GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
OPŠTA NAČELA U PRIMENI TEHNIČKE ZAŠTITE
GRADITELJSKOG NASLEDJA
• U VELIKOJ MERI ODLUKA ZAVISI OD STANJA
SPOMENIKA I DOKUMENTACIJE O NJEMU.
• OPŠTA NAČELA ZASNIVAJU SE NA METODOLOGIJI
SAVREMENE ZAŠTITE.
• BEZ OBZIRA KOJE NAČELO ĆE BITI PIMENJENO U RADU,
OSNOVNI PRINCIPI ZAŠTITE KOJIH SE TREBA
PRIDRŽAVATI PRI SVAKOJ PLANIRANOJ INTERVENCIJI
ILI STRATEGIJI SU:
1. MINIMALNI GUBITAK POSTOJEĆEG TKIVA
2. MINIMUM INTERVENCIJA
3. MINIMALNI GUBITAK AUTENTIČNOSTI
4. REVERZIBILNOST
5. ISKRENOST INTERVENCIJE
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• NAČELO ČUVANJA AUTENTIČNOSTI
SPOMENIKA I NJEGOVIH
SPOMENIČKIH VREDNOSTI
- Sve mere koje se preduzimaju u cilju
zaštite narušavaju autentičnost i gubi
se spomenička vrednost originala.
- Tehničke mere treba svoditi na
najmanju meru.
- Spomenik treba konzervirati, a ukoliko
to nije moguće, tek onda restaurirati.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
NAČELO POŠTOVANJA SVIH STILOVA
U JEDNOM SPOMENIKU
• Tokom vremena menjane su stilske
koncepcije na mnogim gradjevinama (Sv.
Marko u Veneciji, Duždev dvor u
Dubrovniku)
• Nekada je bila izražena težnja ka čistoći
"prvobitnog izgleda" (Atinski akropolj je
očišćen od vizantijskih gradjevina).
• Kod spomenika u ruševinama, koji nemaju
pregradnje, može se težiti prvobitnom
izgledu.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• Kod spomenika sa neuko izvedenim dogradnjama,
koje su promenile izgled gradjevine, može se
ostvariti povratak originalnog oblika.
• Promene su sastavni deo istorije života jednog
spomenika.
• Dogradnje mogu doprineti vrednosti spomenika
(Mikelandjelova dogradnja palate Farneze u Rimu)
• Neke se dogradnje moraju svakako ukloniti (barokno
kube na srednjovekovnim crkvama manastira
Rakovac i Lazarici)
• čl.11 Venecijanske povelje u delu glasi: Treba
poštovati doprinos svih epoha koje su učestvovale u
izgradnji spomenika, cilj restauracije nije postizanje
stilskog jedinstva.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
NAČELO POŠTOVANJA SVIH VREDNOSTI NA
SPOMENIKU
• Ponekada arhitektonski nestručne i
neestetske forme imaju istorijsku vrednost
(Radoslavljeva priprata uz Bogorodičinu
crkvu u Studenici – ktitorska kompozicija u
južnom paraklisu)
• čl. 11 Venecijanske povelje u delu glasi:
Procena vrednosti pojedinih elemenata koji
se mogu ukloniti, kao i donošenje odluke o
njihovom uklanjanju ne sme se poveriti
samo autoru projekta zaštite.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
NAČELO STALNOSTI SPOMENIKA NA MESTU NA
KOJEM JE SAGRADJEN
• Spomenik je neodvojiv deo sredine u kojoj je nastao.
• Život oko spomenika ostavlja trag i okruženje sa
spomenikom čini spomeničku celinu (na primer, grobnice
oko crkava).
• Spomenici su fizički vezani za mesto na kojem su gradjeni.
Ukoliko je spomenik uništen, njegova supstrukcija ima
spomeničku vrednost.
• Spomenik se dislokacijom odvaja od razloga svog
postojanja, jer je on uvek podignut iz odredjenog razloga.
Na novim mestima postaju muzejski eksponati. Neodvojiva
su i umetnička dela u njima.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
NAČELO DOKUMENTARNOSTI ILI
KONTINUITETA RADA
• Potrebno je sve radove izvoditi i pratiti uz
dokumentaciju.
• Treba registrovati sve etape u radu.
• Treba zabeležiti sve promene koje se uoče kroz
vreme.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
NAČELO SARADNJE SA DRUGIM STRUKAMA
• Veoma osetljiv i složen proces zaštite
kulturnih dobara iziskuje učešće velikog
broja stručnjaka različitih profila.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
OBLICI TEHNIČKE ZAŠTITE KULTURNIH DOBARA
1. TEHNIČKE MERE PRIVREMENE ZAŠTITE
• Privremeni karakter
• Masovno korišćenje nakon velikih razaranja
• Primena kod prekida istraživačkih radova
• Dugotrajne privremene mere:
– Zaštitni krovovi (drvene i čelične konstrukcije,
nezavisne od spomenika)
– Zatrpavanje (nakon sondažnih istraživanja)
– Nadzidjivanje (1-2 reda opeke ili kamena ili slojevi
asfaltne hartije pritisnute kamenim pločama)
– nasipanje (peščana zaštita podova i mozaika debljine 610 cm; zemljani nasip preko plastičnog pokrivača)
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
PRIVREMENI ZAŠTITNI KROV
ZAŠTITNA FOLIJA PREKO
OSTATAKA ANTIČKOG ZIDA
MEDIJANA
ZAŠTITNA NADSTREŠNICA U NIMRUDU
SKIDANJE ZAŠTITNOG
PESKA SA PODA OD MOZAIKA
PRANJE MOZAIKA VODOM
POSLE SKIDANJA ZAŠTITE
OD PESKA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
– podupiranje zidova, lukova, svodova (zidanim
kontrforima, drvenim ili metalnim elementima,
podziđivanjem)
– zaštita od ratnih razaranja (vrećama peska,
maskiranjem, obeležavanjem)
– zaštita kod prekida radova
– zaštita građevinama (štite ceo spomenik kako bi
ostao autentičan, imaju stalan karakter, mogu biti
od savremenog materijala i imati savremen izgled
– loše strane su što menjaju sredinu u kojoj je
spomenik, što treba obezbediti ventilaciju)
PRIVREMENA ZAŠTITA PODUPIRANJEM
ZAŠTITA OD BOMBARDOVANJA
VREĆAMA OD PESKA
PLAVI ŠTIT – OZNAKA
UJEDINJENIH NACIJA
ZA SPOMENIKE KULTURE
PREMA HAŠKOJ
KONVENCIJI
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
PRIVREMENO-STALNA ZAŠTITNA KONSTRUKCIJA
VIMINACIJUM
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
2. KONZERVACIJA
• Postupak pri kojem se teži da se spomenik
očuva u stanju u kojem se nalazi
- Spomeniku se ništa ne dodaje
- Stabilizuju se ruševine
- Najčešće se radi kod spomenika kod kojih se ne
može pretpostaviti prvobitna arhitektura
- Česta kod arheoloških lokaliteta sa nepoznatom
visinom građevina
- Zidovi se čiste, odstranjuju trošni delovi i vezivo
- Preziđivanje se vrši istom tehnikom koja je bila
- Izbegava se cementni malter, samo krečni i
produžni
- Ne koriste se nekada popularne betonske kape
Konzervacija kupališta čišćenjem
I popravljanjem kamenih blokova,
čišćenjem spojnica i injektiranjem
novog maltera
POGREŠNA UPOTREBA CEMENTNOG MALTERA ZA SPOJNICE I
BETONSKI DELOVI KOJIMA SE ZAMENJUJU POJEDINI DELOVI
SPOMENIKA, IAKO SE POSTUPAK TRETIRA KAO KONZERVACIJA
KUĆA NA FARMI FLIMSTON CASTLEMARTIN, ENGLESKA
CELOVITI PROCES KONZERVATORSKIH RADOVA:
- Zamenjene nadvratne i nadprozorne grede
- Učvršćena streha
- Popravljen kameni slog
- Učvršćena konstrukcija
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
- Ispravljanje zidova se obavlja preziđivanjem ili vraćanjem
u prvobitno stanje podelom na lamele, utezanjem u
oplatu, povlačenjem zategama ili hidrauličnim presama,
injektiranjem žitkim malterom pod pritiskom
- Utezanje horizontalnim serklažima i zategama kada su
zidovi raspukli vertikalnim pukotinama; serklaži se
postavljaju umesto starih santrača (kod crkava po
sredini tambura, u osloncu kalote, u ležištima tambura,
u vertikalnim zidovima na razmacima visine 1,40-1,60), u
šupljine gde su bili santrači ubacuje se beton pod
pritiskom; postavljaju se gvozdene i čelične zatege koje
se maskiraju drvetom (u osloncima lukova i svodova);
vertikalne pukotine se koriste kao mesta za postavljanje
vertikalnih ojačanja, betonskih stubova (zakonska
obaveza kao zaštita od zemljotresa)
-
ISTRULELE DRVENE GREDE U ZIDOVIMA
UKLANJAJU SE I U TE ŠUPLJINE SE
UBRIZGAVA BETON
ISPRAVLJANJE ZIDA POSTAVLJANJEM GVOZDENIH ZATEGA OSNOVA
ANKEROVANIH U BETONSKU TEMELJNU GREDU
ZIDA
DERSOVANJE ZIDA
BLATNIM MALTEROM
ČIŠĆENJE KAMENIH
SEGMENATA PORTALA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
- Obezbedjivanje temelja nakon sondažnih ispitivanja
uzroka oštećenja (plitki, loš materijal, loše
dimenzionisanje, loše tlo), injektiranje cementnim
malterom pod pritiskom nakon čišćenja,
podzidjivanje i spuštanje do boljeg sloja, regulisanje
režima podzemnih voda i ojačavanje tla
injektiranjem), trule grede se menjaju betonskim)
- Kontrola rada pukotina i nagnutih zidova upotrebom
staklenih traka u gipsanom malteru, uočavanje
nestanka uzroka, merenje naginjanja kod težišta
gradjevine
- Konzervacija drvenog bondruka usled truljenja
drvenog skeleta putem zamene svih delova u istom
originalnom obliku, uvodjenjem čeličnih nosača
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
STAKLENE TRAKE ZA TESTIRANJE
PUKOTINA U ZIDOVIMA
PODBIJANJE TEMELJA RADI STABILIZACIJE
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• 3. ANASTILOZA KULTURNIH DOBARA
• Originalni delovi spomenika vraćaju se na svoje mesto
i daje im se funkcija koju su imali.
• To je samostalni ili dopunski postupak pri konzervaciji i
restauraciji.
• Najčešća je zaštita za spomenike klasične arh. kao i
kod ruševina nakon zemljotresa.
• Primenjuje se kod arheoloških lokaliteta (Gamzigrad,
Caričin grad), kod srednjovekovnih gradjevina
(ikonostas, portali, skulpture kod Bogorodičine crkve u
Studenici).
• Zahteva odlično poznavanje stilova i tehnika gradjenja
u odgovarajućoj vremenskoj epohi.
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
ANASTILOZA HADRIJANOVE VILE
ANASTILOZA TOLOSA U DELFIMA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
GAMZIGRAD
ANASTILOZA
BOGORIODIČINA CRKVA-STUDENICA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• 4. RESTAURACIJA
• METODOLOŠKO-TEHNIČKI POSTUPAK PRI KOME
SE SPOMENIKU DODAJU ONI DELOVI KOJI MU
NEDOSTAJU I TO U OBLIKU KOJI SU IMALI
• NEMA RESTAURACIJE UKOLIKO SE NE ZNA KAKO
JE SPOMENIK IZGLEDAO ILI NE POSTOJI
DOKUMENTACIJA O NJEMU
• POČIVA NA NAČELU POŠTOVANJA
AUTENTIČNOSTI I STARE, ORIGINALNE MATERIJE
• ČL. 9 VENECIJANSKE POVELJE:"RESTAURACIJA
SE ZAUSTAVLJA TAMO GDE POČINJE
PRETPOSTAVKA"
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• CILJ RESTAURACIJE JE OČUVANJE SPOMENIKA I
NJEGOVIH VREDNOSTI I OTKRIVANJE ONIH VREDNOSTI
KOJE SU BILE ZAKLONJENE ILI DO TADA NEPOZNATE,
VRAĆANJE ONIH ESTETSKIH VREDNOSTI KOJE SU MU
BILE OŠTEĆENE, UMANJENE ILI UNIŠTENE
• TEŽI SE USPOSTAVLJANJU PRAVILNOG ODNOSA ONOG
ŠTO JE OSTALO OD SPOMENIKA I ONOG ŠTO MU SE
DODAJE
• STILSKIM ISTRAŽIVANJEM SE UTVRĐUJE
NAJVEROVATNIJI OBLIK
• VEOMA JE RETKA RESTAURACIJA POTPUNO UNIŠTENIH
SPOMENIKA (STOA ATALOS I STADION AVEROF U ATINI,
VEĆNICA U ŠIBENIKU)
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
REKONSTRUKCIJA GRADSKE
VEĆNICE U ŠIBENIKU SRUŠENE
U II SVETSKOM RATU
REKONSTRUKCIJA SRUŠENE
STOE ATALOS NA ATINSKOJ
AGORI
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
RESTAURIRAJU SE I
SPOMENICI OD KOJIH
NIJE OSTAO NI
JEDAN ORIGINALNI
DEO, ALI SE TO RADI
IZ KULTURNIH,
NACIONALNIH,
URBANISTIČKIH
RAZLOGA I TAKVA
GRAĐEVINA NEMA
VREDNOST
ORIGINALA
PLAOŠNIK U OHRIDU
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• TEHNIKA RESTAURACIJE
•
•
•
•
– KORISTE SE STARE TEHNIKE GRAĐENJA I
MATERIJALI (ZA OBLIK ARHITEKTURE)
– KORISTE SE NAJSAVREMENIJE TEHNIKE I
MATERIJALI (ZA KONSTRUKCIJE – serklaže,
stubove, tavanice, svodove,kupole)
- KAMEN – ISTI KAO ORIGINALNI
- OPEKA – ISTOG OBLIKA, OD NOVOG MATERIJALA
- GVOŽĐE- ZA ZATEGE I POJAČANJE NOSAČA
- NERĐAJUĆE LEGURE ZA RAZNE VEZE
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
RESTAURACIJA DIOKLECIJANOVE
PALATE OPEKOM RADI KONTRASTA
(NE PREPORUČUJE SE!)
RESTAURACIJA LOKALITETA
POLAČE NA MLJETU ISTIM
KAMENOM I SLOGOM
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
I – NAČIN ODVAJANJA STAROG OD NOVOG TKIVA
GRAĐEVINE
• SVE ŠTO JE NOVO I DODAJE SE MORA BITI
ODVOJENO OD ORIGINALNIH DELOVA I
PRIKAZANO TAKO DA SE LAKO UOČAVA
RESTAURACIJA OD ORIGINALA.
• ODVAJANJE IZBOROM MATERIJALA (RAZLIKA PO
BOJI ILI STRUKTURI):
- TRAKOM KAMENA (žuti peščar-žuti bigar ili brušeni
peščar – sitno špricovan peščar)
- TRAKOM OD OBLUTAKA NA ZIDU OD LOMLJENOG
KAMENA
- SPOJNICOM OD TRAKE OLOVNOG LIMA
- TRAKOM OPEKE DRUGAČIJE BOJE OD BOJE
OPEKE ZIDA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
GAMZIGRAD – OPEKA RIMSKIH
DIMENZIJA OD TONIRANOG BETONA
CRKVA MANASTIRA VELUĆE – ODVAJANJE
JEDNOBOJNIM MALTERISANJEM
POMPEJA -VIDLJIVICA RAZDELNICA ORIGINALNOG I
RESTAURISANOG DELA ZIDA KUHINJE U DOMUSU
OBELEŽAVANJE NOVE NADVRATNE GREDE TRAKOM OBLUTAKA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• PUBLIKOVANJE DOKUMENTACIJE O STANJU PRE I
POSLE RESTAURACIJE JE OBAVEZNO!
• UKLANJAJU SE DODACI ZBOG KOJIH JE PRVOBITNA
ARHITEKTURA BILA ZAKLONJENA
• UKLANJAJU SE PRIVEMENE MERE ZAŠTITE
• UKLANJAJU SE DODACI KOJI SE NALAZE NA
NEPODESNIM MESTIMA ILI SU RAĐENI NA
NEPODESAN NAČIN
• UKLANJA SE MALTER SA IZVORNO KAMENIH FASADA
ILI RAĐENIH OD VIDLJIVE OPEKE ILI OSLIKANIH
FASADA
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• UKLANJAJU SE DELOVI KOJI SU DODATI ZA
VREME KADA JE GRAĐEVINA PRIPADALA DRUGOJ
KONFESIJI (BOGORODICA GRADAČKA U ČAČKU)
• UKLANJAJU SE POZNIJE POSTAVLJENI KROVNI
POKRIVAČI
• VRAĆA SE ESTETSKI KVALITET KOJI JE SPOMENIK
BIO IZGUBIO
• OBAVEZNO JE RAZLIKOVANJE GRADITELJSKIH
TEHNIKA
• U ENTERIJERU
BOGORODICE GRADAČKE
U ČAČKU UKLONJENI SU
SVI ELEMENTI ISLAMSKE
ARHITEKTURE (iz vremena
kada je crkva bila
pretvorena u džamiju) OSIM
NIŠA KOJE PRIDRŽAVAJU
KUPOLU
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• KOMBINOVANE METODE
TEHNIČKE ZAŠTITE
- MNOGA KULTURNA DOBRA
PROĐU KROZ SVE OBLIKE
TEHNIČKE ZAŠTITE
(MANASTIR DEČANI)
- IZBOR ODGOVARAJUĆE
METODE ZA POJEDINE
SEGMENTE GRAĐEVINE
ZAVISI OD EKSPERTSKE
PROCENE U VREMENU
KADA SE ZAŠTITA
PRIMENJUJE
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
• PRESELJAVANJE NEPOKRETNIH SPOMENIKA
KULTURE
- TO JE POSLEDNJE SREDSTVO ZA SPAŠAVANJE
SPOMENIKA, KADA SU SVE DRUGE MOGUĆNOSTI
ISCRPLJENE (Abu Simbel, manastir Piva, manastir
Dobrićevo)
- SVESNO SE ODUSTAJE OD OSNOVNOG PRINCIPA
ČUVANJA NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA
(NAČELO STALNOSTI SPOMENIKA NA MESTU NA
KOJEM JE SAGRAĐEN)
- NE NAZIVA SE METODOM ZAŠTITE, JER SE OVOM
METODOM VREDNOSTI KULTURNIH DOBARA
GUBE ILI ZNAČAJNO UMANJUJU
1. RAZLOZI IZMEŠTANJA
- ODNOŠENJE SPOMENIKA KAO RATNOG PLENA,
TROFEJA, ITD (egipatski obelisci)
- KUPOVINA SPOMENIKA (ZAKONITA I NEZAKONITA)
- "SPAŠAVANJE" NAKON ARHEOLOŠKIH RADOVA
(Skulpture sa Partenona, Hram iz Pergamona)
- BITNO PROMENJENI PRIRODNI USLOVI (izmenjena
mikroklima koja oštećuje materijal)
- VELIKI JAVNI RADOVI (hidroelekrana na Nilu, na Pivi,
na Dunavu)
- PROMENA EKONOMSKE I DRUŠTVENE SITUACIJE
ČIME SE ONEMOGUĆAVA ODRŽAVANJE SPOMENIKA
NA IZVORNOM MESTU (etnografski spomenici)
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
OBELISCI DONETI IZ EGIPTA
NA TRGU SVETOG PETRA U RIMU
LONDONU
KLEOPATRINA IGLA U
GRADITELJSKO NASLEĐE – OČUVANJE I ZAŠTITA II
"MERMER LORDA ELDŽINA"
DELOVI PARTENONA IZLOŽENI
U BRITANSKOM MUZEJU
2. TEHNIKA PRESELJAVANJA
A. PRENOŠENJE CELOG SPOMENIKA
B. RASTAVLJANJE NA DELOVE I PONOVNO
SASTAVLJANJE
C. ZIDANJE NA NOVOM MESTU
• UTICAJI NA ODLUČIVANJE
- STANJE SPOMENIKA, STEPEN OČUVANOSTI
- TEHNIKA GRAĐENJA SPOMENIKA (VRSTA
GRADIVA)
- VELIČINA SPOMENIKA
- UDALJENOST OD NOVOG MESTA
- POGODNOST VEZA – KOMUNIKACIJE IZMEĐU
STAROG I NOVOG MESTA
3. PROCES PREMEŠTANJA
- VELIKI SPOMENICISE DEMONTIRAJU DEO PO DEO,
SKIDA SE ŽIVOPIS I SVI DRUGI DEKORATIVNI DELOVI
KOJI SE MOGU OŠTETITI
- RADI SE DETALJNI PROJEKAT PRESELJENJA,
TEHNIČKI SNIMCI I BELEŽE SE SVA ZAPAŽANJA
KOJA SE DOKUMENTUJU
- OBELEŽAVA SE SVAKI POJEDINI ELEMENT
GRAĐEVINE
- REŠAVA SE NAČIN DEMONTIRANJA, OBEZBEĐENJE I
TRANSPORT, NAČIN PONOVNOG MONTIRANJA
- ODABIRA SE NOVO MESTO (geološka stabilnost, klima,
ambijent...)
- UKOLIKO SU SPOMENICI ILI DELOVI OD SITNOG,
LOMLJENOG KAMENA, OBLUTKA TADA SE ISTI
MATERIJAL NE MOŽE VRATITI NA ISTO MESTO I NA NAČIN
KAKO JE BIO UGRAĐEN
- UKOLIKO JE MATERIJAL U LOŠEM STANJU, KAO I VEZIVO,
KORITE SE SAVREMENI MATERIJALI I KONSTRUKCIJE
(NAROČITO ZA TEMELJE)
- SPOMENIK TREBA DA DOBIJE NEKADAŠNJI OPŠTI
ARHITEKTONSKI OBLIK I IZGLED
- STARI MATERIJALI SE KORISTE ZA DELOVE KOJI SE VIDE,
A SIGURNOST SE OBEZBEĐUJE SAVREMENIM
KONSTRUKCIJAMA I MATERIJALIMA
- MESTA SEČENJA SPOMENIKA BIRAJU SE TAKO DA SE NE
OŠTETE UMETNIČKE KARAKTERISTIKE SPOMENIKA
(koriste se prirodni šavovi), A SPOJEVI ĆE KASNIJE BITI
VIDLJIVI, PA SE TRAŽE NEUPADLJIVA MESTA
- PUKOTINE, PRSKOTINE I DRUGA OŠTEĆENJA KOJA VEĆ
POSTOJE NA SPOMENIKU TREBA SANIRATI PRE
PRESELJAVANJA,
- SPOMENIK SE SEČE SPECIJALNIM, TANKIM TESTERAMA, UZ
ŠTO MANJE VIBRACIJA
- SPOMENICI KOJI SE SELE U CELINI ZNATNO SE MANJE
OŠTEĆUJU. ISPOD NJIH SE POSTAVLJA ARMIRANOBETONSKA PLOČA KOJA GARANTUJE STABILNOST. SVE
PUKOTINE SE SANIRAJU, SVI OTVORI SE PRIVREMENO
ZATVARAJU, SPOMENIK SE UTEŽE SA SVIH STRANA
- SPOMENIK TREBA NEGOVATI NAKON PRSELJENJA (aparati
za praćenje promena sleganja, prskanja zidova, bubrenja
maltera i isoljavanje fresaka).ZBOG VLAŽNIH ZIDOVA MOŽE
DOĆI DO NEPRAVILNOG SUŠENJA, EFLORESCENCIJE,
POJAVE ŠALITRE ILI DEFORMACIJA ZIDOVA
- NA KRAJU SE UREĐUJE OKRUŽENJE KAKO BI SE STVORIO
PRIBLIŽNO SLIČAN AMBIJENT ORIGINALNOM MESTU SA
KOJEG JE SPOMENIK PRSELJEN
HIDROELEKTRANA DJERDAP
IZMEŠTENA TRAJANOVA
TABLA
HIDROCENTRALA NA NILU
PREMEŠTANJE HRAMA U
ABU SIMBELU
HIDROCENTRALA NA PIVI
STARA I NOVA LOKACIJA
MANASTIRA PIVA
Download

graditeljsko nasleđe –očuvanje i zaštita ii