KİMLİK SORMA YETKİSİ
Kimlik sorma yetkisi özel güvenlik görevlilerine
verilen ‘kimlik sorma yetkisi’,5188 sayılı yasanın
7.maddesinin (b)ve (F) bentlerinde
düzenlenmiştir.Bu 2 durum
şunlardır:1)Toplantı,konser,spor müsabakası,sahne
gösterileri ve benzer etkinlikler ile cenaze ve düğün
törenlerinde kimlik sorma2)Hava
meydanı,liman,gar,istasyon ve terminal gibi toplu
ulaşım tesislerinde kimlik sorma.Görüldüğü
üzere,her iki halde de genel güvenliğe ve kamu
düzenine ilişkin bir yaklaşım veya gaye güdülerek
önleme amaçlı kimlik sorma yetkisi
düzenlenmiştir.Kimlik sorma yetkisi kişilerin
‘durdurulmasını da’ beraberinde getirmektedir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
DURDURMA
 Ancak hukukumuzda ‘durdurma’ ayrı bir koruma tedbiri ve
kolluk yetkisi olarak kabul edilmemiş ,kimlik sorma yada
aramanın tamamlayıcı bir parçası olarak
değerlendirilmiştir.Çünkü durdurma,genel veya özel bir
kolluk görevlisi tarafından,hareket halinde olan veya duran
bir kişinin ,kamuya açık bir alanda ,hal ve hareketleri,belirli
bir yerde bulunma sebebi,ve üzerinde ve yanında
bulundurduğu eşya hakkında bir açıklama istemek üzere
,hareket etme kabiliyetinin sınırlanarak geçici olarak
özgürlüğünün kısıtlanmasıdır.Kimi hukukçulara göre
,durdurmanın da adli bir güvenlik tedbiri olarak kabul edilip
diğer güvenlik tedbirleri arasındaki yerini alması gerekir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
Ö.G.GÖREVLİSİNİN KİMLİK
SORMA YETKİSİ
 Özel güvenlik görevlilerinin korudukları alanlara girecek
kişilerin kimliklerini öğrenmeleri ve hatta onlara giriş kartı
vb. bir belge karşılığında, kimlik bilgilerini kayda geçmeleri
tamamen ilgililerin rızaları dahilinde mümkün olacak bir
yetki kullanımıdır.Yukarı dada açıklandığı üzere o alanlara
giriş malik yada zilyedin izni ile mümkün olduğundan,bu tür
bu işlemi kabullenmeyen kişilerin o alanlara girmekten
vazgeçmeleri halinde kimliklerini göstermeleri de ortadan
kalkmış olacaktır.Kimlik sorma yetkisinin kullanımını ve
amacını daha iyi değerlendirmek için Polisin kimlik sorma
yetkisine ilişkin düzenlemeye de bakmak gerekir.”Polis suç
işlemesini önlemek veya işlenmiş suçların faillerini ele
geçirmek için kişilerden –kendinin polis olduğunu belirleyen
belgeyi gösterdikten sonra-kimliğini sorabilir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
KİMLİK SORMANIN AMACI


Bu istem karşısında herkes nüfus hüviyet cüzdanı,pasaport veya resmi bir
belgeyi göstererek kimliğini belgelemek zorundadır.Polise kimlik yetki sorma
yetkisini düzenleyen bu kuralda önleyici ve adli
olmak üzere 2 amaçtan söz edilmiştir.PVSK’NİN 17,maddesinde kimlik sorma
yetkisi hükme bağlanırken,kimliği saptanamayan kişilerin “aranan kişilerden
olup olmadıkları anlaşılıncaya kadar…göz altına alınabileceği de ifade
olunmuştur.O halde kimlik sorma yetkisi gözaltına alma sonucunu doğuran bir
ön aşamayı oluşturmaktadır.Anayasa mahkemesi kanunun bu maddesini
anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan bir dava sonucu verdiği kararında “bu
maddeye göre kimlik sorulmasının nedeni ilgilinin kimlik taşıyıp taşımadığını
saptamak değil davranışlarının şüphe uyandırması nedeniyle, aranan
kişilerden olup olmadığı’nın tespitidir.Davranışlarının şüphe uyandırması
nedeniyle yorumda bulunarak anayasaya aykırılık oluşturmadığını
belirtmiştir.Diğer yandan kimlik sorma önleminin daha ağır özgürlüğü kısıtlayıcı
önlem olan yakalama ve arama yetkisini kullanımı sırasında işin zorunlu bir
sonucu olduğu esasen özgürlüğü kısıtlanan birinin kimliğinin sorulması
haklarının ihlali bakımından neminin olmadığı şeklinde değerlendirmek gerekir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
SAHTE KİMLİK KULLANMA
 1.1SAHTE KİMLİK BELGESİ KULLANMA SUÇU-KİMLİK
BİLGİLERİNİ SÖYLEMEME SUÇU:


Kimlik sorma yetkisine değinildiğinde bu iki suça ilişkin açıklamada
da bulunma zorunluluğu doğmaktadır.765 sayılı(eski) TCK’nin
528.maddesinde kimlik beyanından çekilme veya gerçeğe ait beyanda
bulunma suçu düzenlenmiştir.Bir memura vazifesini yaptığı sırada
isim,şöhret,veya sıfat ve sanatını ve mesken ve ikametgahını veya
doğduğu yeri yahut sair şahsi evsafını beyandan imtina edenlerle
hakikat hilafında beyanda bulunanlar için hapis cezası öngören ceza
kuralı yasanın kabahatler kitabında kamu düzenine ilişkin bölümün
salahiyetler mercilerin emirlerine itaatsizlik ana başlığı altında yer
almaktadır.Ancak 5237 sayılı (yeni) TCK da bunun tam karşılığı bir
hüküm yoktur.Sadece 206. maddesini bir resmi belgeyi düzenlemek
yetkisine sahip olan kamu görevlisine yalan beyanda bulunmak suçu
düzenlenmiştir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
SAHTE KİMLİK
 SAHTE KİMLİK BELGESİ KULLANMA SUÇU;

767 sayılı TCK’nin 350maddesinde ammenin
itimadı(Kamu güveni aleyhinde )cürümlerden
sayılmıştır.Yani 528 maddedeki suça göre daha vahim
kabul edilmiştir.Bu suçun 5237 sayılı yeni ceza yasamızda
düzenlenen kamu güvenine karşı suçlar bölümünde 206
maddede de genel olarak ele alınan “resmi belge ve
sahtecilik” suçu içerisinde değerlendirilmesi
gerekecektir.Çünkü eski yasada olduğu gibi “özel olarak
düzenlenmiş resmi evrakta (kimlik,pasaport,ruhsat
v.b)sahtekarlık suçu “düzenlenmemiştir.Kimlik soran
görevlinin amacına göre kimlik sorma yetkisinin kullanımı
da farklılık gösterir.Şöyle ki
MESUT GÜZTOKLUSU
ŞÜPHELİ ŞAHISLAR
 1.2ŞÜPHELİ GÖRÜLEN BİRİNE KİMLİK SORMA :

Kamu düzeninin sağlanması suç işlenmesinin önlenmesi ve genel
güvenliğin korunması amacıyla kimlik sormada somut” makul şüphe”
bulunmalıdır.Adli ve önleme arama yönetmeliğinde tanımı bulunan
makul şüphe kolluk yetkisini kullananların keyfiliğini önlemeye yönelik
olarak sıkı bir çerçeveye alınmıştır.Böyle bir yaklaşımın doğru olduğunu
belirtmek gerekir.Zira uygulamada kolluk önleme amaçlı kimlik sorma
yetkisini suçu önlemekten çok bir otorite sergileme aracı olarak
kullanmakta yada kimi hallerde özel duygu ve düşüncelerinin etkisinde
kalarak o esnada muhatap oldukları baskı altına almak amacıyla
kullanabilmektedirler.O halde şüphe somut olmalıdır.İhbar ve şikayetleri
destekleyen emareler bulunmalıdır.İlgili kişinin veya onunla birlikte
olanların tutum ve davranışları kolluk görevlisinin şüphesini
gerektirecek nitelikte olmalıdır.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
TOPLU ULAŞIM TESİSLERİNDE
 1.3TOPLU ULAŞIM TESİSLERİNDE KİMLİK
SORMA:Yetkisi kullanılırken artık “makul şüphe” söz
edilmemeli.Çünkü burada amaç suç işlenmesinin
engellenmesinden ziyade kişilerin bu seyahate uygun
belgelerinin olup olmadığının tespitidir.Pasaport,uçuş
izni,bilet,vize,vb belgelerin kontrolü sırasında kimlik
belgelerine de ihtiyaç duyulmasındandır.Şüphelilere
yönelik kimlik sorma her hal ve şartta mevcut olduğundan
bu gibi tesislere girecek şüphelilerden kimlik sorulması
halinde “makul şüphe” zorunluluğu aranmadığından
kolluğun işi daha da kolaylaşmış olmaktadır.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
ULAŞIM TESİSLERİNDE
 1. 4- Havalimanı, tren garı, otogar, park ve
bahçelerle,spor müsabakalarının, yapıldığı kapalı
ve açık spor karşılaşmalarının yapıldığı yerlere
girişlerde yapılan arama ve kontroller’ dede amaç
umuma açık yerler kapsamında
değerlendirilmelidir. Kişilerin kontrolleri kendi can
güvenlikleri için yapıldığı unutulmamalı.Aynı
zilyetlik hakkı kişilerde olduğu gibi kamu tüzel
kişileri ve devlet kamu sal alanları içinde aynı
geçerlilik hükümleri kapsamında
değerlendirilmelidir.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
ÇALIŞMA ALANLARINDA
 1 5-ÇALIŞMA KOŞULLARINDAN DOĞAN KİMLİK SORMA YETKİSİ;
 Görevli olunan yerde, çalışan personel in kontrollüde orada görevli Ö G
G nin sorumluluğunda olduğundan dolayı bu personelin de görevlinin
kontrolünde olduğu kendilerine bildirilmeli,karşılıklı iyi ilişkiler içersinde
görev yerine getirilmelidir.bu yetki ile personele baskıcı davranılması
hoş ve uygun davranış değildir.
 Görev esnasında Ö.G.Görevliler işle ve görevle ilgili konuşmaların
dışında laubali, gayri ciddi tutum ve davranış içersinde olmamalı,
mesleğin vakar ve ciddiyetini yakışır bir görev anlayışı içinde
olmalıdır.Daha önceki konularda da anlatıldığı gibi güvenlik görevlileri
görevini masum insanlar üzerinde, baskı unsuru ve korku unsuru
olarak değil sevgi,yardım, şefkat ve iyimser görev olarak düşünürken
suçlu ve suçlular üzerinde ise öncelikle caydırıcı vazgeçirici ve hatta
kanunlar çerçevesinde kalmak şartı ile zorlayıcı göreve de başvurabilir
ancak kanunun verdiği yetki nin dışına çıkmamak kaydı ile.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
ÖNEMLİ NOT
 ÖNEMLİ NOT; Ö.G. Görevlilerinin kimlik tespiti
yapma, fotoğraf çekme ve arşivleme,
 Parmak izi alma ve arşivleme, kişinin kimliğine
geçici sürelide olsa el koyma veya kişiyi zorla
alıkoyma yetkisi kesinlikle yoktur. Suçlu dahi olsa
Hâkim in huzuruna çıkıp suçlu olduğu
kesinleşinceye kadar zanlı sıfatı ile muamele
görür. Bu kimselere karşı yapılacak kanuni
işlemlerde, kötü muamele, hakaret ve sövme gibi
gayri kanuni işlemlerden kaçınılmalıdır, Asla
 Taraf olunmamalıdır.
MESUT GÜZTOKLUSU
MESUT GÜZTOKLUSU
Download

4 – kimlik sorma yetkisi