.1
5951.8
1.2
3299.1
0.7
798.3
0.2
10358.2
2.1
16970.0
3.4
70059.7
14.0
19883.9
4.0
141.7
0.0
127756.1
25.6
m3/ha
91.5
46.2
63.3
288.1
172.7
198.6
196.3
274.5
233.3
208.5
18.6
225.6
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
938.2
6.4
2.3
0.1
0.0
1.2
14.8
0.1
3.3
245.2
1.7
11.9
142.3
1.0
7.5
40.9
0.3
10.2
560.9
3.8
10.6
876.7
6.0
14.2
3486.3
23.9
11.6
987.2
6.8
10.3
3.4
0.0
0.4
6357.9
43.5
11.2
Zv/V%
2.5
2.5
5.2
4.1
4.3
5.1
5.4
5.2
5.0
5.0
2.4
5.0
344428.0
265.4
109999.4
3166.4
3085.4
116516.5
320.4
149.3
3406.7
2575.2
7334.2
13785.8
394.8
308.7
5035.6
6194.3
8071.1
4222.4
24226.9
69.0
0.1
22.0
0.6
0.6
23.3
0.1
0.0
0.7
0.5
1.5
2.8
0.1
0.1
1.0
1.2
1.6
0.8
4.9
208.4
56.3
281.8
134.6
42.5
237.2
28.6
13.4
179.5
206.5
42.1
60.5
114.4
180.5
234.5
309.6
205.8
153.9
213.8
10766.8
6.2
2081.0
80.9
64.6
2232.8
6.2
3.6
75.4
61.1
153.7
300.0
20.6
16.3
310.7
317.8
414.3
227.9
1307.6
73.7
0.0
14.2
0.6
0.4
15.3
0.0
0.0
0.5
0.4
1.1
2.1
0.1
0.1
2.1
2.2
2.8
1.6
8.9
6.5
1.3
5.3
3.4
0.9
4.5
0.6
0.3
4.0
4.9
0.9
1.3
6.0
9.5
14.5
15.9
10.6
8.3
11.5
3.1
2.4
1.9
2.6
2.1
1.9
1.9
2.4
2.2
2.4
2.1
2.2
5.2
5.3
6.2
5.1
5.1
5.4
5.4
154529.3
31.0
154.6
3840.5
26.3
3.8
2.5
140.7
140.7
140.7
499097.9
0.0
0.0
0.0
100.0
67.9
67.9
67.9
178.0
4.1
4.1
4.1
14611.4
0.0
0.0
0.0
100.0
2.0
2.0
2.0
5.2
2.9
2.9
2.9
2.9
296039.3
59.3
254.7
5703.5
39.0
4.9
1.9
43
Mihaila Pupina 113
Beograd
Gazdinska
klasa
Ukupno izdanačke
Ukupno VPS
Ukupno šikare
Ukupno šibljaci
Ukupno GJ
Površina
ha
%
634.05
22.6
681.71
24.3
171.40
6.1
154.92
5.5
2804.35 100.0
Zapremina
m3
%
50935.0
10.2
152123.7
30.5
499097.9
m3/ha
80.3
223.2
100.0
178.0
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
1238.2
8.5
2.0
7669.6
52.5
11.3
14611.4
100.0
5.2
Zv/V%
2.4
5.0
2.9
Visoke šume zauzimaju 41,4 % obrasle gazdinske jedinice i najzastupljenija je gazdinska klasa: 10351421 ( visoka jednodobna šuma bukve) sa učešćem od 21,1 %
obraslosti gazdinske jedinice i 34,9 % zapremine gazdinske jedinice i gazdinska klasa u namenskoj celini 26: gazdinska klasa 26351421 sa učešćem od 13,9
% obraslosti gazdinske jedinice i 22,0 % zapremine gazdinske jedinice.Ostale gazdinske klase u visokoj šimi ne uzimaju veliko učešće.
Izdanačke sastojine su sa učešćem od 14,5 % ukupne obrasle površine u namenskoj celini 10 i 8,1 % obraslosti gazdinske jedinice u namenskoj celini 26..Ovde se
izdvaja gazdinska klasa 10360421 (izdanačka šuma bukve), sa učešćem od 6,2 % po površini i 6,1 % po zapremini.Od izdanačkih sastojina, izdvaja se
devastirana sastojina u namenskoj celini 26: 26362421 (devastirana sastojina bukve) koja zauzima 6,2 % ukupne obrasle površine gazdinske jedinice.
Veštačke sastojine su prisutne na 24,3 % površine obrasle gazdinske jedinice i zauzimaju 30,5 % zapremine i 52,5 % zapreminskog prirasta.Najzastupljenija je
gazdinska klasa 10477421 ( veštački podignuta sastojina belog bora) sa učešćem od 10,7 % obraslosti gazdinske jedinice i 14,0 % po zapremini i 23,9 % po
zapreminskom prirastu.
Šikare zauzimaju 6,1 % obrasle gazdinske jedinice, a šibljaci 5,5 % obrasle gazdinske jedinice.
5.3. Stanje šuma po poreklu i očuvanosti
Sastojine po poreklu su razvrstane na:
•
•
•
visoke (nastale iz semena);
izdanačke (nastale iz izdanaka i izbojaka i poznate još kao panjače);
veštačke (nastale sadnjom);
Sastojine po očuvanosti su razvrstane u tri kategorije:
•
•
•
očuvane - koje po stepenu obraslosti, zdravstvenom stanju i kvalitetu mogu dočekati zrelost za seču;
razreñene - sastojine sa manjim stepenom obraslosti, dobrog zdravstvenog stanja i kvaliteta te mogu dočekati zrelost za seču;
devastirane - previše razreñene sastojine, ujedno lošeg zdravstvenog stanja i kvaliteta te se pre zrelosti za seču uklanjaju ili se ako imaju zaštitni karakter
isključe iz gazdinskih intervencija.
Sa ovih aspekata situacija je data sledećom tabelom:
Poreklo i
očuvanost
10351421
10353421
Visoke-očuvane
10304313
10351421
10353421
10383421
Visoke-razreñene
10362421
Visoke-devastirane
Ukupno visoke
10176421
10319313
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
503.80
18.0
3.47
0.1
507.27
18.1
7.13
0.3
87.81
3.1
2.49
0.1
0.47
0.0
97.90
3.5
65.97
2.4
65.97
2.4
671.14
23.9
9.04
0.3
0.61
0.0
Zapremina
m3
%
149592.8
30.0
575.7
0.1
150168.4
30.1
1097.9
0.2
24612.2
4.9
340.8
0.1
26050.9
3303.4
3303.4
179522.7
499.6
140.8
5.2
0.7
0.7
36.0
0.1
0.0
m3/ha
296.9
165.9
296.0
154.0
280.3
136.9
266.1
50.1
50.1
267.5
55.3
230.9
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
2907.9
19.9
5.8
14.4
0.1
4.2
2922.4
20.0
5.8
26.0
0.2
3.6
444.9
3.0
5.1
6.9
0.0
2.8
477.8
70.5
70.5
3470.7
21.2
4.4
3.3
0.5
0.5
23.8
0.1
0.0
4.9
1.1
1.1
5.2
2.3
7.3
Zv/V%
1.9
2.5
1.9
2.4
1.8
2.0
1.8
2.1
2.1
1.9
4.2
3.1
44
Mihaila Pupina 113
Beograd
Poreklo i
očuvanost
10325313
10325421
10360421
10361421
Izdanačke-očuvane
10114421
10196313
10306313
10320313
10325421
10360421
10361421
Izdanačke-razreñene
10362421
Izdanačke-devastirane
Ukupno izdanačke
10453421
10469421
10470421
10471421
10475421
10476421
10477421
10478421
VPS-očuvane
10470421
10471421
10475313
10475421
10476421
10477421
10478421
VPS-razreñene
10482421
VPS-devastirane
Ukupno VPS
10266421
Ukupno šikare
NC 10
26351421
26353421
Visoke-očuvane
26304313
Visoke-razreñene
26362421
Visoke-devastirane
Ukupno visoke
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
6.28
0.2
79.89
2.8
151.98
5.4
1.92
0.1
249.72
8.9
2.40
0.1
33.85
1.2
0.59
0.0
2.16
0.1
11.85
0.4
22.27
0.8
2.71
0.1
75.83
2.7
80.49
2.9
80.49
2.9
406.04
14.5
0.12
0.0
4.55
0.2
18.74
0.7
4.91
0.2
38.08
1.4
50.69
1.8
275.97
9.8
64.34
2.3
457.40
16.3
1.92
0.1
14.19
0.5
4.02
0.1
14.68
0.5
11.13
0.4
24.33
0.9
31.04
1.1
101.31
3.6
7.64
0.3
7.64
0.3
566.35
20.2
9.10
0.3
9.10
0.3
1652.63
58.9
390.29
13.9
23.53
0.8
413.82
14.8
4.71
0.2
4.71
0.2
72.60
2.6
72.60
2.6
491.13
17.5
Zapremina
m3
%
145.9
0.0
1376.3
0.3
26377.5
5.3
317.4
0.1
28857.5
5.8
m3/ha
23.2
17.2
173.6
165.3
115.6
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
8.8
0.1
1.4
90.6
0.6
1.1
624.9
4.3
4.1
7.2
0.0
3.7
757.0
5.2
3.0
Zv/V%
6.0
6.6
2.4
2.3
2.6
632.8
0.1
18.7
18.6
0.1
0.5
2.9
3899.5
0.8
175.1
82.4
0.6
3.7
2.1
4532.3
3759.3
3759.3
37149.2
5.5
287.8
5604.0
1734.4
8152.0
14780.5
67343.9
16652.4
114560.6
347.7
1564.7
798.3
2206.2
2189.6
2715.9
3231.5
13053.8
141.7
141.7
127756.1
0.9
0.8
0.8
7.4
0.0
0.1
1.1
0.3
1.6
3.0
13.5
3.3
23.0
0.1
0.3
0.2
0.4
0.4
0.5
0.6
2.6
0.0
0.0
25.6
59.8
46.7
46.7
91.5
46.2
63.3
299.0
353.2
214.1
291.6
244.0
258.8
250.5
181.1
110.3
198.6
150.3
196.7
111.6
104.1
128.8
18.6
18.6
225.6
101.0
80.3
80.3
938.2
0.1
14.8
230.6
60.6
461.8
775.1
3343.8
835.7
5722.6
14.6
81.7
40.9
99.1
101.6
142.5
151.5
631.9
3.4
3.4
6357.9
0.7
0.5
0.5
6.4
0.0
0.1
1.6
0.4
3.2
5.3
22.9
5.7
39.2
0.1
0.6
0.3
0.7
0.7
1.0
1.0
4.3
0.0
0.0
43.5
1.3
1.0
1.0
2.3
1.2
3.3
12.3
12.3
12.1
15.3
12.1
13.0
12.5
7.6
5.8
10.2
6.8
9.1
5.9
4.9
6.2
0.4
0.4
11.2
2.2
2.1
2.1
2.5
2.5
5.2
4.1
3.5
5.7
5.2
5.0
5.0
5.0
4.2
5.2
5.1
4.5
4.6
5.2
4.7
4.8
2.4
2.4
5.0
344428.0
109999.4
3166.4
113165.8
265.4
265.4
3085.4
3085.4
116516.5
69.0
22.0
0.6
22.7
0.1
0.1
0.6
0.6
23.3
208.4
281.8
134.6
273.5
56.3
56.3
42.5
42.5
237.2
10766.8
2081.0
80.9
2162.0
6.2
6.2
64.6
64.6
2232.8
73.7
14.2
0.6
14.8
0.0
0.0
0.4
0.4
15.3
6.5
5.3
3.4
5.2
1.3
1.3
0.9
0.9
4.5
3.1
1.9
2.6
1.9
2.4
2.4
2.1
2.1
1.9
45
Mihaila Pupina 113
Beograd
Površina
Poreklo i
očuvanost
ha
%
26325421
1.17
0.0
26360421
18.98
0.7
26361421
12.47
0.4
Izdanačke-očuvane
32.62
1.2
26325421
9.95
0.4
Izdanačke-razreñene
9.95
0.4
26308313
11.19
0.4
26362421
174.25
6.2
Izdanačke-devastirane
185.44
6.6
Ukupno izdanačke
228.01
8.1
26470421
1.49
0.1
26471421
1.71
0.1
26475421
21.47
0.8
26476421
20.01
0.7
26477421
39.21
1.4
26478421
17.93
0.6
VPS-očuvane
101.82
3.6
26470421
1.96
0.1
26478421
9.51
0.3
VPS-razreñene
11.47
0.4
Ukupno VPS
113.29
4.0
26266421
162.30
5.8
Ukupno šikare
162.30
5.8
26267421
4.89
0.2
Ukupno šibljaci
4.89
0.2
NC 26
999.62
35.6
66267421
150.03
5.3
Ukupno šibljaci
150.03
5.3
NC 66
150.03
5.3
98477421
2.07
0.1
VPS-razreñene
2.07
0.1
Ukupno VPS
2.07
0.1
NC 98
2.07
0.1
Ukupno GJ
2804.35 100.0
Rekapitulacija po poreklu i očuvanosti
Visoke-očuvane
921.09
32.8
Visoke-razreñene
102.61
3.7
Visoke-devastirane
138.57
4.9
Ukupno visoke
1162.27
41.4
Izdanačke-očuvane
282.34
10.1
Izdanačke-razreñene
85.78
3.1
Izdanačke-devastirane
265.93
9.5
Ukupno izdanačke
634.05
22.6
VPS-očuvane
559.22
19.9
VPS-razreñene
114.85
4.1
VPS-devastirane
7.64
0.3
Ukupno VPS
681.71
24.3
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m3
Zapremina
%
m3/ha
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
Zv/V%
3406.7
2575.2
5981.9
149.3
149.3
320.4
7334.2
7654.6
13785.8
242.6
308.7
5035.6
6194.3
8071.1
3884.5
23736.8
152.2
337.9
490.1
24226.9
0.7
0.5
1.2
0.0
0.0
0.1
1.5
1.5
2.8
0.0
0.1
1.0
1.2
1.6
0.8
4.8
0.0
0.1
0.1
4.9
179.5
206.5
183.4
15.0
15.0
28.6
42.1
41.3
60.5
162.8
180.5
234.5
309.6
205.8
216.6
233.1
77.7
35.5
42.7
213.8
75.4
61.1
136.5
3.6
3.6
6.2
153.7
159.9
300.0
12.1
16.3
310.7
317.8
414.3
201.3
1272.4
8.5
26.6
35.1
1307.6
0.5
0.4
0.9
0.0
0.0
0.0
1.1
1.1
2.1
0.1
0.1
2.1
2.2
2.8
1.4
8.7
0.1
0.2
0.2
8.9
4.0
4.9
4.2
0.4
0.4
0.6
0.9
0.9
1.3
8.1
9.5
14.5
15.9
10.6
11.2
12.5
4.3
2.8
3.1
11.5
2.2
2.4
2.3
2.4
2.4
1.9
2.1
2.1
2.2
5.0
5.3
6.2
5.1
5.1
5.2
5.4
5.6
7.9
7.2
5.4
154529.3
31.0
154.6
3840.5
26.3
3.8
2.5
140.7
140.7
140.7
140.7
499097.9
0.0
0.0
0.0
0.0
100.0
67.9
67.9
67.9
67.9
178.0
4.1
4.1
4.1
4.1
14611.4
0.0
0.0
0.0
0.0
100.0
2.0
2.0
2.0
2.0
5.2
2.9
2.9
2.9
2.9
2.9
263334.2
26316.3
6388.8
296039.3
34839.4
4681.6
11414.0
50935.0
138297.4
13684.6
141.7
152123.7
52.8
5.3
1.3
59.3
7.0
0.9
2.3
10.2
27.7
2.7
0.0
30.5
285.9
256.5
46.1
254.7
123.4
54.6
42.9
80.3
247.3
119.2
18.6
223.2
5084.3
484.0
135.2
5703.5
893.5
104.5
240.2
1238.2
6995.0
671.2
3.4
7669.6
34.8
3.3
0.9
39.0
6.1
0.7
1.6
8.5
47.9
4.6
0.0
52.5
5.5
4.7
1.0
4.9
3.2
1.2
0.9
2.0
12.5
5.8
0.4
11.3
1.9
1.8
2.1
1.9
2.6
2.2
2.1
2.4
5.1
4.9
2.4
5.0
46
Mihaila Pupina 113
Beograd
Površina
Poreklo i
očuvanost
ha
%
Ukupno šikare
171.40
6.1
Ukupno šibljaci
154.92
5.5
Ukupno GJ
2804.35 100.0
Rekapitulacija po očuvanosti
Ukupno očuvane
1762.65
62.9
Ukupno razreñene
303.24
10.8
Ukupno devastirane
412.14
14.7
Ukupno šikare
171.40
6.1
Ukupno šibljaci
154.92
5.5
Ukupno GJ
2804.35 100.0
m3
Zapremina
%
m3/ha
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
Zv/V%
499097.9
100.0
178.0
14611.4
100.0
5.2
2.9
436471.0
44682.4
17944.5
87.5
9.0
3.6
247.6
147.4
43.5
12972.8
1259.8
378.8
88.8
8.6
2.6
7.4
4.2
0.9
3.0
2.8
2.1
499097.9
100.0
178.0
14611.4
100.0
5.2
2.9
Iz prethodne tabele može se zaključiti:
Što se tiče razvrstavanja sastojina po poreklu, visoke sastojine su najrasprostranjenije i zauzimaju 41,4 % obrasle površine, dok su izdanačke sastojine na 22,6 %,a
veštački podignute sastojine su na 24,3 % obrasle površine.Šikare su na 6,1 % površine , šibljaci na 5,5 % obrasle površine.
Ako se posmatraju pokazatelji po zapremini i zapreminskom prirastu,vidljivo je da visoke sastojine dominiraju po učešće u zapremini sa 59,3 %, a izdanačke sa svega
10,2 %, dok veštački podignute sastojine zauzimaju preostalih 30,5 % ukupne zapremine.Sa aspekta pokazatelja zapreminskog prirasta, visoke zauzimaju
39,0 % ukupnog zapreminskog prirasta, a izdanačke 8,5 % ukupnog prirasta, dok veštačke zauzimaju 52,5 % ukupnog zapreminskog prirasta.
Očuvane sastojine su na 62,9 % površine,a razreñene su na 10,8 % površine,dok su devastirane sastojine na 14,7 % ukupne površine. Šikare su na 6,1 % površine ,
šibljaci na 5,5 % obrasle površine.
5.4. Stanje sastojina po smesi
U zavisnosti od vrste drveća i učešća u smesi sastojine se razvrstavaju na čiste i mešovite. Struktura sastojina po smesi u ovoj gazdinskoj jedinici prikazana je po
gazdinskim klasama, u sledećoj tabeli:
Mešovitost
sastojine
10351421
10362421
10383421
Visoke-čiste
10304313
10353421
Visoke-mešovite
Ukuno visoke
10114421
10306313
10319313
10325313
10325421
10360421
10362421
Izdanačke-čiste
10176421
10196313
10320313
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
591.61
21.1
65.97
2.4
0.47
0.0
658.05
23.5
7.13
0.3
5.96
0.2
13.09
0.5
671.14
23.9
2.40
0.1
0.59
0.0
0.61
0.0
6.28
0.2
91.74
3.3
174.25
6.2
80.49
2.9
356.36
12.7
9.04
0.3
33.85
1.2
2.16
0.1
Zapremina
m3
%
174205.0
34.9
3303.4
0.7
m3/ha
294.5
50.1
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
3352.8
22.9
5.7
70.5
0.5
1.1
Zv/V%
1.9
2.1
177508.4
1097.9
916.5
2014.4
179522.7
35.6
0.2
0.2
0.4
36.0
269.7
154.0
153.8
153.9
267.5
3423.4
26.0
21.4
47.3
3470.7
23.4
0.2
0.1
0.3
23.8
5.2
3.6
3.6
3.6
5.2
1.9
2.4
2.3
2.3
1.9
140.8
145.9
1376.3
30277.0
3759.3
35699.4
499.6
632.8
0.0
0.0
0.3
6.1
0.8
7.2
0.1
0.1
230.9
23.2
15.0
173.8
46.7
100.2
55.3
18.7
4.4
8.8
90.6
707.2
80.3
891.3
21.2
18.6
0.0
0.1
0.6
4.8
0.5
6.1
0.1
0.1
7.3
1.4
1.0
4.1
1.0
2.5
2.3
0.5
3.1
6.0
6.6
2.3
2.1
2.5
4.2
2.9
47
Mihaila Pupina 113
Beograd
Mešovitost
sastojine
10361421
Izdanačke-mešovite
Ukupno izdanačke
10453421
10469421
10470421
10475313
10475421
10477421
10482421
VPS-čiste
10471421
10476421
10478421
10482421
VPS-mešovite
Ukupno VPS
10266421
Ukupno šikare
NC 10
26351421
26362421
Visoke-čiste
26304313
26353421
Visoke-mešovite
Ukupno visoke
26308313
26325421
26360421
26362421
Izdanačke-čiste
26308313
26361421
26362421
Izdanačke-mešovite
Ukupno izdanačke
26470421
26475421
26477421
VPS-čiste
26471421
26476421
26478421
VPS-mešovite
Ukupno VPS
26266421
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Površina
ha
%
4.63
0.2
49.68
1.8
406.04
14.5
0.12
0.0
4.55
0.2
20.66
0.7
4.02
0.1
52.76
1.9
300.30
10.7
2.11
0.1
384.52
13.7
19.10
0.7
61.82
2.2
95.38
3.4
5.53
0.2
181.83
6.5
566.35
20.2
9.10
0.3
9.10
0.3
1652.63
58.9
390.29
13.9
72.60
2.6
462.89
16.5
4.71
0.2
23.53
0.8
28.24
1.0
491.13
17.5
2.71
0.1
11.12
0.4
18.98
0.7
141.95
5.1
174.76
6.2
8.48
0.3
12.47
0.4
32.30
1.2
53.25
1.9
228.01
8.1
3.45
0.1
21.47
0.8
39.21
1.4
64.13
2.3
1.71
0.1
20.01
0.7
27.44
1.0
49.16
1.8
113.29
4.0
162.30
5.8
Zapremina
m3
%
317.4
0.1
1449.8
0.3
37149.2
7.4
5.5
0.0
287.8
0.1
5951.8
1.2
798.3
0.2
10358.2
2.1
70059.7
14.0
42.2
0.0
87503.5
17.5
3299.1
0.7
16970.0
3.4
19883.9
4.0
99.5
0.0
40252.5
8.1
127756.1
25.6
344428.0
109999.4
3085.4
113084.8
265.4
3166.4
3431.7
116516.5
108.4
149.3
3406.7
6238.9
9903.3
212.0
2575.2
1095.3
3882.5
13785.8
394.8
5035.6
8071.1
13501.5
308.7
6194.3
4222.4
10725.5
24226.9
69.0
22.0
0.6
22.7
0.1
0.6
0.7
23.3
0.0
0.0
0.7
1.3
2.0
0.0
0.5
0.2
0.8
2.8
0.1
1.0
1.6
2.7
0.1
1.2
0.8
2.1
4.9
m3/ha
68.6
29.2
91.5
46.2
63.3
288.1
198.6
196.3
233.3
20.0
227.6
172.7
274.5
208.5
18.0
221.4
225.6
208.4
281.8
42.5
244.3
56.3
134.6
121.5
237.2
40.0
13.4
179.5
44.0
56.7
25.0
206.5
33.9
72.9
60.5
114.4
234.5
205.8
210.5
180.5
309.6
153.9
218.2
213.8
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
7.2
0.0
1.5
46.9
0.3
0.9
938.2
6.4
2.3
0.1
0.0
1.2
14.8
0.1
3.3
245.2
1.7
11.9
40.9
0.3
10.2
560.9
3.8
10.6
3486.3
23.9
11.6
1.1
0.0
0.5
4349.4
29.8
11.3
142.3
1.0
7.5
876.7
6.0
14.2
987.2
6.8
10.3
2.3
0.0
0.4
2008.5
13.7
11.0
6357.9
43.5
11.2
10766.8
2081.0
64.6
2145.7
6.2
80.9
87.2
2232.8
2.1
3.6
75.4
130.7
211.8
4.2
61.1
23.0
88.2
300.0
20.6
310.7
414.3
745.6
16.3
317.8
227.9
562.0
1307.6
73.7
14.2
0.4
14.7
0.0
0.6
0.6
15.3
0.0
0.0
0.5
0.9
1.4
0.0
0.4
0.2
0.6
2.1
0.1
2.1
2.8
5.1
0.1
2.2
1.6
3.8
8.9
6.5
5.3
0.9
4.6
1.3
3.4
3.1
4.5
0.8
0.3
4.0
0.9
1.2
0.5
4.9
0.7
1.7
1.3
6.0
14.5
10.6
11.6
9.5
15.9
8.3
11.4
11.5
Zv/V%
2.3
3.2
2.5
2.5
5.2
4.1
5.1
5.4
5.0
2.6
5.0
4.3
5.2
5.0
2.3
5.0
5.0
3.1
1.9
2.1
1.9
2.4
2.6
2.5
1.9
1.9
2.4
2.2
2.1
2.1
2.0
2.4
2.1
2.3
2.2
5.2
6.2
5.1
5.5
5.3
5.1
5.4
5.2
5.4
48
Mihaila Pupina 113
Beograd
Površina
Mešovitost
sastojine
ha
%
Ukupno šikare
162.30
5.8
26267421
4.89
0.2
Ukupno šibljaci
4.89
0.2
NC 26
999.62
35.6
66267421
150.03
5.3
Ukupno šibljaci
150.03
5.3
NC 66
150.03
5.3
98477421
2.07
0.1
VPS-čiste
2.07
0.1
Ukupno VPS
2.07
0.1
NC 98
2.07
0.1
Ukupno GJ
2804.35 100.0
Rekapitulacija po poreklu i mešovitosti
Visoke-čiste
1120.94
40.0
Visoke-mešovite
41.33
1.5
Ukuno visoke
1162.27
41.4
Izdanačke-čiste
531.12
18.9
Izdanačke-mešovite
102.93
3.7
Ukupno izdanačke
634.05
22.6
VPS-čiste
450.72
16.1
VPS-mešovite
230.99
8.2
Ukupno VPS
681.71
24.3
Ukupno šikare
171.40
6.1
Ukupno šibljaci
154.92
5.5
Ukupno GJ
2804.35 100.0
Rekapitulacija po mešovitosti
Ukupno čiste
2102.78
75.0
Ukupno mešovite
375.25
13.4
Ukupno šikare
171.40
6.1
Ukupno šibljaci
154.92
5.5
Ukupno GJ
2804.35 100.0
m3
Zapremina
%
m3/ha
Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
Zv/V%
154529.3
31.0
154.6
3840.5
26.3
3.8
2.5
140.7
140.7
140.7
140.7
499097.9
0.0
0.0
0.0
0.0
100.0
67.9
67.9
67.9
67.9
178.0
4.1
4.1
4.1
4.1
14611.4
0.0
0.0
0.0
0.0
100.0
2.0
2.0
2.0
2.0
5.2
2.9
2.9
2.9
2.9
2.9
290593.2
5446.1
296039.3
45602.7
5332.3
50935.0
101145.7
50978.0
152123.7
58.2
1.1
59.3
9.1
1.1
10.2
20.3
10.2
30.5
259.2
131.8
254.7
85.9
51.8
80.3
224.4
220.7
223.2
5569.0
134.5
5703.5
1103.1
135.2
1238.2
5099.2
2570.5
7669.6
38.1
0.9
39.0
7.5
0.9
8.5
34.9
17.6
52.5
5.0
3.3
4.9
2.1
1.3
2.0
11.3
11.1
11.3
1.9
2.5
1.9
2.4
2.5
2.4
5.0
5.0
5.0
499097.9
100.0
178.0
14611.4
100.0
5.2
2.9
437341.5
61756.4
87.6
12.4
208.0
164.6
11771.3
2840.1
80.6
19.4
5.6
7.6
2.7
4.6
499097.9
100.0
178.0
14611.4
100.0
5.2
2.9
Čiste sastojine su na 75,0 % ukupne površine,tako da visoke i izdanačke sastojine grade većim delom čiste sastojine.Mešovite sastojine su na 13,4 % ukupne površine
i najveći udeo u mešovitim sastojinama imaju veštački podignute sastojine.Analizirajući zapreminu i zapreminski prirast, čiste sastojine učestvuju sa 87,6 %
ukupne zapremine i 80,6 % zapreminskog prirasta.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
49
Mihaila Pupina 113
Beograd
5.5. Stanje sastojina po vrstama drveća
Zastupljenost pojedinih vrsta drveća u ukupnoj zapremini i zapreminskom prirastu prikazana je u sledećoj tabeli:
Vrste drveća
Zapremina
m3
Namenska celina 10
Bk
213539.5
Bag
1954.7
Kit
1404.3
Gr
1151.4
Cer
541.3
Jas
303.3
Otl
13.5
I154
5.5
Ukupno lišćari
218913.6
Bbor
88503.6
Cbor
27763.5
Smr
9057.4
Brv
190.0
Ukupno četinari
125514.5
Ukupno NC 10
344428.1
Namenska celina 26
Bk
126242.4
Kit
1808.4
Gr
1333.8
Cer
480.0
Bag
149.3
Ukupno lišćari
130013.8
Bbor
11859.8
Cbor
11596.5
Smr
550.3
Ari
508.8
Ukupno četinari
24515.4
Ukupno NC 26
154529.2
Namenska celina 98
Bbor
140.7
Ukupno četinari
140.7
Ukupno NC 98
140.7
Ukupno GJ
499098.0
Rekapitulacija za gazdinsku jedinicu
Bk
339781.9
Kit
3212.7
Gr
2485.2
Bag
2103.9
Cer
1021.3
Jas
303.3
Otl
13.5
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Zapreminski prirast
%
Zv/V%
m3
%
42.8
0.4
0.3
0.2
0.1
0.1
0.0
0.0
43.9
17.7
5.6
1.8
0.0
25.1
69.0
4272.1
119.8
34.6
27.2
15.4
8.5
0.5
0.1
4478.2
4369.7
1538.2
370.1
10.5
6288.6
10766.8
29.2
0.8
0.2
0.2
0.1
0.1
0.0
0.0
30.6
29.9
10.5
2.5
0.1
43.0
73.7
2.0
6.1
2.5
2.4
2.9
2.8
3.8
2.5
2.0
4.9
5.5
4.1
5.5
5.0
3.1
25.3
0.4
0.3
0.1
0.0
26.0
2.4
2.3
0.1
0.1
4.9
31.0
2431.8
48.5
30.2
12.1
3.6
2526.1
599.4
671.1
27.1
16.7
1314.4
3840.5
16.6
0.3
0.2
0.1
0.0
17.3
4.1
4.6
0.2
0.1
9.0
26.3
1.9
2.7
2.3
2.5
2.4
1.9
5.1
5.8
4.9
3.3
5.4
2.5
0.0
0.0
0.0
100.0
4.1
4.1
4.1
14611.4
0.0
0.0
0.0
100.0
2.9
2.9
2.9
2.9
68.1
0.6
0.5
0.4
0.2
0.1
0.0
6703.9
83.0
57.3
123.4
27.5
8.5
0.5
45.9
0.6
0.4
0.8
0.2
0.1
0.0
2.0
2.6
2.3
5.9
2.7
2.8
3.8
50
Mihaila Pupina 113
Beograd
Zapremina
Vrste drveća
m3
I154
Ukupno lišćari
Bbor
Cbor
Smr
Ari
Brv
Ukupno četinari
Ukupno GJ
5.5
348927.4
100504.1
39360.0
9607.7
508.8
190.0
150170.6
499098.0
Zapreminski prirast
%
m3
0.0
69.9
20.1
7.9
1.9
0.1
0.0
30.1
100.0
0.1
7004.3
4973.3
2209.3
397.2
16.7
10.5
7607.1
14611.4
Zv/V%
%
0.0
47.9
34.0
15.1
2.7
0.1
0.1
52.1
100.0
2.5
2.0
4.9
5.6
4.1
3.3
5.5
5.1
2.9
Ukupna zapremina cele gazdinske jedinice iznosi 499098,0 m³.Lišćari čine 69,9 % zapremine gazdinske jedinice, i 47,9 % zapreminskog prirasta.
Analizirajući lišćarske vrste drveća, jasno je primetno da najveće učešće u ukupnoj zapremini zauzima bukva sa 339781,9 m³ ili 68,1 % ukupne zapremine,dok su sve
ostale vrste ispod jednog procenta učešća.
Od četinara,beli bor sa zapreminom od 100504,1 m³ ili 20,1 % ukupne zapremine je vrlo zastupljen i druga vrsta je po učešću ukupne zapremine gazdinske jedinice, i
crni bor sa zapreminom od 39360,0 m³ ili 7,9 % ukupne zapremine uzima značajnije učešće u ukupnoj raspodeli zapremine gazdinske jedinice.
Bukva kao najzastupljenija vrsta u ovoj gazdinskoj jedinici javlja se u svom optimumu i gradi i visoke i izdanačke sastojine. Javlja se uglavnom u čistim sastojinama.
Ovakva dominantna zastupljenost autohtone vrste ( bukva) može se oceniti povoljnim sa gledišta biološke stabilnosti ovih šuma i ovakavo stanje treba zadržati,jer za
postojeće stanišne uslove za ovu gazdinsku jedinicu biološku stabilnost će imati lišćari, dok prisutnost velikog broja veštački podignutih sastojina četinara
pokazuje održivost ovakvih sastojina na lošijim, plićim, suvljim terenima, ali u istoj meri i nalaže veliki oprez u praćenju i čuvanje ovih sastojina od požara.
5.6. Stanje sastojina po debljinskoj strukturi
Stanje sastojina po debljinskoj strukturi biće prikazano po gazdinskim klasama:
gazdinska klasa
10114421
povrsina
svega
ha
m3
ZAPREMINA PO DEBLJINSKIM RAZREDIMA
do 10 cm
11 do 20
21 do 30
31 do 40
41 do 50
51 do 60
61 do 70
71 do 80
81 do 90
iznad 90
zapreminski
prirast
O
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
m3
2.40
10176421
9.04
499.6
154.8
261.5
83.3
10196313
33.85
632.8
13.5
225.5
370.2
23.6
10266421
9.10
10304313
7.13
1097.9
97.3
573.7
333.3
93.5
26.0
10306313
0.59
10319313
0.61
140.8
10.1
14.7
86.8
29.3
4.4
10320313
2.16
10325313
6.28
145.9
28.2
379.3
10325421
91.74
1376.3
10351421
591.61
174205.0
10353421
5.96
916.5
10360421
174.25
30277.0
10361421
4.63
317.4
10362421
146.46
7062.7
10383421
0.47
10453421
0.12
5.5
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
121.7
21.2
18.6
117.7
8.8
864.9
132.1
6763.8
31455.3
90.6
56309.1
46601.6
24429.7
7395.5
1250.0
3352.8
172.2
299.1
189.4
167.2
59.3
29.3
21.4
4151.2
10753.5
10709.2
3416.5
772.1
352.8
707.2
41.6
166.9
108.9
7062.7
7.2
150.8
1.9
3.6
0.1
51
Mihaila Pupina 113
Beograd
gazdinska klasa
povrsina
svega
ha
m3
ZAPREMINA PO DEBLJINSKIM RAZREDIMA
do 10 cm
11 do 20
21 do 30
31 do 40
41 do 50
51 do 60
61 do 70
71 do 80
81 do 90
iznad 90
zapreminski
prirast
O
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
m3
10469421
4.55
287.8
198.9
89.0
14.8
10470421
20.66
5951.8
4625.4
1326.4
245.2
10471421
19.10
3299.1
2250.1
740.3
210.4
98.3
142.3
10475313
4.02
798.3
72.8
241.8
52.6
431.0
10475421
52.76
10358.2
3243.7
3728.0
3150.6
101.6
134.4
560.9
10476421
61.82
16970.0
4874.5
10537.8
1475.4
35.9
46.4
876.7
10477421
300.30
70059.7
32955.1
36276.1
828.5
10478421
95.38
19883.9
9247.4
9458.3
754.0
324.9
99.3
10482421
7.64
141.7
141.7
1652.63
344428.0
7902.0
70175.7
106249.9
74231.8
51299.9
25541.2
14.8
167.0
74.9
8.6
NC 10
26266421
162.30
26267421
4.89
26304313
4.71
265.4
26308313
11.19
320.4
320.4
26325421
11.12
149.3
149.3
26351421
390.29
109999.4
26353421
23.53
3166.4
26360421
18.98
3406.7
1.7
40.9
3486.3
987.2
3.4
7777.5
1250.0
10766.8
6.2
6.2
3.6
2610.8
16719.1
35181.3
31243.5
1040.5
320.6
1324.8
262.7
538.4
1307.3
1381.8
333.2
515.7
1376.2
683.2
18347.4
5551.7
345.7
2081.0
80.9
62.1
75.4
26361421
12.47
2575.2
26362421
246.85
10419.7
26470421
3.45
394.8
386.3
8.4
20.6
26471421
1.71
308.7
287.6
21.1
16.3
26475421
21.47
5035.6
1919.1
3116.5
310.7
26476421
20.01
6194.3
1948.5
2506.9
26477421
39.21
8071.1
4722.5
3348.6
414.3
26478421
27.44
4222.4
1960.7
2261.7
227.9
999.62
154529.3
15727.1
32157.7
39165.9
32280.6
66267421
150.03
26.9
71.7
42.0
NC 26
NC 66
61.1
10419.7
10891.0
218.4
1582.0
156.9
317.8
18409.6
5551.7
345.7
3840.5
150.03
98477421
NC 98
Ukupno GJ
2.07
140.7
2.07
140.7
2804.35
499098.0
18793.0
85902.8
26.9
71.7
42.0
138434.5
113469.5
83622.6
4.1
4.1
43950.8
13329.2
1595.7
14611.4
Svrstavanje zapremine u kategorije po Bioleju, gde je tanak materijal debljine do 30 cm, srednje jak materijal debljine od 31 cm do 50 cm i jak (debeo) materijal
debljine preko 50 cm,ukazuje na sledeću analizu.
Posmatrajući zbirno zapreminu po debljinskim razredima,vidljivo je da najveće učešće u ukupnoj zapremini, (oko polovine ukupne zapremine čini tanak materijal (I i
II debljinski razred)),dok nešto manju zapreminu u odnosu na tanak materijal ima srednje jak materijal (III i IV debljinski razred),dok jakog materijala ima
svega nešto više od desetine ukupne zapremine.
Ovakva debljinska struktura ukazuje i na realne mogućnosti korišćenja (vezano za sotrimentni sastav) u okviru prorednih seča koje će preovladati u ovoj gazdinskoj
jedinici u navedenom ureñajnom periodu,ali prisustvo zapremine u V i VI debljinskom razredu,ukazuje i na mogućnost iskorišćenja ovih dimenzija stabala
kroz planirane oplodne seče.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
52
Mihaila Pupina 113
Beograd
5.7. Stanje sastojina po dobnoj strukturi
Stanje šuma, u zavisnosti od starosti sastojina, prikazano je tako što su sastojine grupisane u zavisnosti od širine dobnih razreda.
Širina dobnih razreda utvrñena je Pravilnikom o sadržini osnova i programa gazdovanja šumama, godišnjeg izvoñačkog plana i privremenog godišnjeg plana
gazdovanja privatnim šumama u odnosu na visinu ophodnje (trajanje proizvodnog procesa), a u konkretnom slučaju širina dobnih razreda iznosi:
•
•
•
•
•
•
za visoke šume tvrdih lišćara 20 godina;
za izdanačke šume tvrdih lišćara 10 godina;
za veštački podignute sastojine četinara 10 godina;
za izdanačke podignute sastojine bagrema 5 godina;
za izdanačke sastojine mekih lišćara 5 godina;
za veštački podignute sastojine mekih lišćara 5 godina;
p
gazdinska
klasa
v
DOBNI RAZREDI
I
svega
II
slabo
obr.
zv
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
dobro
obr.
NAMENSKA CELINA 10
Visoke sastojine - širina dobnog razreda 20 godina
10304313
10351421
10353421
p
7.13
7.13
v
1097.9
1097.9
zv
26.0
p
591.61
26.0
0.51
6.16
5.08
74.65
379.59
125.62
v
174205.0
674.8
414.5
20531.9
112170.0
40413.8
zv
3352.8
20.4
13.8
426.7
2158.1
733.9
p
5.96
3.47
2.49
v
916.5
575.7
340.8
zv
21.4
14.4
6.9
p
0.47
0.47
v
10383421
zv
Izdanačke sastojine - širina dobnog razreda 5 godina
p
2.40
2.40
p
6.28
2.89
v
10114421
10325313
10325421
zv
v
145.9
zv
8.8
p
91.74
v
zv
3.39
145.9
8.8
17.10
22.26
26.69
25.69
1376.3
260.8
1115.5
90.6
18.5
72.1
Izdanačke sastojine - širina dobnog razreda 10 godina
10176421
10196313
p
9.04
v
499.6
zv
21.2
p
33.85
v
632.8
zv
18.6
p
0.59
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
1.74
7.30
499.6
21.2
27.85
6.00
632.8
18.6
0.59
53
Mihaila Pupina 113
Beograd
p
gazdinska
klasa
v
DOBNI RAZREDI
I
svega
II
slabo
obr.
zv
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
dobro
obr.
v
10306313
10319313
zv
p
0.61
0.61
v
140.8
140.8
zv
4.4
p
2.16
4.4
2.16
v
10320313
10360421
10361421
zv
p
174.25
0.45
v
30277.0
129.3
997.6
3476.4
124.61
24374.
1
zv
707.2
5.4
28.8
91.0
556.0
p
4.63
v
317.4
317.4
zv
7.2
7.2
2.71
3.01
3.34
10.35
26.89
0.49
5.60
1299.6
26.0
1.43
Veštački podignute sastojine - širina dobnog razreda 5 godina
10453421
10469421
p
0.12
0.12
v
5.5
5.5
zv
0.1
0.1
p
4.55
4.55
v
287.8
287.8
zv
14.8
14.8
Veštački podignute sastojine - širina dobnog razreda 10 godina
10470421
10471421
10475313
10475421
p
20.66
9.93
10.73
v
5951.8
3120.4
2831.4
zv
245.2
122.9
122.3
p
19.10
0.53
14.05
2.22
v
3299.1
2.30
114.2
2550.4
634.5
zv
142.3
4.1
119.5
18.8
p
4.02
4.02
798.3
v
798.3
zv
40.9
40.9
p
52.76
5.69
29.08
17.99
4170.1
v
10358.2
1082.3
5105.7
zv
560.9
57.2
302.7
201.1
p
61.82
9.55
18.35
20.72
13.20
v
16970.0
2713.5
4988.2
5412.8
3855.4
zv
876.7
153.1
260.1
269.1
194.4
p
300.30
13.61
252.35
34.34
v
70059.7
4710.9
57436.1
7912.7
zv
3486.3
238.7
2866.3
381.3
p
95.38
18.60
54.80
21.98
v
19883.9
3614.7
9033.9
7235.3
10478421
zv
987.2
NAMENSKA CELINA 26
186.9
438.8
361.5
10476421
10477421
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
54
Mihaila Pupina 113
Beograd
p
gazdinska
klasa
v
DOBNI RAZREDI
svega
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
slabo
dobro
obr.
obr.
Visoke sastojine - širina dobnog razreda 20 godina
zv
26304313
26351421
26353421
p
4.71
4.71
v
265.4
265.4
zv
6.2
6.2
p
390.29
0.55
349.63
40.11
v
109999.4
117.7
97652.1
12229.7
zv
2081.0
2.5
1843.0
235.5
p
23.53
23.53
v
3166.4
3166.4
zv
80.9
80.9
Izdanačke sastojine - širina dobnog razreda 5 godina
26325421
p
11.12
v
149.3
1.17
149.3
9.95
zv
3.6
3.6
Izdanačke sastojine - širina dobnog razreda 10 godina
26360421
26361421
p
18.98
2.06
16.92
v
3406.7
183.3
3223.4
zv
75.4
p
12.47
0.67
4.8
11.80
70.6
v
2575.2
135.3
2439.9
zv
61.1
3.0
58.0
Veštački podignute sastojine - širina dobnog razreda 10 godina
26470421
26471421
26475421
26476421
26477421
p
3.45
3.45
v
394.8
394.8
zv
20.6
20.6
p
1.71
1.71
v
308.7
308.7
zv
16.3
p
21.47
21.47
16.3
v
5035.6
5035.6
zv
310.7
310.7
p
20.01
20.01
v
6194.3
6194.3
zv
317.8
317.8
p
39.21
15.10
4.54
19.57
v
8071.1
2465.7
795.2
4810.2
zv
414.3
142.5
43.9
227.9
p
27.44
9.51
17.93
v
4222.4
337.9
3884.5
26478421
zv
227.9
NAMENSKA CELINA 98
26.6
201.3
Veštački podignute sastojine - širina dobnog razreda 20 godina
98477421
p
2.07
2.07
v
140.7
140.7
zv
4.1
4.1
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
55
Mihaila Pupina 113
Beograd
Posmatrajući visoke sastojine, gazdinska klasa (10351421), je najvećim delom prisutna u dobnim razredima koji determinišu srednjedobnost sastojine (IV i V dobni
razred),a jedan deo površina je u VI dobnom razredu.Ovakav odnos dobnih razreda ukazuje da površine u zrelom dobnom razredu treba obnoviti,a ostale
kvalitetnim merama proreda pripremiti za obnavljanje u sledećem periodu,kako je i predviñeno planovima.
Posmatrajući izdanačke sastojine, razmer dobnih razreda je pomeren ka višljim razredima, odnosno V, VI i VII i takav odnos upućuje na zaključak da kvalitetnim
proredama treba pripremati izdanačke sastojine za konverziju,odabirom kvalitetnih i zdravih stabala da budu nosioci sastojine i koji će u vreme uroda dati
kvalitetan genetski materijal za prelazak na viši uzgojni oblik.
Analizirajući veštački podignute sastojine,dobni razmer je takav da upućuje na zaključak da samo prorednim sečama kao vid nege sastojine,treba očuvati stabilnost
ovih sastojina.
5.8. Stanje veštački podignutih sastojina
Gazdinska
klasa
10453421
10469421
10470421
10471421
10475313
10475421
10476421
10477421
10478421
10482421
NC 10
26470421
26471421
26475421
26476421
26477421
26478421
NC 26
98477421
NC 98
Ukupno VPS preko 20 godina
10471421
NC 10
Ukupno VPS do 20 godina
Ukupno VPS
Površina
Zapremina
Zapreminski prirast
ha
%
m3
%
m3/ha
m3
%
m3/ha
Veštački podignute sastojine starosti preko 20 godina
0.12
0.0
5.5
0.0
46.2
0.1
0.0
1.2
4.55
0.7
287.8
0.2
63.3
14.8
0.2
3.3
20.66
3.0
5951.8
3.9
288.1
245.2
3.2
11.9
16.80
2.5
3299.1
2.2
196.4
142.3
1.9
8.5
4.02
0.6
798.3
0.5
198.6
40.9
0.5
10.2
52.76
7.7
10358.2
6.8
196.3
560.9
7.3
10.6
61.82
9.1
16970.0
11.2
274.5
876.7
11.4
14.2
300.30
44.1
70059.7
46.1
233.3
3486.3
45.5
11.6
95.38
14.0
19883.9
13.1
208.5
987.2
12.9
10.3
7.64
1.1
141.7
0.1
18.6
3.4
0.0
0.4
564.05
82.7
127756.1
84.0
226.5
6357.9
82.9
11.3
3.45
0.5
394.8
0.3
114.4
20.6
0.3
6.0
1.71
0.3
308.7
0.2
180.5
16.3
0.2
9.5
21.47
3.1
5035.6
3.3
234.5
310.7
4.1
14.5
20.01
2.9
6194.3
4.1
309.6
317.8
4.1
15.9
39.21
5.8
8071.1
5.3
205.8
414.3
5.4
10.6
27.44
4.0
4222.4
2.8
153.9
227.9
3.0
8.3
113.29
16.6
24226.9
15.9
213.8
1307.6
17.0
11.5
2.07
0.3
140.7
0.1
67.9
4.1
0.1
2.0
0.3
0.1
67.9
0.1
2.0
2.07
140.7
4.1
679.41
99.7
152123.7 100.0
223.9
7669.6
100.0
11.3
Veštački podignute sastojine starosti do 20 godina
2.30
0.3
2.30
0.3
2.30
0.3
681.71
100.0
152123.7 100.0
223.2
7669.6
100.0
11.3
Zv/V%
2.5
5.2
4.1
4.3
5.1
5.4
5.2
5.0
5.0
2.4
5.0
5.2
5.3
6.2
5.1
5.1
5.4
5.4
2.9
2.9
5.0
5.0
Veštački podignute sastojine se nalaze na površini od 681,71 ha, od toga kulture (veštački podignute sastojine do 20 godina) se nalaze na površini od svega 2,30 ha.
Sastojine su u stabilnom stanju,ali je primetno da su u odreñenom broju sastojina izostale mere nege kroz čišćenje i prorede u početnim razvojnim fazama
sastojine.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
56
Mihaila Pupina 113
Beograd
5.9. Zdravstveno stanje šuma
Ukupno gledajući zdravstveno stanje šuma u GJ "Bosilegrad", može se oceniti kao relativno zadovoljavajuće i ne treba preduzimati represivne mere u cilju saniranja
takvog stanja. Sva oboljenja i oštećenja koja se javljaju mogu se sanirati redovnim uzgojnim radovima (sečama). Po vrsti drveća bukva, koja je i
najzastupljenija vrsta, i na njoj su konstatovane bukove lisne vaši i bukvin surlaš, kao i razne vrste truležnica kod starijih stabala i stabala koja su oštećena
prilikom unutrašnjeg transporta (upotrebe mehanizacije). Obim ovih oboljenja nije veliki i pri izvoñenju uzgojnih radova ovo stanje se može sanirati.
Možemo zaključiti da su šume ove gazdinske jedinice dosta dobrog zdravstvenog stanja. Ovakvo dobro zdravstveno stanje rezultat je prirodne otpornosti sastojina,
odnosno povoljnih klimatskih i edafskih uslova staništa za normalan razvoj postojećih vrsta drveća.
Prisustvo značajnog broja veštački podignutih sastojina, posebno borovih, ukazuje na veliku opasanost od izbijanja požara, a kako se znatan broj ovih sastojina nalazi
na nepristupačnim terenima, posebno obratiti pažnju da u vreme letnjih visokih temperatura osmatrati ove sastojine.Veštački podignute sastojine sa
prisustvom potkornjaka i stepenom sušenja su u fiziološkim granicima
U zavisnosti od stepena ugroženosti šuma od požara šume i šumsko zemljište, prema dr. M. Vasiću, razvrstani su u šest kategorija:
Stepen ugroženosti
I stepen: sastojine i kulture borova i ariša
II stepen: sastojine i kulture smrče, jele i drugih četinara
III stepen: mešovite sastojine i kulture četinara i lišćara
IV stepen: sastojine hrasta i graba
V stepen: sastojine bukve i drugih lišćara
VI stepen: šikare i šibljaci i neobrasle površine
Ukupno:
Površina
ha
%
612,58
17,4
64,93
1,8
16,51
0,5
126,03
3,6
1657,98
47,0
1050,44
29,7
3528,47 100,0
Zapremina
m3
m3/ha
132665,9
216,5
16148,7
248,7
1604,5
97,2
22568,8
179,0
326073,8
196,7
499061,7
141,4
%
26,6
3,2
0,3
4,5
65,4
100,0
Tekući zapreminski prirast
m3
m3/ha
%
6912,9
11,3
47,3
742,2
11,4
5,1
47,3
2,9
0,3
340,2
2,7
2,3
6569,8
4,0
45,0
14612,4
4,1
100,0
Iv
%
5,2
4,6
2,9
1,5
2,0
2,9
Iz tabele se zapaža da je učešće u I i II stepenu ugroženosti od požara 19,2 % površine ukupne gazdinske jedinice što nameće opreznost u praćenju i blagovremenom
reagovanju u slučaju izbijanja požara.
5.10. Stanje neobraslih površina
Ukupno neobrasla površina u ovoj gazdinskoj jedinici iznosi 724,12 ha ili 20,5 % ukupne površine gazdinske jedinice u državnoj svojini. Struktura neobraslih
površina u ovoj gazdinskoj jedinici je sledeća:
šumsko zemljište
neplodno
za ostale svrhe
Svega
673,32
24,04
26,76
724,12
Šumska zemljišta zauzimaju 673,32 ha, a uzimajući u obzir da su ona,u obradi osnove, rasporeñena tako da veliki broj čine goleti i pašnjaci na velikim nadmorskim
visinama i vrlo nepristupačnim terenima. Uzimajući u obzir da ove površine mogu poslužiti za pašarenje i domaćih i divljih životinja, a razmatrajući
odreñivanje prioritetnih funkcija šuma u budućnosti, prevoñenje ovih površina u obrasle je vrlo rizičan, skup i neizvestan, sagledavajući pošumljene ovakve
površine u prošlosti koje nisu dostizale svoj optimum i imaju nedovoljnu obraslost. U zemljište za ostale svrhe svrstani su putevi,livade.
5.11. Fond i stanje divljači
Na teritoriji opštine Bosilegrad je ustanovljeno lovište „Božička reka“ rešenjem ministra poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede broj: 324-02-00371/5-94-06
objavljenom u Službenom glasniku RS br. 4/95, kojim gazduje Lovački savez Srbije ugovorom o davanju lovišta „Božička reka“ na gazdovanje broj: 324-02100/85/05-10 od 09.11.2005. godine, preko lovačkog udruženja „Soko“ iz Bosilegrada. Ukupna lovna površina ovog lovišta iznosi 52699 ha i nelovna
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
57
Mihaila Pupina 113
Beograd
površina od 3070 ha.Granice ovog lovišta se poklapaju sa granicama opštine Bosilegrad, gde u državnom vlasništvu se nalazi 17358 ha, a u privatnom 38411
ha. Lovištem se gazduje na osnovu lovne osnove, koja ima važnost od 01.04.2009. do 31.03.2019. godine.
Matični fondovi u lovištu i odstrel gajenih vrsta divljači:
jarebica kamenj.(kom)
matični
odstrel
fond
700
-
srna (kom)
matični
odstrel
fond
245
45
divlja svinja (kom)
matični
odstrel
fond
260
60
zec (kom)
matični
odstrel
fond
2150
105
poljska jarebica (kom)
matični
odstrel
fond
105
-
5.12. Opšti osvrt na zetečeno stanje
Na osnovu prikazanog stanja u prethodnim stavkama, stanja šuma ove gazdinske jedinice u osnovi karakteriše sledeće:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Gazdinska jedinica “Bosilegrad” se prostire na teritoriji opštine Bosilegrad. Stanje je dato tabelarnim prikazom po gazdinskim klasama, poreklu i
očuvanosti, mešovitosti, debljinskoj i dobnoj strukturi.
Prema ekološkoj zastupljenosti dominiraju planinske bukove šume (Fagetum moesiacae montanum) na različitim smeñim zemljištima.
Šume ove gazdinske jedinice imaju višenamenske funkcije, s tim što je na 58,9 % površine osnovna namena proizvodnja tehničkog drveta, na 35,6 %
površine je namena zaštitnog karaktera, dok je izvan gazdinske intervencije 5,3 % površine gazdinske jedinice.Zapremina i zapreminski prirast su
koncentrisani u namenskoj celini 10 (69,0 % po zapremini i 73,7 % po zapreminskom prirastu).
Po površini su najzastupljenije: gazdinska klasa visoke (jednodobne) bukve i veštački podignuta sastojina belog bora, kao i po učešću u zapremini i
zapreminskom prirastu. Ostale gazdinske klase, kako po površini, tako i po zapremini i zapreminskom prirastu imaju manje učešće.
Odnos visokih, izdanačkih i veštačkih šuma je (41,4 : 22,6 : 24,3). Šikare su na 6,1 %, šibljaci na 5,5 % površine.
Po stepenu očuvanosti: očuvane sastojine (62,9 %), razreñene (10,8 %),a devastirane (14,7%). Šikare su na 6,1 %, šibljaci na 5,5 % površine.
Po mešovitosti više ima čistih sastojina (75,0 %), dok je učešće mešovitih (13,4 %).
U učešću pojedinih vrsta, daleko najzastupljenija vrsta je bukva sa učešćem od 68,1 % zapremine, zatim slede beli bor 20,1 %, crni bor 7,9 %, smrča 1,9
% zapremine.Učešće ostalih vrsta je ispod 1 % ukupne zapremine.
Po dobnoj strukturi kod visokih šuma bukve preovlañuju sastojine u četvrtom i petom dobnom razredu,dok jedan deo se nalazi u šestom, a kod
izdanačkih,preovlañuju sastojine u petom,šestom i sedmom dobnom razredu.
Učešće veštački podignutih sastojina u ovoj gazdinskoj jedinici je 24,3 % po površini, 30,5 % po zapremini i 52,5 % po zapreminskom prirastu.
Zdravstveno stanje šume ove gazdinske jedinice je zadovoljavajuće.
Neobrasle površine čine 20,5 % ukupne površine, koju uglavnom čine goleti i pašnjaci na velikim nadmorskim visinama i vrlo nepristupačnom terenu.
Otvorenost ove gazdinske jedinice je vrlo nezadovoljavajuća jer je otvorenost gazdinske jedinice 5,95 m/ha.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
58
Mihaila Pupina 113
Beograd
6.0. DOSADAŠNJE GAZDOVANJE
6.1. Promena šumskog fonda
Prošla gazdinska jedinica je podeljena, gde je polovina gazdinske jedinice ureñena godinu dana ranije,odnosno u 9.godini, dok će drugi deo biti ureñen u poslednjoj
godini važenja osnove.Ova gazdinska jedinica po novoj podeli biće prikazana tako što su novopodeljena odeljenja sumarno sabrana i uporedno obrañena sa
prošlom osnovom.
6.1.1. Promena šumskog fonda po površini
Promena šumskog fonda po površini data je sledećom tabelom:
2003
ha
2484,18
202,33
2686,51
359,44
35,77
353,44
748,65
3435,16
Vrsta zemljišta
Šume
Šumske kulture
Obraslo zemljište
Šumsko zemljište
Neplodno
Za ostale svrhe
Neobraslo zemljište
Ukupno
2012
ha
2802,05
2,30
2804,35
673,32
24,04
26,76
724,12
Razlika
ha
317,87
-200,03
117,84
313,88
-11,73
-326,68
-24,53
93,31
3528,47
Razuñenost čitave gazdinske jedinice i veliki broj malih parcela su uslovili specifičnost obrade i same uporedne analize. Podela prošle osnove je u osnovi promenila i
uporedni prikaz "starih" i "novih" odeljenja, tako da nisu samo fizički nomenklaturno preneta odeljenja iz prošle osnove, već je nova podela, uzimajući
površinsku veličinu kao normativni okvir, donekle izmenila prostornu strukturu gazdinske jedinice.Razlike u površini koje su proistekle u podeli gazdinske
jedinice su prikazene u prethodnoj tabeli i ne odstupaju u velikom procentu od simulativno izrañene prethodne obrade "starih" površina. Razlika u površini
zastupljenosti šumskih kultura je jasna, pošto su gotovo sve šumske kulture iz prošlog ureñajnog razdoblja prevazišle ovu razvojnu fazu i sada prešle u viši
dobni razred koji podrazumeva drugačiji gazdinski tretman. Digitalizacijom karata je omogućen i tačniji prikaz izdvojenih površina.
6.1.2. Promena šumskog fonda po zapremini i zapreminskom prirastu
Promena šumskog fonda po zapremini i zapreminskom prirastu data je sledećom tabelom:
Vrsta drveća
Ukupna
zapremina
2003. god.
Ukupan
zapreminski prirast
9 god.
Očekivana
zapremina
Ukupan prinos
Zapremina dobijena
poslednjim premerom
2012. god
Razlika dobijena
i očekivana
m
bukva
kitnjak
grab
bagrem
cer
jasika
243747.9
1744.8
42.9
1431.1
82.2
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
68776.2
2742.3
18.9
1809.9
153.0
2108.0
15.0
Zapreminski prirast
2003
3
310416.1
4487.1
61.8
3226.0
235.2
339765.3
3212.7
2481.6
2087.8
1021.3
303.3
29349.2
-1274.4
2419.8
-1138.2
786.1
303.3
7641.8
304.7
2.1
201.1
17.0
2012
6704.7
83.0
57.4
123.5
27.5
8.5
59
Mihaila Pupina 113
Beograd
Vrsta drveća
Ukupna
zapremina
2003. god.
Ukupan
zapreminski prirast
9 god.
Očekivana
zapremina
Ukupan prinos
Zapremina dobijena
poslednjim premerom
2012. god
Razlika dobijena
i očekivana
2003
m3
otl
topola
sladun
b.vrba
Lišćari
b.bor
c.bor
smrča
ariš
borovac
Četinari
Ukupno
100.8
967.3
11.9
248128.9
36531.8
57020.8
1386.6
101.7
1558.8
38.7
75199.5
26632.8
17180.1
920.7
94939.2
343068.1
44733.6
119933.1
2123.0
584.0
1990.0
2574.0
4697.0
Zapreminski prirast
13.5
5.5
202.5
2526.1
50.6
321205.4
62580.6
72210.9
2307.3
13.5
-197.0
-2526.1
-50.6
27685.6
37923.5
-32850.9
7300.4
508.8
190.0
13071.8
40757.4
348891.0
100504.1
39360.0
9607.7
508.8
190.0
150170.6
499061.6
137098.8
458304.2
11.3
173.2
4.3
8355.5
2959.2
1908.9
102.3
4970.4
13325.9
2012
0.5
0.1
7005.2
4973.3
2209.3
397.2
16.7
10.5
7607.0
14612.2
Razlika u očekivanoj i dobijenoj zapremini iznosi 40757 m³, što čini razliku dobijene i očekivane zapremine oko 8 % zapremine dobijene premerom u ovom
ureñajnom razdoblju.
6.2. Odnos planiranih i ostvarenih radova u dosadašnjem periodu
6.2.1. Dosadašnji radovi na obnovi i gajenju šuma
Uporedna analiza planiranih i ostvarenih planova na obnovi i gajenju šuma prikazana je sledećom tabelom:
Planirano
Ostvareno
Razlika
ha
ha
(+ / -) ha
40.65
248.26
288.91
-20.60
-49.80
-40.13
-6.98
-6.98
-42.53
-158.09
-1199.83
-1524.94
Vrsta rada
311-obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama
317-veštačko pošumljavanje sadnjom
414-popunjavanje veštački podignutih kultura
513-seča izbojaka i uklanjanje korova
518-okopavanje i prašenje u kulturama
526-čišćenje u mladim prirodnim sastojinama
527-čišćenje u kulturama
-prorede kao vid nege sastojina
Ukupno:
61.25
49.80
40.13
6.98
6.98
42.53
158.09
1448.09
1813.85
%
66
17
16
Iz prethodne tabele uočljivo je da je izvršenje planova na obnovi i gajenju šuma iznosi svega 16 %. Jasno je vidljivo da je u ovom ureñajnom razdoblju izostalo
pošumljavanje u obimu predviñenom važećim osnovama kao vid rada i svi ostali radovi nege koji se nastavljaju na ovaj vid rada,uz obrazloženje
nepristupačnosti terena i nedostatka putne mreže.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
60
Mihaila Pupina 113
Beograd
6.2.2. Dosadašnji radovi na zaštiti šuma
Zakonom o šumama propisano je da su korisnici šuma dužni da preduzmu mere radi zaštite šuma od požara i drugih elementarnih nepogoda, biljnih bolesti, štetočina i
drugih šteta.
Zaštita šuma vršena je u okviru redovnih mera gazdovanja, poštujući stav da dobro negovane šume postižu potrebnu stabilnost, vitalnost, kao i fiziološku otpornost na
štetne uticaje.
Poslove opažanja i obaveštavanja vrši tehničko osoblje i to prvenstveno reonski šumari, naročito u toku proleća i leta, u mesecima kada su šumski požari najčešći i
kada postoji mogućnost pojave kalamiteta pojedinih štetnih insekata.
6.2.3. Dosadašnji radovi na korišćenju šuma
Planirano
Vrsta
drveća
bukva
kitnjak
grab
bagrem
Lišćari
b.bor
c.bor
smrča
Četinari
Ukupno
Ostvareno
Ukupno
planir.
Glavni
prinos
Preth.
prinos
9546.3
19580.9
88.0
29127.2
88.0
807.0
10353.3
28.0
19696.9
4762.1
7953.2
162.3
12877.6
32574.5
835.0
30050.2
4762.1
7953.2
162.3
12877.6
42927.8
10353.3
Glavni
prinos
1330.0
1330.0
1330.0
Preth.
prinos
778.0
Ukupno
Bespravne
seče
Ukupno
ostvareno
Plan.
Razlika
Ostvar.
m3
350.0
2458.0
29127.2
88.0
2458.0
26669.2
88.0
15.0
793.0
584.0
1990.0
350.0
10.0
15.0
2473.0
594.0
1990.0
15.0
2473.0
594.0
1990.0
2574.0
3367.0
10.0
360.0
2584.0
5057.0
835.0
30050.2
4762.1
7953.2
162.3
12877.6
42927.8
820.0
27577.2
4168.1
5963.2
162.3
10293.6
37870.8
2584.0
5057.0
%
8
2
8
12
25
20
12
Iz tabele je vidljivo da je ukupna iskorišćenost na nivou gazdinske jedinice 12 % od ukupnog plana.
6.2.4. Ostali radovi
Lov
Lovište „Božička reka“
Na teritoriji opštine Bosilegrad je ustanovljeno lovište „Božička reka“ rešenjem ministra poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede broj: 324-02-00371/5-94-06
objavljenom u Službenom glasniku RS br. 4/95, kojim gazduje Lovački savez Srbije ugovorom o davanju lovišta „Božička reka“ na gazdovanje broj: 324-02100/85/05-10 od 09.11.2005. godine, preko lovačkog udruženja „Soko“ iz Bosilegrada. Ukupna lovna površina ovog lovišta iznosi 52699 ha i nelovna
površina od 3070 ha.Granice ovog lovišta se poklapaju sa granicama opštine Bosilegrad, gde u državnom vlasništvu se nalazi 17358 ha, a u privatnom 38411
ha. Lovištem se gazduje na osnovu lovne osnove, koja ima važnost od 01.04.2009. do 31.03.2019. godine.
Matični fondovi u lovištu i odstrel gajenih vrsta divljači:
jarebica kamenj.(kom)
matični
odstrel
fond
700
-
srna (kom)
matični
odstrel
fond
245
45
divlja svinja (kom)
matični
odstrel
fond
260
60
zec (kom)
matični
odstrel
fond
2150
105
poljska jarebica (kom)
matični
odstrel
fond
105
-
Ostali šumski proizvodi
Ostali šumski proizvodi: vañenje kamena, peska, sakupljanje lekovitog bilja, šumskih plodova i dr. nisu korišćeni u dovoljnoj meri.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
61
Mihaila Pupina 113
Beograd
6.2.5. Opšti osvrt na dosadašnje gazdovanje šumama
Ukupna površina gazdinske jedinica se povećala za 93,31 ha.
Zapremina dobijena poslednjim premerom je veća za 8 % od očekivane.
U prethodnom ureñajnom razdoblju gazdovalo se po odredbama posebne osnove za ovu gazdinsku jedinicu i godišnjih planova gazdovanja šumama.
Ostvareni planovi na obnovi i gajenju šuma iznose 16 %, dok ostvareni planovi na iskorišćavanju šuma iznose 12 %.
Izostali su radovi na pošumljavanju neobraslih površina,tako i svi ostali prateći radovi na uzgoju, koji se nastavljaju na ovaj vid rada.
Ostvarenje planova na iskorišćavanju šuma, je u nivou izvršenja radova na obnovi i gajanju.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
62
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.0. PLANIRANJE UNAPREĐIVANJA STANJA I OPTIMALNOG
KORIŠĆENJA ŠUMA
7.1. Ciljevi gazdovanja šumama
7.1.1. Opšti ciljevi gazdovanja šumama
Opšti ciljevi gazdovanja šumama ustanovljeni su Zakonom o šumama. Prema Zakonu, šume su dobro od opšteg interesa koje se moraju održavati, obnavljati i koristiti
tako da se očuva i poveća njihova vrednost i opštekorisne funkcije, obezbedi trajnost i zaštita, kao i trajno povećanje prinosa i prirasta.
Imajući u vidu napred navedeno, kao i odredbe Pravilnika ... opšti ciljevi gazdovanje šumama su:
•
•
•
•
•
zaštita i stabilnost šumskih ekosistema
sanacija opšteg stanja degradiranih šumskih ekosistema
obezbeñenje optimalne obraslosti
obezbeñenje funkcionalne trajnosti
očuvanje trajnosti prinosa i povećanje prinosa, ukupne vrednosti šuma i opštekorisnih funkcija šuma
7.1.2. Posebni ciljevi gazdovanja šumama
Posebni ciljevi gazdovanja šumama u prvom redu vezanu za prioritetnu funkciju šuma (namenu površina) i usklañivanje ostalog korišćenja sa prioritetnom
funkcionalnom (polufunkcionalni princip).
Pojedinačni ciljevi gazdovanja šumama, vezani za namenu površina (prioritetnu funkciju), za ovu gazdinsku jedinicu su sledeći:
1.
2.
3.
4.
5.
Maksimalna i trajna proizvodnja tehničkog drveta najboljeg kvaliteta (namenska celina 10)
Protiveroziona zaštita zemljišta (namenska celina 26)
Stalna zaštita šuma -izvan gazdinskog tretmana (namenska celina 66)
Šume u okviru urbanizovanih zona (namenska celina 98)
Očuvanje, jačanje i korišćenje drugih funkcija šuma do stepena konflikta sa definisanom prioritetnom funkcijom šuma
Posebni ciljevi gazdovanja šumama proističu iz opštih ciljeva i uslovljeni su osobenostima šumskog područja.
Posebni ciljevi gazdovanja šumama po svojoj prirodi razvrstavaju se na:
•
•
•
Biološko - uzgojni ciljevi - koji obezbeñuju trajno povećanje prirasta i prinosa po količini i kvalitetu, povećanje ukupne vrednosti šuma i opštekorisnih
funkcija šuma u skladu sa potencijalima staništa
Proizvodni ciljevi - koji utvrñuju perspektivnu mogućnost proizvodnje šumskih proizvoda po količini i kvalitetu
Tehnički ciljevi - koji obezbeñuju tehničke uslove za ostvarenje napred navedenih ciljeva.
Posebni ciljevi gazdovanja šumama prema dužini vremena potrebnog za ostvarenje planiranih zadataka ili ciljeva mogu biti:
•
•
Kratkoročni ciljevi (za jedan ureñajni period)
Dugoročni ciljevi (za više ureñajnih perioda)
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
63
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.1.2.1. Biološko - uzgojni ciljevi
Namenska celina 10 - Proizvodnja tehničkog drveta
Visoke sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
•
•
•
Postepeno dovoñenje sastojina u optimalno (normalno) stanje u skladu sa definisanom funkcijom (osnovnom namenom)
Nega mladih i srednjedobnih sastojina odgovarajućim merama nege
Podizanje optimalne šumovitosti
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
Obnavljanje zrelih visokih mešovitih šuma kitnjaka, jednodobnih sastojina bukve i visokih mešovitih sastojina bukve oplodnim sečama (GK: 10304313,
10351421, 10353421)
Nega mladih i srednjedobnih sastojina odgovarajućim merama nege (GK: 10351421, 10353421)
Izdanačke sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
• Konverzija izdanačkih sastojina (GK: 10360421,10361421)
• Rekonstrukcija devastiranih sastojina (GK: 10362421)
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
•
Sprovoñenje konverzije oplodnom sečom (GK: 10360421).
Izvoñenje proreda sanitarno-uzgojnog karaktera sa ciljem formiranja u najvećoj
10196313,10360421,10361421).
Obnavljanje zrelih izdanačkih sastojina bagrema čistim sečama (GK: 10325313,10325421)
meri
razvoja
stabala
budućnosti
(GK:10176421,
Veštački podignute sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
•
Optimalizacija stanja u cilju obezbeñenja što veće proizvodnje najboljeg kvaliteta i vrednosti, uz unapreñenje ostalih funkcija šuma. Ovi ciljevi će se
postići negovanjem četinarskih sastojina i kultura u kojima će se stvoriti najpovoljniji uslovi za razvoj najkvalitetnijih stabala najboljih biloško-uzgojnih
osobina, uz potpuni obrast.
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
Mlade i odrasle sklopljene veštački podignute sastojine blagovremeno i ogovarajućim merama nege šuma stabilizovati od svih štetnih uticaja (sneg, vetar
i dr.) odgovarajućim i blagovremenim merama nege (GK: 10470421,10471421,10475313,10475421,10476421,10477421)
Čistim sečama obnoviti veštački podignute sastojine topole i bagrema kao mera prirodnog obnavljanja (GK: 10453421,10469421)
Namenska celina 26 - Zaštita zemljišta od erozije
Visoke sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
• Postepeno dovoñenje sastojina u optimalno (normalno) stanje u skladu sa definisanom funkcijom (osnovnom namenom)
• Nega mladih i srednjedobnih sastojina odgovarajućim merama nege
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
Obnavljanje zrelih jednodobnih sastojina bukve (GK: 26351421)
Nega mladih i srednjedobnih sastojina odgovarajućim merama nege (GK: 26351421)
Izdanačke sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
•
•
Konverzija izdanačkih sastojina (GK: 26360421,26361421)
Rekonstrukcija devastiranih sastojina i šikara (GK: 26362421,26266421)
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
64
Mihaila Pupina 113
Beograd
2. Kratkoročni ciljevi:
•
Izvoñenje proreda sanitarno-uzgojnog karaktera sa ciljem formiranja u najvećoj meri razvoja stabala budućnosti (26360421,26361421).
Veštački podignute sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
•
Optimalizacija stanja u cilju obezbeñenja što veće proizvodnje najboljeg kvaliteta i vrednosti, uz unapreñenje ostalih funkcija šuma. Ovi ciljevi će se
postići negovanjem četinarskih sastojina i kultura u kojima će se stvoriti najpovoljniji uslovi za razvoj najkvalitetnijih stabala najboljih biloško-uzgojnih
osobina, uz potpuni obrast.
2. Kratkoročni ciljevi:
•
Mlade i odrasle sklopljene veštački podignute sastojine blagovremeno i ogovarajućim merama nege šuma stabilizovati od svih štetnih uticaja (sneg, vetar
i dr.) odgovarajućim i blagovremenim merama nege (GK: 26470421,26475421,26476421,26477421,26478421)
Namenska celina 66- Stalna zaštita šuma -izvan gazdinskog tretmana
1. Dugoročni ciljevi:
•
Sastojine ove namenske celine prepuštene su spontanom prirodnom razvoju i u njima se neće sprovoditi gazdinske mere (GK:66267411)
Namenska celina 98- Šume u okviru urbanizovanih zona (GK: 98477421)
Veštački podignute sastojine
1. Dugoročni ciljevi:
•
Zadržavanje obraslosti u neposrednoj blizini grada u smislu žaštite od štetnih uticaja i poboljšanja socijalne funkcije šume. Veštački podignute sastojine
u kojima se javlja podmladak, odnosno uspešno se prirodno podmlañuju, ophodnju povećati - povećanje širine dobnog razreda (20 godina) i vezati je za
biološku starost stabala.
2. Kratkoročni ciljevi:
•
Uz prisutnost prirodnog podmlañivanja, popuniti pojedine razreñene delove sastojine, prevashodno lišćarima, radi stvaranja povoljnih sastojinskih
prilika u sprečavanju eventualne pojave i širenje požara.
7.1.2.2. Proizvodni ciljevi
1. Dugoročni ciljevi:
•
•
•
•
proizvodnja kvalitetnih drvnih sortimenata za mehaničku preradu, uz što veće učešće kvalitetnih klasa.
proizvodnja tehničke oblovine.
proizvodnja ogrevnog i celuloznog drveta kao pratećih sortimenata u proizvodnji trupaca i oblog tehničkog drveta.
korišćenje ostalih proizvoda (šumski plodovi, lekovito bilje, pečurke i dr.).
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
da bi se ostvarili dugoročni ciljevi sastojine posle svake seče, sastojine treba da budu stabilnije, vitalnije, kvalitetnije i proizvodno vrednije.
potpuno i racionalno korišćenje bruto posečene drvne mase izradom što više najkvalitetnijih sortimenata i redukovanjem otpada na minimum.
7.1.2.3. Tehnički ciljevi
1. Dugoročni ciljevi:
•
•
•
•
dostizanje optimalne otvorenosti šumskim komunikacijama.
sistematsko opremanje mehanizacijom i ostalim sredstvima rada u šumarstvu u cilju intenzivnog višenamenskog korišćenja šumskih potencijala.
uvoñenje racionalnih tehnoloških postupaka i efikasnija organizacija rada.
stručno osposobljavanje i usavršavanje kadrova.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
65
Mihaila Pupina 113
Beograd
2. Kratkoročni ciljevi:
•
•
održavanje putne mreža
stručno osposobljavanje i usavršavanje kadrova
7.1.2.4. Opštekorisni ciljevi
Biološki stabilna i odnegovana, kao i proizvodno usmerena i kvalitetna šuma, dobro ispunjava i sve ostale tzv. opštekorisne funkcije šuma. Prema tome nastojeći na
sprovoñenju biološko-uzgojnih i proizvodnih ciljeva istovremeno doprinosima i ispunjavanju zaštitno-socijalnih ciljeva šuma. Jer, negom, obnovom i
proširivanjem šuma i jačanjem njihove proizvodne snage, istovremeno povećavamo efikasnost svih opštekorisnih funkcija.
Prilikom planiranja i izvoñenja radova uklanjanja zaostalih semenjaka i prezrelih stabala posebno u bukovim sastojinama, potrebno je ostaviti pojedina stabla (ako je
potrebno redukovati krošnju) kako bi se očuvalo stanište ornito i entomofaune.
7.2. Mere za postizanje ciljeva gazdovanja
7.2.1.Uzgojne mere
Osnovne mere za ostvarivanje ciljeva gazdovanja šumama uzgojne prirode su: izbor sistema gazdovanja, izbor uzgojnog oblika i strukturnog oblika, izbor vrste
drveća, izbor načina nege i izbor načina seče i korišćenja.
7.2.1.1. Izbor sistema gazdovanja
Sistem gazdovanja šumama podrazumeva usklañen skup radnji na nezi šuma, korišćenju šuma, obnavljanju šuma, zaštiti šuma i planiranju u organizaciji gazdovanja
šumama, a svoje ime (naziv) dobija po načinu seče obnavljanja stare sastojine.
Na osnovu konkretnih sastojinskih prilika u gazdinskoj jedinici i dosadašnjeg gazdovanja šumama, a uvažavajući biološke osobine vrsta drveća, usvojeni su sledeći
sistemi gazdovanja šumama:
Sastojinsko gazdovanje - oplodna seča kratkog podmladnog razdoblja (podmladno razdoblje od 20 godina - primenjivaće se u visokim jednodobnim bukovim
šumama (sastojinska celina: 351), visokim mešovitim sastojinama bukve (sastojinska celina: 353), visokim mešovitim šumama kitnjaka (sastojinska celina
304),visokim sastojinama borova (sastojinska celina: 383), izdanačkim sastojinama bukve (sastojinska celina:360,361), izdanačkim sastojinama hrastova
(sastojinska celina:196), izdanačkim sastojinama graba (satojinska celina: 176); veštački podignute satojine (sastojinska celina: 477) na odgovarajućem
staništu, gde se javlja i prirodno podmlañivanje.
Sastojinsko gazdovanje - čista seča - primenjivaće se u izdanačkim sastojinama bagrema (sastojinska celina: 325) i izdanačkim sastojinama jasike, breze (sastojinska
celina: 319, 320)
Sastojinsko gazdovanje - primenjivaće se u veštački podignutim sastojinama četinara (sastojinska celina: 470.471,475,476,477,478) i veštački podignutim
sastojinama lišćara (sastojinska celina: 453, 469).
7.2.1.2. Izbor uzgojnog i strukturnog oblika
Osnovni uzgojni oblik (ciljna šuma) kome dugoročno treba težiti je visoka šuma (nezavisno od načina obnove prirodnim - prioritetnim ili veštačkim iznuñenim putem)
Izbor strukturnog oblika već je rešen izborom sistema gazdovanja, a uslovljen je kao i sistem gazdovanja zatečenim sastojinskim stanjem, utvrñenim prioritetnim
funkcijama to jest funcionalnim zahtevima i biološkim osobinama glavnih vrsta drveća (edifikatora) koje grade sastojine.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
66
Mihaila Pupina 113
Beograd
•
Primenom sastojinskog gazdovanja - oplodnih seča kratkog podmladnog razdoblja (20 godina), kao i sastojinskog gazdovanja - čistim sečama
izgrañivaće se normalne jednodobne sastojine.
7.2.1.3. Izbor vrsta drveća
Izbor vrste drveća u severnokučajskom šumskom području treba da se oslanja na ekološku (tipološku) pripadnost pojedinog lokaliteta. Ekološka pripadnost odreñena
je sa zadnja tri broja u oznaci gazdinske klase, a koje su dešifrovane u poglavlju 4.3.
Osnovne (autohtone) vrste drveća, prema tome su: bukva, kitnjak, gorski javor, planinski brest, trešnja, lipa, beli jasen, i druge autohtone vrste lišćara, koje su
konstatovane kao edifikatori ili kao prateće vrste u pojedinim tipovima šuma.
Kod pošumljavanja neobraslih površina i nakon izvršenih rekonstrukcionih-čistih seča, prvenstveno treba koristiti autohtone vrste u skladu sa definisanom ekološkom
pripadnošću za svaki pojedinačan lokalitet. Kako je predviñeno planom,to su beli jasen i javor, a usled nedostatka ovog sadnog materijala može se zameniti
nekom drugom vrstom.
7.2.1.4. Izbor načina nege
Prema zatečenom stanju sastojina i postavljenim ciljevima gazdovanja šumama odreñuju se sledeće mere nege šuma:
1.
2.
3.
4.
5.
popunjavanje i osvetljavanje obnovljenih površina
seča izbojaka i uklanjanje korova
prašenje i okopavanje u šumskim kulturama
čišćenje u mladim prirodnim sastojinama i kulturama
prorede kao mere nege šuma u razvojnim fazama od starijeg mladika do za seču zrelih sastojina
7.2.1.5. Izbor načina seče i obnavljanja i korišćenja
Od izabranog načina obnavljanja zavisi i struktura budućih sastojina, kao i celokupni gazdinski postupak, elementi za sva planska razmatranja i postupak za
odreñivanje prinosa i obezbeñenja trajnosti prinosa, odnosno funkcionalne trajnosti. Način obnavljanja, pre svega zavisi od bioloških osobina vrsta drveća
koja grade sastojinu (osobine sastojine), osobina staništa i ekonomskih prilika.
Za šume ove gazdinske jedinice gde je predviñeno u narednim ureñajnim razdobljima obnavljanje, odreñuju se sledeći načini seča i korišćenja šuma
1.
2.
3.
za sve sastojine do zrelosti za seču kao način seče korišćenja primenjivaće se proredne seče
za sve sastojine zrele za seču primenjivaće se oplodne seče
za sve sastojine zrele za seču primenjivaće se čiste seče
7.2.2. Ureñajne mere
7.2.2.1. Izbor ophodnje i dužine podmladnog razdoblja
Za visoke jednodobne bukove šume (sastojinska celina: 351), visoke mešovite sastojine bukve (sastojinska celina: 353), visoke mešovite šume kitnjaka (sastojinska
celina 304),visoke sastojine borova (sastojinska celina: 383) odreñuje se ophodnja od 120 godina, a dužina podmladnog razdoblja u trajanju od 20 godina.
Za izdanačke sastojine bukve (sastojinska celina:360,361) i izdanačke sastojine hrastova (sastojinska celina:196), izdanačke sastojine graba (satojinska celina: 176),
odreñuje se ophodnja od 80 godina.
Za veštački podignute sastojine četinara (sastojinska celina: 470.471,475,476,477,478), odreñuje se ophodnja od 80 godina.
Za izdanačke sastojine jasike, breze (sastojinska celina: 319, 320) odreñuje se ophodnja od 60 godina.
Za veštački podignute sastojine topola i bagrema (sastojinska celin: 453,469) odreñuje se ophodnja od 30 godina.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
67
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.2.2.2. Izbor rekonstrukcionog i konverzionog razdoblja
Za devastirane sastojine u kojima treba izvršiti rekonstrukciju, potrebno je odrediti vremenski period u kojem ćemo izvršiti rekonstrukciju svih devastiranih sastojina rekonstrukciono razdoblje.
Odreñeno je opšte rekonstrukciono razdoblje od 70 godina.
Sve devastirane sastojine su prisutne na vrlo strmim terenima i vrlo nepristupačnim terenim, gde je potrebno veliko ulaganje u putnu mrežu za povezivanje ovakvih
sastojina,a zemljište na kojima se nalaze su vrlo neproduktivna i neizvesan je uspeh podizanja novih šuma nakon rekonstrukcija,tako da u ovom ureñajnom
razdoblju je celishodnije ne preduzimati ovu vrstu mera.
Za izdanačke sastojine koje ćemo konverzijom prevesti u visoki uzgojni oblik, potrebno je odrediti vremenski period - konverziono razdoblje za koje će se izvršiti
konverzija svih očuvanih i razreñenih izdanačkih sastojina ovog šumskog područja u visoki uzgojni oblik.
Polazeći od bioloških osobina vrsta drveća (početka obilnog plodonošenja semena dobrog kvaliteta iz kojeg možemo dobiti dovoljno kvalitetan ponik koji će stvoriti
buduću sastojinu), ophodnju ovih sastojina moramo produžiti do 80 godina, nakon čega započeti prirodno obnavljanje sastojina oplodnim sečama
podmladnog razdoblja od 20 godina. Prema tome starost stare sastojine u momentu završnog seka iznosiće oko 100 godina. Na osnovu napred iznetog i
starosti (razmera dobnih razreda) izdanačkih sastojina dolazi se do zaključka da će se sve očuvane sastojine ovog područja konverzijom prevesti u visoki
uzgojni oblik u rasponu od 20 - 90 godina.
7.2.2.3. Izbor perioda za postizanje optimalne obraslosti - stepena šumovitosti
Gazdinska jedinica ima obraslost u odnosu (79,5:20,5), gde neobrasle površine čine goleti i pašnjaci na velikim nadmorskim visinama i vrlo nepristupačnim terenima.
Uzimajući u obzir da ove površine mogu poslužiti za pašarenje i domaćih i divljih životinja, a razmatrajući odreñivanje prioritetnih funkcija šuma u
budućnosti, prevoñenje ovih površina u obrasle je vrlo rizičan, skup i neizvestan, sagledavajući pošumljene ovakve površine u prošlosti koje nisu dostizale
svoj optimum i imaju nedovoljnu obraslost.
7.2.2.4. Izbor ureñajnog razdoblja
S obzirom da je važnost posebne osnove gazdovanja šumama propisano Zakonom o šumama, u trajanju od 10 godina, to se podrazumeva da će ureñajno razdoblje
imati isti period.
7.3. Planiranje gazdovanja
Na osnovu utvrñenog stanja šuma i propisanih kratkoročnih ciljeva i mogućnosti njihovog obezbeñenja, izrañuju se planovi budućeg gazdovanja. Osnovni zadatak
planova gazdovanja šumama je da u zavisnosti od zatečenog stanja, omogući podmirenje odgovarajućih društvenih potreba i unapreñenje stanja šuma kao
dugoročnog cilja.
7.3.1. Plan gajenja šuma
Snimanjem i analizom zatečenog stanja sastojina istovremeno su ocenjene potrebe i mogućnosti primene šumsko - uzgojnih radova u narednom ureñajnom razdoblju,
a u cilju popravke zatečenog stanja sastojina.
Planom gajenja šuma obuhvatiti u celini:
1.
2.
3.
Plan obnavljanja i podizanje novih šuma
Plan rasadničke proizvodnje (proizvodnja šumskog semena i sadnog materijala)
Plan nege šuma
Radovi na gajenju šuma prikazaće se posebno za prostu, a posebno za proširenu reprodukciju i po gazdinskim klasama.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
68
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.3.1.1. Plan obnavljanja i podizanja novih šuma
Prosta reprodukcija:
Gazdinska
klasa
Selektivno
tarupiranje
podrasta ručno
Rahljanje
zemljišta za
setvu semena
115
ha
10304313
10351421
10353421
10360421
26351421
10325313
10325421
26325421
10453421
Ukupno:
216
ha
7,13
7,13
Obnavljanje
šuma prirodnim
putem
oplodnim
sečama
311
ha
7,13
125,62
2,49
5,60
22,27
Obnavljnje
bagrema
kotličenjem
Obnavljanje
topole
vegetativnim
putem
Popunjavanje
prirodno
obnovljenih
površina
setvom
321
ha
323
ha
411
ha
2,14
3,39
36,07
9,95
7,13
7,13
163,11
0,12
0,12
49,41
2,14
Ukupno
Površina
ha
23,53
125,62
2,49
5,60
22,27
3,39
36,07
9,95
0,12
229,04
Planom obnavljanja i podizanja novih šuma u prostoj reprodukciji predviñeno je obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama u visokim šumama bukve na površini
od 157,51 ha, konverzija izdanačke bukove sastojine na površini od 5,60 ha i oplodna seča u visokoj mešovitoj šumi kitnjaka na 7,13 ha, što čini ukupno
obnavljanje oplodnim sečama na površini od 163,11 ha.Obnavljanje bagrema i topole je na površini od 49,41 ha, odnosno 0,12 ha. Ostali navedeni radovi su
pomoćne mere pri prirodnom obnavljanju kitnjakovih sastojina i popunjavanje setvom istih.
Proširena reprodukcija:
Gazdinska
klasa
Kompletna
priprema
zemljišta za
pošumljavanje
222
ha
10362421
98477421
Ukupno:
Veštačko
pošumljavanje
sadnjom
317
ha
9,63
0,31
0,31
9,63
Popunjavanje
veš.podig.kult.
sadnjom
Seča izbojaka i
uklanjanje
korova ručno
414
ha
513
ha
1,93
0,31
2,24
Okopavanje i
prašenje u
kulturama
518
ha
9,63
0,31
9,94
19,26
0,62
19,88
Ukupno
Površina
ha
40,45
1,55
42,00
U proširenoj reprodukciji predviñeno je veštačko pošumljavanje sadnjom nakon rekonstrukcije na površini od 9,63 ha i svi ostali prateći radovi koji se nadovezuju na
ovu vrstu rada, kao i popunjavanje veštački podignute sastojine sa pratećim radovima u šumama u okviru urbanizovane zone.Ukupna površina ovih radova je
na 42,00 ha.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
69
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.3.1.2. Plan rasadničke proizvodnje
Planom rasadničke proizvodnje predviñeni su broj, vrsta i starost sadnica za pošumljavanje površina predviñenih za pošumljavanje i popunjavanje veštački podignutih
sastojina.
Prosta reprodukcija (plan rasadničke proizvodnje):
Potrebna količina semena prema planu obnavljanja i podizanja novih šuma u prostoj reprodukciji po vrsti radova i vrsti drveća prikazana je sledećom tabelom:
Vrsta drveća
Popunjavanje
(kompletiranje) prirodno
obnovljenih sastojina
Ukupno
Kg
Kg
Kitnjak
535
535
Ukupno:
535
535
Za popunjavanje prirodno obnovljenih sastojina kitnjaka potrebno je obezbediti 535 kg semena, odnosno 250 kg/ha, na 30 % površine predviñene za obnavljanje.
Proširena reprodukcija(plan rasadničke proizvodnje):
Vrsta drveća
javor
Veštačko pošumljavanje
sadnjom
(317)
kom
kom/ha
19720
4000
Popunjavanje veštački
podignutih kultura
(414)
kom
kom/ha
5186
4000
Ukupno
kom
24906
kom/ha
4000
beli jasen
18800
4000
3760
4000
22560
4000
Ukupno GJ
38520
4000
8946
4000
47466
4000
Posmatrajući plan rasadničke proizvodnje, potreban broj sadnica za ovo ureñajno razdoblje je 24906 sadnica javora i 22560 sadnica belog jasena.Starost ovih sadnica
iznosi 2+0,a potreban broj sadnica po hektaru iznosi 4000.
7.3.1.3. Plan nege šuma
Plan nege šuma za gazdinsku jedinicu (prosta reprodukcija):
Čišćenje u mladim
prirodnim sastojinama 526
Prorede kao mera nege
Svega
Gazdinska klasa
10176421
10196313
10319313
10351421
10353421
10360421
10361421
10470421
10471421
10475313
10475421
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
P
RP
P
RP
P
RP
ha
ha
ha
ha
ha
ha
1,74
27,85
1,74
27,85
3,01
3,01
7,30
6,00
0,61
439,17
3,47
163,46
1,43
17,83
4,91
4,02
52,76
7,30
6,00
0,61
439,17
3,47
163,46
1,43
17,83
4,91
4,02
52,76
9,04
33,85
0,61
439,17
3,47
166,47
1,43
17,83
4,91
4,02
52,76
9,04
33,85
0,61
439,17
3,47
166,47
1,43
17,83
4,91
4,02
52,76
70
Mihaila Pupina 113
Beograd
Čišćenje u mladim
prirodnim sastojinama 526
Prorede kao mera nege
Svega
Gazdinska klasa
10476421
10477421
10478421
26351421
26360421
26361421
26470421
26475421
26476421
26477421
26478421
Ukupno GJ
P
RP
P
RP
P
RP
ha
ha
ha
ha
ha
ha
32,60
32,60
60,41
283,61
89,11
350,18
18,98
11,80
1,49
21,47
20,01
37,37
17,93
1613,32
60,41
283,61
89,11
350,18
18,98
11,80
1,49
21,47
20,01
37,37
17,93
1613,32
60,41
283,61
89,11
350,18
18,98
11,80
1,49
21,47
20,01
37,37
17,93
1645,92
60,41
283,61
89,11
350,18
18,98
11,80
1,49
21,47
20,01
37,37
17,93
1645,92
Planom nege šuma u prostoj reprodukciji na nivou čitave gazdinske jedinice planiraju se sledeći radovi:
•
•
Čišćenje u mladim prirodnim sastojinama – na površini od 32,60 ha
Prorede kao mere nege – na površini od 1613,32 ha
7.3.2. Plan zaštite šuma
Korisnici šuma su dužni da preduzmu mere radi zaštite od požara i drugih elementarnih nepogoda, insekatskih kalamiteta, biljnih bolesti štetočina i drugih šteta. Iako
u šumama gazdinske jedinice "Bosilegrad" nisu konstatovana oštećenja i oboljenja većeg intenziteta koja bi zahtevala planiranje posebnih mera zaštite šuma
za ovaj ureñajni period, u cilju preventivne zaštite planiraju se sledeće mere:
•
•
•
•
Čuvanje šuma od bespravnog korišćenja i zloupotrebe;
Zabrana pašarenja gde je započeto prirodno obnavljanje i u mladim šumskim kulturama;
Praćenje eventualne pojave sušenja šuma i gradacije štetnih insekata, te u skladu pojave istih blagovremeno obaveštavanje specijalističkih službi radi
postavljanja tačnih dijagnoza i odreñivanja mera za njihovo suzbijanje;
Uspostavljanje šumskog reda nakon izvršenih seča;
Praćenje i zaštita šuma od požara, posebno u kritičnim mesecima (u toku leta), postavljanje znakova zabrane loženja vatre i organizovanje u cilju blagovremenog
intervenisanja.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
71
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.3.3. Plan korišćenja šuma
7.3.3.1. Plan seča po gazdinskim klasama i namenskim celinama
Plan seča po gazdinskim klasama, namenskim celinama i vrstama prinosa za GJ:
STANJE
Gazdinska klasa
Površina
Zapremina
ha
Prosta reprodukcija
10114421
2.40
10176421
9.04
10196313
33.85
10266421
9.10
10304313
7.13
10306313
0.59
10319313
0.61
10320313
2.16
10325313
6.28
10325421
91.74
10351421
591.61
10353421
5.96
10360421
174.25
10361421
4.63
10383421
0.47
10453421
0.12
10469421
4.55
10470421
20.66
10471421
19.10
10475313
4.02
10475421
52.76
10476421
61.82
10477421
300.30
10478421
95.38
NC 10
1498.53
26266421
162.30
26267421
4.89
26304313
4.71
26325421
11.12
26351421
390.29
26353421
23.53
26360421
18.98
26361421
12.47
26470421
3.45
26471421
1.71
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
m3
m3/ha
PRINOS
Tekući zapreminski
prirast
m3
m3/ha
Intezitet seče
Glavni
Prethodni
Ukupno
V
Iv
m3
m3
m3
%
%
499.6
632.8
55.3
18.7
21.2
18.6
2.3
0.5
43.8
60.0
43.8
60.0
8.8
9.5
20.7
32.2
1097.9
154.0
26.0
3.6
271.4
24.7
104.5
140.8
230.9
4.4
7.3
27.5
27.5
19.5
61.9
145.9
1376.3
174205.0
916.5
30277.0
317.4
23.2
15.0
294.5
153.8
173.8
68.6
8.8
90.6
3352.8
21.4
707.2
7.2
1.4
1.0
5.7
3.6
4.1
1.5
211.8
1602.7
18397.7
106.6
523.1
14074.4
59.0
3084.6
31.5
211.8
1602.7
32472.1
165.6
3607.7
31.5
145.2
116.5
18.6
18.1
11.9
9.9
241.0
177.0
96.8
77.6
51.0
43.9
5.5
287.8
5951.8
3299.1
798.3
10358.2
16970.0
70059.7
19883.9
337223.5
46.2
63.3
288.1
172.7
198.6
196.3
274.5
233.3
208.5
225.0
0.1
14.8
245.2
142.3
40.9
560.9
876.7
3486.3
987.2
10612.6
1.2
3.3
11.9
7.5
10.2
10.6
14.2
11.6
10.3
7.1
6.6
399.2
21519.0
559.3
174.9
80.4
1169.0
1729.2
7269.4
2022.7
30385.5
6.6
399.2
559.3
174.9
80.4
1169.0
1729.2
7269.4
2022.7
51904.6
118.7
138.7
9.4
5.3
10.1
11.3
10.2
10.4
10.2
15.4
475.0
268.9
22.8
12.3
19.7
20.8
19.7
20.9
20.5
48.9
265.4
149.3
109999.4
3166.4
3406.7
2575.2
394.8
308.7
56.3
13.4
281.8
134.6
179.5
206.5
114.4
180.5
6.2
3.6
2081.0
80.9
75.4
61.1
20.6
16.3
1.3
0.3
5.3
3.4
4.0
4.9
6.0
9.5
176.1
2156.5
9756.8
176.1
11913.4
118.0
10.8
491.7
57.2
365.5
210.2
25.1
365.5
210.2
25.1
10.7
8.2
6.3
48.5
34.4
12.2
271.4
72
Mihaila Pupina 113
Beograd
STANJE
Gazdinska klasa
Površina
Zapremina
ha
26475421
26476421
26477421
26478421
21.47
20.01
39.21
27.44
NC 26
741.58
66267421
150.03
NC 66
150.03
98477421
2.07
NC 98
2.07
Ukupno prosta
2392.21
Proširena reprodukcija
10362421
146.46
10482421
7.64
26308313
11.19
26362421
246.85
Ukupno proširena
412.14
Ukupno GJ
2804.35
m3
m3/ha
PRINOS
Tekući zapreminski
prirast
m3
m3/ha
5035.6
6194.3
8071.1
4222.4
143789.2
234.5
309.6
205.8
153.9
193.9
310.7
317.8
414.3
227.9
3615.9
14.5
15.9
10.6
8.3
4.9
140.7
140.7
481153.4
67.9
67.9
201.1
4.1
4.1
14232.6
2.0
2.0
5.9
7062.7
141.7
320.4
10419.6
17944.5
499097.9
48.2
18.6
28.6
42.2
137.6
338.8
150.8
3.4
6.2
218.4
378.8
14611.4
1.0
0.4
0.6
0.9
0.9
5.2
Intezitet seče
Glavni
Prethodni
Ukupno
V
Iv
m3
m3
m3
%
%
2332.7
520.2
608.3
783.5
338.2
12607.6
520.2
608.3
783.5
338.2
14940.3
10.3
9.8
9.7
8.0
10.4
16.7
19.1
18.9
14.8
41.3
23851.7
42993.2
66844.9
13.9
47.0
547.3
7.7
36.3
547.3
67392.2
3.1
13.5
14.5
46.1
547.3
547.3
24399.0
42993.2
Ukupan planirani prinos za gazdinsku jedinicu iznosi 67392,2 m³, gde glavni prinos iznosi 23851,7 m³ kroz oplodnu seču i kroz čistu seču obnavljanja bagrema i
čistu seču veštački podignute sastojine topole što čini ukupno glavni prinos u prostoj reprodukciji.Glavni prinos u proširenoj reprodukciji iznosi 547,3 m³
kroz rekonstrukciju. Prethodni prinos iznosi 42993,2 m³. Intezitet seče po zapremini iznosi 13,5 %, dok je po zapreminskom prirastu 46,1 %. Takav intezitet
seče je umerenog inteziteta, realno ostvarljiv i uravnotežen za potrebama nesmetane proizvodnje drvne mase s jedne strane i očuvanja biodiverziteta s druge
strane.
7.3.3.2. Plan seča po vrstama drveća
Plan seča po vrstama drveća za celu gazdinsku jedinicu (prosta i proširena reprodukcija):
Vrsta
drveca
Stanje šuma
Zapreminski
Zapremina
prirast
Planirani prinos
Glavni
Prethodni
Intenzitet seče po
Ukupno
V
m3
Prosta reprodukcija
Bk
Kit
Gr
Bag
Cer
Jas
Otl
I154
Ukupno lišćari
Bbor
Cbor
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
322814.2
2958.2
2389.5
2103.9
797.3
303.3
13.5
5.5
331385.4
97384.8
37859.7
6345.9
78.1
55.6
123.4
23.1
8.5
0.5
0.1
6635.1
4813.1
2132.2
21184.0
271.2
2389.8
6.6
23851.6
Zv
%
27511.1
32.8
181.8
126.0
70.9
27.5
48695.1
304.0
181.8
2515.8
70.9
27.5
15.1
10.3
7.6
119.6
8.9
9.1
76.7
38.9
32.7
203.9
30.6
32.4
27950.1
10226.4
3967.4
6.6
51801.7
10226.4
3967.4
119.0
15.6
10.5
10.5
476.2
78.1
21.2
18.6
73
Mihaila Pupina 113
Beograd
Vrsta
drveca
Stanje šuma
Zapreminski
Zapremina
prirast
Planirani prinos
Glavni
Prethodni
Intenzitet seče po
Ukupno
V
m3
Smr
9602.2
Ari
508.8
Brv
190.0
Ukupno četinari
145545.6
Ukupno prosta
476931.0
Proširena reprodukcija
Bk
16967.8
Kit
254.6
Cer
224.0
Gr
95.6
Ukupno lišćari
17541.9
Bbor
3119.2
Cbor
1500.3
Smr
5.5
Ukupno četinari
4625.0
Ukupno proširena
22167.0
Ukupno GJ
499098.0
397.1
16.7
10.5
7369.6
14004.8
358.1
5.0
4.4
1.7
369.2
160.2
77.2
0.1
237.5
606.7
14611.4
Zv
%
776.2
49.3
23.8
15043.1
66844.8
8.1
9.7
12.5
10.3
14.0
19.5
29.5
22.6
20.4
47.7
547.4
547.4
3.2
15.3
547.4
547.4
3.1
14.8
547.4
67392.2
2.5
13.5
9.0
46.1
23851.6
547.4
24399.0
776.2
49.3
23.8
15043.1
42993.2
42993.2
Ukupan prinos za ovu gazdinsku jedinicu iznosi 67392,2 m³, od toga glavni prinos iznosi 24399,0 m³ kroz oplodnu seču i čistu seču bagrema i topole i rekonstrukciju,
a prethodni prinos iznosi 42993,2 m³.Bukva je ubedljivo najzastupljenija sa 48695,1 m³, od toga glavni prinos iznosi 21184,0 m³, a prethodni 27511,1 m³.To
ukupno čini 72 % ukupnog prinosa po vrstama drveća.
7.3.3.3. Kalkulacija prinosa
Glavni prinos
Glavni prinos u jednodobnim sastojinama kalkulisan je po metodu umerenog sastojinskog gazdovanja. Ovaj metod je nastao kao reakcija na metod dobnih razreda
koji je bio krut i uzimao je u obzir samo normalan razmer dobnih razreda, tj. starost bez obzira na stanje sastojina. Metod umerenog sastojinskog gazdovanja
radi se u dve faze.
U prvoj fazi, još prilikom prikupljanja terenskih podataka, sastojine se prema zrelosti za seču grupišu u tri grupe.
U prvu grupu dolaze sastojine koje su odlučno zrele za seču (obnavljanje površine sa zaostalim semenjacima, površine u procesu obnavljanja i sastojine koje su
dostigle ophodnju ili pak nisu, a koje prema svom zdravstvenom stanju treba hitno ukloniti). U drugu grupu dolaze sastojine koje su zrele za seču, sastojine
koje su dostigle zrelost za seču prema odabranoj ophodnji (a ujedno su dobrog zdravstvenog stanja i dobro obrasle). U treću grupu dolaze sastojine koje se
nalaze na granici zrelosti za seču (sastojine pretposlednjeg i poslednjeg dobnog razreda). Na osnovu ovako grupisanih sastojina radi se privremeni plan seča
po površini. U drugoj fazi kalkulacije prinosa privremeni plan seča uporeñuje se sa normalnim razmerom dobnih razreda, tj. sa idealnom površinom
obnavljanja u ovom ureñajnom periodu. Na osnovu ova dva pokazatelja vrši se kalkulisanje uzgojnih potreba (obnavljanja) i postizanje normalnog razmera
dobnih razreda, tj. obezbeñivanje umerenije ili strožije trajnosti prinosa, sa što manje privrednih žrtava, uz istovremeno obezbeñenje ostalih funkcija šuma.
Regulator trajnosti prinosa kod umerenog sastojinskog gazdovanja je površina, tj. idealna (normalna) površina dobnog razreda. Kao što se vidi metod
umerenog sastojinskog gazdovanja daje veliku slobodu pri kalkulaciji prinosa, odnosno bolje prilagoñavanje stanju sastojina i uzgojnim potrebama, tj.
sastojine koje i nisu dostigle zrelost za seču (ali su slabog kvaliteta i obrasta) mogu se predvideti za seču obnavljanja, ali zato sastojine koje su dostigle
zrelost za seču (ali su dobrog zdravstvenog stanja i obrasta) mogu i dalje ostati da prirašćuju (produžava im se ophodnja), ali to ne ugrožava trajnost prinosa.
U ovoj gazdinskoj jedinici sastojine su prema zrelosti za seču grupisane u sledeće grupe:
Za gazdinsku klasu 10304313
•
II grupa - sastojine zrele za seču (oplodni sek) na 7,13 ha.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
74
Mihaila Pupina 113
Beograd
Za gazdinsku klasu 10351421
•
•
•
I grupa - sastojine odlučno zrele za seču (naknadni sek) na 89,52 ha.
II grupa - sastojine zrele za seču (oplodni sek) na 36,02 ha.
III grupa - sastojine na granici zrelosti za seču na 379,67 ha.
Za gazdinsku klasu 10353421
•
•
II grupa - sastojine zrele za seču (oplodni sek) na 2,49 ha.
III grupa - sastojine na granici zrelosti za seču na 3,47 ha.
Planirani glavni prinos je obavezan po površini, a po zapremini može da varira ± 10 %.
Detaljne vrednosti planiranog glavnog prinosa po sastojinama i vrstama prikazane su u tabelarnom delu osnove "Plan seča obnavljanja - jednodobne šume".
Prethodni prinos
Prethodni prinos je u funkciji potreba daljeg negovanja sastojina u razvoju, a obračunat je u okviru ukupne analize mogućnosti korišćenja (namene površina), polazeći
od zatečenog stanja sastojina, stepena očuvanosti, strukturnih osobina, zdravstvenog stanja i starosti i posebno analizirajući dosadašnji uzgojni tretman ovih
šuma i njegov uticaj na zatečeno stanje.
Metod kalkulacije prinosa sinhronizovan je sa prikazom stanja, datim ciljevima gazdovanja i merama za ostvarenje ciljeva.
Plan prorednih seča je detaljno prikazan u odgovarajućoj tabeli po odsecima, gazdinskim klasama i vrstama drveća.
Planirani proredni prinos u ovim gazdinskim klasama je obavezan po površini, a po zapremini može da varira ± 10 %.
Proširena reprodukcija
U ovoj gazdinskoj jedinici su planirane rekonstrukcije kroz čistu seču.
7.3.3.4. Ukupan prinos od seče šuma
Ukupan prinos iznosi 67392,2 m³.
Glavni prinos (seče obnavljanja i rekonstrukcija) planirane su u iznosu od 24399,0 m³ (36,3 %), a prethodni prinos (proredne seče) planirane su u iznosu od 42993,2
m³ (63,7%).
Intenzitet seče na nivou cele gazdinske jedinice iznosi 13,5 % u odnosu na zapreminu i 46,1 % u odnosu na desetogodišnji zapreminski prirast što se može oceniti kao
umeren zahvat sečama u ukupni drvni fond ove gazdinske jedinice.
7.3.4. Odnos izmeñu obima rada na gajenju šuma i obima seča šuma
Osnova planiranog odnosa izmeñu radova na gajenju šuma i obima seča služi 1.000 m3 bruto sečive drvne zapremine.
Površina (ha)
Prosta(ha)
Proširena (ha)
obim radova na 1.000 m3
obim radova na 1.000 m3
Vrsta radova
Prosta
115 - selektivno tarupiranje podrasta ručno
216 - rahljanje zemljišta za setvu semena
222 - kompletna priprema zemljišta za pošumljavanje
311 - obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama
317 - veštačko pošumljavanje sadnjom
321 - obnova bagrema kotličenjem
323 - obnavljanje topole vegetativnim putem
411 - popunjavanje prirodno obnovljenih površina setvom
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Proširena
7.13
7.13
0.11
0.11
0.31
163.11
0.57
2.44
9.63
49.41
0.12
2.14
17.59
0.74
0.03
75
Mihaila Pupina 113
Beograd
Površina (ha)
Prosta(ha)
Proširena (ha)
obim radova na 1.000 m3
obim radova na 1.000 m3
Vrsta radova
Prosta
414 - popunjavanje veštački podignutih kultura sadnjom
513 - seča izbojaka i uklanjanje korova
518 - okopavanje i prašenje u kulturama
526 - čišćenje u mladim prirodnim sastojinama
-prorede kao vid nege sastojina
Ukupno za GJ
Proširena
2.24
9.94
19.88
32.60
1613.32
1874.96
4.09
18.16
36.32
0.49
24.14
28.06
42.00
76.73
Obim radova na gajenju šuma u prostoj reprodukciji u odnosu na 1.000 m3 bruto sečive zapremine iznosi 28,06 ha, a u proširenoj iznosi 76,73 ha.U proširenoj
reprodukcija ukupna sumarna površina je relativna jer obim seča u proširenoj reprodukciji je ispod 1000 m³.Ovaj obim je obavezan za izvršenje od strane
korisnika.
7.3.5. Uporeñivanje planova gajenja i korišćenja šuma opšte i osnove gazdovanja šumama
Plan gajenja:
Vrsta rada
115 - selektivno tarupiranje podrasta ručno
216 - rahljanje zemljišta za setvu semena
222 - kompletna priprema zemljišta za pošumljavanje
311 - obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama
317 - veštačko pošumljavanje sadnjom
321 - obnova bagrema kotličenjem
323 - obnavljanje topole vegetativnim putem
411 - popunjavanje prirodno obnovljenih površina setvom
414 - popunjavanje veštački podignutih kultura sadnjom
513 - seča izbojaka i uklanjanje korova
518 - okopavanje i prašenje u kulturama
526 - čišćenje u mladim prirodnim sastojinama
527 - čišćenje u kulturama
-prorede kao vid nege sastojina
Ukupno:
Prosta i proširena
reprodukcija
OOGŠ
OGŠ
ha
ha
7.13
7.13
0.31
143.12
163.11
118.05
9.63
66.64
49.41
0.12
2.14
46.37
2.24
86.34
9.94
172.68
19.88
32.60
15.24
449.12
1514.12
1613.32
2611.68
1916.96
Razlika
Prosta i proširena
ha
7.13
7.13
0.31
19.99
-108.42
-17.23
0.12
2.14
-44.13
-76.40
-152.80
17.36
-449.12
99.20
-694.72
Ukupno planirani radovi na gajenju šuma u osnovi gazdovanja u odnosu na OOGŠ su manji za 694,72 ha.
Razlog je objašnjen u prethodnim poglavljima izostanak pošumljavnja goleti i pašnjaka i nedostatak površina predviñenih za čišćenje, što je rezultat da su sve
veštački podignute sastojine prešle u višu razvojnu fazu.
Novim zakonom o šumama i Pravilnicima koji treba da se usaglase sa ovim zakonom,došlo je do diferencijacije radova u prostoj i proširenoj reprodukciji.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
76
Mihaila Pupina 113
Beograd
Plan korišćenja:
OGŠ
OOGŠ
Razlika
Glavni
prinos
Prethodni
prinos
Ukupni
prinos
m3
m3
m3
24399.0
32281.0
-7882.0
42993.2
47769.1
-4775.9
67392.2
80050.1
-12657.9
Posmatrajući tabelu, razlika planiranog prinosa po osnovi gazdovanja u odnosu na opštu osnovu je manja za 12657,9 m³.
7.3.6. Plan korišćenja ostalih šumskih proizvoda
Korišćenju ostalih šumskih proizvoda (šumski plodovi, lekovito bilje, pečurke i dr.) u navedenom periodu mora se posvetiti daleko više pažnje u smislu sakupljana i
otkupa istih. S tim u vezi potrebno je u ovom ureñajnom periodu organizovati posebnu službu na nivou gazdinstva koja će se baviti sakupljanjem, otkupom,
kao i praćenjem i evidencijom količine prikupljenih šumskih proizvoda sa pojedinih lokaliteta i evidencijom sakupljača u cilju sprečavanja istrebljivanja ovih
šumskih proizvoda.
Sakupljanje pečurki (vrganja i lisičarki) treba da se vrši u dva navrata, proletnje (maj i juni) i jesenje sakupljanje (oktobar).
Najpogodnije vreme za branje pečurki je u ranim jutarnjim časovima. Sveže pečurke treba pažljivo slagati na otkupnim mestima u drvene holandeze. Naročito treba
paziti da se ne odvajaju šeširi od drške i u holandeze se slažu po klasama.
U sabirno otkupnim centrima pečurka se razvrstava za:
•
•
•
•
zamrzavanje,
sušenje,
kuvanje i salamurenje i
konzerviranje u limenkama i teglama.
Od lekovitog bilja na području ove gazdinske jedinice najvažnije mesto ima kantarion.
Pitanje paše regulisano je Zakonom o šumama.
Po tom zakonskom propisu organizacija koja gazduje šumama je dužna i ovlašćena da odreñuje mesto i propisuje uslove za pašu, vrstu i broj grla stoke, kao i
naknadu za pašu vodeći o postavljenim ciljevima gazdovanja. Paša je zabranjena u šumama u kojima se vrše melioracioni radovi. Na svim ostalim
površinama pašarenje se može dozvoliti.
Lov
Lovište „Božička reka„
Na teritoriji opštine Bosilegrad je ustanovljeno lovište „Božička reka“, kojim gazduje Lovački savez Srbije, preko lovačkog udruženja „Soko“ iz Bosilegrada. Ukupna
lovna površina ovog lovišta iznosi 52699 ha i nelovna površina od 3070 ha.Granice ovog lovišta se poklapaju sa granicama opštine Bosilegrad, gde u
državnom vlasništvu se nalazi 17358 ha, a u privatnom 38411 ha.
Matični fondovi u lovištu i odstrel gajenih vrsta divljači:
jarebica kamenj.(kom)
matični
odstrel
fond
700
-
srna (kom)
matični
odstrel
fond
245
45
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
divlja svinja (kom)
matični
odstrel
fond
260
60
zec (kom)
matični
odstrel
fond
2150
105
poljska jarebica (kom)
matični
odstrel
fond
105
-
77
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.3.7. Plan izgradnje šumskih saobraćajnica i drugih objekata u šumi
U cilju obezbeñivanja nesmetanog kretanja pri izvoñenju potrebnih radova na gajenju, iskorišćavanju i zañtiti šuma, kao i ostalih radova potrebna je zadovoljavajuća
putna mreža.
U ovom ureñajnom periodu su planirani sledeći radovi na izgradnji kamionskih puteva: na potezu mesta zvanog Musulj, gde će se otvarati odeljenja od 48-53 u dužini
od 4 km; otvaranje odeljenja 33/34 u dužini od 2 km; otvaranje odeljenja 26/27/28 u dužini od 4 km; otvaranje odeljenja od 3-7 u dužini od 3,5 km; otvaranje
odeljenja 75/76 u dužini od 4 km; na potezu mesta zvanog Bandera, gde će se otvarati odeljenja od 91-95 u dužini od 3 km.
7.3.8. Plan ureñivanja šuma
OGŠ gazdinske jedinice "Bosilegrad" će važiti u vremenu od 1. januara 2013. godine do 31.12.2022. godine.
Revizija će se vršiti u poslednjoj godini važenja OGŠ, odnosno 2022. godine.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
78
Mihaila Pupina 113
Beograd
8.0.SMERNICE ZA SPROVOĐENJE PLANOVA GAZDOVANJA
Planovi gazdovanja šumama, utvrñeni Osnovom gazdovanja šumama, detaljno se razrañuju izvoñačkim projektom gazdovanja šumom po principu velikog u malo,
kojom prilikom se usklañuje i tehnologija po fazama radova na gajenju i korišćenju šuma.
8.1. Smernice za sprovoñenje šumsko - uzgojnih radova
Popunjavanje (kompletiranje) prirodno obnovljenih sastojina - treba izvršiti na mestima gde nije došlo do uspešnog prirodnog podmlañivanja. Kompletiranje treba
izvršiti setvom semena kitnjaka u njegovim sastojinama. Ovo će biti potrebno najčešće u uvalama, u dolinama (uz potoke) na terasama i sličnim reljefskim
oblicima gde nagomilani sirovi humusni debeo sloj nerazloženog listinca ometaju klijanje semena glavnih vrsta i drugog šumskog drveća, a pogoduju
vegetativno širenje kupine, paprati i sličnih trajnica.
U uslovima ove gazdinske jedinice planirana je setva semena kitnjaka odgovarajućeg porekla 250kg/ha.
Selektivno krčenje podrasta - kod prirodnog obnavljanja kitnjakovih šuma gde su površine mestimično zakorovljene zeljastom ili žbunastom vegetacijom, što
predstavlja veliku smetnju prirodmom podmlañivanju i preživljanju podmlatka, moraju se izvoditi pomoćne mere uklanjanja prekobrojnog podmlatka i
grmlja (ručni ili mehanizovano).
Takoñe treba voditi računa o grabu koji ima manje zahteve prema svetlosti, uspešno se obnavlja u u zaseni, obilnije i češće plodonosi, ima sitnije seme koje vetar
raznosi, brže raste u mladosti, pri čemu preraste i uguši hrastov podmladak. Zbog toga se obnavljanje graba ne sme dozvoliti dok se ne osamostali hrastov
podmladak. Posle pojave podmlatka (urasta na čitavoj površini, izvršiti osvetljavanje podmlatka, tj. u donjem delu sastojine ukloniti sva stabla graba).
Rahljanje zemljišta - Ova mera se sastoji iz grube obrade tla na nepodmlañenim površinama da bi seme doprlo do zemljišta i kijalo nakon prezimljavanja. Izvodi se u
visokim sastojinama gde su uslovi za prirodno obnavljanja loši. Navedena mera nege se izvodi prevenstveno radi regulisanja vodnog režima zemljišta i
otklanjanja konkurencije korovske vegetacije. Rahljanje zemljišta izvodi se mehanizovano ili ručno. Za slučaj ove gazdinske jedinice s obzirom na strminu
padine, neizbežno je ručno okopavanje. Ovu meru nege treba izvesti u vreme obilnog uroda bukvice ili žira, najbolje odmah po opadanju semena.
Uputstva za odabiranje stabala za seču kod oplodnih seča
Obnavljanje bukve
Oplodni sek, oplodne seče
Cilj ovog seka ogleda se u sledećem:
•
•
•
•
da se postojeći podmladak oslobodi postojećih stabala
da se postojeći podmladak zaštiti od mraza i prevelike insolacije
da se izvrši dopunsko osemenjavanje sečine na mestima gde podmlatka nema ili je nedovoljne brojnosti
da se iskoristi prirast na svetlosti tj. prirast kvaliteta.
Na delovima sastojine gde je podmladak obilno zastupljen, a nije ugrožen od mraza i insolacije, sva stabla stare sastojine treba doznačiti za seču, a na delovima
sastojine gde je podmladak obilno zastupljen, a ugrožen je od mraza i insolacije (prve godine svog razvoja), na sečini je potrebno ostaviti odreñen broj
stabala stare sastojine koja će do podmlatka propuštati dovoljno svetlosti, a istovremeno i štiti mladi podmladak od izmrzavanja i prevelike insolacije.
Najbolji indikator za ocenu kada stabla stare sastojine više ne treba zadržavati u sastojini je taj kada krošnje pojedinačnih mladih stabalaca u sastojini počinju dobijati
kišobranast izgled, što je znak da stabla stare sastojine previše zasenjuju podmladak, a on je istovremeno u razvojnoj fazi kada je već otporan na mraz i
direktnu sunčevu svetlost.
Pri seči, obaranju i privlačenju stabala mora se voditi računa o tome da se podmlatku načini što manja šteta.
Izbor stabala za seču (doznaku) treba vršiti po napred navedenim principima i to u godini punog uroda semena, pri čemu treba težiti da u sastojini ostanu stabla koja
nisu plodonosila, a koja će svakako plodonositi u narednim godinama i po potrebi izvršiti dopunsko osemenjavanje sečine, ali pri tome mora se voditi računa
da na doznačavanje stabala koja nisu plodonosila ne remeti napred navedene principe.
Najvažniji momenti za uspeh prirodnog obnavljanja je taj da se seča doznačenih stabala na delovima sastojine bez podmlatka ili sa nedovoljno podmlatka po brojnosti
izvrši u godini posle punog uroda semena, znači onda kada je zrelo seme palo na zemlju. Seča stabala na delovima sastojine gde podmladak po brojnosti i
kvalitetu zadovoljava ne zavisi od punog uroda semena, i nju izvršiti prema uzgojnim zahtevima sastojine.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
79
Mihaila Pupina 113
Beograd
Obnavljanje bagrema čistom sečom
Bagrem se odlikuje neobično jakom izbojnom snagom i brzim rastom. Obnavljanje bagrema je moguće izvoñenjem čistih (resurekcionih seča), kada izdanci izbijaju iz
panja, žile srčanice i bočnog žilja.
Takoñe obnavljanje je moguće izvršiti kada se umesto seče provodi krčenje, koje je poznato pod imenom "kotličenje", kada iz krajeva žila koji ostanu u tlu naredne
godine se javljaju mnogobrojni izdanci. Obnavljanje bagremovih sastojina na ovaj način je bolje, jer svaki izbojak razvija vlastiti korenov sistem koji nije
deformisan u rastu. Izbojci se ne "odvaljuju", dovoljno su gusti, ravni i jednako rasporeñeni.
Obnavljanje hrasta (kitnjaka)
U sastojinama hrasta, kao najprihvatljiviji način obnavljanja primenjuju se grupimično-oplodne seče sa periodom podmlañivanja od 8-10 do 15-20 godina
(Stojanović, Krstić 1980) na malim površinama sa sečinama u vidu manjih površina oblika elipse (Krstić 1989). U uslovima ove gazdinske jedinice, kao
najlakši način, primenjena je klasična oplodna seča.
Kako su sastojine kitnjaka narušene strukture sklopa, zakorovljene zeljastom i žbunastom vegetacijom, što predstavlja veliku smetnju prirodnom podmlañivanju i
preživljavanju podmladka, u njima se moraju izvoditi pomoćne mere prirodnom obnavljanju. U ovakvim sastojinama trebalo bi izvršiti pripremu zemljišta za
podmlañivanje , a to su sledeći radovi:
-
seča podrasta i žbunja (ručno ili mehanizovano);
čišćenje korovske vegetacije (mehanički ili hemijski);
rahljanje zbijenog zemljišta ili nagomilane, neraspadnute šumske prostirke;
zaštita semena, ponika i podmladka od divljači i stoke.
Oplodni sek
U godini uroda žira, poštujući uzgojna načela, oplodnim sekom trebalo bi uklanjati prvenstveno stabla nepoželjnih vrsta, stabla loših fenotipskih karakteristika i lošeg
zdravstvenog stanja, uz što doslednije poštovanje principa ravnomernog rasporeda po površini.
Jačina zahvata iznosi oko 50% po zapremini, u zavisnosti od sastojinskih uslova i stanišnih prilika svake konkretne sastojine.
Kod mešovitih sastojina kitnjaka i graba trebalo bi ukloniti prvenstveno grab kao biološki jaču vrstu. U zavisnosti od broja stabala i njihovog rasporeda po površini
(nedovoljan broj stabala kitnjaka) grab nekada treba ostaviti kako bi štitio podmladak u prvom periodu (5-10 stabala po hektaru) i ukloniti ga kasnije
prilikom izvoñenja naknadnog ili završnog seka. U ovim sastojinama stabla graba trebalo bi seći na visini od jednog metra kako bi se smanjila njegova
izbojna moć. Meñutim, na osnovu iskustva inženjera, grab je pokazao izuzetno veliku izbojnu moć iz bočnih izbojaka (kada se seče na metar visine), pa je
ipak delotvornije seći grab pri dnu stabla.
Ako se posle pripreme terena, izvršenog oplodnog seka sastojina ne obnovi u dovoljnoj meri, pristupa se veštačkom podmlañivanju-podsejavanju žira pod motiku sa
250 kg/ha. Popunjavanje vršiti intenzitetom od 30 %.
Posle svih izvršenih radova, uz uspešno podmlañivanje kitnjaka, u sastojini treba provesti naknadni sek (osvetljavanje podmladka) kroz 4-5godina, odnosno završni
sek kroz 8-10 godina, čime bi se uspešno završilo obnavljanje sastojina kitnjakom.
Prorede - kod intenzivnog gazdovanja prorede su osnovni vid nege šuma i najduže se primenjuju u sastojinama s obzirom na dužinu trajanja proizvodnog procesa.
Koji vid proreda primeniti, način izvoñenja, intenzitet i učestalost, najčešće zavisi od zatečenog stanja sastojina (ocenjenog kroz strukturne osobine sastojina
- sklopljenost i očuvanost, zdravstveno stanje) dosadašnjeg načina nege i uticaja na zatečeno stanje kao i stanišnih uslova u kojima se nega izvodi.
Sagledavajući sve napred navedene elemente u ovoj gazdinskoj jedinici propisuje se selektivna proreda umerenog intenziteta, delom karaktera uzgojno - sanitarne
seče. Izuzetak pri tome čine očuvane sastojine u kojima će se proredni zahvati izvoditi kao uzgojne seče, slabog intenziteta.
Osnovna osobina selektivne prorede je da se njenom primenom uvećava vrednost prirasta, prirast se usmerava na najbolja, unapred odabrana stabla u sastojini, a
istovremeno se osigurava biološka stabilnost sastojine i održava maksimalna proizvodnja i koristi proizvodni potencijal zemljišta.
Način izvoñenja proreda - pri praktičnom radu u konkretnoj sastojini, stabla se funkcionalno razvrstavaju u tri osnovne kategorije:
1.
2.
3.
Stabla budućnosti - to su najkvalitetnija stabla u u sastojini i budući nosilac proizvodnje čijem daljem razvoju je sve podreñeno,
Konkurentna stabla (štetna) - stabla koja svojim položajem u sastojini ometaju razvoj najboljih stabala,
Indiferentna stabla - obuhvataju kategoriju stabala koja ni na koji način ne ugrožavaju normalan razvoj stabala budućnosti.
U prvoj fazi u sastojini se odabiraju "stabla budućnosti". Pri tome se mora voditi računa da odabrana stabla budu najkvalitetnija u sastojini i istovremeno (u granicama
mogućnosti) pravilno rasporeñena po površini.
Stabla moraju biti punodrvna, sa normalno razvijenom krošnjom bez vidnijih tehničkih grešaka na deblu, obolenja i mehaničkih oštećenja. Broj odabranih stabala
mora biti nešto veći od očekivanog na kraju ophodnje, kako bi se izbegle posledice kasnijeg diferenciranja.Konkretan broj stabala zavisi od starosti,
strukture, vrste drveća, kvaliteta i postavljenog cilja.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
80
Mihaila Pupina 113
Beograd
U drugoj fazi vrši se odabiranje i doznaka stabala za seču. Pošto se primenom ove prorede želi da omogući razvoj najboljih stabala u sastojini, to se uglavnom
doznačuju stabla II kategorije (konkurentna stabla). Ona se iznalaze na taj način što se obilaskom "stabala budućnosti" pronalaze i evidentiraju (doznačuju)
glavni konkurenti koji svojim položajem najviše ugrožavaju i koče razvoj najboljih stabala. Stabla III kategorije uklanjaju se iz sastojine u slučaju kad su
lošeg zdravstvenog stanja te ne mogu čekati naredni proredni zahvat.
Veštačko pošumljavanje
U odgovarajućim poglavljima ove osnove obrañen je odreñen broj pitanja vezanih za pošumljavanje i to izbor vrste drveća i gustina sadnje u skladu sa varijabilnošću
pre svega mikroreljefom i evolucijom zemljišta.
Priprema terena u ovoj gazdinskoj jedinici svodi se na uspostavljanje šumskog reda, na površinama gde će biti izvršene rekonstrukcione (čiste) seče. Nakon izvršenih
rekonstrukcionih seča, grane i režijski otpad potrebno je složiti u gomilice (redove) izmeñu kojih će se vršiti sadnja sadnica, tako da ne budu smetnja
prilikom kopanja jama i sadnje sadnica. Grane i režijski otpad ne treba spaljivati iz razloga što će se razlaganjem istog obogatiti zemljište, a istovremeno u
prvoj godini ono može služiti kao smetnja razvoja korova, smanjiti isušivanje zemljišta, a takoñe služi i kao zasena posañenim sadnicama.
Posebna priprema zemljišta za pošumljavanje je potrebna u smislu sanacije opožarenog tla i na kopanje jama prečnika 30-40 cm i isto toliko duboke, merene na nižoj
strani.
Najpogodnije vreme za sadnju sadnica je period mirovanja vegetacije. Za područje ove gazdinske jedinice jesenja sadnja može početi početkom meseca oktobra, a
trajaće sve do pojave snežnog pokrivača i zamrzavanja zemljišta. Prolećna sadnja počinje kada se sneg otopi, a u ovoj gazdinskoj jedinici to je početak
meseca aprila, a trajaće do pred otvaranje pupoljaka (početak vegetacije).
Samo pošumljavanje mora se izvoditi kvalitetnim sadnim materijalom. Klasično proizvedene sadnice treba da su jake i sa bogato ožiljenim korenom, koji svojom
masom prevazilazi masu nadzemnog dela sadnice. Manipulacija sadnicama od rasadnika, pa do same sadnje mora biti takva da sadnice najbezbolnije pretrpe
“šok” promene staništa (rasadnik - objekat pošumljavanja), od čega u najvećoj meri zavisi i uspeh pošumljavanja. Manipulacija sa sadnicama u najvećoj meri
odnosi se na sledeće:
•
•
•
•
prilikom prevoza koren sadnica mora biti u vlažnoj sredini
na objektu pošumljavanja sadnice se moraju staviti u zasenu i utrapiti (ako se ne koriste odmah) i povremeno se prskaju vodom
sadnice prilikom samog izvoñenja sadnje nijednog trenutka ne smeju biti izložene suncu ili vetru, kako ne bi došlo do isušivanja korena
za raznošenje sadnica po terenu koristiti kofe, korpe, torbe od nepromočivog platna u kojima se nalazi vlažna mahovina ili vlažna zemlja kako bi
korenje sadnica u njima bilo stalno vlažno.
Seča izbojaka i uklanjanje korova ručno
Intenzitet zakorovljavanja direktno je povezan sa ekološkim i proizvodnim karakterisikama zemljišta. Ukoliko je proizvodna snaga zemljišta jača, utoliko je veći i
rizik od štetnog delovanja kako zeljaste, tako i drvenaste vegetacije, te ako se zanemari održavanje dolazi do ometanja razvoja pa i ugušivanja kultura. Za
intenzitet razvoja izbojaka, pored plodnosti zemljišta, presudna je i izbojna snaga panjeva koja, opet, zavisi od vrste drveća, starosti posečene šume i panjeva,
od vremena i načina izvoñenja seče i načina pripreme zemljišta za sadnju, klimatskih i drugih faktora.
Treba nastojati da se seča obavi u vreme kada je glavnina rezervi u hrani iz žilišta iscrpljena za stvaranje najmlañih grančica i lišća, a još nije izvršeno deponovanje
novih rezervi u korenu za naredni vegetacioni period. Za većinu naših šumskih staništa to je period od početka juna do sredine avgusta, zavisno od
nadmorske visine objekta. Dovoljno je da se u ovo vreme izvrši seča šume, a izrada i iznošenje drveta može se obavljati i kasnije, sve do početka sadnje.
Štetnom delovanju korova i izbojaka može se dosta uspešno parirati ako se koriste snažne, dobro ožiljene sadnice, vrste koje brzo startuju i porastu (ariš, duglazija,
borovac, smrča, beli jasen, crni orah, gorski javor, trešnja i sl.). Preporučljiva je rana jesenja sadnja, nakon prve jače kiše, kako bi sadnice koristeći jesenji
porast korena obezbedile jači porast u prvoj godini.
Obrada zemljišta riperom omogućuje brzo prodiranje korena sadnica u dublje slojeve i čini ih manje zavisnim od suše i vitalnijim u borbi sa konkurentskom
vegetacijom. Ljuštenjem travnog busena na zatravljenim goletima pomoću pluga (sa dvema simetrično postavljenim daskama, montiranog pozadi ripera)
praktično se eliminiše svaka potreba za odbranom kulture od trave i korova.
Ako se dovoljno vodilo računa o svemu što je napred rečeno, borba protiv korova se najčešće može uspešno i ekonomično sprovesti mehaničkim putem. Koriste se
kosiri ili još bolje kratke i ojačane (putarske) kose kojima se saseca konkurentska vegetacija okolo sadnica , u prečniku 0,70-1,00 m. Na ostalom (većem)
delu prostora izmeñu sadnica korov i izbojci se ne diraju, prvenstveno u cilju redukcije radne površine, a zatim što ovaj vegetacioni omotač štiti sadnice od
suviše toplih kao i ledenih vetrova, mraza i pripeke, a smanjuje i štete od zečeva i srneće divljači.
Oslobañanje se, prema potrebi, obavlja u drugoj i trećoj vegetaciji nakon sadnje, a samo izuzetno i u prvoj odnosno i u četvrtoj godini. U prvom vegetacionom
periodu sadnicama pogoduje zasena koja utiče na smanjenje transpiracije i povećava procenat prijema i preživljavanja sadnica. Izuzetno, visoka paprat može
prekriti sadnice i pod teretom snega ih oboriti na tlo ili polomiti.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
81
Mihaila Pupina 113
Beograd
Zato u septembru ,oktobru treba osloboditi prekrivene sadnice, pre nego što doñe do snegoloma. Već u drugom vegetacionom periodu sadnice su se zakorenile i teže
bržem porastu, u čemu ih konkurentska vegetacija ometa ili ih potpuno potiskuje i guši. Zato ih tada treba energično osloboditi, omogućujući im da
maksimalno rastu u visinu, kako bi što pre prerasle kritičnu zonu.
Uostalom, unapred se sa dosta sigurnosti može proceniti gde će invazija konkurentske vegetacije, posebno izbojaka iz panjeva, biti kritična za opstanak kulture. To su
pre svega mlañe i vitalnije izdanačke šume na staništima kitnjaka i graba, nizijske i brdske bukove šume, kao i na boljim bonitetima staništa sladuna i cera, te
u jače obraslim šumama na staništima belog graba i crnog jasena.
Starije, kao i jače proreñene, kržljave i uopšte slabo vitalne šume, pogotovu one na degradiranim, erodiranim, plitkim i suvim zemljištima, retko kada teraju bujne
izbojke. To važi i za izdanačke šume više puta obnovljene na prestarelim, deformisanim i natrulim panjevima. U ovakvim šumama izbojci se dosta uspešno
suzbijaju prevršivanjem (kosirom, srpom ili putarskom kosom).
Visina prevršivanja zavisi od visine i blizine zasañenica koje štitimo. Bitno je da štićena stabalca imaju otvoren prostor za rast u visinu, da ih konkurentska vegetacija
ne natkriljuje, niti im suviše stešnjava krune. Obično se izbojci prekraćuju u prvim godinama na 40-80 cm. od zemlje, a kasnije na visini donje trećine do
polovine krune štićenih stabala, seča izbojaka ili izdanaka "na čep" (do dna pridanka) pogoduje bujnom teranju novih šiba, te se ne preporučuje.
Prašenje i okopavanje u kulturama
Šumske kulture osnovane na prisojnim goletima na plitkom, skeletnom, kao i na dubljem nestrukturnom, glinovitom i takoñe suvom zemljištu, posebno su izložene
riziku sušenja, naročito u vreme dužih suša. Ako je pre sadnje izvršena dobra priprema zemljišta podrivanjem ("riperovanjem"), preoravanjem na trake, ili na
drugi odgovarajući način (izrada diskontinuiranih infiltracionih rovova, prekopavanje zemljišta na terasice (parcelice) i sl., onda su biljke obezbeñene
neophodnom vlagom za duži sušni period. Obrada zemljišta omogućuje da voda, koja pri plahim kišama površinski otiče, infiltrira se u zemljište i akumulira
na dubini pristupačnoj korenu sadnica. Popravljena struktura obrañenog zemljišta smanjuje intenzitet gubljenja vode iz zemljišta kapilarnim tokovima i
isparavanjem. Gubitak vode evapotranspiracijom je osetno smanjen i eliminisanjem travnog pokrivača, obradom zemljšta.
Meñutim, ako je sadnja obavljena u relativno male i plitke jame ili na još nepovoljniji način, sadnice ostaju bez neophodne vlage često već tokom kraćeg sušnog
perioda, pogotovu u ekstremno nepovoljnim edafskim uslovima (plitko kamenito ili zbijeno glinovito zemljište, na jako insoliranim i vetru izloženim
položajima). U ovakvim slučajevima, prašenje (okopavanje) kultura se nameće kao neizbežna mera pomaganja zasada u kritičnoj fazi razvoja.
Prašenje ima za cilj da prekidanjem kapilarnosti umanji isparavanje zemljišne vlage iz dubljih slojeva i da ascedentne tokove vode zaustavi u zoni zakorenjavanja
sadnica. Razbijanjem pokorice oko sadnica povećava se infiltracija vode i pri slabijim, a pogotovu pri plahim kišama. Osim toga, prašenjem se odstranjuje
konkurentska vegetacija koja crpi vodu iz istog horizonta zemljišta odakle se i sadnice ovom snabdevaju.
Prašenje i okopavanje se obavlja uglavnom u prve dve, a u nepovoljnim stanišnim uslovima i tri godine nakon sadnje i to najbolje pri kraju ili odmah posle izrazitog
kišnog perioda, tj. u drugoj polovini juna pa do polovine jula. Posao se najuspešnije obavlja lakšom motikom ("duvanskom") ili onom pravougaonog oblika.
Zahvata se plitko (4-7 cm. dubine), koliko da se polomi (razbije) pokorica i ukloni (pokreše) trava oko sadnice, obično na radiusu 20-30 cm. Treba obratiti
pažnju da se pri ovome ne odgrne zemlja od sadnica, čime se izlaže isušivanju dublji sloj zemljišta u zoni zakoronjavanja biljke. Zato je bolje da se prašenje
izvodi blagim prigrtanjem zemljišta i posečene trave ka sadnici.
Zemlju ne treba suviše sitniti, jer se u tom slučaju brže povezuje u pokoricu posle kiše a i brzina infiltracije vode slabi sa stepenom usitnjenosti zemljišta. Na jače
zakorovljenim površinama treba motikom okresati korov (paprat, kupinu i sl.) okolo sadnica, da ih ne bi do jeseni prekrio i pod teretom snega polomio.
Na kamenitim, insoliranim goletima treba koristiti staro, dobro provereno iskustvo, da se polaganjem komadića kamena (pločica) okolo sadnice umanji isparavanje
vode, kao i da se uspravljanjem ovećeg komada kamena sa južne strane obezbedi zasena tek zasañenoj sadnici.
U novije vreme za konzervaciju vlage oko sadnica koriste se komadi tamno obojenih polietilenskih (PVC) folija, (poput vreća za otpatke), koji se rasprostru i pritisnu
kamenjem ili zemljom, odmah po završnoj sadnji. Time se istovremeno eliminiše i travna konkurencija, pa je prašenje praktično nepotrebno. Dovoljno je
samo da se krajem proleća pregleda kultura i obnove mestimično oštećene folije, ili popravi zastor stavljanjem kamena.
Treba napustiti nepotrebnu revnost u kampanjskom okopavanju kultura i kada za to nema objektivne potrebe. To su praktično sva pošumljavanja izvršena na svežim
zemljištima većih nadmorskih visina, zatim na osojnim stranama i na rahlim, humoznim dubokim i svežim tlima u nizinama, kao i većina zasada pri
rekonstrukciji šuma, izuzev na ekstremno kserotermnim staništima.
Ovde ne dolazi do izražaja nedostatak vlage u zemljištu. Zato se i ne postavlja potreba za konzervisanjem vlage okopavanjem. Kritičan faktor na ovako bogatim i
svežim zemljištima je konkurentska vegetacija (korov i izbojci) koja guši zasañene biljke, te se protiv ovih treba i boriti.
Po pravilu, okopavanje nije neophodno ni na površinama gde je izvršena prethodna priprema zemljišta podrivanjem, a pogotovu ako je pri tome izvršeno i skidanje
(ljuštenje) travnog busena na trakama.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
82
Mihaila Pupina 113
Beograd
Popunjavanje kultura
Uobičajena je praksa da se pojedinačno uginule (posušene) sadnice ne zamenjuju novim, ako njihovo učešće ne prelazi 15 % od ukupnog broja zasañenih sadnica.
Meñutim, ako je pošumljavanje izvršeno retkom sadnjom (sa manje od 2.000 sadnica po 1. ha) onda se popunjavanje izvodi bez obzira na procenat posušenih
zasañenica. Ovo isto važi i za slučaj da je uginuće sadnica grupimično izraženo.
Pri melioraciji šuma popunjavanje se vrši ako je preživelo više od 90 % zasañenih biljaka. Ukoliko prirodni podmladak vrednijih vrsta obezbeñuje zamenu posušenih
zasañenica, onda se popunjavanje ne izvodi sve dok broj preživelih zasañenih biljaka ne spadne ispod 80 %.
Popunjavanje se izvodi najdalje 2 godine iza osnivanja zasada, jer kasnije zasañene biljke su u neravnopravnom položaju u odnosu na starije susede te obično potonu
u konkurentskoj utakmici. U popunjavanju se koriste dobro razvijene i bogato ožiljene presañenice, odnosno biljke iz krupnijih kontejnera, po uzrastu bliske
preživelim zasañenicama.
Dobro je da se popunjavanje iskoristi za unošenje i drugih vrsta u monokulturu, pogotovu lišćara u četinare. Ako stanišni uslovi dozvoljavaju (zakorovljena duboka i
sveža zemljišta) treba koristiti vreste bržeg rasta.
Ne treba gubiti iz vida da do uginuća zasañenih biljaka može doći i nekoliko godina posle sadnje, pa i posle popunjavanja izvršenog u prve dve vegetacione periode.
To se najčešće dešava na jako zakorovljenim površinama (paprat, kupina, izbojci i sl.), ako je izostala briga oko održavanja (oslobañanja) kultura. Takoñe se
to dešava i u kulturama na ekstremno nepovoljnim staništima pri dugotrajnim letnjim sušama. U oba slučaja sušenje je grupimičnog karaktera; bilo da je
uslovljeno lokalitetima sa jačim zakorovljavanjem, ili sa plićim, kamenitim zemljištem. Popunjavanje je ovde neophodno, ali zahteva posebnu pažnju kod
izbora uzrasta i kvaliteta sadnica i tehnike sadnje, kako bi se što uspešnije pariralo nepovoljnim činiocima koji su i doprineli sušenju kulture.
Seča čišćenja
Seča čišćenja je mera nege koja se u sastojinama (veštačkim i prirodnim) izvodi u periodu podmladka i ranog mladika. Zadatak seča čišćenja kao mere nege da
prirodno odabiranje usmeri na pomaganje najvrednijih individua u sastojini, uklanjanjem manje vrednih jedinki u gornjem spratu sastojine, što znači da se
radi o negativnoj selekciji. Cilj uklanjanja fenotipskih negativnih jedinki iz višeg sloja sastojine je da se pored favorizovanja najkvalitetnijih individua u
višem spratu omogući kvalitetnim jedinkama iz nižeg sprata da urastu u viši proizvodni sprat sastojine. Kod mešovitih sastojina osim napred navedenog cilja
seča čišćenja je i regulisanje razmera smeše sastojine.
U cilju praktičnog izvoñenja seča čišćenja stabla u sastojini možemo podeliti u tri kategorije i to:
1.
2.
3.
najbolja fenotipska stabla,
stabla i žbunje koja potpomažu razvoj najboljih stabala, i
stabla koja ometaju razvoj stabala prve i druge kategorije, zatim bolesna i suhovrata stabla.
Sečom čišćenja iz sastojine se uklanjaju sva stabla treće kategorije, tj. stabla koja ometaju normalan razvoj odabranih stabala i stabala koja iz higijensko-zdravstvenih
razlog moraju biti uklonjena.
Smernice za sprovoñenje radova na zaštiti šuma
Osnovni zadatak zaštite šuma je da se u gazdovanju šumama eliminišu, u što većoj meri, štetni faktori. U tom smislu gazdovanja se mora obaviti stručno uključujući
preduzimanje preventivnih mera zaštite šuma.
Savremeni zahtevi preventivne zaštite šuma su:
1.
2.
3.
4.
5.
Na staništu preventivno osigurati vrstu kojoj to stanište odgovara.
Isključiti podizanje monokultura (posebno četinara)
U svim prilikama gde to uslovi staništa omogućuje uvećavati mešovitost sastojina.
Čiste sastojine svih vrsta drveća, ukoliko to prilike staništa omogućavaju, prevoditi u mešovite.
Blagovremeno uvoñenje i dosledno sprovoñenje svih mera nege, kojima se postižu mnogobrojni pozitivni efekti po:
a.
b.
6.
Zemljište (moguće poboljšanje humifikacije i nastanak zemljišta povoljnih fizičkih, hemijskih i bioloških osobina),
Sastojinu (nastankom jačih kruna većeg asimilacionog i prirodnog potencijala, nastaju i stabla i sastojine veće vitalnosti, te prema tome i otpornosti
na sve negativne uticaje iz spoljne sredine - vetra, leda, snega),
Strogo uspostaviti šumski red u užem i širem smislu
a.
b.
Pod šumskim redom u širem smislu podržava se održavanje povoljnijeg zdravstvenog stanja šuma, koje se postiže blagovremenim izvoñenjem
sanitarnih seča, odnosno uklanjanjem sušika, "umirućih stabala", izvala, vetroloma, kao i svih stabala za koje se može oceniti da su umanjene
vitalnosti.
U suštini sanitarne seče i mere nege su najefikasniji način preventivnog delovanja na zaštiti šuma.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
83
Mihaila Pupina 113
Beograd
7.
Sprovoñenjem šumskog reda u užem smislu, pod kojim podrazumevamo uvoñenje šumskog reda posle seče (slaganja otpatka - granjevine i sl. na
propisan način), prekraćivanjem visokih panjeva, korenja panjeva i debljih žila, obradom izvala cepanjem žila radi sprečavanja obrazovanja karpofila,
tretiranjem zdravih panjeva biopreparatima ili boraksom, i td.
Preventivne mere mogu biti uspešne samo ukoliko se biljne bolesti ili štetni insekti na vreme otkriju, što je jednostavan stručni posao, ali koji zahteva izveštajnu
službu i osposobljenost stručnog kadra da utvrdi stanje (dijagnozu) i proceni dalji razvoj (prognozu), kao i sve eventualne mere suzbijanja.
8.
U cilju zaštite od požara:
•
•
•
•
•
•
9.
postaviti table upozorenja o opasnostima od požara,
održavanje i projektovanje protivpožarnih pruga čija širina zavisi od vrste drveća,
dosledno sprovoditi zakonske propise od požara,
osigurati nadzornu službu i kontrolu kretanja mogućih izazivača požara (čobani, turisti),
osigurati stalnu protivpožarnu službu u sezoni najveće ugroženosti od požara,
delovanjem preko sredstava informisanja uticati na javnost u celini u smislu povećanja svesti o velikoj opasnosti od šumskih požara.
U cilju smanjenja oštećenja od šumske paše i stoke:
•
•
•
obeležiti površine na kojima je paša dozvoljena odnosno zabranjena,
utvrditi progonske puteve do ispaše i pojila,
osigurati kontrolu pašarenja,
•
zaštita stabala od mehaničkih povreda.
10. Zaštita od snega, leda i jakih vetrova se najpotpunije obezbeñuje negovanjem sastojina, a od jakih vetrova još i oblikovanjem raznodobnih sastojina
prilagoñenih pojedinačnih stabala ili grupe stabala za opstanak na slobodnom položaju, kao i oblikovanje i zaštitom plasta (ivice) šume.
Mere neposredne zaštite
Suzbijanje potkornjaka izvoditi pomoću lovnih stabala. Populaciju gubara pratiti i po potrebi, ako postoji mogućnost pojave gradacije primeniti odgovarajuće mere
kako mehaničke, tako i hemijske (neki od savremenih insekticida), imajući u vidu potrebu obezbeñenja saglasnosti od Zavoda za zaštitu prirode.
Sva oštećenja stabala (zasecanjem mezgrenjem, loženjem vatre u šupljinama i uz pridanke i sl.) teško je suzbiti. Jedino je moguće, na taj način oštećena stabla,
ukloniti sečom.
Za gašenje požara neophodno je planom o zaštiti od požara imati pripremljeno, obučeno i spremno jezgro, odnosno grupe za gašenje sa posebno osposobljenim
voñstvom (inženjeri, tehničari, predradnici). Grupa za gašenje požara mora biti opremljena odgovarajućom opremom, koja je po količini i strukturi utvrñena
planom zaštite i suzbijanja požara.
8.2. Uputstvo za izvoñenje radova na korišćenju šuma
Radovi na iskorišćavanju šuma - izrada drvnih sortimenata grubo se mogu podeliti na sledeće faze:
•
•
•
fazu seče i obaranja stabala,
fazu krojenja stabala - izrade šumskih sortimenata,
fazu sabiranja i privlačenja šumskih sortimenata do kamionskih puteva (unutrašnji transport drveta).
Pre početka radova na seči i izradi drvnih sortimenata, potrbno je utvrditi radna polja. Radna polja su obeležena transortnom distancom i usmeravane seče treba vršiti
tako da se kreće od transportne granice prema izvoznim putevima. Treba strogo voditi računa da se izbegne izvoz drvne mase kroz podmladak i podmlañene
površine.
Kod seče i obaranja stabala najvažniji momenat je odreñivanje smera obaranja stabla. Pri odreñivanju smera obaranja stabla treba se po važnosti rukovoditi sledećim
principima:
•
•
•
•
•
smer obaranja stabala odrediti kao da se obezbedi potpuna bezbednost radnika sekača,
da se oštećenje stabala pri radu svede na najmanju mogućnost,
da štete na podmlatku i drugom stablima budu minimalne,
da položaj oborenih stabala omogući lakše kretanje radnika na sečištu,
da se skrati transportna distanca sabiranja i privlačenja stabala.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
84
Mihaila Pupina 113
Beograd
Zbog racionalizacije posla, smer obaranja stabala odreñuje se za svaki odsek posebno. Kod seče stabala posebna pažnja mora se posvetiti visini panja, visini i dubini
podseka, pravcu kretanja motorne testere u odnosu na osu stabla, odnosno otklanjanje grešaka usled kojih dolazi do zaperka na panju ili prskanja dela stabla
do panja.
Proizvodnja drvnih sortimenata - treba da obezbedi maksimalno kvalitativno i kvantitativno, iskorišćavanje drvne mase, iz postavljanje svih uslova standarda, kako bi
se obezbedili najveći finansiski efekti pri prodaji izrañenih drvnih sortimenata.
Privlačenje šumskih sortimenata - od panja do sabirnih mesta (rampi), ili do kamionskih puteva, pretstavlja I fazu transporta. Za privlačenje su najpogodniji šumski
transport (raznih tipova), različite jačine, modifikovani poljoprivredni traktori, privlačenje se može se vrši animalnom vučom. Koji će od navedenih
transportnih sretstava biti primenjen zavisi od raspoloživosti transportnih sretstava, vrste drvnih sortimenata i troškova privlačenja.
Pre početka svih radova na seči i izradi neophodno je dobiti adekvatan način radova, u uslovima ove gazdinske jedinice primenjuje se klasičan način seča - izrada
šumskih sortimenata u šumi kod panja i privlačenje tako izrañenih šumskih sortimenata.
8.3. Uputstvo za izradu godišnjeg izvoñačkog projekta gazdovanja šumama
Sva uputstva za izradu godišnjeg izvoñačkog plana gazdovanja šumama data su Pravilnikom o sadržini osnova i programa gazdovanja šumama, godišnjeg izvoñačkog
plana i privremenog izvoñačkog plana gazdovanja privatnim šumama ( čl. 55 - 67).
Izvoñački projekat (Zakon o šuma čl. 31) donosi korisnik, odnosno sopstveni šuma, najkasnije do 31 oktobra tekuće godine za narednu godinu.
Osnovna jedinica za koju se izrañuje godišnji izvoñački plan je odelenje, u okviru koga se obavezno vodi računa o eventualnoj podeli na sastojine (odsek). U okviru
osnovne jedinice plana, izdvajaju se uzgojne jedinice koje čine delovi odelenja u kojima se planiraju iste uzgojne mere.
Pod gravitacionim poljem, podrazumeva se površina odelenja koja ima zajednički pravac privlačenja šumskih sortimenata, uslovljen konfiguracijom terena ili stanjem
sastojina i planiranim uzgojnim merama.
Pod transportnom granicom, podrazumeva se linija uslovljena reljefom terena i stanjem sastojina sa koje se razilaze pravci transporta šumskih sortimenata sa površine
na kojoj se izvode radovi na gajenju šuma.
Izvoñačkim planom se po odeljenjima (odsecima) za svaku uzgojnu jedinicu zavisno od uzgojnih potreba te jednice (sastojine) naročito utvrñuje: mesto, vrsta, obim,
način, rok, redosled i dinamika izvoñenja radova na gajenju i korišćenju šuma, potreba u sadnicama, semenu i drugom materijalu, radnoj snazi, mehanizaciji i
drugim sredstvima rada, saobraćajnoj mreži, finansijskim sredstvima i dr.
Izvoñački plan izrañuje se na osnovu odredbi opšte i posebne osnove, podataka i zapažanja neposredno prikupljenih na terenu u vremenu najviše 12 meseci pre
njegovog donošenja, analize uslova staništa, stanja sastojina i privrednih prilika i kritičke ocene uspeha dosadašnjeg gazdovanja šumama.
Izvoñački plan se sastoji iz tekstualnog dela, tabelarnog dela i skica.
Tekstualni deo izvoñačkog plana sadrži opis staništa i sastojine, obrazloženje opšteg i etapnog uzgojnog cilja, obrazloženje eventualnih bitnih razlika stanja sastojine i
planiranih radova prikazanih u OGŠ i u ovom planu, prikaz redosleda izvoñenja radova na gajenju šuma i načina izvoñenja tih radova i prikaz tehnologije i
organizacije rada na seči, izradi i privlačenju šumskih sortimenata.
Tabelarni deo izvoñačkog plana naročito sadrži podatke: o površini uzgojnih jedinica, vrsti i obimu radova na gajenju i korišćenju šuma, količini, vrsti i starosti
sadnog materijala, drugim sretstvima rada i materijalu za izvoñenje pripremnih i glavnih radova na gajenju i korišćenju šuma.
Izvoñačkom planu se prilaže skica odelenja u razmeri 1:5.000 ili 1:10.000, sa obaveznom vertikalnom predstavom terena, u kojoj se kartografski označavaju
osobenosti staništa i sastojina postojeće i projektovane saobraćajnice (pristupne i unutrašnje), gravitaciona radna polja, transportne granice, pravci
privlačenja šumskih sortimenata i njihova povezanost sa postojećim saobraćajnicama, kao i granice uzgojnih jedinica sa oznakama naznačenim u legendi
skice.
Identifikovanje osobenosti sastojina na terenu u zavisnosti od sastava, sklopljenosti, podmlañenosti, uzrasta, zdravstvenog stanja, kvaliteta drvne mase i dr. krokiraju
se na skici i obeležavaju kao posebne uzgojne jedinice u okviru izvoñačkog plana.
Radovi na gajenju šuma i korišćenju šuma iskazuje se po odeljenjima i vrstama rada.
Pri utvrñivanju vrste i obima radova na gajenju i korišćenju šuma u uzgojnoj jedinici, odnosno u gravitacionom radnom polju vrši se obavezno odabiranje i
obeležavanje stabala za seču u skladu sa odredbama opšte i posebne osnove.
Doznačena drvna masa razvrstava se na sortimente po vrstama drveta.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
85
Mihaila Pupina 113
Beograd
8.4. Uputstvo za voñenje evidencije gazdovanja šumama
Svi radovi koji se obavljaju u gazdinskoj jedinici i planirani su, moraju da se evidentiraju. Sva uputstva za voñenje evidencije gazdovanja šumama data su
Pravilnikom o sadržini osnova i programa gazdovanja šumama, godišnjeg izvoñačkog plana i privremenog izvoñačkog plana gazdovanja privatnim šumama (
čl. 72 - 76), na to obavezuje zakon o šumama u član 34., koji jasno kaže da je korisnik šuma je dužan da u opštoj i posebnoj osnovi, kao i u godišnjem
izvoñačkom planu i programu, evidentira izvršene radove na zaštiti, gajenju i seči šuma.
Radovi izvršeni u toku godine evidentiraju se najkasnije do 28. februara naredne godine.
Evidentiranje izvršenih radova na seči i gajenju šuma vrši se na obrascima "Plan gajenja šuma - Evidencija izvršenih radova na gajenju šuma", "Plan seča obnavljanja
(jednodobne šume) - Evidencije izvršenih seča"," Plan seča obnavljanja (raznodobne šume) - Evidencija izvršenih seča" i "Plan prorednih seča - Evidencija
izvršenih seča". Izvršeni radovi šematski se prikazuju na privrednim kartama sa naznakom površine, količine i godine izvršenja radova.
Evidentiranje radova izvršenih u toku godine vrši se po sastojinama, odelenjima i gazdinskim klasama. Iz doznačnih knjiga se unosi količina posečenog drveta i
obračunava se po istim zapreminskim tablicama po kojima se obračunava ukupna drvna zapremina u OGŠ. Ostvareni prinos razvrstava se prema vrsti prinosa
na glavni prinos (redovni, vanredni i slučajni) i prethodni prinos ( redovni i slučajni) i prema sortimetnoj strukturi na oblo i prostorno drvo.
Glavni prinos obuhvata posečenu drvnu zapreminu stabla po planu seča obnavljanja šuma, drvnu zapreminu slučajnih prinosa - stabala posečenih u sastojinama dva
najstarija dobna razreda kod odabrane ophodnje, drvnu zapreminu stabala posečenu u svim prirodnim oblicima raznodobnih šuma, kao i slučajne prinose iz
ovih šuma, drvnu zapreminu stabala posečenih čistom sečom u izdanačkim šumama u cilju obnove.
Predhodni prinos obuhvata posečenu drvnu zapreminu stabala koja je predviñena planom prorednih seča i slučajne prinose u sastojinama koje su planirane za
proredne seče.
Redovan prinos obuhvata posečenu drvnu zapreminu stabala koja je predviñena planom prorednih seča i planom seča obnavljanja (jednodobne i raznodobne šume).
Slučajni prinos obuhvata posečenu drvnu zapreminu stabala koja nije predviñena za seču planom seča obnavljanja i planom prorednih seča, a potreba za njihovom
sečom je slučajnog karaktera i rezultat je elementarnih nepogoda ili drugih nepredvidivih okolnosti.
Vanredni prinos obuhvata posečenu drvnu zapreminu stabala sa površina koje će se koristiti za druge svrhe osim za proizvodnju drvne zapremine.
Osim ovih radova, potrebno je u Šumskoj hronici evidentirati sve pojave koje se primete u šumama u toku jedne godine, a to su:
•
•
•
•
•
•
•
•
štete i pojave nastanka štete od fitopatoloških ili entološkoh uzročnika,
pojava ranih i kasnih mrazeva,
početak listanja,
početak cvetanja,
pojava plodonošenja i obilnosti uz ocenu kvaliteta semena,
štete od elementarnih nepogoda,
promene u posedovnim odnosima,
promene koje utiču na izvršenje radova i dr.
8.5. Vreme seče šuma
Seče obnavljanja vrše se isključivo u vreme mirovanja vegetacije, kada se obavezno završava i izvlačenje posečenog drveta.
U jednodobnim sastojinama, u kojima se obavljaju oplodne seče (oplodni, naknadni i završni sek), zabranjena je seča, izrada i izvoz drveta iz sečine za vreme trajanja
vegetacije, odnosno u periodu od 1. aprila do 30. septembra tekuće godine.
U jednodobnim sastojinama u kojima se obavlja seča prethodnog prinosa (proredna seča), zabranjeno je obaranje stabala u prva dva meseca od početka vegetacije.
U izdanačkim šumama seča se obavlja isključivo u vreme mirovanja vegetacije.
Proredne seče se mogu vršiti tokom cele godine uz preporuku da se redukuju u prva dva meseca vegetacionog perioda (maj, jun).
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
86
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.0.EKONOMSKO - FINANSIJSKA ANALIZA
Vrednost šuma gazdinske jedinice "Bosilegrad", odreñuje vrednost dubeće zapremine i vrednost mladih sastojina.U iskazanim vrednostima nije vrednovana
opštekorisna funkcija šuma, kao i vrednost korišćenja ostalih šumskih resursa.
Vrednost šuma utvrñena je metodom sadašnje sečive vrednosti.Kod ove metode utvrñuje se vrednost drvne zapremine na panju uz pretpostavku da se ista koristi pod
istim uslovima kao etat,uz dodatak vrednosti mladih sastojina
Radi utvrñivanja procene vrednosti šume po ovoj metodi urañeno je sledeće:
•
•
•
•
izračunata neto drvna zapremina;
utvrñena je sortimentna struktura;
utvrñene su tržišne cene m³ neto drvne zapremine po vrstama drveća i sortimentima ostvarene u 2012. godini
izračunata vrednost mladih sastojina
9.1. Obračun vrednosti šuma
9.1.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine
Sortimenti
Vrsta drveća
Bukva
Kitnjak
Grab
Bagrem
Cer
Jasika
Topola
Ukupno lišćari
B.bor
C.bor
Smrča
Ariš
Borovac
Ukupno četinari
Ukupno GJ
Σ Bruto
m³
49242
304
182
2516
71
28
7
52350
10226
3967
776
49
24
15042
67392
Σ Otpad
m³
7386
46
27
377
11
4
1
7853
2045
793
155
10
5
3008
10861
Σ Neto
m³
41856
258
155
2139
60
24
6
44498
8181
3174
621
39
19
12034
56531
F/L
m³
1256
1256
1256
I
II
III
m³
5023
13
m³
4186
26
m³
6278
39
6
5042
1227
476
93
4211
2863
793
155
6317
1796
6838
3812
8023
379
6697
317
62
Sitno
tehničko
m³
Prostorno
m³
25113
181
155
2139
60
24
27672
4090
1587
310
39
19
6046
33718
U ukupnom zbiru,pri obradi decimalnih podataka došlo je do zaokruživanja na cele brojeve.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
87
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.1.2. Vrednost drveta na panju
Sortimenti
F/L
I
II
III
prostorno
I
II
III
prostorno
prostorno
prostorno
prostorno
prostorno
I
Ukupno lišćari
I
II
prostorno
I
II
III
prostorno
I
II
III
prostorno
prostorno
prostorno
Ukupno četinari
Ukupno GJ
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Vrsta
drveća
bukva
bukva
bukva
bukva
bukva
kitnjak
kitnjak
kitnjak
kitnjak
grab
bagrem
cer
jasika
topola
b.bor
b.bor
b.bor
c.bor
c.bor
c.bor
c.bor
smrča
smrča
smrča
smrča
ariš
borovac
Količina
m³
1256
5023
4186
6278
25113
13
26
39
181
155
2139
60
24
6
44499
1227
2863
4090
476
793
317
1587
93
155
62
310
39
19
12031
56530
Jedinična
cena
din/ m³
11021
5560
4545
3765
3778
12183
8771
5482
3778
3778
3778
3778
2528
4167
8204
6876
2528
6191
5323
3715
2528
8204
6876
2528
2528
2528
2528
Svega
dinara
13842376
27927880
19025370
23636670
94876914
158379
228046
213798
683818
585590
8081142
226680
60672
25002
189572337
10066308
19685988
10339520
2946916
4221139
1177655
4011936
762972
1065780
156736
783680
98592
48032
55365254
244937591
88
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.1.3. Troškovi proizvodnje drveta na panju
Količina
Jed. troškovi
Ukupno
Ukupno
m³
bod/m³
bodova
dinara
Sortimenti
Tehničko
Prostorno/celulozno
Ukupno:
22813
33717
56530
13.2
13.2
301132
445064
746196
33425608
49402148
82827756
Troškovi proizvodnje drvnih sortimenata prikazanih kroz sortimentnu strukturu celokupne šume na panju iznose 746196 bodova,odnosno 82.827.756dinara (1
bod=111 dinara).
Ukupna proizvodna vrednost
Ukupni troškovi proizvodnje
Ukupna vrednost šuma
244937591
82827756
162109835
9.1.4. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine)
Starost
Godina
11 – 20
11 – 20
Poreklo sastojina
Mlade veštački podignute sastojine četinara
Mlade izdanačke sastojine
Ukupno
Površina
ha
2.30
3.65
5.95
Troškovi podizanja
din/ha
Ukupno dinara
47844
110041
127150
464098
574139
Faktor
n
1,0 P
1.6386
1.6386
Ukupna vrednost šuma
n
din x 1,0 P
180314
760470
940784
Vrednost mladih sastojina iznosi 940.784 dinara
9.1.5. Ukupna vrednost šuma
Ukupna vrednost šuma
Ukupna vrednost mladih sastojina
Ukupno:
162109835 din
940784 din
163050619 din
9.2. Vrste i obim planiranih radova
9.2.1. Vrsta i obim planiranih radova na korišćenju šuma za ovaj ureñajni period
Kvalifikaciona struktura sečive zapremine za ovaj ureñajni period
Sortimenti
Vrsta drveća
Bukva
Kitnjak
Σ Bruto
m³
49242
304
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Σ Otpad
m³
7386
46
Σ Neto
m³
41856
258
F/L
m³
1256
I
m³
5023
13
II
III
m³
4186
26
m³
6278
39
Sitno
tehničko
m³
Prostorno
m³
25113
181
89
Mihaila Pupina 113
Beograd
Sortimenti
Vrsta drveća
Grab
Bagrem
Cer
Jasika
Topola
Ukupno lišćari
B.bor
C.bor
Smrča
Ariš
Borovac
Ukupno četinari
Ukupno GJ
Σ Bruto
m³
182
2516
71
28
7
52350
10226
3967
776
49
24
15042
67392
Σ Otpad
m³
27
377
11
4
1
7853
2045
793
155
10
5
3008
10861
Σ Neto
m³
155
2139
60
24
6
44498
8181
3174
621
39
19
12034
56531
F/L
I
II
III
m³
m³
m³
m³
Sitno
tehničko
m³
Prostorno
m³
155
2139
60
24
1256
1256
6
5042
1227
476
93
4211
2863
793
155
6317
1796
6838
3812
8023
379
6697
27672
4090
1587
310
39
19
6046
33718
317
62
9.2.2. Vrsta i obim planiranih uzgojnih radova za ovaj ureñajni period
Površina (ha)
Vrsta radova
Prosta
115 - selektivno tarupiranje podrasta ručno
216 - rahljanje zemljišta za setvu semena
222 - kompletna priprema zemljišta za pošumljavanje
311 - obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama
317 - veštačko pošumljavanje sadnjom
321 - obnova bagrema kotličenjem
323 - obnavljanje topole vegetativnim putem
411 - popunjavanje prirodno obnovljenih površina setvom
414 - popunjavanje veštački podignutih kultura sadnjom
513 - seča izbojaka i uklanjanje korova
518 - okopavanje i prašenje u kulturama
526 - čišćenje u mladim prirodnim sastojinama
- prorede kao vid nege sastojina
Ukupno za GJ
Proširena
7.13
7.13
0.31
163.11
9.63
49.41
0.12
2.14
2.24
9.94
19.88
32.60
1613.32
1874.96
42.00
Ukupan obim uzgojnih radova u prostoj reprodukciji iznosi 1874,96 ha, a u proširenoj iznosi 42,00 ha.
9.2.3. Plan zaštite šuma-ukupno i prosečno godišnje
Preventivna zaštita šuma izvršiće se na celoj površini gazdinske jedinice.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
90
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.2.4. Plan izgradnje i rekonstrukcije puteva –ukupno i prosečno godišnje
U ovom ureñajnom razdoblju planirana je izgradnja novih putnih komunikacija:
- kamionski put dužine 20,5 km prosečno godišnje 2,5 km.
9.2.5. Plan ureñivanja šuma –ukupno i prosečno godišnje
- Visoke šume
- Izdanačke šume
- Veštački podignute sastojine
- Šikare
- Šibljaci
- Neobrasle površine
Ukupno
1162,27 hektara
634,05 hektara
681,71 hektara
171,40 hektara
154,92 hektara
724,12 hektara
3528,47 hektar
Ureñivanje šuma je planirano na 3528,47 ha, prosečno godišnje 352,85 ha.
9.3. Formiranje ukupnog prihoda
9.3.1. Prihod od prodaje drveta za ovaj ureñajni period – ukupno
Sortimenti
F/L
I
II
III
prostorno
I
II
III
prostorno
prostorno
prostorno
prostorno
prostorno
I
Ukupno lišćari
I
II
prostorno
I
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Vrsta
drveća
bukva
bukva
bukva
bukva
bukva
kitnjak
kitnjak
kitnjak
kitnjak
grab
bagrem
cer
jasika
topola
b.bor
b.bor
b.bor
c.bor
Količina
m³
1256
5023
4186
6278
25113
13
26
39
181
155
2139
60
24
6
44499
1227
2863
4090
476
Jedinična
cena
din/ m³
11021
5560
4545
3765
3778
12183
8771
5482
3778
3778
3778
3778
2528
4167
8204
6876
2528
6191
Svega
dinara
13842376
27927880
19025370
23636670
94876914
158379
228046
213798
683818
585590
8081142
226680
60672
25002
189572337
10066308
19685988
10339520
2946916
91
Mihaila Pupina 113
Beograd
Sortimenti
II
III
prostorno
I
II
III
prostorno
prostorno
prostorno
Ukupno četinari
Ukupno GJ
Vrsta
drveća
c.bor
c.bor
c.bor
smrča
smrča
smrča
smrča
ariš
borovac
Količina
m³
Jedinična
cena
din/ m³
793
317
1587
93
155
62
310
39
19
12031
56530
5323
3715
2528
8204
6876
2528
2528
2528
2528
Svega
dinara
4221139
1177655
4011936
762972
1065780
156736
783680
98592
48032
55365254
244937591
Ukupan prihod od prodaje šumskih sortimenata iznosi 244.937.591 dinara,godišnje 24.493.759 dinara
9.4. Troškovi proizvodnje
9.4.1. Troškovi proizvodnje drvnih sortimenata-ukupna i prosečno godišnje
Količina
Jed. troškovi
Ukupno
Ukupno
m³
bod/m³
bodova
dinara
Sortimenti
Tehničko
Prostorno/celulozno
Ukupno:
22813
33717
56530
13.2
13.2
301132
445064
746196
33425608
49402148
82827756
Troškovi proizvodnje drvnih sortimenata prikazanih kroz sortimentnu strukturu iznose 746196 bodova,odnosno 82.827.756 dinara(1 bod=111 dinara),odnosno
8.282.776 dinara godišnje.
9.4.2. Troškovi ostalog korišćenja - prosečno godišnje
Ostali troškovi nisu planirani.
9.4.3. Troškovi na gajenju šuma - prosečno godišnje
Vrsta rada
Površina
ha
115 - selektivno tarupiranje podrasta ručno
216 - rahljanje zemljišta za setvu semena
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
0.71
0.71
Jedinič.
cena
bod/ha
109
109
Ukupno
dinara
8590
8590
92
Mihaila Pupina 113
Beograd
Površina
Vrsta rada
ha
222 - kompletna priprema zemljišta za pošumljavanje
317 - veštačko pošumljavanje sadnjom
411 - pop. prirodno obnovljenih površina setvom
414 - popunjavanje veštački podignutih kultura sadnjom
513 - seča izbojaka i uklanjanje korova
518 - okopavanje i prašenje u kulturama
0.03
0.96
0.21
0.22
0.99
1.99
5.82
Ukupno GJ
Jedinič.
cena
bod/ha
89
1136
456
860
86
105
Ukupno
dinara
296
121052
10629
21001
9451
23193
202804
Troškovi na gajenju iznose 202.804 dinara godišnje.
9.4.4. Troškovi na zaštiti šuma - prosečno godišnje
Troškovi vezani na zaštiti šuma se obračunavaju paušalno, godišnje po 1000 bodova (1 bod=111 dinara)
9.4.5. Troškovi izgradnje i održavanje šumskih saobraćajnica - prosečno godišnje
km
Izgradnja tvrdih kamionskih puteva
2,50km
dinara
x
dinara
2519580
=
6298950
Ukupno troškovi izgradnje i rekonstruk.
6298950
9.4.6. Troškovi na ureñivanju šuma – ukupno i prosečno godišnje
Visoke šume
Izdanačke sastojine
Veštački podignute sastojine
Šikare
Šibljaci
Neobraslo zemljište
Ukupno(dinara)
1162,27 ha
634,05 ha
681,71 ha
171,40 ha
154,92 ha
724,12 ha
3528,47 ha
x
x
x
x
x
x
1556
1245
1245
495
495
495
=
=
=
=
=
=
1808492
789392
848729
84843
76685
358439
3966580
Prosečno godišnje troškovi na ureñivanju šuma iznose 396658 dinara.
9.4.7. Sredstva za reprodukciju šuma-ukupno i prosečno godišnje
-15% od prodajne cene drveta
Prosta i proširena reprodukcija
Ukupno(dinara)
244937591*0.15
36740639
36740639
Ukupna sredstva za reprodukciju šuma iznose 36740639 dinara,odnosno 3674064 dinara godišnje
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
93
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.4.8. Naknada za posečeno drvo-ukupno i prosečno godišnje
-3% od prodajne cene drveta
Prosta i proširena reprodukcija
Ukupno(dinara)
244937591*0.03
7348128
7348128
Ukupna naknada za posečeno drvo 7348128 dinara,odnosno 734813 dinara godišnje
9.4.9. Ukupni troškovi proizvodnje - prosečno godišnje
Vrsta rada
Dinara
Troškovi proizvodnje drvnih sortimenata
Troškovi na gajenju šuma
Troškovi na zaštiti šuma
Troškovi na izgradnji i rekonstrukciji šum.put
Troškovi ureñivanja šuma
Sredstva za reprodukciju šuma
Naknada za posečeno drvo
Ukupno troškovi
8282776
202804
111000
6298950
396658
3674064
734813
19701065
Ukupni troškovi iznose 19701065 dinara prosečno godišnje.
9.5. Bilansiranje potrebnih i raspoloživih sredstava - prosečno godišnje
Ukupno
Prihod - Rashod
dinara
Ukupan prihod
Ukupan rashod
Razlika
24493759
19701065
4792694
Finansijski efekat izmeñu izvršenih planiranih radova i prihoda kroz sortimentnu strukturu, iznosi 4792694 dinara prosečno godišnje u koris prihoda.Iz prikazanog
bilansa zaključuje se da postoji dovoljno sredstava za izvršenje planiranih radova, tako da nije potrebno posezanje za slobodnim sredstvima radi izvršenja
svih planiranih radova u ovoj gazdinskoj jedinici.
Slobodna sredstva su ona sredstva koja su namenski izdvojena za uzgoj šume, i ona iznose 90% izdvojenih sredstava za reprodukciju šuma. Preostalih 10% izdvojenih
za reprodukciju šuma uplaćuje se u Budžet Republike na poseban račun za unapreñivanje šuma.
Slobodna sredstva iznose (godišnje):
Ukupno GJ
3674064
x
0,9
=
3306658 dinara
Ukoliko doñe do izmene parametara, prihoda ili rashoda koji su prikazani u ovoj finansijskoj kalkulaciji, doći će do izmene cele koncepcije finansijske analize.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
94
Mihaila Pupina 113
Beograd
10.0. NAČIN IZRADE OGŠ
10.1. Prikupljanje terenskih podataka
Prikupljanje terenskih podataka izvršeno je u toku pretposlednje godine važenja prethodne OGŠ, u leto 2012. godine.
Promene u površini su evidentirane, pa je došlo do promena u veličini i broju odeljenja.
Izdvajanje odseka (sastojina) i odreñivanje optimalnog načina i inteziteta premera uradili su inženjeri Biroa za planiranje i projektovanje iz Beograda:diplomirani
inženjer šumarstva Ćaldović Goran i diplomirani inženjer šumarstva Šćekić Radoje.
Prikupljanje taksacionih podataka (premer) i obeležavanje spoljnih i unutrašnjih granica izvršila je ekipa Šumskog gazdinstva “Vranje“.
10.2. Obrada podataka
Izvršena je kompjuterska obrada podataka po jedinstvenom programu za sve državne šume kojima gazduje JP ''Srbijašuma'' Beograd, u Birou za planiranje i
projektovanje u šumarstvu. Kompjuterska obrada podataka izvršena je u Odseku za informatiku Biroa.
-
Izrada tekstualnog i tabelarnog dela osnove i planskih dokumenata – dipl.inž.šum.Ćaldović Goran - Biro za planiranje i projektovanje – Beograd
Obrada podataka i planova – dipl.inž. Aleksandra Katić- Biro za planiranje i projektovanje – Beograd
Na ovom mestu daju se sledeća objašnjenja:
1. Plan gajenja šuma - vrsta radova
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
kod 115 - selektivno tarup.podrasta ručno
kod 216 - rahljanje zemljišta za setvu semena
kod 222 - kompl.pripr.zemlj. za pošumlj.
kod 311 - obnavljanje prirodnim putem oplodnim sečama
kod 317 - veštačko pošumljavanje sadnjom
kod 321 - obnova bagrema kotličenjem
kod 323 - obnova topole vegetativnim putem
kod 411 - popunjavanje prirodno obn.površ.setvom
kod 414 - popunjavanje veš.podig.kult.sadnjom
kod 513 - seča izbojaka i uklanjanje korova ručno
kod 518 - okopavanje i prašenje u kulturama
kod 526 - čišćenje u mladim prirodnim sastojinama
2. Plan prorednih seča - vrsta seče
•
•
kod 10 – uzgojno sanitarna seča
kod 25 – selektivna proreda
3. Plan seča obnavljanja - jednodobne šume - vrsta seče
•
•
•
kod 31 - čista seča-obnavljanje bagrema vegetativnim putem
kod 37 - oplodna seča (oplodni sek) kratkog perioda za obnavljanje
kod 80 - oplodna seča (naknadni sek) kratkog perioda za obnavljanje
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
95
Mihaila Pupina 113
Beograd
10.3. Izrada karata
Prema utvrñenom stanju šuma, urañene su sledeće pregledne karte:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Topografska karta (pregledna)
1:50.000
Katastarska karta (osnovna)
1:10.000
Katastarska karta sa vertikalnom predstavom terena
1:10.000
Karta namene površina
1:25.000
Karta gazdinskih klasa
1:25.000
Sastojinska karta
1:25.000
Privredna karta
1:25.000
Karta taksacije
1:10.000
Sve potrebne karte koje su priložene uz OGŠ za gazdinsku jedinicu "Bosilegrad" urañene su u delu JP - Biro za planiranje i projektovanje u šumarstvu, Beograd.
Svi izdvojeni odseci (sastojine), čistine, putevi i dr. snimljeni su i kartirani.
10.4. Izrada tekstualnog dela osnove
U tekstualnom delu ove OGŠ obrañen je odreñen broj poglavlja u skladu sa Pravilnikom o sadržaju i načinu izrade opštih i osnova gazdovanja šumama i to:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Uvod
Prostorne i posedovne prilike
Ekološke osnove gazdovanja
Privredne karakteristike
Funkcije šuma (namena površina)
Stanje šuma i šumskih staništa
Dosadašnje gazdovanje
Planiranje unapreñivanja stanja i optimalnog korišćenja šuma (ciljevi, mere i planovi gazdovanja šumama)
Smernice za sprovoñenje planova gazdovanja
Ekonomsko-finansijska analiza
Način izrade OGŠ
Završne odredbe.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
96
Mihaila Pupina 113
Beograd
11.0. ZAVRŠNE ODREDBE
Usaglašavanje ove Osnove gazdovanja šumama sa zakonskim propisima, vršeno je za sve vreme izrade osnove, a naročito se vodilo računa o usaglašavanju sa
odredbama Zakona o šumama i Pravilnika o sadržini osnova i programa gazdovanja šumama, godišnjeg izvoñačkog plana i privremenog godišnjeg plana
gazdovanja privatnim šumama (Sl. gl. R.S, br. 122/03):
Uzete su u obzir i odredbe koje se odnose na gazdovanje šumama u sledećim zakonima:
Zakon o zaštiti životne sredine (Sl. gl. Rs. br. 135/04).
Zakon o šumama ( Sl. gl. Rs. br. 30/2010).
Pravilnik o sadržini osnova i programa gazdovanja šumama, godišnjeg izvoñačkog plana i privremenog godišnjeg plana gazdovanja privatnim šumama
(Sl. gl. R.S, br. 122/03)
Zakon o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu (Sl. gl. Rs. br. 135/04).
Prostorni plan Republike Srbije (Sl. gl. Rs. br. 13/96).
Zakon o integrisanom sprečavanju i kontroli zagañivanja životne sredine (Sl. gl. Rs. br. 135/04).
Zakon o reproduktivnom materijalu šumskog drveća ( Sl. gl. Rs. br. 135/04 ).
Zakon o vodama (Sl. gl. Rs. br. 46/91,53/93,67/93,48/94,54/96).
Zakon o semenu (Sl. gl. Rs. br. 45/05).
Zakon o lovstvu (Sl. gl. Rs. br. 39/93,53/93,67/93,48/94).
Zakon o energetici (Sl. gl. Rs. br. 84/04).
Zakon o javnim putevima (Sl. gl. Rs. br. 101/05).
Šumsko gazdinstvo je u obavezi da konkuriše za sredstva iz Budžeta Republike za radove na gajenju, unapreñivanju, korišćenju, zaštiti i reprodukciji šuma, i da ista
koristi u skladu sa namenom.
Pri sprovoñenju ove OGŠ, korisnik šuma obavezan je da se pridržava odredbi ove OGŠ i odredbi napred navedenih zakona. U tome će sarañivati sa organima
(inspektorima), koji se staraju o izvršenju odgovarajućih zakona.
Eventualna neslaganja zbirova kod tabela prikaza stanja šuma i planova gazdovanja posledica su zaokruživanja kod mehanografske obrade podataka.
Važnost OGŠ za gazdinsku jedinicu "Bosilegrad” biće u vremenu od 01.01.2014. do 31.12.2023. godine, a njeno sprovoñenje počinje od dana davanja saglasnosti od
strane Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede.
Projektant:
Direktor:
M.P.
Ćaldović Goran, dipl. inž.šum.
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
Joka Ljubomir , dipl. inž.šum.
97
Mihaila Pupina 113
Beograd
Sadržaj:
0. UVOD ..................................................................................................................................................................................................................................................... 3
I UVODNE INFORMACIJE I NAPOMENE ....................................................................................................................................................................................................... 3
1.0. PROSTORNE I POSEDOVNE PRILIKE........................................................................................................................................................................................ 4
1.1. TOPOGRAFSKE PRILIKE ...................................................................................................................................................................................................................... 4
1.1.1. Geografski položaj gazdinske jedinice ...................................................................................................................................................................................... 4
1.1.2. Granice....................................................................................................................................................................................................................................... 4
1.1.3. Površina ..................................................................................................................................................................................................................................... 4
1.2. IMOVINSKO PRAVNO STANJE .............................................................................................................................................................................................................. 5
1.2.1. Državni posed ............................................................................................................................................................................................................................ 5
1.2.2.Privatni posed ............................................................................................................................................................................................................................. 5
1.2.3. Spisak katastarskih parcela ........................................................................................................................................................................................................ 6
2.0. EKOLOŠKE OSNOVE GAZDOVANJA ....................................................................................................................................................................................... 29
2.1. RELJEF I GEMORFOLOŠKE KARAKTERISTIKE ..................................................................................................................................................................................... 29
2.2. GEOLOŠKA PODLOGA I TIPOVI ZEMLJIŠTA ......................................................................................................................................................................................... 29
2.2.1.Geološka podloga ..................................................................................................................................................................................................................... 29
2.2.2. Tipovi zemljišta ....................................................................................................................................................................................................................... 30
2.3. HIDROGRAFSKE KARAKTERISTIKE .................................................................................................................................................................................................... 31
2.4. KLIMA ............................................................................................................................................................................................................................................. 31
2.5. OPŠTE KARAKTERISTIKE ŠUMSKIH EKOSISTEMA............................................................................................................................................................................... 32
2.6.OPŠTI FAKTORI ZNAČAJNI ZA STANJE ŠUMSKIH EKOSISTEMA............................................................................................................................................................. 33
3.0. PRIVREDNE KARAKTERISTIKE ............................................................................................................................................................................................... 35
3.1. OPŠTE PRIVREDNE KARAKTERISTIKE PODRUČJA U KOME SE NALAZI GJ ........................................................................................................................................... 35
3.2. EKONOMSKE I KULTURNE PRILIKE .................................................................................................................................................................................................... 35
3.3. ORGANIZACIJA I MATERIJALNA OPREMLJENOST ............................................................................................................................................................................... 35
3.4. OTVORENOST ŠUMSKOG KOMPLEKSA SAOBRAĆAJNICAMA .............................................................................................................................................................. 36
3.5. DOSADAŠNJI ZAHTEVI PREMA ŠUMAMA GAZDINSKE JEDINICE I DOSADAŠNJI NAČIN KORIŠĆENJA ŠUMSKIH RESURSA ....................................................................... 36
3.6. MOGUĆNOST PLASMANA ŠUMSKIH PROIZVODA................................................................................................................................................................................ 36
4.0. FUNKCIJE ŠUMA ........................................................................................................................................................................................................................... 37
4.1. OSNOVNE POSTAVKE I KRITERIJUMI PRI PROSTORNO - FUKCIONALNOM REONIRANJU ŠUMA I ŠUMSKIH STANIŠTA ............................................................................ 37
4.2. FUNKCIJE ŠUMA I NAMENA POVRŠINA .............................................................................................................................................................................................. 37
4.3. GAZDINSKE KLASE ........................................................................................................................................................................................................................... 38
5.0. STANJE ŠUMA I ŠUMSKIH STANIŠTA ..................................................................................................................................................................................... 42
5.1. STANJE ŠUMA PO NAMENI ................................................................................................................................................................................................................ 42
5.2. STANJE ŠUMA PO GAZDINSKIM KLASAMA ......................................................................................................................................................................................... 42
5.3. STANJE ŠUMA PO POREKLU I OČUVANOSTI ....................................................................................................................................................................................... 44
5.4. STANJE SASTOJINA PO SMESI ............................................................................................................................................................................................................ 47
5.5. STANJE SASTOJINA PO VRSTAMA DRVEĆA ........................................................................................................................................................................................ 50
5.6. STANJE SASTOJINA PO DEBLJINSKOJ STRUKTURI............................................................................................................................................................................... 51
5.7. STANJE SASTOJINA PO DOBNOJ STRUKTURI ................................................................................................................................................................................. 53
5.8. STANJE VEŠTAČKI PODIGNUTIH SASTOJINA....................................................................................................................................................................................... 56
5.9. ZDRAVSTVENO STANJE ŠUMA .......................................................................................................................................................................................................... 57
5.10. STANJE NEOBRASLIH POVRŠINA ..................................................................................................................................................................................................... 57
5.11. FOND I STANJE DIVLJAČI ................................................................................................................................................................................................................ 57
5.12. OPŠTI OSVRT NA ZETEČENO STANJE ............................................................................................................................................................................................... 58
6.0. DOSADAŠNJE GAZDOVANJE ..................................................................................................................................................................................................... 59
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
98
Mihaila Pupina 113
Beograd
6.1. PROMENA ŠUMSKOG FONDA............................................................................................................................................................................................................. 59
6.1.1. Promena šumskog fonda po površini ....................................................................................................................................................................................... 59
6.1.2. Promena šumskog fonda po zapremini i zapreminskom prirastu ............................................................................................................................................. 59
6.2. ODNOS PLANIRANIH I OSTVARENIH RADOVA U DOSADAŠNJEM PERIODU ........................................................................................................................................... 60
6.2.1. Dosadašnji radovi na obnovi i gajenju šuma............................................................................................................................................................................ 60
6.2.2. Dosadašnji radovi na zaštiti šuma ............................................................................................................................................................................................ 61
6.2.3. Dosadašnji radovi na korišćenju šuma ..................................................................................................................................................................................... 61
6.2.4. Ostali radovi............................................................................................................................................................................................................................. 61
6.2.5. Opšti osvrt na dosadašnje gazdovanje šumama........................................................................................................................................................................ 62
7.0. PLANIRANJE UNAPREĐIVANJA STANJA I OPTIMALNOG KORIŠĆENJA ŠUMA ........................................................................................................ 63
7.1. CILJEVI GAZDOVANJA ŠUMAMA........................................................................................................................................................................................................ 63
7.1.1. Opšti ciljevi gazdovanja šumama............................................................................................................................................................................................. 63
7.1.2. Posebni ciljevi gazdovanja šumama......................................................................................................................................................................................... 63
7.1.2.1. Biološko - uzgojni ciljevi .................................................................................................................................................................................................. 64
7.1.2.2. Proizvodni ciljevi .............................................................................................................................................................................................................. 65
7.1.2.3. Tehnički ciljevi ................................................................................................................................................................................................................. 65
7.1.2.4. Opštekorisni ciljevi ........................................................................................................................................................................................................... 66
7.2. MERE ZA POSTIZANJE CILJEVA GAZDOVANJA ................................................................................................................................................................................... 66
7.2.1.Uzgojne mere ............................................................................................................................................................................................................................ 66
7.2.1.1. Izbor sistema gazdovanja .................................................................................................................................................................................................. 66
7.2.1.2. Izbor uzgojnog i strukturnog oblika .................................................................................................................................................................................. 66
7.2.1.3. Izbor vrsta drveća.............................................................................................................................................................................................................. 67
7.2.1.4. Izbor načina nege .............................................................................................................................................................................................................. 67
7.2.1.5. Izbor načina seče i obnavljanja i korišćenja...................................................................................................................................................................... 67
7.2.2. Ureñajne mere.......................................................................................................................................................................................................................... 67
7.2.2.1. Izbor ophodnje i dužine podmladnog razdoblja................................................................................................................................................................ 67
7.2.2.2. Izbor rekonstrukcionog i konverzionog razdoblja............................................................................................................................................................. 68
7.2.2.3. Izbor perioda za postizanje optimalne obraslosti - stepena šumovitosti............................................................................................................................ 68
7.2.2.4. Izbor ureñajnog razdoblja ................................................................................................................................................................................................. 68
7.3. PLANIRANJE GAZDOVANJA ............................................................................................................................................................................................................... 68
7.3.1. Plan gajenja šuma..................................................................................................................................................................................................................... 68
7.3.1.1. Plan obnavljanja i podizanja novih šuma .......................................................................................................................................................................... 69
7.3.1.2. Plan rasadničke proizvodnje ............................................................................................................................................................................................. 70
7.3.1.3. Plan nege šuma.................................................................................................................................................................................................................. 70
7.3.2. Plan zaštite šuma ...................................................................................................................................................................................................................... 71
7.3.3. Plan korišćenja šuma................................................................................................................................................................................................................ 72
7.3.3.1. Plan seča po gazdinskim klasama i namenskim celinama ................................................................................................................................................ 72
7.3.3.2. Plan seča po vrstama drveća............................................................................................................................................................................................. 73
7.3.3.3. Kalkulacija prinosa .......................................................................................................................................................................................................... 74
7.3.3.4. Ukupan prinos od seče šuma ............................................................................................................................................................................................. 75
7.3.4. Odnos izmeñu obima rada na gajenju šuma i obima seča šuma ............................................................................................................................................... 75
7.3.5. Uporeñivanje planova gajenja i korišćenja šuma opšte i osnove gazdovanja šumama ........................................................................................................... 76
7.3.6. Plan korišćenja ostalih šumskih proizvoda............................................................................................................................................................................... 77
7.3.7. Plan izgradnje šumskih saobraćajnica i drugih objekata u šumi............................................................................................................................................... 78
7.3.8. Plan ureñivanja šuma ............................................................................................................................................................................................................... 78
8.0.SMERNICE ZA SPROVOĐENJE PLANOVA GAZDOVANJA.................................................................................................................................................. 79
8.1. SMERNICE ZA SPROVOĐENJE ŠUMSKO - UZGOJNIH RADOVA ............................................................................................................................................................. 79
8.2. UPUTSTVO ZA IZVOĐENJE RADOVA NA KORIŠĆENJU ŠUMA ............................................................................................................................................................... 84
8.3. UPUTSTVO ZA IZRADU GODIŠNJEG IZVOĐAČKOG PROJEKTA GAZDOVANJA ŠUMAMA......................................................................................................................... 85
8.4. UPUTSTVO ZA VOĐENJE EVIDENCIJE GAZDOVANJA ŠUMAMA............................................................................................................................................................ 86
8.5. VREME SEČE ŠUMA .......................................................................................................................................................................................................................... 86
9.0.EKONOMSKO - FINANSIJSKA ANALIZA.................................................................................................................................................................................. 87
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
99
Mihaila Pupina 113
Beograd
9.1. OBRAČUN VREDNOSTI ŠUMA............................................................................................................................................................................................................ 87
9.1.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine................................................................................................................................................................... 87
9.1.2. Vrednost drveta na panju ......................................................................................................................................................................................................... 88
9.1.3. Troškovi proizvodnje drveta na panju ..................................................................................................................................................................................... 89
9.1.4. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine) ............................................................................................................................................................................. 89
9.1.5. Ukupna vrednost šuma............................................................................................................................................................................................................. 89
9.2. VRSTE I OBIM PLANIRANIH RADOVA ................................................................................................................................................................................................. 89
9.2.1. Vrsta i obim planiranih radova na korišćenju šuma za ovaj ureñajni period ........................................................................................................................... 89
9.2.2. Vrsta i obim planiranih uzgojnih radova za ovaj ureñajni period ............................................................................................................................................ 90
9.2.3. Plan zaštite šuma-ukupno i prosečno godišnje......................................................................................................................................................................... 90
9.2.4. Plan izgradnje i rekonstrukcije puteva –ukupno i prosečno godišnje ...................................................................................................................................... 91
9.2.5. Plan ureñivanja šuma –ukupno i prosečno godišnje ................................................................................................................................................................ 91
9.3. FORMIRANJE UKUPNOG PRIHODA ..................................................................................................................................................................................................... 91
9.3.1. Prihod od prodaje drveta za ovaj ureñajni period – ukupno .................................................................................................................................................... 91
9.4. TROŠKOVI PROIZVODNJE.................................................................................................................................................................................................................. 92
9.4.1. Troškovi proizvodnje drvnih sortimenata-ukupna i prosečno godišnje ................................................................................................................................... 92
9.4.2. Troškovi ostalog korišćenja - prosečno godišnje ..................................................................................................................................................................... 92
9.4.3. Troškovi na gajenju šuma - prosečno godišnje ........................................................................................................................................................................ 92
9.4.4. Troškovi na zaštiti šuma - prosečno godišnje .......................................................................................................................................................................... 93
9.4.5. Troškovi izgradnje i održavanje šumskih saobraćajnica - prosečno godišnje.......................................................................................................................... 93
9.4.6. Troškovi na ureñivanju šuma – ukupno i prosečno godišnje ................................................................................................................................................... 93
9.4.7. Sredstva za reprodukciju šuma-ukupno i prosečno godišnje ................................................................................................................................................... 93
9.4.8. Naknada za posečeno drvo-ukupno i prosečno godišnje ......................................................................................................................................................... 94
9.4.9. Ukupni troškovi proizvodnje - prosečno godišnje ................................................................................................................................................................... 94
9.5. BILANSIRANJE POTREBNIH I RASPOLOŽIVIH SREDSTAVA - PROSEČNO GODIŠNJE ............................................................................................................................... 94
10.0. NAČIN IZRADE OGŠ ................................................................................................................................................................................................................... 95
10.1. PRIKUPLJANJE TERENSKIH PODATAKA............................................................................................................................................................................................ 95
10.2. OBRADA PODATAKA ...................................................................................................................................................................................................................... 95
10.3. IZRADA KARATA ............................................................................................................................................................................................................................ 96
10.4. IZRADA TEKSTUALNOG DELA OSNOVE............................................................................................................................................................................................ 96
11.0. ZAVRŠNE ODREDBE................................................................................................................................................................................................................... 97
Prilozi
TABELARNI DEO
Obr. br. I
Obr. br. II
Obr. br. III
Obr. br. IV
Obr. br. V
Obr. br. VIa
Obr. br. VII
VIII
IX
Iskaz površina
Opis staništa i sastojina
Tabela o razmeru debljinskih razreda
Tabela o razmeru dobnih razreda
Plan gajenja šuma (evidencija izvršenih radova na gajenju šuma)
Plan seča obnavljanja (jednodobne šume) - evidencija izvršenih seča
Plan prorednih seča - evidencija izvršenih seča
Ostale evidencije
Šumska hronika
KARTE
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Osnovna karta
Karta sa vertikalnom predstavom (topografska karta)
Karta gazdinskih klasa
Sastojinska karta
Karta namene površina
Pregledna karta
Osnova gazdovanja šumama "Bosilegrad"
R - 1:10.000
R - 1:10.000
R - 1:25.000
R - 1:25.000
R - 1:25.000
R - 1:50.000
100
Download

GJ Bosilegrad 2013