Hoş Geldiniz
FEYAZ BİLGİ
COĞRAFYA ÖĞRETMENİ
SULTANBEYLİ KIZ ANADOLU İMAM-HATİP
LİSESİ
HARİTALAR DA YER ŞEKİLLERİNİN GÖSTERİLMESİ
1- Renklendirme yöntemi
2- Gölgelendirme yöntemi
3- Tarama yöntemi
4- Kabartma yöntemi
5- İzohips ( eşyükselti ) yöntemi ve özellikleri
Bazı yer şekillerinin izohipslerle gösterilmesi
Profil ve izohips çıkarma
Eğim hesaplama
Bazı ÖSS soruları
Uydu görüntüleri
Motivasyon
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
1- Renklendirme Yöntemi :
Belirli yükseklikler, belirli renklerle gösterilir.
0 m den alçak (çukur)…… Koyu Yeşil
0-200
m………………...Yeşil
200-500 m…………………..Açık Yeşil
500-1000 m………………….Sarı
1000-1500 m……………………Turuncu
1500-2000 m……………………Açık Kahverengi
2000 m ve yukarısı………...Koyu Kahverengi
Denizler ve göller ise mavi renkle gösterilir. Derinliğin az olduğu
yerler açık mavi, fazla olduğu yerler ise koyu mavi ile gösterilir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
4500
Yükselti
basamakları
3500
2500
1500
1000
500
200
0
-200
-500
-1000
Konya ovası
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Çukurova
2- Gölgelendirme Yöntemi :
Yer şekillerinin eğimli bir ışıkla aydınlatıldığı varsayılır. Buna göre,
eğimi fazla olan yerler koyu, az olan yerler ise açık renkle gösterilir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
3- Tarama Yöntemi :
Çizgi kalınlıklarına göre eğimi gösterir. Eğimin fazla olduğu yerler kalın,
kısa ve sık çizgilerle, az olduğu yerler ise ince, uzun ve seyrek çizgilerle
taranır. Düz alanlar, taranmadan boş bırakılır.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
4- Kabartma Yöntemi :
Yer şekillerinin belli bir ölçeğe küçültülerek kabartması ( maketi ) yapılır.
Renklendirme yöntemine göre de, yükseklikler gösterilir. Pahalı olması, taşınmasının
ve yapımının zor olmasından dolayı fazla yaygınlaşmamıştır.Yer şekillerini,
gerçeğe en uygun gösteren yöntemdir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
5- İzohips ( Eşyükselti ) Yöntemi :
Haritalarda, deniz seviyesinden itibaren aynı yükseltide bulunan noktalarının
birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere izohips, bu yöntemle çizilen haritalara
da izohips haritası denir.
İzohipslerle, hem yükselti hem de eğim gösterilebilir. Günümüzde en fazla
kullanılan yöntemdir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
İzohipslerin Özellikleri
1- İzohipsler, iç içe kapalı eğrilerden oluşur, ve birbirlerini kesmezler.
Fakat üst üste gelebilir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
2- En dıştaki eğri veya en geniş eğri, yükseltisi en az olan yeri, en küçük
veya en içteki eğri ise en yüksek yeri gösterir.
800
900
1000
900
800
700
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
3- O m eğrisi, deniz seviyesini gösterir. Buna kıyı çizgisi denir.
Eşyükselti eğrileri ( izohips ) yöntemiyle çizilmiş bir yer şekli haritasında,
sıfır metre eğrisinin geçtiği yerlerden biri, aşağıdakilerden hangisidir ?
A) Kıyı çizgisi
B) Doruk noktası
C) Etek düzlüğü
D) Boyun noktası
E) Deniz dibi
1984 ÖYS
Kıyı çizgisi
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
4- Bir nokta, izohips eğrisi üzerinde ise yükseltisi kesin olarak bilinir. Eğer,
nokta, iki izohips arasında ise, noktayı çevreleyen en yüksek ve en alçak
iki izohipsin yükseltisinin arasında yer alıyor demektir.
A = 800 m
A
D
B
B = 900 m
C = 700 m
C
D = 600 ile 700
m.ler arası
800 700
1000
900
600
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
500
5- İzohipslerin sık geçtiği ( birbirine yaklaştığı ) yerlerde eğim fazladır.
Seyrek geçtiği ( birbirinden uzaklaştığı ) yerlerde ise eğim azdır.
Haritalarda izohipslerin çok sık geçtiği yerlerle ilgili olarak, aşağıdaki
yorumlardan hangisine kesin olarak gidilir ?
A) Boyundur
B) Doruğa yakındır
C) Plato yüzeyidir
D) Vadi yamacıdır
E) Eğimi fazladır
1997 ÖSS
Eğim fazla
Eğim az
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
6- Birbirini çevrelemeyen izohipslerin ve bir akarsuyun iki tarafındaki
izohipslerin yükseltisi aynıdır.
150
100
25
50
100
25
50
50
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
7- Çevresine göre çukur olan yerler içe doğru çizilen ok işareti ile gösterilir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
8- İzohipsler arasındaki kesik çizgiler mevsimlik akarsuyu, kalın düz çizgiler
ise sürekli akarsuları gösterir.
Mevsimlik
akarsu
Sürekli
akarsu
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
9- İzohipslerin
şeklini aldığı yerler, akarsu vadisini gösterir.
Vadi
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
10- Çizilecek izohips sayısı, ölçeğe ve yükseltiye göre değişir.
1- Ölçek farkı
Aynı yükseltiyi
1 / 1.000.000 ölçeği
2 izohipsle
1 / 100.000 ölçeği
8 izohipsle
gösterir
2 - Yükselti farklılığı
Farklı yükseltiye sahip Ağrı dağı
ve Ahır dağı farklı sayıda izohipsle
gösterilir.
Ahır dağı
Mesela, 100 m.de bir izohipsle
çizilen bir haritada Ağrı dağı
51 tane, Ahır dağı ise yaklaşık
15 tane izohipsle gösterilir.
Ağrı dağı
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
10- Bir haritada, izohipsler arasındaki yükselti farkı her yerde eşittir. Buna
sabit aralık denir.
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
11- Deniz ve göller içerisinde, aynı derinlikteki noktaları birleştiren
eğrilere de izobat ( eş derinlik ) denir.
izobat
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
1- BOYUN
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
2- YAMAÇ
Dik yamaç
Yamaç
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
3- SIRT
Sırt
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
4- DELTA
Delta ovası ( Bafra )
Delta ovası ( Çarşamba )
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
5- VADİ
Vadi
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
6- PLATO
Taşeli platosu
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
7- ÇUKUR
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
8- OVA
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
9- TEPE-DORUK
Tepe
Doruk
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Profil Çıkarma
İzohips haritası
Çıkarılan
profil
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Örnek
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
İzohips Çıkarma
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
EĞİM HESAPLAMA
Eğim =
Yükselti farkı x 100 veya 1000
Gerçek uzaklık
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Örnek 1 : A şehri 1000 m, B şehri ise 200 m yüksekliktedir. Bu iki şehir
arası uzaklık 80 km ise eğim yüzde ( % ) kaçtır ?
A )50
Çözüm :
Eğim =
B) 30
C) 15
800 x 100
80 km
D) 5
E ) 1
80000 m
80000 m
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
=
1
Örnek 2 : Aşağıdaki izohips haritasında K-L noktaları arası 5 cm ile gösterilmiştir. Buna göre; K-L arası eğim binde ( ‰ ) kaçtır ?
700
600
500
400
K
300
100
200
L
A ) 12
Çözüm :
Ölçek : 1 / 1.000.000
B ) 24
C ) 36
D ) 48
E ) 60
İki nokta arası yükselti farkı 600 m.
Gerçek uzaklık formülden bulunur. Gu = 5 x 1.000.000 = 50 km
Eğim = 600 x 1000
50 km
600000 m
50000 m
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
=
12
Örnek 3 : Okul otobüsü yamacı ağır ağır tırmandıktan sonra geçitte durdu.
Yükselti 1584 m idi. Öğretmen “Çıktığımız yamacın eğimi % 45 tir.
Bu yamacı çıkarken üzerinden geçtiğimiz yolun eğimi ise % 10 dur.”
deyince bir öğrenci, “Aynı yamaçta iki farklı eğim nasıl olur?” diye
sordu. Bir başka öğrenci de, “Olur; çünkü,……………………………” dedi.
İkinci öğrenci boş bırakılan yerde ne söylemiş olursa birinci öğrencinin
sorusunu doğru yanıtlamış olur ?
A
B
C
D
E
)
)
)
)
)
Yamacın ortalama eğimi % 45 tir.
Yol yamaçta dönemeçlerle uzatılmıştır
Eğim çeşitli yöntemlerle hesaplanabilir
Yol eğimi % 10 dan fazla olamaz
Taşıtlar, % 45 eğimli bir yamaca tırmanamaz
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
1981 ÖSS
1- Eşyükselti eğrilerinin uzunluğu, arazinin engebeliliğine göre değişir. Bazı
yerlerde de bir nokta halini alabilir.
Aşağıdakilerden hangisi eşyükselti eğrisinin nokta halinde gösterildiği
yerlerden biridir ?
A ) Vadi tabanları B ) Dağ dorukları C ) Deniz kıyıları
D ) Göl yüzeyleri
E ) Dik yamaçlar
1987 ÖSS
2- Eşyükselti eğrilerinin aralıklarının sık veya seyrek olması yer şekline
bağlıdır.
Aşağıdakilerden hangisini gösteren eşyükselti eğrileri daha sık aralıklarla
çizilir ?
A ) Doruk
B ) Dik yamaç
C ) Kıyı çizgisi
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
D ) Plato
E ) Ova
1990 ÖSS
3- Eşyükselti eğrileriyle çizilmiş yandaki
tepede eğim, hangi numarayla gösterilen
kesimde en fazladır ?
1990 ÖYS
1
A ) 1
B ) 2
C ) 3
D ) 4
2
E ) 5
4- Aşağıdaki haritada eşyükselti eğrileri
100 m aralıkla çizilmiştir.
5
3
4
X
BuDeniz
haritada X ile gösterilen nokta hangi
yükseltiler arasındadır ?
1994 ÖYS
A ) 600-700 m B ) 500-600 m C ) 400-500 m
D ) 300-400 m
E ) 200-300 m
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Deniz seviyesinden yükseklikleri aynı olan noktaları birleştirdiği düşünülen
eğrilere eşyükselti eğrisi adı verilir. Bu eğrilerle çizilen haritalara topografya
haritası denir.
Aynı ülkenin farklı ölçeklerle çizilen topografya haritası,
I. eşyükselti eğrilerinin sayısı
II. eşyükselti eğrileri arasındaki yükselti farkı
III. belli bir yüksekliği gösteren eşyükselti eğrisi üzerindeki yerler
bakımından karşılaştırılacaktır.
Bu iki haritada yukarıdakilerden hangilerinin kesinlikle aynı olması
beklenir ?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) I ve II
C) Yalnız III
E) II ve III
2004 ÖSS
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Tendürek dağı
Süphan dağı
Erçek gölü
Van gölü
Van
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Akdeniz
Cebeli Tarık boğazı
Fas
İspanya
Atlas okyanusu
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
İskenderun körfezi
Hatay
Suriye
Akdeniz
Laskiye
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
FEYAZ BİLGİ
(feyazbilgi@gmail.com)
Download

1- Renklendirme Yöntemi