Yanlışsız
Öğretim Yöntemleri
Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yöntemi
Hazırlayan: Kamil Sülün
*Eşzamanlı ipucuyla öğretim,
davranış öncesi ipucu ve sınamayla
öğretimin sistematik bir
uyarlamasıdır.
*Eşzamanlı ipucuyla öğretim, sabit
bekleme süreli öğretimin 0 sn.
denemeleri gibi
gerçekleştirilmektedir.
Eşzamanlı ipucuyla öğretimde hedef
uyaranın (örn: “semih, bu işaretin
anlamı ne?”) hemen ardından kontrol
edici uyaran sunulur (örn: “bu işaret
‘giriş yok’ demektir.”) ve öğrenci
kontrol edici ipucunu model alır.
Yapılan araştırmalar eşzamanlı ipucuyla
öğretimin değişik yaş ve özür
gruplarından olan öğrencilere tek
basamaklı ve zincirleme davranışların
öğretiminde etkili olduğu gözlenmiştir.
Eşzamanlı ipucuyla öğretimde 3
tür birey tepkisi vardır:
1.) Doğru tepki,
2.) Yanlış tepki,
3.) Tepkide bulunmama,
Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminde, her
denemede kontrol edici ipucu hedef uyaranın
hemen ardından sunulur ve öğrenci kontrol
edici ipucunu model alır. Bu yöntemde her
denemede kontrol edici ipucunun sunulması
nedeniyle öğrenciye bağımsız olarak tepki
verme olanağı hiçbir biçimde sunulmadığı için
uyaran kontrol transferinin “kontrol edici
ipucundan ayırt edici uyarana” gerçekleşip
gerçekleşmediği öğretim oturumlarından
hemen önce düzenlenen yoklama
oturumlarında anlaşılır
Eşzamanlı ipucuyla öğretim yöntemi, davranış öncesi
ipucu ve sınama yöntemine çok fazla benzemekle birlikte
iki açıdan önemli farklılıklar gösterir
* Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminde kontrol edici
ipucunun sürekli kullanılması, davranış öncesi ipucu ve
sınama öğretim yönteminde ise kontrol edici ipucunun zaman
zaman kullanılmasıdır.
* Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminde öğrencinin
performansını belirlemek üzere düzenlenen yoklama
oturumlarının sadece öğretim oturumu başlamadan
yapılmasıdır. Davranış öncesi ipucu ve sınama öğretim
yönteminde yoklama evresi istenilen hemen her zaman,
genellikle öğretimden hemen sonra gerçekleştirilebilir.
Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yöntemi
Ve
Sabit Bekleme Sureli Öğretim Yöntemi
Benzerlikler:
* Her iki yöntemde de 0 sn denemelerinin kullanılması,
* Her iki yöntemde de öğretim oturumlarında yalnızca tek tür ipucu
yada birden fazla ipucunun birleştirilerek kullanılması,
Farklılıklar:
* Sabit bekleme süreli öğretimde öğrencinin kontrol edici ipucunu
beklemesi gerekmektedir.
* yöntemin gerektirdiği uygulamacı davranışlarındaki farklılıklardır.
Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminin etkili bir
biçimde uygulanabilmesi için dokuz basamaklı bir
model sunulmuştur
 Öğrencinin tepkide bulunması için verilecek uyaranı
belirleme,
 kontrol edici ipucunu belirleme,
 Eşzamanlı ipucuyla deneme oturumlarını planlama
 Yoklama oturumlarını planlama,
 Yanıt aralığı süresini belirleme,
 Öğrencinin tepkilerine ne şekilde yanıt verileceğini
belirleme
 Denemeler arası süreyi belirleme,
 Veri kayıt yöntemini belirleme,
 Uygulama, kayıt etme ve öğrencinin gösterdiği
performansa göre gerektiğinde değişiklikler yapma
Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yöntemine
Örnek














Amaç: ileri derecede zihin özürlü olan gençlere mesleki becerilerin öğretiminde eşzamanlı
ipucuyla öğretimin etkililiğinin incelenmesi,
Denekler:lisede kaynaştırma öğrencisi olan 17-20 yaşları arası üç kız ve bir erkek öğrenci,
Ortam:öğrenci dolaplarının bulunduğu okul koridoru,
Araç-gereçler: dolap, kilit, anahtar, resimli anahtarlık, kronometre, klasör, veri toplama
formları
Bağımlı değişken: dolap kilitleme becerisi,
Genel süreç: hafta içi her gün sabah 7:45-8:30 arası
Yoklama oturumları: öğretime başlamadan önce üst üste üç gün,öğretime başlanmayan
deneklerde periyodik yoklama iki haftada bir, öğretime başlananlarla her öğretim öncesi
yapılmıştır.
Ölçüt: en az üç kez ard arda %100
Öğretim oturumu: tepki süresi 5 sn., basamağı tamamlama süresi 30 sn.
Kalıcılık: 7,14,30,60 gün sonra izleme oturumları düzenlenmiştir.
Genelleme: araç-gereçler arası genelleme ve ortamlar arası genelleme
Araştırma modeli: eşzamanlı ipucuyla öğretimin zincirleme bir davranış üzerindeki etkililiğini
incelemek üzere denekler arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır.
Güvenirlik: gözlemcilerarası güvenirlik, yoklama oturumlarında %98,öğretim oturumlarında
&99
Bulgular: üç öğrenci ölçütü karşılamış,diğer öğrencinin çalışması yaz tatiline rast geldiği için
tamamlanamamış
Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yönteminin
kullanıldığı bazı örnek çalışmalar
1.) Gelişim Yetersizliği Olan Çocuklara Renk Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği
(Yrd.Doç.Dr. Bünyamin Birkan)
Bu araştırmada, gelişim yetersizliği olan çocuklara renk öğretiminde eşzamanlı ipucuyla
öğretimin etkililiği araştırılmıştır. Araştırmaya orta ve ileri derecede gelişim yetersizliği olan iki
denek katılmıştır. Eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiğini belirlemek için tek denekli araştırma
modellerinden yoklama evreli davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılmış; deneklerle
replike edilmiştir. Araştırma bulguları eşzamanlı ipucuyla öğretimin her iki deneğe de hedef
davranışları öğretmede etkili olduğunu göstermektedir. Öğrenciler hedef davranışları öğretim
bittikten 7, 18 ve 25 gün sonra yüksek oranda sürdürmüşler ve araçlar arası %100 düzeyinde
genellemişlerdir.
2.)Gelişimsel Gerilik Gösteren Öğrencilere Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Küçük Grup
Düzenlemesiyle Sunulmasının Etkililiği (Proje Yürütücüsü : Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel
Proje Yür. Yard. : Doç. Dr. Elif Tekin-İftar Araştırmacılar : Öğr. Gör. Funda Bozkurt
Araştırma sonucu, eşzamanlı ipucuyla öğretimin gelişimsel gerilik gösteren öğrencilerin
her birine farklı uyaranın küçük grup düzenlemesi içinde sunulması ile Türkiye’nin illerini,
nehirlerini, komşu ülkelerini harita üzerinde gösterme ile matematik işaret ve sembollerinin
isimlerini söyleme becerilerinin öğretiminde etkili olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin,
uygulamanın tamamlanmasından 2 ve 6 hafta sonra edinilen becerileri de değişik düzeyde
korudukları, farklı araç-gereçlere ve kişilere genelleyebildikleri görülmüştür. Ayrıca, deneklerin
hedeflenmeyen bilgi uyaranı ve gözleyerek öğrenme ile davranışları belirli bir doğruluk
düzeyinde edindikleri görülmüştür.
3.) Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Fotokopi Çekme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı
İpucuyla Öğretimin Etkililiği (Şerife Yücesoy Özkan-Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi)
Bu çalışmada, zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fotokopi çekme becerisinin öğretiminde
eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği araştırılmıştır. Aynı zamanda, eşzamanlı ipucuyla
öğretimin ortam, zaman ve araç gereçler arası genelleme etkisi ve uygulama sona erdikten 2,
4 ve 5 hafta sonraki izleme etkisi incelenmiştir. Araştırmada tek denekli araştırma
modellerinden yoklama evreli denekler arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Çalışma 14–
17 yaşları arasında, iki kız iki erkek dört öğrenci ile yürütülmüştür. Eşzamanlı ipucuyla
öğretimin fotokopi çekme becerisinin öğretimindeki etkililiğini değerlendirmek üzere toplu
yoklama, günlük yoklama, öğretim, izleme ve genelleme oturumları düzenlenmiş,
değerlendirme için tek-fırsat tekniği kullanılmıştır. Oturumların tümü bire-bir öğretim
düzenlemesi biçiminde gerçekleştirilmiştir. Öğretim sırasında sözel ipucu ve model ipucu bir
arada kullanılmış, öğretimde tüm basamakların bir arada öğretimi yaklaşımı benimsenmiştir.
Araştırmada gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verisi toplanmıştır. Araştırma
bulguları, eşzamanlı ipucuyla öğretimin çalışmaya katılan zihinsel yetersizliği olan öğrencilerde
fotokopi çekme becerisinin öğretiminde etkili olduğunu, öğretim sona erdikten 2, 4 ve 5 hafta
sonra da öğrenilenlerin kalıcılığının korunduğunu gösterir niteliktedir. Farklı ortam, farklı
zaman ve farklı araç gereçlerle gerçekleştirilen genelleme oturumlarında iki öğrenci %100
doğru tepkide bulunurken iki öğrenci %50 düzeyinde doğru tepki sergilemiştir.
Download

Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yöntemi Ve Sabit