Özet
İş Hijyeni
•Hijyen sözcüğü genel olarak sağlığa zarar verecek ortamlardan
korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik
önlemlerinin tümü olarak tanımlanmaktadır.
•Hijyen sözcüğü Sağlık Kuralları olarak tanımlanabilirken, iş hijyeni; iş
yeri ve çevresini sağlığa zararlı hâle getiren etkenlerin temizliğini
amaçlar.
•İş hijyeni uygulamaları dört temel adımı kapsar. Bunlar; iş yeri ve
çevresi ile ilgili tehlikelerin belirlenmesi, değerlendirilmesi,
kontrol altına alınması ve eğitim’dir.
•İş yerlerindeki sağlık riskleri eski çağlardan beri bilinmektedir.
•İş yerlerinde, özellikle büyük endüstriyel tesislerde, çalışanların
sağlığını tehdit edebilecek çok sayıda çevresel tehlike mevcuttur.
Böyle yerlerde çalışma ortamını çok iyi takip etmek ve tehlikeleri
riske dönüşmeden hızla etkisiz kılmak için sürekli olarak
ölçümler yapmak metot ve stratejiler geliştirmek gerekir. Bunu
temin etmek için de alt yapı olanakları (ölçme ve analiz cihazları)
geliştirilmiş İş Hijyeni Birimleri kurularak buralarda iş hijyeni
uzmanları görevlendirilmelidir.
•İş hijyeninin uygulayıcısı olan iş hijyeni uzmanları, çevre
koşullarını dikkate alarak çalışanların sağlığı ile ilgilenir.
•İş hijyeni hizmetleri farklı mesleklerden uzmanların birlikte
çalışarak yürütebilecekleri bir hizmettir.
•Gerçek anlamda bir planlama çalışması yapılmadan faaliyete
geçirilen işletmelerde iş sağlığı ve güvenliği açısından ciddi
sıkıntılar yaşanmaktadır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
12
İş Hijyeni
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi hijyenin temel şartlarından değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Temiz su kullanmak
Düzenli olarak spor yapmak
Kişisel temizliğe dikkat etmek
Sigara kullanmamak
Hastalıklara karşı ilaç kullanmamak
2. İş hijyeni kavramında iş sağlığını tehdit edebilecek aşağıdaki unsurlardan
hangisi için önleme çalışması yapılması beklenmez?
a)
b)
c)
d)
e)
Ergonomik nitelikli tehlikeler
Biyolojik nitelikli tehlikeler
Fiziksel nitelikli tehlikeler
Finansal nitelikli tehlikeler
Kimyasal nitelikli tehlikeler
3. Aşağıdakilerden hangisi Endüstri Devrimi’nin başlangıcında İngiltere’de
görülen meslek hastalıklarının nedenlerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Çalışma sürelerinin uzunluğu
İyonize radyasyona karşı yeteri kadar koruyucu tedbir alınmaması
Risk değerlendirmesinin yapılmaması
Sendikal hakların gelişmemiş olması
Genç çalışan istihdamının yaygın olarak uygulanması
4. Aşağıdakilerden hangisi iş hijyeni uzmanının görevlerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Tehlike ve risk değerlendirmesi yapmak
Etkili kontrol yöntemlerini saptamak
İş kazası raporunu hazırlamak
Gerekli ölçümleri yapmak veya yaptırtmak
Gerekli ölçme işlemlerini yapabilmek için uygun yöntemleri ve
cihazları seçmek
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
14
İş Hijyeni
5. Aşağıdakilerden hangisi iş hijyeni biriminin görevlerinden biri değildir?
a) Kişisel koruyucu temini için finansman sağlanması
b) İş hijyeni alanında ulusal/uluslararası seminer, teknik destek
programları, konferans vb. etkinliklere katkı verilmesi
c) Talep edilmesi durumunda, iş sağlığı ve güvenliği alanında diğer
kurum ve kuruluşlara teknik bilgi desteği verilmesi
d) Ölçüm ve analiz işlemleri için gerekli cihaz, kimyasal ve sarf
malzemelerinin alımlarında teknik bilgi desteğinin sağlanması
e) Laboratuar kalite sisteminin uygulanmasında gerekli olan tüm
dokümantasyon, analiz ve her türlü değerlendirme çalışmalarının
yapılması
6. Aşağıdakilerden hangisi iş hijyeni biriminin görevlerinden biri değildir?
a) Ellerimizi yıkamak
b) Düzenli spor yapmak
c) İş çevresinin sağlık koşullarını olumsuz etkileyebilecek nedenleri
saptamak
d) Dişlerimizi düzenli olarak diş hekimine kontrol ettirmek
e) İş elbisesini günlük hayatta kullanmamak
7. Aşağıdakilerden hangisi endüstriyel hijyenin çalışma alanlarından biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Madencilik sektörü
Bankacılık
İnşaat sektörü
İmalat sanayi
Ham petrol ve doğal gaz çıkarımı
8. Aşağıdakilerden hangisi iş hijyeni eğitimi için eğitim almayı gerektiren
disiplinlerden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Kaya mekaniği
Biyoloji
Epidemiyoloji
Fizik
Kimya
9. Aşağıdakilerden hangisi iş hijyeni uygulamalarının temel adımlarından biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
İş yeri ve çevresi ile ilgili tehlikelerin belirlenmesi
Tehlikelerin değerlendirilmesi
Tehlikelerin kontrol altına alınması
İş izinleri için prosedür oluşturma
Eğitim
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
15
İş Hijyeni
10. Aşağıdakilerden hangisi İngiltere Sağlık Dairesi tarafından 1796 yılında
yayımlanan iş hijyenine yönelik tedbirlerden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Çalışma ve barınma yerlerinin sağlığa uygun olması
Temizlik, giyim eşyası ve gıdaların standartlara uygun olması
İşçilere süt ve yoğurt dağıtılması
Çalışma sürelerinin sınırlandırılması
Tıbbi yardım sağlanması
Cevap Anahtarı
1.E, 2.D, 3.E, 4.C, 5.A, 6.C, 7.B, 8.A, 9.D, 10.C
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
Özet
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
•İnsanlığın tüm tarihsel süreci içerisinde çalışma ortamı, üretim araçları
ve çalışan insan sürekli etkileşim içinde olmuştur. Bunun sonucunda da
çeşitli sağlık ve güvenlik sorunları gündeme gelmiştir.
•Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri arttıkça enfeksiyonlar, iş kazaları,
meslek hastalıkları, ağır iş yükü, fiziksel, kimyasal ve biyolojik
etkenlerinin kontrol altına alınmasıyla oluşturdukları risk düzeyleri
azalmış, diğer yandan yeni çalışma biçimlerine bağlı ergonomik
sorunlar, kas iskelet sistemi hastalıkları, allerjiler, psikososyal sorunlar
gibi yeni hastalıklar ortaya çıkmıştır.
•Meslek sağlığı; çalışanlar veya o topluluğun vatandaşlarında hastalığa,
sağlığını ve esenliğini yitirmeye veya önemli rahatsızlığa yol açabilecek,
işyerindeki veya iş yerinden kaynaklanan ortamsal etmenlerin veya
ruhsal bozuklukların sezinlenmesine, üzerinde durulmasına,
değerlendirilmesine ve kontrolüne dönük bilimsel çalışmalar veya
uygulamalardır.
•Etyolojisi çeşitli ve karmaşık olan bazı hastalıklarda çalışma koşulları
diğer risk faktörleri ile birlikte hastalıkların gelişmesinde rol oynarlar.
Bunlar; fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk
faktörleridir.
•Ailesel ve genetik faktörlere bağlı yatkınlıklar, tutum ve davranışlar,
beslenme ve alışkanlıklar diğer önemli risk faktörleridir.
•Çalışanlarda görülen hastalıklar üç grupta toplanabilir; toplumda
görülen genel hastalıklar, işle ilgili hastalıklar, meslek hastalıkları.
•İşle ilgili hastalıklar; yalnızca bilinen ve kabul edilen meslek hastalıkları
değil, fakat oluşmasında ve gelişmesinde çalışma ortamı ve çalışma
şeklinin diğer nedenler arasında önemli bir faktör olduğu hastalıklardır.
•Bütün meslek hastalıkları önlenebilir.
•Sigara, obezite, hareketsiz yaşam koşullarının bu çalışanların mevcut
hastalıklarının gelişimini olumsuz etkileyebileceği hesaba katılarak,
özellikle bu çalışanların iş yerinde sağlığı geliştirme programlarına dâhil
edilmelerine özen gösterilmelidir.
•Çalışanın yapacağı işe ve iş yeri koşullarına sağlığının uygunluğun
belirlenmesi meslek sağlığı çalışmalarının ilk adımını oluşturmaktadır.
Uygunluğun belirlenmesinde işe giriş ve aralıklı kontrol muayeneleri
ana faaliyetlerdir.
•Tıbbi koruma üç basamaklıdır: Birincil koruma; maruziyet olmadan
korumadır. İkincil koruma; maruziyetten sonra, hastalıktan önce
korumadır. Üçüncül koruma; Hastalıktan sonra, maluliyetten önce
korumadır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
13
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Çalışanın şikâyetlerinin veya teşhis edilmiş hastalığının mesleği ile ilişkisini
belirlemek amacıyla ilk sorulması gereken soru aşağıdakilerden
hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
Mezun olduğu okul
Hangi yemekleri sevdiği
Ne iş yaptığı
Kardeş sayısı
Hangi kulübün taraftarı olduğu
2. Aşağıdakilerden hangisi gelişmişlik düzeyi arttıkça görülme sıklığı artan
sağlık sorunlarındandır?
a)
b)
c)
d)
e)
Enfeksiyon hastalıkları
Psikososyal sorunlar
Meslek hastalıkları
İş kazaları
Kimyasal maruziyetleri
3. Hangisi meslek sağlığı hizmetlerinin hedefi değildir?
a) Tüm mesleklerde çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik
hâllerinin en üst düzeye çıkarılmasını sağlamak
b) Çalışma ortamındaki sağlık zararlarının en alt düzeye indirilmesi ve
bunlardan korunma yöntemlerinin uygulanmasını sağlamak
c) Kişilerin fiziksel, anatomik ve psikolojik özelliklerine uygun işlerde
çalışmasını sağlamak
d) Kişinin işine ve işin kişiye tam bir uyumunu sağlamak
e) İşe devamsızlığın azaltılmasını sağlamak
4. Yalnızca bilinen ve kabul edilen meslek hastalıkları değil, fakat
oluşmasında ve gelişmesinde çalışma ortamı ve çalışma şeklinin diğer
nedenler arasında önemli bir faktör olduğu hastalık grubu aşağıdakilerden
hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
İşle ilgili hastalıklar
Meslek hastalıkları
Hasta Bina Sendromu
Enfeksiyon Hastalıkları
Mesleki kanserler
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
15
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
5. Aşağıdakilerden hangisi meslek hastalıklarının özelliklerinden değildir?
a) Meslek hastalıkları etkeni belli hastalıklardır. Deneysel olarak
oluşturulabilirler.
b) Meslekle özgün ve güçlü bir ilişki gösterirler ve çoğu zaman
nedensel faktör tektir.
c) Aynı meslekte çalışanlarda görülme sıklığı daha yüksektir; mesleki
kümelenme gösterirler.
d) Toplumda da görülen hastalıklardır.
e) Çevre faktörü hastalığın oluşmasında esas ve vazgeçilmez direkt
sebeptir.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda meslek
hastalıklarının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Zararlı bir etkenle bundan etkilenen insan vücudu arasında, çalışılan
işe özgü bir neden-sonuç, etki-tepki ilişkisinin ortaya konabildiği
hastalıklar
b) Sigortalının, çalıştığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya
işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık,
sakatlık veya ruhi arıza hâlleri
c) Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya çıkan hastalıklar
d) Yalnızca bilinen ve kabul edilen meslek hastalıkları değil, fakat
oluşmasında ve gelişmesinde çalışma ortamı ve çalışma şeklinin
diğer nedenler arasında önemli bir faktör olduğu hastalık
e) Çalışanların sağlıklarında bozulmalar yapan, iş göremez hâle
getirebilen ve hatta yaşamlarını kaybetmelerine neden olabilen
hastalıklar
7. Çalışma yaşamındaki tehlikelere genel toplum ve çalışabilir iş gücü içinde
daha duyarlı, kırılgan olan ve bu nedenle haklarında özel düzenlemeler
yapılan özel risk grupları içinde aşağıdakilerden hangisi sayılmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
Geç çalışanlar
Engelliler
Madde bağımlıları
Gebeler
Yüksekte çalışanlar
8. Sigara, obezite, hareketsiz yaşam koşullarının çalışanların mevcut
hastalıklarının gelişimini olumsuz etkileyebileceği hesaba katılarak
özellikle bu çalışanların iş yerinde hangi programlara dâhil edilmelerine
özen gösterilmelidir?
a)
b)
c)
d)
e)
Sağlığın geliştirilmesi
Devamsızlığın azaltılması
Gece vardiyalarında çalıştırılma
Rehabilitasyon
Oryantasyon
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
9. Sağlığın korunması çalışmalarında birincil koruma basamağına karşılık
gelen faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
Hastalıktan koruma
Maluliyetten koruma
Kanserden koruma
Genetik koruma
Maruziyetten koruma
10. Kişiye yönelik uygulanan tıbbi koruma çalışmaları arasında aşağıdakilerden
hangisi yer almaz?
a) Sağlık muayeneleri (işe giriş, işe dönüş, iş değişimi, aralıklı
muayeneler)
b) Tehlikesiz olanla değiştirme
c) Bağışıklama çalışmaları
d) Sağlık eğitimi
e) Yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması
Cevap Anahtarı
1.C, 2.B, 3.E, 4.A, 5.D, 6.B, 7.E, 8.A, 9.E, 10.B
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Özet
Maruz Kalma, Limit ve Standartlar
•Günlük yaşamda gerçekleştirilen pek çok faaliyetlet sonucunda
çalışma ortamında çeşitli kimyasal maddeler kullanılır. Bunun
sonucunda çalışanlar söz konusu bu kimyasallara maruz kalırlar.
•İnsan vücudu, yüksek dozlarda alındığında zehirli olan bazı kimyasal
maddelere çok düşük dozlarda olduğu zaman ihtiyaç duyabilir.
•Çalışanların daha güvenli ortamda çalışması çeşitli limit değerler
oluşturulmaktadır. Mesleki maruziyet sınır değerleri olarak bilinen
bu limit değerler farklı maruziyet süre ve dozlarına göre ifade edilir.
•Maruziyet limit değerleri ve standartları belli bir felsefe ve
metodolojiye göre oluşturulur.
•Havadaki partiküllere olan maruziyetin değerlendirilmesinde en
yaygın uygulama soluma maruziyetinin belirlenmesidir. Bu amaçla
çalışanların maruz kaldığı kirleticilerin havadaki konsantrasyonunun
ve maruziyet süresinin belirlenmesi gerektir.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
Maruz Kalma, Limit ve Standartlar
DEĞERLENDİRME SORULARI
1. Aşağıdakilerden hangisi endüstriyel hijyenin alanına girmez?
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
a)
b)
c)
d)
e)
Olumsuz çevre koşullarını engellemek
Çalışanları çalışma ortamın olumsuzluklarından korumak
Güvenli çalışma ortamı sağlamak
Çalışma ortamından etrafa yayılabilecek kirleticileri önlemek
Çalışanların sosyal güvencesini düzenlemek
2. İnsan vücudunun kimyasallara maruz kalması ile ilgili aşağıdakilerden
hangisi söylenemez?
a) Bazı maddeler hangi dozda maruz kalınırsa kalınsın zararlıdır.
b) Düşük dozlarda ihtiyaç duyulan maddeler yüksek dozda ölümcül
olabilir.
c) Vücutta ortaya çıkan etki lokal veya sistemik olabilir.
d) Ortaya çıkan etki maruz kalınan doza bağlıdır.
e) Çeşitli gazlara maruz kalmak akciğerde tahribata neden olur.
3. Toksik bir maddeye maruz kalındığında organlarda meydana gelen etkiye
yönelik olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
Beyin en fazla etkilenen organdır.
Ortaya çıkan etki her organda farklıdır.
Toksik etkiler daima tüm organlarda görülür.
Karaciğer en az etkilenen organdır.
Ortaya çıkan etki her organda aynıdır.
4. Aşağıdakilerden hangisi havada oluşan partiküllere maruziyetin
değerlendirilmesinde söylenemez?
a)
b)
c)
d)
e)
En yaygın uygulama, soluma maruziyetinin belirlenmesidir.
Maruz kalınan havadaki kirletici konsantrasyonu önemlidir.
Solunum dışındaki başka bir mekanizmanın önemi yoktur.
Söz konusu havaya maruz kalma süresi önemlidir.
Maruz kalınan havadaki kirletici yüzdesi önemlidir.
5. Tehlikeli maddeye iş ortamında aşırı maruziyetin olup olmadığının
belirlenmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
Herhangi bir müdahaleye gerek olup olmadığına karar verilmesi
Limit değerlere uyumun olup olmadığının belirlenmesi
En kötü maruziyet durumunun ortaya konması
Limit değerlerle ilgili standartların oluşturulması
Alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Maruz Kalma, Limit ve Standartlar
6. İş yerinde maddelerin bulaşma yollarını ortaya koyma amaçlı yapılan
ölçümler aşağıdakilerden hangisini içermez?
a)
b)
c)
d)
e)
Kirli havanın ortamdan nasıl uzaklaştırılacağının belirlenmesi
Kaynağın tanımlanması
Kaynağın karakterizasyonu
Kirleticilerin yayılma yollarının belirlenmesi
Sistemdeki sızıntıların belirlenmesi
7. Kabul edilebilir maruziyet seviyesi için aşağıdakilerden hangisi
söylenemez?
a)
b)
c)
d)
e)
Havalandırma ile istenen değerlere ulaşılabilir.
Tehlikeli kimyasalın izole edilmesi gerekebilir.
Her madde için kullanılan kontrol mekanizması aynıdır.
Çok düşük değerlere ulaşmak daha zordur.
Çok düşük değerler için farklı kontrol mekanizmaları gerekebilir.
8. Aşağıdakilerden hangisi mesleki maruziyet değeri tanımlamalarına uyar?
a)
b)
c)
d)
e)
8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama olarak ifade edilebilir.
45 dakikalık zaman ağırlıklı olarak ifade edilebilir.
40 saatlik zaman ağırlıklı ortalama değer olarak ifade edilebilir.
15 dakikalık kısa süreli maruziyet için verilebilir.
Tüm maruziyet sırasınca aşılmaması gereken değer olarak
verilebilir.
9. Maruziyeti ifade etmede aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
ppm
mg/m3
mg/kg
ml/ton
mg/L
10. Aşağıdakilerden hangisi maruziyet değerlerinin oluşturulmasında dikkate
alınmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
Akut toksisite verileri
Maddenin suda çözünürlüğü
Hastalanma oranları
Kronik toksisite verileri
Maddenin kokusu ve adı
Cevap Anahtarı
1.E, 2.A, 3.B, 4.C, 5.D, 6.A, 7.C, 8.B, 9.D, 10.E
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
19
Özet
Tehlike, Risk ve Korunma Kavramları
•Önlemek ve korumak her zaman daha kolay ve ucuz
olmuştur. Koruyucu sağlık hizmetleri ile koruyucu iş sağlığı ve
güvenliği hizmetleri iç içe kavramlar olup konu ile ilgili
uluslararası kuruluşların da ortak kararlar aldığı alanlardır. Bu
alanda Dünya sağlık Örgütü (WHO), Uluslararası Çalışma
Örgütü (ILO) ve Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (OSHA)
gibi birçok uluslararası kurum ve kuruluş bulunmaktadır.
•6331 sayı İş Sağlığı ve Güvenlik Yasasında ise Tehlike, İş
yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş
yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini
ifade eder.
•6331 sayı İş Sağlığı ve Güvenlik Yasasında ise Risk: Tehlikeden
kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç
meydana gelme ihtimalini ifade eder.
•İş yerinde yürütülen işlerin bütün safhalarında iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için
planlanan ve alınan tedbirlerin tümü önleme çalışması olarak
tanımlanmaktadır.
•Kaynağında koruma, iş yerindeki emniyetsiz durumların ve
tehlike kaynaklarının ortadan kaldırılma veya tehlikesinin
asgariye indirilmesidir.
•Ortama yönelik koruma, ortadan kaldırılamayan tehlike
kaynaklarının, çalışma ortamında ayrılması, izole edilmesi ve
emniyetsiz davranışların önlenmesidir.
•Önleme, İş yerinde yürütülen işlerin bütün safhalarında iş
sağlığı ve güvenliği ile ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya
azaltmak için planlanan ve alınan tedbirlerin tümünü ifade
eder.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
14
Tehlike, Risk ve Korunma Kavramları
DEĞERLENDİRME SORULARI
1. Aşağıdakilerden hangisi işçi sağlığının esaslarından biri değildir?
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
a) Bütün iş kollarında işçinin fiziksel, ruhsal ve sosyo-ekonomik
bakımdan sağlığını en üst düzeye çıkarmak ve bunun devamını
sağlamak
b) Çalışma şartları ve kullanılan zararlı maddeler nedeni ile işçi
sağlığının bozulmasını engellemek
c) Etik değerlere bağlı kalmada kararlı olmak
d) Her işçiyi kendi fiziksel ve ruhsal yapısına uygun işte çalıştırmak
2. Aşağıdakilerden hangisi İş Sağlığı ve Güvenliliği Yönetiminin temel
görevlerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
Tehlikeleri tanımlamak
Yönetmelik hazırlamak
Her tehlike için riskin boyutunu tahmin etmek ve saptamak
Riskin kabul edilebilir olup olmadığına karar vermek ve riski kontrol
altına almak
3. Aşağıdakilerden hangisi psikososyal risk etmenlerinin insan sağlığı
üzerindeki olumsuz etkilerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Akıl sağlığı
Sindirim sistemi bozuklukları
Kalp ve dolaşım sistemi bozuklukları
Solunum sistemi bozuklukları
Enfeksiyon
4. Aşağıdakilerden hangisi İş Sağlığı ve Güvenliği alanında hizmet veren
kuruluşlardan biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
Bölgesel İşbirliği ve Kalkınma Topluluğu (OECD)
İngiliz İş Hijyeni Derneği (BOHS)
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (OSHA)
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
Tehlike, Risk ve Korunma Kavramları
5. Aşağıdakilerden hangisi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda
verilen tehlike tanımına uymaktadır?
a) Çalışma ortamındaki veya çevredeki herhangi bir unsurun zarar
verme potansiyelidir.
b) İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini
etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelidir.
c) Bir etkinlik veya durumun yaratabileceği zarar verme potansiyelidir.
d) Kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme
olasılığıdır.
e) Zarara uğrama ihtimalidir.
6. Aşağıdakilerden hangisi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda
verilen risk tanımına uymaktadır?
a) Zarara uğrama tehlikesi
b) Bir etkinlik veya durumun yaratabileceği tehlike olasılıklarının ve
bunların doğurabileceği sonuçların birlikte irdelenmesinden ortaya
çıkan değerlendirme
c) Kazanç
d) Kendini koruma güdüsü
e) Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı
sonuç meydana gelme ihtimali
7. Aşağıdakilerden hangisi risk değerlendirme çalışmasının temel
aşamalarından biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Tehlikeleri tanımlama
Riskleri belirleme ve analiz etme
Risk kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması
Havalandırma planının hazırlanması
Dokümantasyon
8. Aşağıdakilerden hangisi tehlikeli durum tanımına uymaz?
a) Kesme, bölme gibi işlemler gerektiren ve bıçak, testere gibi keskin
aletlerle yapılan işler
b) Pres, mengene gibi biçimlendirme aletleriyle gerçekleştirilen işler
c) Sıcak ve soğuk, elektrik akımı, ses, ışık, radyasyon ve vibrasyon
oluşturan ortamlar
d) Ağır yük kaldırma gibi işlemler nedeniyle vücudu yoğun stres altına
sokan işler
e) Yüksekte çalışma sırasında emniyet kemerini takmamak
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Tehlike, Risk ve Korunma Kavramları
9. Aşağıdakilerden hangisi tehlikeli davranış tanımına uymaz?
a) Çalışma şartlarındaki risklerden haberdar olmamak ve bu nedenle
tehlikeye kayıtsız kalmak
b) Kişisel korucuların kullanımı ve önemi yönünde bilgi sahibi olmamak
c) Koruyucusuz takım tezgâhını üretim bandında tutmaya devam
etmek
d) Makine koruyucuları yönünde bilgi sahibi olmamak
e) Heyecanlı veya aceleci olmak
10. Aşağıdakilerden hangisi önleme eylemini geliştirip güçlendirecek stratejik
değişikliklerden değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Çalışanın korunmasını amaçlayan politikalarda kapsamlı değişiklikler
İş izinleri düzenlemek
Yeni standartlar hazırlamak
Yönergeler hazırlamak
Yeni yasal düzenlemeler hazırlamak
Cevap Anahtarı
1.C, 2.B, 3.E, 4.B, 5.B, 6.E, 7.D, 8.E, 9.C, 10.B
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Özet
Kimyasal Etmenler
•Kimyasal maddlerin sayısı günümüzde milyonlarla ifade edilmektre
olup sayıları da her geçen gün artmaya devam etmektedir. Artan
üretim ve buna bağlı faaliyetler kimyasallarınla ilgili güvenli
çalışmayı zorunlu kılmaktadır.
•Tehlikeli kimyasal maddeler patlayıcı, oksitleyici, çok kolay
alevlenir, kolay alevlenir, alevlenir, toksik, çok toksik, zararlı,
aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için
toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip
maddeler.
•İş yeri ortamında kullanılan çeşitli kimyasallar çeşitli sağlık
sorunlarına neden olabilir. Bunlar; tozlar, dumanlar, gazlar,
çözücüler, asitler bazlar, metaller ve pestisitler sağlık sorunlarına
neden olan yaygın kimyasal gruplardır.
•Kimyasalların zarralı etkisi maruz kalınan kimyasalın toksisitesine ve
maruz kalınan süreye bağlıdır. Kimyasalın etkisi akut (anlık) veya
kronik olabilir. Etkiler ayrıca bölgesel veya sistemik de olabilir.
Kimyasalların bu etkileri ayrıca maruz kalınan sonra geçici
olabileceği gibi kalıcı saklıklar da ortaya çıkabilir.
• Kimyasalların güvenli kullanımında iş yeri organizasyonu tedbirleri
kimyasallardan kaynaklanabilecek sorunların önemli bir şekilde
azaltılması veya önlenmesini sağlar. Ayrıca kimyasallardan
kaynaklanabilecek sorunların önlenmesinde bazı teknik önlemler de
alınmak durumundadır. Bölgesel havalandırma ve genel
havalandırma bu teknik önelmlere verilebilecek örneklerdir. Ayrıca
iş yeri ortamının temiz ve düzenli olmasıda büyük önem taşır.
•Kimyasalların güvenli kullanımının yollarından biri de malzeme
güvenlik bilgi formlarının kullanımıdır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Kimyasal Etmenler
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Kimyasal maddelerin vücuda giriş yoluyla ilgili aşağıda verilenlerden
hangisi yanlıştır?
a)
b)
c)
d)
e)
Solunum yoluyla
Deriden emilim yoluyla
Sindirim sistemi yoluyla
Termal radyasyon yoluyla
Enjeksiyon yoluyla
2. Aşağıdakilerden hangisi kimyasalların deriden emilmeleri ile ilgili
söylenemez?
a) Kimyasallarla el teması hâlinde deriden emilme yoluyla tehlikeli
miktarlarda kimyasal alınabilir.
b) Toz formunda olan kimyasallar için deriden emilme mekanizması
söz konusu değildir.
c) Farklı kimyasalların deriden emilme kapasiteleri de farklılıklar
gösterir.
d) Deriden emilme yıllar içinde meslek hastalığına yol açabilir.
e) Derinin koruyucu dış tabakasının çözücülerle yumuşatılması
kimyasalın emilmesini kolaylaştırır.
3. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Tozdan kaynaklanan tehlike, tozun içerdiği maddeler ne olursa
olsun fark etmez aynıdır.
b) Tozlar solunduktan sonra akciğerden öksürük mekanizması ile atılır.
c) Asbest içeren tozlar tehlikeli iken silisyum kristalleri tehlikeli
değildir.
d) Parçacıkların boyutu küçük olursa hava ile solunduğunda akciğerden
geçer.
e) Tozlar sadece kapalı ortamlarda çalışanlar için tehlikelidir.
4. I. Gazların tehlikeli konsantrasyonlara ulaştıklarının farkına varılmayabilir.
II. Koku, gazın havadaki konsantrasyonu ancak çok yüksek
konsantrasyonlara ulaşması ile fark edilebilir.
III. Gazların solunum sistemini tahriş etme etkileri olabilir.
IV. Pek çok gazın narkotik etkisi vardır.
Yukarda verilerden hangisi yanlıştır?
a)
b)
c)
d)
e)
I ve III
I ve II
III ve IV
Yalnız I
Yalnız IV
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
19
Kimyasal Etmenler
5. I. Metal dumanı, genellikle çinko içeren duman solunduğunda ortaya
çıkar.
II. Metal dumanı etkilileri maruz kalındıktan ancak aylar sonra ortaya çıkar.
III. Kükürt oksitleri, azot oksitleri ve amonyak toksik gazlar olup aynı
zamanda solunum sisteminde tahrişe neden olurlar.
IV. Koku, gazın havadaki konsantrasyonu ancak çok yüksek
konsantrasyonlara ulaşması ile fark edilebilir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri duman ve gazlar için doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
I, II ve III
I, III ve IV
III ve IV
Yalnız I
Hepsi
6. Aşağıdakilerden hangisi çözücüler için yanlıştır?
a) Kan dolaşım sistemine bir kez girdikten sonra beyin, karaciğer gibi
organlara taşınabilirler.
b) Solunum yolu, organik çözücülerin vücuda girmesinde tek yoludur.
c) Sigara ve kaynak yapılırken çıkacak kıvılcım veya statik elektrik
kolayca alevlenmelerine neden olabilir.
d) Çözücülerin pek çoğu, ortam sıcaklığında çabucak ve kolayca
buharlaşır.
e) Çözücüler alerjik reaksiyona neden olabilir.
7. I. Pek çok çözücünün narkotik etkisi vardır.
II. Çözücüler, bitkinlik, baş ağrısı, algılama güçlüğü ve yorgunluğa neden
olabilir.
III. Gözlerde ve solunum yolunda tahrişe neden olabilirler.
IV. PCB ler ve aromatik aminler özellikle sanayide yaygın kullanılan
çözücülerdir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri çözücüler için doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
Hepsi
I, II ve IV
I, II ve III
II, III ve IV
Yalnız I
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
20
Kimyasal Etmenler
8. Aşağıdakilerden hangisi metaller için söylenemez?
a)
b)
c)
d)
e)
Metal dumanı solunumla vücuda girer.
Çimento krom içerebilir ve deride alerjik reaksiyona neden olur.
Kobalt alerjik reaksiyona neden olan diğer bir metaldir.
Cıva solunum yolu ile vücuda alınabilir.
Metaller vücuda deriden girebilirler.
9. I. Asit ve bazların buharlarının etkisi çözeltilerinin yaptığı etkinin aynısı
yapabilir.
II. Bazı asitler, örneğin odun talaşı gibi organik maddelerle temas ettiğinde
patlayıcı özellik kazanır.
III. metal asit banyosuna konduğunda yanıcı hidrojen gazını ve aynı
zamanda asit buharlarını açığa çıkarabilir.
IV. Amonyak, sodyum ve potasyum hidroksitleri seyreltik sulu çözeltileri
de derişik çözeltileri gibi deride tahrişe neden olur
Yukarıdakilerden hangileri asitler ve bazlar için doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
I, II ve III
II, III ve IV
I, II ve IV
I ve IV
I ve II
10. ( F+ ) hangi uyarı sembolü için kullanılan kısaltmadır?
a)
b)
c)
d)
e)
Şiddetli alev alan
Şiddetli oksitleyici
Aşırı tehlikeli
Aşırı korozif
Kanserojen
Cevap Anahtarı
1.D, 2.B, 3.D, 4.E, 5.A, 6.B, 7.C, 8.E, 9.C, 10.A
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
21
Özet
Vücuda Giriş Yolları
•Madde ve maddenin kimyasal ve fiziksel özellikleri, etkilenen
biyolojik sistem, kimyasalların etkileri, marzu kalına süre ve vücuda
giriş yolu gibi konular kimyallarla ilgili karar almada önemli
hususlardır.
•Kimyasalların vücuda girdiği ana mekanizmalar, solunum yolu,
deriden emilme, ağız yoluyla sindirim sistemine alınma, plazenta
aracılığıyla bekelere transfer olma olarak sıralanabilir. Yaygın
olmamakla birklikte enjeksiyon da vücuda giriş yollarındadır.
•Kimyasallar bu giriş yollarıyla vücuda girerek kana ve tüm organlara
ulaşır.
•Kimyasalların solunum yoluyla vücuda girmesi en sık karşılaşılan
durumdur. Solunum yoluyla alınan kimyasallar, sergiledikleri çeşitli
kimyasal özelliklere göre hem solunum yollarında çeşitli olumsuz
durumların ortaya çıkmasına ve hem de buradan da kana karışarak
daha ileri olumsuzlukların ortaya çıkmasına neden olurlar.
•Deriden emilme, solunumdan sonra kimyasalların vücuda girdiği en
önemli mekanizmadır. Pek çok kimyasal deriden geçebilir ve
deriden geçerken de hiçbir şey hissedilmez.
•Kimyasal maddelerin vücuda girişinde farklı kimyasal veya fizksel
mekanizmalar rol oynar. Bunlara difüzyon, filtrasyon ve
absorbsiyon örnek olarak verilebir.
•Vücuda giren kimyasal maddeler, vücuda girdikten sonra bir takım
metabolik reaksiyonlara uğrayarak bazı son ürünlere
dönüştürülerek vücuttan atılabilir veya daha az zararlı formlarına
dönüştürülebilir.
•Vücuda giren maddelerin uzaklaştırıldığı metabolik reaksiyonlar
sırasında her madde aynı oranda metabolize edilemediği gibi, bazı
durumlarda ana maddeden daha fazla zaralı yapılar ortaya
çıkabilmektedir.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
14
Vücuda Giriş Yolları
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi kimyaal maddelerin vücuda girmesi ile ilgili
söylenemez?
a)
b)
c)
d)
e)
En fazla akciğer aracığıyla girer.
Deriden emilme diğer ikinci en fazla giriş yoludur.
Partiküller vücuda girmez, ancak akciğerde birikir.
Enjeksiyon yolu diğer giriş yolarına göre daha az sıklıkta görülür.
Partiküller, eğer şartlar uygunsa deriden geçer.
2. Aşağıdakilerden hangisi deriden emilme ile ilgili söylenemez?
a) Deriden emilme en fazla kimyasalın sıvı hâlde olduğu zaman
gerçekleşir.
b) Tozlar da şartlar uygunsa deriden emilbilir.
c) Deriden emilme sırasında hiçbir şey hissedilmez.
d) Pek çok madde için vücuda girişte ana yoldur.
e) Deriden emilme derinin tüm bölgelerinde aynı oranda olur.
3. Aşağıdakilerden hangisi kimyasalların gözlerden emilmesinde
söylenemez?
a)
b)
c)
d)
e)
Kimyasalların en fazla girdiği yollardandır.
Emilme gözlerdeki damarlardan gerçekleşir.
Diğer bir yol ise gözün etrafındaki dokulardır.
Toz veya duman da gözlerden girebilir.
Göz sıvısında çözünme önemlidir.
4. Aşağıdakilerden hangisi deriden emilmeyi artıran unsurlardan değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Derinin dış koruyucu tabaksının aşınması
Emilen madenin gaz hâlinde olması
Emilen maddenin sıvı hâlde olması
Sıcaklık
Derinin ıslak olması
5. Solunum yoluyla kirleticilerin vücuda girmesinde aşağıdakilerden hangisi
önemli bir unsur değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Solunan maddenin havadaki miktarı
Maruz kalma süresi
Solunan havanın hacmine
Soluyan kişinin cinsiyeti
Taneciklerin boyutu
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
Vücuda Giriş Yolları
6. Aşağıdakilerden hangisi tozların solunması ile ilgili ortaya çıkan
durumlardan değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Pnömokonyosis tozun solunması sonucu oluşur.
Silikozis, pnömokonyozisin bir türüdür.
Asbestozis, pnömokonyozisin bir türüdür.
Pnömokonyozis akciğer dokusunda yaraya neden olur.
Tozların tamamı alveollere kadar ulaşabilir.
7. Aşağıdakilerden hangisi kimyasalların sindirm yolu aracığıyla girişi ile ilgili
söylenebilir?
a)
b)
c)
d)
e)
Kirli eller ve sigara içme sindirim yoluyla girişe neden olur.
Sindirim yolu, kimyasalların vücuda en yaygın giriş yoludur.
Sindirim yoluyla giren maddeler tamamen kana karışır.
Solunum sistemi ile sindirim sistemi birbirinden bağımsızdır.
Maddenin toksisitesi, sindirim yoluyla alındığında daha yüksektir.
8. Aşağıdakilerden hangisi kimyasalların vücuda taşınmasında karşılaşılan
mekanizmalardan değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Difüzyon
Aktif taşınma
Diyaliz
Absorbsiyon
Filtrasyon
9. Aşağıdakilerden hangisi kimyasalların vücuttan atıldığı yollardan biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Safra
Yağ dokusunda birikme
Terleme
İdrarla atılma
Fekal yoldan atılma
10. Biyotransformasyon için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
a)
b)
c)
d)
e)
Tüm metabolik reaksiyonlar karaciğerde gerçekleşir.
Maddeler karaciğerde daha az reakif hâle dönüştürülür.
Metabolik dönüşüm tüm maddeleri zararsız hale getirir.
Karaciğer maddelerin dönüştürüldüğü ana organdır.
Bağırsak sisteminin metabolik dönüşümde önemi azdır.
Cevap Anahtarı
1.C, 2.E, 3.A, 4.B, 5.D, 6.E, 7.A, 8.C, 9.B, 10.D
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Özet
Fiziksel Risk Etmenleri
•İş sağlığı ve güvenliği alanı çalışanlarından iş güvenliği uzmanları
ve/veya iş yeri hekimlerinin eğitimleri sürecinde aldığı derslerden
biri de “Fiziksel Risk Etmenleri” dir. Bu dersin genel amacı
katılımcıların, iş yerindeki sağlığı ve güvenliği olumsuz etkileyen
fiziksel risk etmenleri hakkında bilgi sahibi olmalarını ve bu
etmenlere karşı alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini
öğrenmelerini sağlamaktır.
•Yaşanılan veya çalışılan ortamın sıcaklık, nem, aydınlatma, gürültü,
titreşim, basınç vb. gibi fiziksel özellikleri bireyin sağlığını önemli
ölçüde etkiler. İşçiler, özellikle ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar bu
yönden büyük risk altındadır. Fiziksel çevre koşulları yönünden her
işyeri aynı değildir. Aynı ürünü üreten iki işletmede bile fiziksel
çevre koşulları benzer olmayabilir. Burada önemli olan her
işletmede olabilecek fiziksel olumsuzlukların kaynağında yok
edilmesi ve çalışanların bu etkilerden korunmasıdır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
28
Fiziksel Risk Etmenleri
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Gürültü Yönetmeliği’ne göre gürültü maruziyet sınır
değerleri aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
80
85
87
90
2. Gürültü şiddetinin ölçülmesinde hangi birim kullanılır?
a)
b)
c)
d)
Watt/h
Joule/cm
dB
kV/h
3. Odyometrik test hangi organımız için yapılır?
a)
b)
c)
d)
Göz
Kalp
Akciğer
Kulak
4. Genç ve sağlıklı bir kişi hangi frekanslardaki sesleri duyar?
a)
b)
c)
d)
0 Hz-10 Hz
6 Hz-20 Hz
20 Hz-20 kHz
20 kHz- 40 kHz
5. El – kol titreşimi için Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet sınır
değeri aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
2 m/s
23 m/s2
5 m/s2
8 m/s2
6. El – kol titreşimi için Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet
etkin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
2,5 m/s2
3,5 m/s2
4,5 m/s2
7,5 m/s2
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
29
Fiziksel Risk Etmenleri
7. Bütün vücut titreşimi için sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet
sınır değeri aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
1 m/s2
1,15 m/s2
2 m/s2
2,2 m/s2
8. Bütün vücut titreşimi için sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet
sınır değeri aşağıdakilerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
0,5 m/s2
1,25 m/s2
2.5 m/s2
3 m/s2
9. Aşağıdaki araç ve gereçlerden hangisi titreşim kaynağı olarak
değerlendirilir?
a) Tavanlara yakın yerlerdeki havalandırma sistemleri
b) Madenlerde ortamdaki metan gazı detektörü olarak kullanılan elle
taşınan lambalar
c) İşçilerin kullandığı pnomatik çekiçler
d) Acil durumlarda kullanılan sesli alarm sistemleri
10. Aşağıdakilerden hangisi yüksek sıcaklığın neden olduğu rahatsızlıklardan
değildir?
a)
b)
c)
d)
Isı çarpması
Konsantrasyon bozukluğu
Isı yorgunluğu
Kulak çınlaması
Cevap Anahtarı
1.C, 2.C, 3.D, 4.C, 5.C, 6.A, 7.B, 8.A, 9.C, 10.D
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
30
Özet
Biyolojik Etmenler
•Omurgalı hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklara zoonoz
denmektedir. Dünya Sağlık Örgütü 200’den fazla zoonoz olduğunu
belirtmektedir. Bunlar arasında kuduz, şarbon, bruselloz, Lyme hastalığı,
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, tularemi, psittakoz, deri veremi, tenya, bazı
mantar hastalıkları sayılabilir.
•Kanla bulaşan hastalıkların riski biyolojik materyale göre
değişebilmektedir: Beyin omurilik sıvısı, karın içi, eklem arası sıvıları,
anne sütü, vajinal salgılar, meni, tükrük, kan ve vücuttan kopmuş
parçaların bulaştırıcılığı yüksektir. İdrar, dışkı ve kusmuk ise görünür kan
içermiyorsa hala düşük risk içerir.
•Sağlık personelinin biyolojik etmenlere maruz kalabilecekleri işlerde, kan
ve vücut sıvılarıyla temasın önlenmesi, katı enfeksiyon kontrol
yöntemleri uygulanması, tıbbi girişimsel işlemlerin yetkilendirmeye tabi
olması ve bu işlemlerde azami koruyucu önlemlerin alınması, sağlık
personelinin bağışıklık durumunun belirlenerek gerekli aşılamaların
yapılması veya tamamlanması uygun olacaktır. Hastalık bulaşan sağlık
çalışanının diğer sağlam ve hasta kişilere hastalık bulaştırabileceği
unutulmamalıdır.
•Sulu soğutma sistemleri (su soğutma kuleleri, buharlaşma kondenserleri,
chiller su hatları) sıcak su kazanları, banyo duş başlıkları, sıcak su
havuzları (hamam, kaplıca, spa), suyu spreyleyerek çalışan yangın
söndürme sistemleri, endüstiyel ve ev tipi nemlendiriciler, dekoratif su
fıskiyeleri, nebülizatörler, sulu tip kesiciler Legionella pneumophila
bakterisi ile karşılaşabilecek alanlardır. Sağlık tesisleri ve otellerde de
zaman zaman bulaşmalar görülebilmektedir.
•Hasta Bina Sendromu olarak tanımlanan hastalık tablosu, bina
sakinlerinde göz, burun ve boğaz tahrişi, başağrısı ve yorgunluk
şikâyetlerinin, özellikle işe geldiklerinde ortaya çıktığı, işten uzak
kaldıklarında ise ortadan kaybolduğu, kesin bir etkenin tespit edilemediği
bir durumdur.
•Metal ve ahşap işleme işlerinde kullanılan sıvılar belirli bir süre dış ortam
şartlarına maruz kaldıklarında çeşitli bakteri ve mantarlar için uygun bir
üreme ortamına dönüşmektediirler. Bu sıvıların taşlama, kesme, delme
vb. işlemler sırasında aeresol ve spreyleşerek solunum yoluyla vücuda
girmesi ile astım ve benzeri solunum sistemi hastalıkları, bütünlüğü
bozulmuş deriye temasıyla deri enfeksiyonları oluşabilmektedir.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Biyolojik Etmenler
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen,
genetiği değiştirilmiş olanlar da dâhil mikroorganizmaları, hücre
kültürlerini ve insan endoparazitlerini aşağıdakilerden hangisi
tanımlamaktadır?
a)
b)
c)
d)
e)
Mikroorganizma
Zoonoz
Biyolojik etmenler
Bulaşıcı hastalık
Enfeksiyon
2. Aşağıdakilerden hangisi doğruda biyolojik etmenlere maruz kalınabilecek
iş yerindendir?
a)
b)
c)
d)
e)
Tarım ve gıda üretim tesisleri
Atık geri kazanım, kanalizasyon, atık su arıtma tesisleri
Hayvanlarla ve hayvan ürünleri ile çalışılan iş yerleri
Biyolojik etmenlerden aşı ve ilaç üretimi
Sağlık hizmetleri sunulan yerler
3. İnsanlarda hastalık yapabilen, çalışanlar için risk oluşturan, toplumda
yayılma riski olmayan, genellikle korunma veya tedavisi mümkün olan
biyolojik etmenler hangi grupta yer almaktadır?
a)
b)
c)
d)
e)
Grup 1
Grup 2
Grup 3
Grup 4
Grup 5
4. Biyolojik etmenlerle çalışmalarda yürütülecek risk değerlendirmesinde
aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
Çalışanların gelir düzeyleri
Etmene maruziyetin türü, yolu, düzeyi, süresi
Etmenleri kontrol altına almak için yetkili makamların önerileri
Bağışıklama ve tedavilerinin olması ve bunlara ulaşım imkânları
Çalışanların biyolojik etmene maruziyetleri durumunda ortaya
çıkabilecek hastalıklar, alerji ve zehirlenmelerle ilgili bilgileri
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
20
Biyolojik Etmenler
5. Aşağıdakilerden hangisi biyolojik etmenlerin bulaşma yollarından değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Solunum yolları
Sindirim yolu
Deri
Burun ve ağız yolu
İşitme yolu
6. Aşağıdakilerden hangisi çalışanları bulaşıcı hastalıklara karşı duyarlı
kılmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
Genetik yatkınlık
Ailesel faktörler
Çalışmak
Gebelik
Alışkanlıkları
7. Kanla bulaşan hastalıklar açısından aşağıdakilerden hangisi düşük risk
taşır?
a)
b)
c)
d)
e)
Beyin omurilik sıvısı
Anne sütü
Vajinal salgılar
Dışkı
Kan ve vücuttan kopmuş parçalar
8. Sağlık personelinin biyolojik etmenlere maruz kalabilecekleri işlerde
biyolojik etmen maruziyetini aşağıdakilerden hangisi önlemez?
a)
b)
c)
d)
Kan ve vücut sıvılarıyla temasın önlenmesi
Katı enfeksiyon kontrol yöntemleri uygulanması
Tıbbi girişimsel işlemlerin yetkilendirmeye tabi olması
Sağlık personelinin bağışıklık durumunun belirlenerek gerekli
aşılamaların yapılması
e) Sağlık personelinin rotasyona tabi tutularak çalıştırılması
9. Aşağıdakilerden hangisi, , , nebülizatörler, sulu tip kesiciler Legionella
pneumophila bakterisi ile karşılaşabilecek alanlardan değildir?
a) Deniz suyu kullanılan akvaryumlar
b) Sıcak su kazanları, banyo duş başlıkları, sıcak su havuzları
c) Sulu soğutma sistemleri (su soğutma kuleleri, buharlaşma
kondenserleri)
d) Suyu spreyleyerek çalışan yangın söndürme sistemleri
e) Endüstriyel ve ev tipi nemlendiriciler, dekoratif su fıskiyeleri
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
21
Biyolojik Etmenler
10. Mekanik işlerin yapıldığı bir atölyede, aşağıdakilerden hangisi, bakteri ve
mantarların kolayca üreyebileceği ve yoğun bulunabileceği, mekanik
işlemler sırasında aeresolleşerek ya da hasarlanmış cilde temas ederek
hastalık bulaştırabileceği ortamdır?
a)
b)
c)
d)
e)
Pencere sineklikleri
Metal işlemede kullanılan sıvılar
Kapı kolları
Taşlama taşı
Metal talaşları
Cevap Anahtarı
1.C, 2.D, 3.B, 4.A, 5.E, 6.C, 7.D, 8.E, 9.A, 10.B
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
22
Özet
Ergonomik Etkenler
•Teknolojik gelişime paralel olarak insana duyulan gereksinme azalır
gözükmesine rağmen, insan işinin niteliği artmaktadır. Diğer deyişle
üretim içindeki insanın daha eğitimli, yetenekli, becerikli olması
gerekmektedir. Bu ilişkilerden dolayı endüstriyel gelişme düzeyi
yükseldikçe sistem, insan özelliklerinin daha nicelikli bilinmesini ve
bu özelliklere göre tasarımlanması zorunlu kılınmaktadır. Aksi hâlde
bir yandan yetenekleri dışında zorlanan insan, meslek hastalık ve
kazalarının artışına neden olurken diğer yandan sistemden
beklenen iş başarısına ulaşılamamaktadır.
•Özetle insan, makinaları ve teknolojik olanakları iş başarısını
artırmak için kullanır. Bu amaçla insan kendi ve canlı fiziksel gücü
yerine; çeşitli yakıtlar, elektrik ve nükleer enerji kaynaklarını
kullanır. Enerji kaynaklarını kullanan, makinaları geliştiren, yapan,
denetleyen ve onaran yine insandır. Otomasyon düzeyinde dahi,
insan gereksiniminin ortadan kaldırılması olası değildir ve üretim
için gereksinme duyulan en önemli öge olma özelliğini devam
ettirmektedir. Bu nedenle her teknolojik gelişim insan özellikleri
dikkate alınarak tasarlanmak zorundadır. Aksi hâlde bir yandan
üretimde verim düşerken diğer yandan sağlıklı ve güvenli çalışma
koşulları ortadan kalkmaktadır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Ergonomik Etkenler
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi ergonomi tanımı için yanlıştır?
a) Ergonomi, sistemler ile onları işleten ve bakımlarını yapan insanlar
arasındaki etkileşimlerle ilgilenen bir uygulamalı
bilimsel/mühendislik disiplinidir.
b) Ekipman tasarımıyla ilgili insanoğlunun yapabilirliklerini, sınırlarını
ve diğer özelliklerini içeren bilgi bütünüdür.
c) İşin insana göre tasarlanmasıdır.
d) Çalışanların uyması gereken iş güvenliği ilkeleridir.
e) Çalışanların uyması gereken iş güvenliği ilkeleridir.
2. Aşağıdakilerden hangisi ergonominin amaçlarından biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Çalışanların moral ve motivasyonlarını azaltmak
Verimliliği artırmak
Kas ve eklem yakınmalarını azaltmak
İşin gerekleri ile çalışanın kapasitesinin uyumunu sağlamak
Makine-insan uyumunu sağlamak
3. Aşağıdakilerden hangisi ergonomik yaralanmaların etkileyebileceği vücut
bölümlerindendir?
a)
b)
c)
d)
e)
Böbrekler
Kalp
Beyin
Kas ve eklemler
Dalak
4. Aşağıdakilerden hangisi ergonomik risk faktörlerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Vücudumuzu dinç ve zinde tutmak için spor yapmak
Aşırı tekrarlı hareketler
Yüksekliği bele kadar olan yükleri taşımak
Belden eğilerek iş yapmak
Titreşime maruz kalmak
5. Aşağıdakilerden hangi yapılırken belden yaralanma veya rahatsızlanma
riski en düşüktür?
a)
b)
c)
d)
Uzun süre kollarımızı başımız üzeri seviyeye uzatarak iş yapmak
Belden eğilerek bobin veya malzeme almak
Uzun süre, hareketsiz ve ara vermeden oturarak çalışmak
Belimizi ve sırtımızı eğip bükmeden, dizlerimizi bükerek ve dengeli
olarak hafif yükleri kaldırmak
e) Uzun süre araç kullanmak
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
19
Ergonomik Etkenler
6. Aşağıdakilerden hangisi ifade bel yaralanmalarından korunmak için
doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
Belden eğilerek yük kaldırmak ve indirmek
El arabaları iterek taşımak
Belden yükle birlikte dönüş yapmak
Kaldıramayacağımız kadar ağır yükleri taşımak
Yükü kaldırırken vücudumuza uzak tutmak
7. Üst beden zorlanmalarında hangi faktörün etkisi yoktur?
a)
b)
c)
d)
e)
Gece çalışması
Uygulanan güç
Tekrar sayısı
Duruş
Gündüz çalışması
8. Çalışma sisteminin ergonomisinde, birbirini izleyen adımların sırası nasıl
olmalıdır?
a) Dayanabilirlik- kendini gerçekleştirebilirlik-kabul edilebilirlikhoşlanılabilirlikb) Kabul edilebilirlik- dayanabilirlik-hoşlanılabilirlik-kendini
gerçekleştirebilirlik
c) Dayanabilirlik-kabul edilebilirlik-hoşlanılabilirlik-kendini
gerçekleştirebilirlik
d) Dayanabilirlik- hoşlanılabilirlik- kabul edilebilirlik-kendini
gerçekleştirebilirlik
e) Hoşlanılabilirlik- kabul edilebilirlik-kendini gerçekleştirebilirlikdayanabilirlik
9. Hem oturmaya hem de ayakta durmaya elverişli işlerde, çalışma yüksekliği
hangi yüksekliğe göre ayarlanmalıdır?
a)
b)
c)
d)
e)
Hem oturmaya hem ayaktaki yüksekliği
Ayakta durma halindeki yüksekliğe
Yürüme halindeki yüksekliğe
Uzanma halindeki yüksekliğe
Oturma halindeki yüksekliğe
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
20
Ergonomik Etkenler
10. İş yerinde fizyolojik ve biyomekanik sınırlamalara da uyularak iç ölçülerin
tespitinde, insanın ya da vücudun belli bir kısmının sığacağı en küçük
ölçüler için en büyük vücut ölçüsü yüzde kaçtır?
a)
b)
c)
d)
e)
% 90
% 100
% 95
% 50
% 55
Cevap Anahtarı
1.D, 2.A, 3.D, 4.A, 5.D, 6.B, 7.A, 8.C, 9.B, 10.C,
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
21
Özet
İç Ortam Hava Kalitesi
•İç ortam sağlığı, tıbbi, psikolojik ve mühendislikle ilgili disiplinler arası
bir çalışma alanı oluştururlar. Bunlardan, “Bina İçi Çevre Kalitesi”
konusu mühendislik alanını ilgilendirmektedir.
•“İç ortam havası” kavramı, daha çok, endüstriyel alanlar dışında kalan
ofisler, kamu binaları (okullar, hastaneler, tiyatrolar vb) ve özel
konutlar için kullanılmaktadır.
•Nem, iklimlendirme sistemlerinde hava kalitesini etkileyen en önemli
problemlerden biridir. Düşük bağıl nem, burun mukozasında ve
boğazda buharlaşmaya neden olduğu için kurumaya sebebiyet
verebilir. Burundaki kuruma nedeniyle de istenmeyen bazı zararlı
partiküllerin solunum yoluyla vücuda girdiği görülmektedir.
•Mantarlar daha çok nemli ortamlarda ürerler hava nemini ayarlayarak
nem oranlarını düşürmek ve nem kaynaklarını ortadan kaldırmak
mantarların üremesine engel olur. Mantarlar hava içine sporlar yayarak
solunum yoluyla insan vücuduna görev ve ciğerlere yerleşerek astmatik
ve alerjik hastalıkları ortaya çıkarır.
•Radon, alfa bozunması sonucu oluşan akciğer dokularına oldukça
zarar veren 214polonyum ve 218polonyum elementleri oluşur. 222Rn ve
bozunma ürünleri doğal kaynaklardan alınan radyasyon dozunun
yaklaşık % 55’ini oluşturmaktadır.
•Radon gazı seviyesi 10 pCi/L (370 Bq/m3) üzerinde ise, sadece
havalandırma ile iç ortam havasındaki tehlikenin önlenmesi mümkün
değildir.
•İç ortam havasındaki Radon gazı seviyesi “Kimyasal İz Kazıma Tekniği”
ile ölçülebilir.
•Havalandırma sistemlerinde kullanılan filtrelerden beklenilen, iç
ortama yeteri kadar havanın sağlanması ve arzu edilen nitelikte
olmasıdır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
10
İç Ortam Hava Kalitesi
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam sağlığınının çalışma alanlarından biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Termodinamik
Psikoloji
Etimoloji
Kimya
Biyoloji
2. Aşağıdakilerden hangisi bina içi çevre kalitesinden kaynaklanabilecek
tehlikelerden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Gürültü
Aydınlatma
Su kalitesi
Havalandırma
Heyelan
3. Aşağıdakilerden hangisi İç ortam havası kavramının kapsadığı çalışma
alanlarından biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Petrol rafinerileri
Hastaneler
Tiyatrolar
Alışveriş merkezleri
Eğitim kurumları
4. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam hava kalitesinin neden olabileceği
muhtemel hastalık gruplarından biridir?
a)
b)
c)
d)
e)
İşle ilgili hastalıklar
Meslek hastalıkları
Hasta bina sendromu
Enfeksiyon hastalıkları
Mesleki kanserler
5. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam havasındaki bağıl nem oranının düşük
olması nedeniyle ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarından biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Saçların kuruması
Derinin kuruması
Burunda kuruma
Enfeksiyon hastalıkları
Hepatit B
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
12
İç Ortam Hava Kalitesi
6. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam havasındaki ideal bağıl nem oranı için
kabul edilen en düşük ve en yüksek aralıklardan biridir?
a)
b)
c)
d)
e)
%40 ile %60
%30 ile %50
%40 ile %50
%30 ile %60
%50 ile %60
7. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam havasını kirleten etmenlerden biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Mantarlar
Sigara dumanı
Solunabilir tozlar
Haşere ilaçları
PAH’lar
8. Aşağıdakilerden hangisi iç ortam havasında organik bileşiklerin oluşması
için kaynak teşkil etmez?
a)
b)
c)
d)
e)
İş elbisesi
Yazıcı
Fotokopi makinası
Solventler
Temizlik malzemeleri
9. Aşağıdakilerden hangisi Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği’ne göre
konutlarda solunum yoluyla alınmasına izin verilebilen azami radon gazı
yoğunluğudur?
a)
b)
c)
d)
e)
400 Bq/m3
37 Bq/m3
1000 Bq/m3
400 mSv
37 mSv
10. Aşağıdakilerden hangisi İç ortam havasındaki radon gazı seviyesini ölçmek
üzere kullanılan tekniklerden/yöntemlerden biridir?
a)
b)
c)
d)
e)
XRD
b)AAS
Kimyasal iz kazıma tekniği
Titrasyon tekniği
Elektrokimyasal yöntemler
Cevap Anahtarı
1.C, 2.E, 3.A, 4.C, 5.E, 6.A, 7.E, 8.A, 9.A, 10.C
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
13
Özet
İş Hijyeni ve Risk Değerlendirmesi
•İş hijyeni’nin konusu iş yerinde hastalığa neden olabilecek,
sağlık ve iyilik hâlini bozabilecek, çalışanlarda ve toplumdaki
bireyler arasında önemli ölçüde huzursuzluk ve verimsizlik
yaratabilecek çevresel tehlikeleri ve riskleri önceden
belirleyerek değerlendirmek ve kontrol altına almaktır.
•İş hijyeni alanında risk değerlendirmesi, esas olarak iş
yerlerindeki biyolojik, kimyasal, fiziksel, ergonomik ve
psikolojik etmenlerin ve streslerin tehlikelerinin belirlenmesi
ve değerlendirmesi aşamalarını kapsar.
•Riskler değerlendirilir, derecelendirilir ve gerekli kontrol
ölçümlerinin yapılması için prosedürler oluşturulur. Risk
seviyelerinin kabul edilebilirliği ve varsa önceden tesis edilmiş
kriterler ile kıyaslaması yapılır.
•Toz; iş yeri ortam havasına yayılan veya yayılma potansiyeli
olan parçacıklar olarak tanımlanmaktadır. Çalışma ortamında
oluşan tozlar sağlığa zararlı veya patlayıcı olabilir.
•Toz patlamasının olabilmesi için havada askıya geçmiş bir toz
bulutunun ateşleyici bir kaynakla temasa geçmesi gerekir.
Tozların patlayabilirlik özellikler, İngiliz Sağlık ve Güvenlik
Kurumu (Health and Safety Executive) tarafından geliştirilen
20 litre küre deneyi ile belirlenebilmektedir.
•Tozla Mücadele Yönetmeliği’ne göre tozlar için
mesleki maruziyet sınır değerleri, Tozla Mücadele
Yönetmeliği EK-1'de belirtilen değerlerin üstünde olamaz.
•İşçiyi etkileyen maruziyetin belirlenmesinde, işçinin
kullandığı kişisel kulak koruyucularının koruyucu etkisi de
dikkate alınarak maruziyet sınır değer uygulanacaktır.
Maruziyet eylem değerlerinde kulak koruyucularının etkisi
dikkate alınmayacaktır.
•Gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık
gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde ve maruziyet
sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerinin
uygulanmasında günlük maruziyet değerleri yerine haftalık
maruziyet değerleri kullanılabilir.
•Yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet
düzeyi 87 dB(A) maruziyet sınır değerini aşmamalıdır.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
13
İş Hijyeni ve Risk Değerlendirmesi
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini
etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeline ne denir?
a)
b)
c)
d)
e)
Risk değerlendirme
Tehlike
Olay
Kaza
Ramak kala
2. Yasal yükümlülüklere ve iş yerinin önleme politikasına uygun, kayıp veya
yaralanma oluşturmayacak risk seviyesine ne denir?
a)
b)
c)
d)
e)
Kabul edilemez risk seviyesi
ALARP
Düşük risk seviyesi
Kaza
Kabul edilebilir risk seviyesi
3. Aşağıdakilerden hangisi risk kontrol önlemlerinde önceliklidir?
a)
b)
c)
d)
e)
Kişisel korunma
Toplu koruma
Tehlikeyi kaynağında yok etme
Tehlikeliyi az tehlikeliyle değiştirme
Kontrol ve yalıtım
4. Aşağıdakilerden hangisi solunabilir tozun aerodinamik çapını ifade eder?
a)
b)
c)
d)
e)
0,2-5,0 mm
0,2-5,0 µm
0,1-5,0 µm
0,2-5,0 mm
0,2-10,0 µm
5. En düşük gürültü maruziyet değeri 80 dB(A) olarak belirlenen iş yerinde
aşağıdaki tedbirlerden hangileri alınmalıdır?
a) İşveren tarafından iş yerinde kişisel kulak koruyucular hazır
bulundurulmalıdır.
b) İşçilere kişisel kulak koruyucuları verilmesi yasal zorunluluktur.
c) İşveren tarafından işyerinde kişisel kulak koruyucular hazır
bulundurulur ve sağlık kontrolleri düzenli olarak yapılır.
d) İşçiler zorunlu izne gönderilir.
e) İşçilere yoğurt verilir.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
15
İş Hijyeni ve Risk Değerlendirmesi
6. Aşağıdakiler tozlardan hangisinin patlama tehlikesi bulunmaz?
a)
b)
c)
d)
e)
Kömür tozu
Kireçtaşı tozu
Demir tozu
Un
Alüminyum tozu
7. Zonguldak Havzası’nda üretilen kömürlerin patlayabilirlik sınıfı St 2 olarak
belirlenmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
Bu tozların patlama özelliği bulunmamaktadır.
Zayıf patlayıcı tozlardır.
Kuvvetli patlayıcı tozlardır.
Çok kuvvetli patlayıcı tozlardır.
Bu sınıfa giren tozların bulunduğu kömür rezervlerini işletmeye
almak yasaktır.
8. Aşağıdakilerden hangisi Tozla Mücadele Yönetmeliği’nde tanımlanan
Zaman Ağırlıklı Ortalama Değer ifadesinin tanımıdır?
a) Bir günlük zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan zaman
ağırlıklı ortalama değerdir.
b) İki günlük zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan zaman
ağırlıklı ortalama değerdir.
c) Üç günlük zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan zaman
ağırlıklı ortalama değerdir.
d) Haftalık zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan zaman
ağırlıklı ortalama değerdir.
e) Günlük 8 saatlik zaman dilimine göre ölçülen veya hesaplanan
zaman ağırlıklı ortalama değerdir.
9. %5’ten daha az SiO2 içeren solunabilir kömür tozlar için
mesleki maruziyet eşik sınır değeri aşağıda verilenlerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
2,4 mg/m3
5,0 mg/m3
3,0 mg/m3
3,4 mg/m3
10,0 mg/m3
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
16
İş Hijyeni ve Risk Değerlendirmesi
10. Solunabilir asbest tozları için mesleki maruziyet eşik sınır değerleri aşağıda
verilenlerden hangisidir?
a)
b)
c)
d)
e)
0,1 mg/m3
0,3 mg/m3
0,3 lif/cm3
0,2 lif/cm3
0,1 lif/cm3
Cevap Anahtarı
1.B, 2.E, 3.C, 4.C, 5.C, 6.B, 7.C, 8.E, 9.A, 10.E
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Özet
Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi ve Kullanımı
•Tehlikeye maruz kalma olasılığı yüksek, maruz kalındığında
verebileceği zarar kabul edilemez ya da zararın şiddeti düşürülmüş
olsa da mevcut tehlike düzeyi, çalışanda hasar yapacak düzeyin
üzerinde olmayı sürdürüyor ise, maruziyeti önlemede Kişisel
Koruyucu Donanım (KKD) kullanmak gerekmektedir.
•Maruz kalınabilecek potansiyel tehlikelere, çalışma ortamına,
yöntemine ve çalışanın sınırlarına uygun olarak seçilir, denenir,
kullanılır ve gerektiğinde değiştirilirse makul seviyede koruma
sağlarlar.
•KKD; risklerin, toplu korumayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş
organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği, tam olarak
sınırlandırılamadığı durumlarda” ve “iş kazası ya da meslek
hastalığının önlenmesi, çalışanların sağlık ve güvenlik risklerinden
korunması, sağlık ve güvenlik koşullarının iyileştirilmesi amacıyla
kullanılır.
•KKD’lerin kullanıldığı her işyeri, işyerine özel prosedürlerin ve
talimatların da bulunduğu yazılı bir KKD programı geliştirmeli, ilan
etmeli ve uygulamalıdır.
•İş yerindeki KKD kullanımıyla ilgili geçmiş deneyimlere ve güncel
beklentilere değerlendirme sürecinde yer verilmeli, iş sağlığı ve
güvenliği sorumluları yanısıra satınalma sorumlularının, depo
görevlilerin, KKD’yi kullanacak çalışanların ve temsilcilerinin
görüşleri alınmalıdır.
•KKD kullanım zorunluluğu iş yerinin sürekli veya geçici çalışanları
yanısıra, alt yüklenicileri, ziyaretçileri, iş veya tanıtım amacıyla
gelenleri, misafirleri, mesleki öğrenim gören öğrencileri de kapsar.
•Öncelikle, iş yerinde yürütülecek risk değerlendirme çalışmaları
sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerine ve
kullanılacak KKD’lere karar verilmelidir.
•Çalışanlara gürültü seviyesi 85 dBA’yı geçtiği durumlarda
kullanmaları için işlerine, çalışma koşullarına, maruz kaldıkları
gürültü seviyelerine, kulak anatomilerine, kişisel duyarlıklarına göre
belirlenen kulak koruyucular dağıtılmalı ve kullanım, takma ve
çıkarma şekli ile bakım, temizlik ve saklama yöntemleri hakkında
eğitim verilmelidir.
•Kulak koruyucularının çok kısa süreyle dahi çıkarılmasının, işitmeyi
koruma özelliğini hemen tümüyle kaybetmeye neden olduğu
bilinmektedir.
•Solunum koruyucuların seçiminde, iş yerlerindeki çalışmalar
sırasında ortaya çıkabilecek partiküller (toz, lifler, yağ ve su bazlı
sisler, sprey), buhar, duman vb. formdaki solunabilir partiküllerin
yapısı, büyüklüğü, konsantrasyonu, tehlike potansiyeli, ortamda
geçirilecek süre ile işin yapılma koşulları (dar alan, aydınlatma, ısı,
nem, çalışanın hareketsiz veya hareketli çalışıyor olması, solunum
koruyucunun çalışanın hareketlerini kısıtlama durumu, yoğun efor
gerektirme vb.) göz önünde bulundurulur.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
29
Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi ve Kullanımı
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Tehlikeye maruz kalma olasılığı yüksek, maruz kalındığında verebileceği
zarar kabul edilemez ya da zararın şiddeti düşürülmüş olsa da mevcut
tehlike düzeyi, çalışanda hasar yapacak düzeyin üzerinde olmayı
sürdürüyor ise, çalışanın maruziyetini önlemede hangi yönteme
başvurulur?
a)
b)
c)
d)
e)
Sosyal destek
Çalışana izin verilmesi
Kişisel koruyucu donanımlar
İlaç tedavisi
Egzersiz ve diyet
2. Aşağıdakilerden hangisi ürünün, imalatçısı tarafından Avrupa Birliği’nin
çalışan sağlığı, güvenliği ve çevre ile ilgili zorunlu gerekliliklerine uygun
üretildiğini gösterir?
a)
b)
c)
d)
e)
Kategori numarası
CE işareti
ISO EN standardı
AQL oranı
SNR değeri
3. KKD’lerin iş yeri yönetimlerince her risk düzeyinde öncelikle tercih
edilmesinin nedenleri arasında hangisi yoktur?
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
a) Mühendislik çözümlerinin ilk yatırım maliyetlerinin yüksek olması ve
üretim odaklı yönetim yaklaşımlarında gereksiz masraf kalemi
olarak değerlendirilmeleri
b) Ani ve çok büyük maruziyetler ya da ölüm ve maluliyet ile
sonuçlanacak durumlar dışındaki organ hasarlarının hemen ortaya
çıkmaması, oluşumlarının uzun aylar veya yıllar alması
c) Etmen ile organ hasarı veya hastalık arasındaki ilişkinin (zorunlu
nedensellik bağı) kolay kurulması
d) Toplumda ve çalışanlar arasında hastalık oluşmadan sağlığın
korunması konusunun bir kültüre dönüşmemiş olması
e) İş yerindeki maruziyeti önleme çalışmalarının takip ve kontrolünde
yaşanan aksaklıklar ile denetim eksiklikleri
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
31
Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi ve Kullanımı
4. KKD’lerin kullanımı öncesinde ilgili çalışanların bir kısmına denettirilmesi
ve yazılı olarak geribildirimlerinin alınması ile hangisi amaçlanmaz?
a) KKD ilişkili sağlık sorunlarının önüne geçmek
b) Seçiminde rol aldıkları ürünlerin kullanımında çalışanları istekli
kılmak
c) İş sağlığı ve güvenliği kültürünün yerleşmesine katkı sağlamak
d) KKD kullanmamaktan kaynaklanabilecek iş kazalarının önüne
geçmek
e) Yöneticilerin üzerindeki maliyet baskısını azaltmak
5. Aşağıdakilerden hangisi KKD’lerin genel sağlık ve güvenlik gereklerinden
değildir?
a) KKD’nin kendisinin ek risk oluşturmaması
b) Kullanıcının ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun
olması
c) Hangi risklere karşı kullanılacağı konusunda çalışanların
bilgilendirilmesi ve kullanımı konusunda uygulamalı olarak
eğitilmesi
d) Acil durum amacıyla üretilmiş KKD’lerin rutin faaliyetlerde
kullanılmaması
e) İş alanında rahatsızlık hissedilince takılması, rahatsızlık geçince
çıkarılması
6. KKD’ler ile ilgili yapılacak risk değerlendirme çalışmalarında
aşağıdakilerden hangisinin değerlendirmeye alınmasına gerek yoktur?
a) KKD’nin modaya uygunluğu
b) KKD’nin olası maruziyeti önleme düzeyi
c) Başka yöntemlerle önlenemeyen hangi risklere karşı KKD
kullanılması gerektiği
d) Her bir KKD için tasarım, üretim ve seçiminde uyulması gereken
yasal gereklilikler
e) KKD’nin özellikleri ile önlemesi beklenen risklerin karşılaştırılması
7. KKD’lerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
a) Bir kulak koruyucunun NRR veya SNR değerinin yüksek olması,
koruyuculuğunun da yüksek olduğunu gösterir.
b) Kulak koruyucuları çimento, otomotiv, kimya, cam sanayi, metal,
ağaç ve tekstil işleri, matkap ve hilti ile çalışma ve havalimanlarında
yer hizmetlerinde kullanılır.
c) Yüz siperlikleri gözü ve tüm yüzü koruyabilirler.
d) Mümkünse lateks malzemeden yapılmış eldivenler kullanılmalıdır.
e) Eldivenlerin mekanik direncini belirleyen sürtünme, kesilme,
delinme ve yırtılma özellikleri, ilgili piktogramın altındaki rakamlarla
ifade edilir.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
32
Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi ve Kullanımı
8. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Belirlenmiş koruma faktörü (NPF);ortam havasındaki kirletici
konsantrasyonunun, solunum koruyucunun filtresinden geçmiş
havada ölçülen kirletici konsantrasyonuna oranıdır.
b) Yaşam ve Sağlık için Ani Tehlikeli Ortam (IDLH), sağlığa ani ve geri
dönüşü olmayan zararlar verebilecek, insan hayatını bir anda
tehlikeye sokabilecek ortamlardır.
c) KKD’nin NPF’nün tehlike oranından büyük olması gerekir.
d) Solunabilir toz, aerodinamik eşdeğer çapı 10 mikron büyüklüğünde
kristal veya amorf yapıda toz ile çapı 5 mikrondan küçük, uzunluğu
çapının en az 5 katı olan lifsi tozlardır.
e) Mesleki Maruziyet Limitleri (OELs), çalışma ortamı havasındaki
tehlikelerin aşırı maruziyete neden olabilecek, sağlık etkilerini
önlemede eğitimli iş sağlığı ve güvenliği personelinin kullanması için
bir organizasyon (Dupont, ACGIH, OSHA vb.) tarafından geliştirilen
maruziyet limitleri için kullanılan ortak terimdir.
9. Solunum koruyucu donanımlar için hangi ifade yanlıştır?
a) Risk analizi yapılarak kirleticiye uygun belirlenmiş filtre ve
kartuşlarla kullanılırlar.
b) Bu cihazlar her yıl kullanıcı tarafından kaçak kontrol testine (negatif
basınç testi) tabi tutulmalıdır.
c) Kullanıcının solunum yapmasıyla havayı temizleyen solunum
cihazlarının etkinliği büyük oranda cihaz ile kullanıcının yüzü
arasında kaçak olmamasına bağlıdır.
d) Kaçış amaçlı setler, acil durumlarda tehlikeli ortamdan hızla
uzaklaşmak gereken hallerde kullanılırlar.
e) En yaygın kullanılanı basit toz maskeleridir.
10. Solunum koruyucu donanımlarla ilgili yapılacak risk değerlendirmesinde
hangi bilgiye gerek yoktur?
a)
b)
c)
d)
Kirleticinin ambardaki toplam stok miktarı
Kirletici IDLH konsantrasyonu
Tahmin edilen veya ölçülen kirletici konsantrasyonu
Kirleticinin yerel ve uluslararası geçerli mesleki maruziyet limiti
(OEL/MAK)
e) Çalışma alanında oksijen yetersiz ortam oluşma potansiyeli
Cevap Anahtarı
1.C, 2.B, 3.C, 4.E, 5.E, 6.A, 7.D, 8.D, 9.B, 10.A
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
33
Özet
Mesleki Etik
• Günümüzde etiğin önemi daha da artmıştır. Etik kurallara bağlılık
son derece önemlidir. Belli bir toplum içerisinde yaşayan insanlar
her konuda birbirlerine karşı saygılı olmalıdırlar. Her insan etik
kurallar dahilinde bir davranış sergilemelidir. Başkalarının özgürlük
alanına girildiğinde bizim özgürlüğümüz son bulacaktır. Hangi
meslek olursa olsun, sahip olduğumuz mesleğimizin değerini
bilmeliyiz. Mesleğimizi çok iyi öğrenmeli ve uygulamalıyız.
Mesleğimiz bizim yol haritamızdır. Onun üzerinde yürür, ancak
hedeflerimize onunla ulaşabiliriz. Hayatımızı onunla idame
ettirebiliriz. Mesleğimizi icra ederken mesleki etik kaideleri de
bilmek zorundayız. Meslek etiği açısından düşündüğümüzde;
doğruluktan ve dürüstlükten ödün vermemeliyiz. Bilgimizin yetersiz
olduğu konularda çok iyi araştırma yapmalı ve üstlendiğimiz
misyonun bilincinde olmalıyız. Mesleğimizle ilgili olarak, insanları
yanlış yönlendirmemeliyiz. Sadece işimizi değil, aynı zamanda iş
yerimizi, işvereni, çevremizi, çevremizdeki diğer canlıları kısacası
bizim dışımızda kalan her şeyi ve herkesi düşünmek zorundayız.
•Etik kuralları öncelikle biz uygulamalıyız.
•Etik davranışlardan asla taviz vermemeliyiz.
•Etik kaideleri kötüye kullanmamalıyız.
•İşimizi korumak için her türlü etik dışı davranıştan uzak durmalıyız.
•Yaşantımızın her safhasını paraya göre ayarlamamalıyız.
•Asla yalan söylememeliyiz.
•Hukuk kurallarını çiğnememeliyiz.
•İşverenimize, çalıştırdığımız insanlara saygılı olmalıyız.
•Bilmediğimiz konulardaki işleri üstlenmemeliyiz.
•İş yerindeki yetkilerimizi iyi yolda kullanmalıyız.
•Bizden sonra gelecek ve bizim yerimizi alacak insanlara fırsat
tanımalıyız
•Kamuoyunu doğru bilgilendirmeliyiz
•Her işimizde tutarlı davranmalıyız
•Gelecekte saygın bir toplum içinde yaşamak istiyorsak, hem etik
hem de mesleğimizle ilgili etik kurallara sıkı sıkıya bağlı olmalıyız.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
15
Mesleki Etik
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi etik dışı davranış olarak sınıflandırılabilir?
a)
b)
c)
d)
e)
Doğruluk
Tarafsızlık
Mesleki sorumluluk
Yasalara uyum
İş ilişkilerinde politika
2. Aşağıdakilerden hangisi dedikodu olarak değerlendirilmez?
a)
b)
c)
d)
e)
İş yerine bilgileri birileri ile paylaşmak
İş yeri hakkında konuşmak
Yöneticileri suçlamak
Çalışanlar üzerinde etkili olmak
Çalışanlar hakkında konuşmak
3. Aşağıdakilerden hangisi mesleki etik ilke değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Yetersizlik
Yasallık
Mesleğe bağlılık
Güvenilirlik
Dürüstlük
4. Aşağıdakilerden hangisi mesleki etiğin ortaya çıkması için sebeplerden biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Mesleki olgunluk oluşturmak
Bireylere mesleki kimlik kazandırmak
İş hayatında yol gösterici olmak
Mesleki saygınlığı elde etmek
Kabul edilebilir davranışları belirlemek
5. Borrom Düğümü ile etiğe bakış aşağıdakilerden hangisinde doğru
verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
Öznel etik (tutarlılık etiği)
Sorumluluk, öznel ve nesnel etik
Sorumluluk etiği
Sorumluluk ve sonuç etiği
Önemseme ve sonuç etiği
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
17
Mesleki Etik
6. Aşağıdakilerden hangisi bir meslek sahibinde bulunması gereken
özelliktir?
a)
b)
c)
d)
e)
Mesleki yetersizlik
Kendini beğenmişlik
Yaptıkları doğrular karşısında saygınlık beklentisi
Hukuk kurallarını çiğneme
Ürün sorumluluğunu dikkate alma
7. Aşağıdakilerden hangisi bir profesyonelin etik davranışı olarak
değerlendirilemez?
a)
b)
c)
d)
e)
Makine ve teçhizatı doğru kullanmak
Çalışanlarına saygı göstermek
Müşteri haklarını korumak
Üretilen ürünü ucuza mal etmek
Yetkinlik sahibi olmamak
8. Bir davranışın etik sınırlar içerisinde değerlendirilmesi için aşağıdakilerden
hangisi doğrudur?
a)
b)
c)
d)
e)
Doğru-yanlış davranışları belirlemek
Doğru davranışları yazılı hale getirmek
Yanlış davranışları yazılı hale getirmek
Doğru-yanlış davranışları tespit edip uygulamak
Doğru-yanlış davranışları belirlemek, yazılı hale getirmek ve
uygulamak
9. Aşağıdakilerden hangisi etik kuralların ortaya çıkmasında önemli olamaz?
a)
b)
c)
d)
e)
İşveren, işçi ve uzman arasında bağlantı kurmak
Yalnızca insanlar için düşünmek
Toplumsal bilinci uyandırmak
Mesleki yetkinliğe sahip olmak
Doğruluk ve dürüstlük ilkelerine sıkı sıkıya bağlı olmak
10. Aşağıdakilerden hangisi mesleki sorumluluk içerisinde sayılamaz?
a)
b)
c)
d)
e)
İşverene karşı sorumluluk
Müşteriye karşı sorumluluk
Çevreye karşı sorumluluk
Mesleğine karşı sorumluluk
Kendine karşı sorumluluk
Cevap Anahtarı
1.E, 2.D, 3.A, 4.D, 5.B, 6.E, 7.E, 8.E, 9.B, 10.E
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Özet
Ulusal ve Uluslararası Mevzuat
•7 Nisan günü tüm dünyada ‘’Dünya Sağlık Günü’’ olarak kabul
edilmiştir.
•Türkiye Cumhuriyeti, 9 Haziran 1949 tarih ve 5062 sayılı
Kanun’la Dünya Sağlık Örgütü Anayasası’nı onaylayarak
WHO’ya resmen üye olmuştur.
•ILO'nun temel ilkeleri şunlardır: Emek bir mal değildir, Dernek
kurma ve ifade özgürlüğü desteklenen bir ilerlemenin
vazgeçilmez şartıdır, Yoksulluk, bulunduğu yerlerde, herkesin
refahına yönelik bir tehlike oluşturur.
•Avrupa İSG Ajansı (EU-OSHA), işyerlerinin daha sağlıklı,
güvenli ve verimli hale getirecek bilgiyi sağlamayı amaçlayan
bir Avrupa Birliği (AB) kuruluşudur. Amerika Çalışma
Bakanlığı’na bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (OSHA) ile
birlikte EU-OSHA işbirliğini AB’nin tüm asıl ve aday üye
ülkeleri kapsamında iş sağlığı ve güvenliği kültürünü yayma,
bilgi alışverişi ve kampanyalarla yürütmektedir.
•Avrupa Birliği Hukuku'nun özelliği, üye ülkelerin
egemenliklerini kısmen devretmesinden ve AB’nin bağımsız
olarak egemenlik haklarını kullanmasından ileri gelmektedir.
Böylece Birlik, üye devletlerin kendisine devrettiği egemenlik
hakları ile o devletlerin üzerinde adeta kendi bağımsız
hukukunu yaratmış ve üye ülkeler hukuk düzenlerinin
üstünde doğrudan uygulanabilir bağlayıcı bir özellik
kazanmıştır.
•Türk İş Hukuku'nun, AB İş Hukuku'yla ne derece uyum içinde
olduğu sadece AB mevzuatı açısından değil aynı zamanda ILO
normları ve Avrupa Konseyi sözleşmeleri açısından da
değerlendirilmelidir. Çünkü, ILO standartlarıyla AB
düzenlemeleri birçok alanda kesişme gösterirler.
•AB ye üye ülkelerin iş hukuklarıyla ILO standartları arasındaki
benzerlik Avrupa Konseyi belgeleri için de söz konusudur.
Ancak AB düzenlemeleri ILO ve Avrupa Konseyi
Sözleşmeleri'ni daha da ileriye götüren bir niteliğe
bürünmüşlerdir.
•Türkiye’deki mevcut iş sağlığı ve güvenliği sisteminin ana
çatısı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde
oluşturulmuştur.
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
18
Ulusal ve Uluslararası Mevzuat
DEĞERLENDİRME SORULARI
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
1. EU-OSHA, ILO, WHO kısaltmaları ile bilinen uluslararası kuruluşların açık
şekilde yazılışları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
a) Avrupa İş Güvenliği Merkezi - Uluslararası Çalışma Örgütü - Dünya
Sağlık Örgütü
b) Uluslararası Çalışma Örgütü - Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi Dünya Sağlık Örgütü
c) Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı - Uluslararası Çalışma Örgütü Dünya Sağlık Örgütü
d) Uluslararası Çalışma Örgütü - Dünya Sağlık Örgütü - Avrupa İş Sağlığı
ve Güvenliği İdaresi
e) Dünya Sağlık Örgütü - Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı Uluslararası Çalışma Örgütü
2. I. WHO
II.İSSA
III.ILO
IV.EU-OSHA
Yukarıdakilerden hangileri çalışma hayatı ile ilgili uluslararası alanda
faaliyet gösteren kuruluşlardır?
a)
b)
c)
d)
e)
I, II ve III
I,II ve IV
II, III ve IV
I,II, III ve IV
III ve I
3. Dünya Sağlık Günü her yıl hangi tarihte kutlanır?
a)
b)
c)
d)
e)
7 Nisan
14 Ocak
14 Haziran
7 Ocak
7 Aralık
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
20
Ulusal ve Uluslararası Mevzuat
4. Aşağıdakilerden hangisi Filadelfiya Bildirgesi’ne göre ILO'nun temel
ilkelerin özelliklerinden biri değildir?
a) Emek bir mal değildir.
b) Dernek kurma ve ifade özgürlüğü desteklenen bir ilerlemenin
vazgeçilmez şartıdır.
c) Yoksulluk, bulunduğu yerlerde, herkesin refahına yönelik bir tehlike
oluşturur.
d) İhtiyaca karşı mücadele ortak bir uluslararası gayretle
yürütülecektir.
e) Hükûmetlere sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi için yardım
yapmaktır.
5. Aşağıdakilerden hangisi Dünya Sağlık Örgütü’nün amaçlarından biri
değildir?
a) Ruh sağlığı alanında özellikle insanlar arasında uyumlu ilişkilerin
kurulmasına ilişkin her türlü faaliyetleri kolaylaştırmak
b) Sağlık alanında araştırmaları teşvik ve rehberlik etmek
c) Sağlık, tıp ve yardımcı personelin öğretim ve yetiştirilme
normlarının iyileştirilmesini kolaylaştırmak
d) Sağlık alanında her türlü bilgi sağlamak, tavsiyelerde bulunmak ve
yardımlar yapmak
e) Hastane ve sağlık merkezleri işletmek
6. Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliği’nin sosyal politika değerlerinden biri
değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
Siyasi partilere finansal destek sağlanması
İnsan haklarına saygı
Devlet müdahalesinden arındırılmış sendika özgürlüğü
Çalışanlar arasında haksız ayırım yapmama
İşçilerin sağlık ve iş güvenliklerinin korunması
7. Aşağıdakilerden hangisi AB tarafından 1993 yılında yürürlüğe konulan
“Çalışanların Sağlık ve Güvenliklerini İyileştirmeye Yönelik Önlemler
Alınmasına ilişkin Çerçeve Yönergesine” göre İşverenin
yükümlülüklerinden biri değildir?
a)
b)
c)
d)
e)
İşçilere özel sağlık sigortası yaptırmak
Tehlikelerin önüne geçmek
Önüne geçilemeyen kaçınılmaz tehlikeleri değerlendirmek
Tehlikelerle kaynağında mücadele etmek
Teknik gelişmelere uyum sağlamak
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
21
Ulusal ve Uluslararası Mevzuat
8. Aşağıdakilerden hangisi AB tarafından 1993 yılında yürürlüğe konulan
“Çalışanların Sağlık ve Güvenliklerini İyileştirmeye Yönelik Önlemler
Alınmasına ilişkin Çerçeve Yönergesine” göre İşverenin
yükümlülüklerinden biri değildir?
a) İşveren, sorumlulukları çerçevesinde çalışanların sağlığını ve
güvenliğini korumak, mesleki tehlikeleri önlemek, bilgilendirme,
eğitim ve kurumsal gereklilikler için her türlü önlemi alacaktır.
b) Bu yönergenin diğer hükümlerine halel getirmeksizin, işveren,
işyerindeki veya kuruluşundaki faaliyetlerin yapısını göz önünde
tutarak kullanılan kimyasal maddeler veya terkiplerin, iş
makinelerinin seçimi, iş yerlerinin uygunluğu yönünden işçi sağlığı
ve iş güvenliği tehlike değerlendirmesi yapacaktır.
c) Bu yönergenin diğer hükümlerine halel getirmeksizin, bir iş yeri
birkaç işveren tarafından paylaşılırsa, işverenler işçi sağlığı ve iş
güvenliği önlemlerini ortaklaşa uygulayacaklar, bir diğerini bu
konularda haberdar edecekler, işçi ve temsilcilerine tehlikeler
konusunda bilgi verecekler ve alınan önlemleri koordine
edeceklerdir.
d) İş sağlığı ve güvenliği konusunda hiçbir önlem işçilere mali yük
getirmeyecektir.
e) İşyeri sağlık hizmetlerini yerine getirmek için Avrupa Konseyinden
kredi almak.
9. Uluslararası Çalışma Örgütü'ne göre iş sağlığı hizmetlerinin aşağıdaki
görevlerden hangisini kapsaması gerekmez?
a)
b)
c)
d)
e)
İlkyardım ve acil durum tedavi hizmetlerini örgütleme
Sağlığa zararlı risklerin tanımlanması ve değerlendirilmesi
Ekonomik çalışmaların yapılması
İşin işçiye uygunluğunun geliştirilmesi
Çalışma saatlerinin düzenlenmesi
10. I. TSE
II. MESS
III. MPM
IV. TFF
Yukarıdakilerden hangileri çalışma hayatı ile ilgili ulusaL alanda faaliyet
gösteren kuruluşlardır?
a)
b)
c)
d)
e)
I, II ve III
I,II ve IV
II, III ve IV
I,II, III ve IV
III ve I
Cevap Anahtarı
1.C, 2.C, 3.D, 4.E, 5.E, 6.A, 7.A, 8.E, 9.C, 10.A
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
22
Download

İş Hijyeni Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 12