Uzman Rehber Öğretmen
Süleyman Özkaya
BÜYÜME
Vücutta bulunan
organların zamana bağlı
hacminin artmasıdır.
OLGUNLAŞMA
Büyümeyle beraber
organların gerekli işlevi
yerine getirir duruma
gelmesidir.
GELİŞİM
Sosyal,duygusal,bilişsel,dil,
psiko-motor,ahlak,cinsel gelişim
yönünden meydana gelen
büyüme ve olgunlaşmadır.
SAĞLIKLI BİR BEBEĞE NASIL
SAHİP OLURUZ ?
* Aşılarını yaptırın.
* Doktor tarafından tavsiye edilmeyen
ilaçlardan uzak durun.
* Varolan hastalıkları kontrol altına alın.
* Sigara ve alkol kullanmayın.
* Gebelik süresince doktor kontrolünde
olun.
* 18-35 yaş arası hamilelik için ideal
yaştır.
GELİŞİM DÖNEMLERİ
-Doğum Öncesi Dönem
-Bebeklik Dönemi(0-3 Yaş)
-Okul Öncesi Dönem(3-6 Yaş)
-Eril Dönem(6-12 Yaş)
-Ergenlik Dönemi(12-14 Yaş)
-Adölesanlık Dönemi(14-18 Yaş)
Gelişim;
Baştan ayağa içten
dışa doğrudur.Beyin
gelişiminin % 70’i ilk 2
ayda gerçekleşir.
ÖNERİLER
* Anne beslenmesine dikkat etmelidir.
Protein ağırlıklı beslenin, diğer
besinlerden de gerektiği kadar alın.
* Stresten uzak durun.
* Sigara ve alkol kullanmayın !
BİLİŞSEL GELİŞİM
Beyin gelişimi aktif olarak devam eder
*Refleks kazanımları önemlidir.
ÖNERİLER
* Çocuğa bol bol uyaran sağlayın.
* 5 duyuyu aktif uyarın, örneğin
müzik dinletin, kukla oynatın.
* Ona zarar verici
(boncuk, keskin uçlu vb.)
materyaller vermeyin. Çünkü
Bu dönemde oral refleksler güçlüdür.
PSİKO-MOTOR GELİŞİM
* Küçük ve büyük kas gelişiminin
temelleri atılır.
ÖNERİLER
* Kaşık-çatal-bardak tutmasına
fırsat tanıyın.
* Göz koordinasyonu kurup
kurmadığına dikkat edin.
* Seslere tepki verip vermediği
kontrol edin.
•Basit elbiselerini giyme-çıkarma
becerilerinin gelişmesine fırsat
tanıyın.
* Bağımsız hareket etmesine
kontrollü şekilde izin verin.
DİL GELİŞİMİ
*Ağlama
*Agulama
*İki sesli heceler
*Hecelerin tekrarı
*Kelimeler
*2-3 kelimeli cümleler
ÖNERİLER
*Nesneler söylerken
resimlerini gösterin.
*Basit hikayeler anlatın.
*Parmak oyunları oynayın.
*Müzik dinletin.
Dil bilişsel gelişimin göstergesidir.
PSİKO-SEKSÜEL GELİŞİM
*Bu yaşlar oral dönemi içerir.
*Emme refleksi gösterirler.
*Tuvalet eğitimi bu dönemde
gerçekleşir.
ÖNERİLER
* Güven duygusuna karşı güvensizlik
duygusu oluştuğu için çok kritik
bir evredir.
* Beslenmesine dikkat edin,
*Çocukla aranızda sıcak bir iletişim
kurun. Dokunmak sarılmak kucaklamak
gelişimini olumlu etkiler,
* Tuvalet eğitimine 2 yaşından önce
başlayın bu eğitim sırasında, baskı
ceza, utandırmaktan kaçının!
ÖZBAKIM GELİŞİMİ
* Tuvalet alışkanlığını kazanır.
* Kaşık-çatal kullanır.
* Saçını düzeltir.
* Giyinir, ayakkabılarını giyebilir.
ÖNERİLER
* Tuvalet eğitimine özen gösterin.
* Giyinme,tek başına yemek yeme
davranışlarını özendirin.
* Kontrollü olarak
özerklik tanıyın.
AHLAK GELİŞİMİ
* Ceza-ödül ayrımını bu dönemde
kazanır.
* Empati azdır.
* Otoriteye uyma azlığı gözlenir.
* Amaç dikkate alınmaz.
ÖNERİLER
* Kurallar açık, net, tutarlı ve sürekli
olmalıdır.
* Ceza kesinlikle fiziksel şiddet, baskı,
bağırma şeklinde olmamalıdır.
* Cezayı, davranış kasti olduğu
durumlarda olumsuz davranışı
düzelttirme şeklinde verin.
* Soyut algılar gelişmediği için nasihatten
kaçının.
EĞİTİMCİYE ÖNERİLER
• 5 duyu aktif kullandırılmalı,
• materyal seçimine dikkat edilmelidir.
• Basit hikayeler, tekerlemeler
okunmalıdır.
• Tuvalet ve beslenme
konusunda baskı yapılmamalıdır.
* Özerklik sağlanmalıdır.
* El kaslarının gelişmesi için
yoğurucu malzemeler ve
parmak boyaları kullanılmalıdır.
* Bir anlatım sırasında somut
ifadeler kullanılmalıdır.
*Aidiyetlik kavramının
gelişmesi için etkinlik
yapılmalıdır.
BİLİŞSEL GELİŞİM
* Bu dönem işlem öncesi dönemdir.
sembolik işlem dönemi, sezgisel
dönem olarak ikiye ayrılır
* Olaylara çok yönlü bakamazlar.
* Başından geçen olayları basitçe
anlatırlar.
* Genelleme yapamazlar.
* Hayali arkadaşları olabilir.
* Hareket eden şeylerin canlı olduğunu
düşünürler.
ÖNERİLER
• Çocuğun oyunlarına
müdahale etmeyin.
* Nesnelerden çok yönlü bahsedin.
* Kendisini ifade etmesine olanak tanıyın.
* Hayali arkadaşları görmezden gelin.
* Ağırlık, yön, hacim gibi kavramlardan
basitçe bahsedin.
DİL GELİŞİMİ
* Bu dönemde ben-merkezlidir
* Uyaran çokluğu ile dil gelişimi
paraleldir.
* Bir önceki döneme göre İletişim
yeteneği artar.
ÖNERİLER
*Çocuğun izlediği, dinlediği programları
dikkatle seçin
*Düzgün bir Türkçe kullanın, şiveden
kaçının.
*Müzik dinletin, birlikte dans edin.
* Yanlış kelimelerini uygun
bir dille düzeltin.
PSİKO-SEKSÜEL GELİŞİM
*Çocuk cinsel kimliğini kazanmaya
bu dönemde başlar.
*Cinsiyet farklılıklarını
keşfeder ve bu konuda
meraklıdır.
*Cinsel organları ile oynayabilir.
ÖNERİLER
* Çocuklar karşı cinsiyetteki
ebeveynlerine yönelirler. Bu durumu
normal karşılayın.
* Cinsel farklılıklar uygun dil ve
materyallerle açıklayın.
* Cinsel organları ile oynamaları
doğaldır.Bu durumda çocuğun dikkatini
başka yöne çekin, cezalandırmayın!
SOSYAL-DUYGUSAL GELİŞİM
* iletişim becerisi güçlenmeye
başlar.
* Girişimcilik artar.
• Soyut kavramlar
yavaş yavaş
kazanılmaya
başlar.
ÖNERİLER
*Çocuğa zarar gelmemesi
koşulu ile deneme-yanılma
yolu ile öğrenilmesine fırsat verin.
*Ceza yöntemi kullanılırken, çocuğun
suçluluk duygusunun oluşmaması için
ona hataları düzelttirilerek ceza
yöntemi uygulayın.
PSİKO-MOTOR GELİŞİM
*Parmak kaslarının gelişiminin
yoğun olduğu bir dönemdir.
*Büyük kas gelişimi de hızlıdır.
ÖNERİLER
* Çocuğa sorumluluk verin (odasını toplama vb.)
* Artık materyallerle çalışmasına,
makas kullanmasına izin verin.
* El-göz koordinasyonunun
gelişmesi için etkinlik yaptırın.
* Giyinmesi, düğme iliklemesi, fermuar çekmesi,
saçlarını taraması, dişlerini fırçalaması gibi
davranışları tek başına yapmasına fırsat verin.
AHLAK GELİŞİMİ
* Art niyet gütmeksizin ben-merkezli
davranırlar.
* Onlar için “Doğru” olan “Eşit” olandır.
* Değiş-tokuş pazarlık yaparlar.
* Olaylara somut olarak bakabilirler.
* Doğrunun göreli olduğunun farkına
varmaya başlarlar.
ÖNERİLER
* Ben-merkezli davranışlarına kızmak
yerine ona empati kurmayı öğretin.
Başkalarının duygularına karşı hassas
olmalarını öğretin.
* Soyut kavramlar yerine somut bir dil
kullanın.‘Canı acır, ağlar’ gibi.
EĞİTİMCİYE ÖNERİLER
* Uygulanmalı,görsel nitelikte
etkinliklere ağırlık verilmeli,etkinlik
sırasında onlara sorular sorulup
tahminler yürütmeleri sağlanmalıdır.
* Canlı-cansız kavramlar üzerinde
yoğunlaşılmalıdır.
* Neden-sonuç ilişkisi üzerinde
odaklanmalı ve bunu destekleyici
oyunlar oynanmalıdır.
* Cinsiyet farklılıkları ayrımcılık
yapmadan kavratılmalıdır.
* 5 duyu aktif olarak uyarılmalıdır.
* El-göz koordinasyonunu
geliştirici materyallerle sanat
etkinlikleri uygulanmalıdır.
* Sosyal iletişim kurmalarını
destekleyici drama etkinlikleri
düzenlenmelidir.
*Jimnastik ve dans
etkinliklerine önem verilmelidir.
* İlkokula hazırlık olarak
parmak kaslarını geliştirmek
için yoğurucu materyallere
ağırlık verilmelidir.
* Öz-bakım becerilerini
desteksiz yapar hale getirmeliyiz.
ERİL DÖNEM
6-12 YAŞ
BİLİŞSEL GELİŞİM
* Zıt kavramları kazanırlar.
* Sayı, hacim,mekan, boyut gibi
kavramlar oluşmaya başlar.
* Korunum ilkesini kazanırlar.
* Ben-merkezlilikleri kalkar.
* Sıralama, sınıflandırma, karşılaştırma
işlemlerinde beceri artışı görülür.
* Ortak kurallar oluşturur,amaçlar etrafında
birleşirler.
ÖNERİLER
* Oyun yolu ile daha iyi öğrendikleri için
oynamalarına fırsat verin.
* Oyundan derse geçişte çocuk
zorlanabilir. Bu dönemde
rehberlik edin.
* Arkadaşları ile oynamasına izin verin.
PSİKO-SEKSÜEL DÖNEM
* Cinsel dürtülerde durgunluk
gözlenir.
* Kendi cinsiyetinden olan
ebeveyne yönelir.
* Kendi cinsiyetine ilişkin
toplumsal rolleri kazanmaya
başlar.
ÖNERİLER
* Kendi cinsiyetinden olan ebeveyn
çocuğa karşı anlayışlı ve dinleyici
olmalıdır.
* Karşı cinsiyetteki ebeveyn çocukla
iletişimini kesmemelidir.
* Eşler arasında çocuğa karşı tutarlı bir
tutum sergilenmelidir.
PSİKO-MOTOR GELİŞİM
* El-göz koordinasyonunda
genelden-özele bir ilerleme görülür.
* Estetik kaygılar ortaya çıkar.
* Pek çok oyuna katılabilir.
* İstediği bir çok hareketi
yapabilir.
ÖNERİLER
* Çocuğa sorumluluk verin
(Ev işi, temizlik, basit
yiyecek hazırlama gibi.)
* Bale, yüzme gibi
etkinliklere yönlendirilmelidir.
SOSYAL-DUYGUSAL
* Üretmeye ve yaptıkları işlerden
zevk almaya başlarlar.
* Soyut kavramları
kazanmaya başlarlar.
* Başarı isteği duyarlar.
* Aşağılık duygusu bu
dönemde oluşabilir.
ÖNERİLER
* Çocuğun, okulu sevmesi ve başarısını
içselleştirmesini sağlayın,
* Okul korkusu bu dönemde oluşabilir,
dikkatli olun.
* Kıyaslama yapmayın.
* Özgüveni zedeleyici
davranışlardan uzak durun.
* Başarılarını takdir edin,başarısızlıklarını
aşma konusunda rehber olun.
AHLAK GELİŞİMİ
* Çocuk bu dönemde
“ İyi ” olma eğilimindedir.
* Geleneksel ve ulusal değerlerin önemini
anlamaya başlar.
* Kurallara uymaya önem verir.
* Diğer insanlarla kendisini
özdeşleştirebilir.
ÖNERİLER
* Doğru model olun.
* Anne-baba olarak birlikte tutarlı
olun.
* Empati yeteneğini geliştirici
sorular sorun.
DİL GELİŞİMİ
* Karmaşık cümleler kurabilir.
* Duygularını yalın bir dille ifade
eder.
* Şiir öğrenebilir, hikaye
oluşturabilir, şarkı
söyleyebilir.
ÖNERİLER
* Onunla konuşun ve duygularını
ifade etmesine izin verin.
*Çocuk yüksek sesle konuşabilir bu
nazik bir şekilde uyarın.
EĞİTİMCİYE ÖNERİLER
* Eğitimci bu dönemde en iyi modeldir.
* Dersleri yönünden çocukları
desteklemeli,takdir etmelidir.
* Estetik duygularının gelişmesi için
rehber olmalıdır.
* Kitap okuma alışkanlığı bu dönemde
kazandırılır.
* Grup çalışmalarına önem verilmelidir.
ERGENLİK DÖNEMİ
12-14 YAŞ
BİLİŞSEL GELİŞİM
* Soyut işlemler dönemidir.
* Tartışmaları sever,
düşüncelerini ifade etmek isterler.
* Mantık üzerinde yoğunlaşırlar.
* Olaylara çok yönlü bakabilirler.
Ergen ben-merkezliliği izlenir
ÖNERİLER
* Her konuda ergenle konuşun,
onun fikrini alın.
*Ailede alınan kararlara dahil edin.
* Ergen ben merkezliliği ile ilgili
olarak makul ve anlayışlı davranın.
PSİKO-MOTOR GELİŞİM
* Kemikler hızla gelişir.
* Büyük ve küçük kaslar boyut yönünden
gelişir.
* Değişik spor dallarına
yönelirler.
* Kilo artışları gözlenir.
* Çok enerjiktirler.
ÖNERİLER
* Spor aktivitelerini destekleyin.
* Kilo ve boy artışı üzerinde
durmayın.
* Sakarlıklarını doğal
karşılayın.
PSİKO-SEKSÜEL GELİŞİM
* Vücutta tüylenme başlar.
* Genital sistem cinsiyet yönünden
gelişmeye,bir takım salgılar ve
hormonlar işlevsellik kazanır.
* Kızlarda adet kanaması başlar.
* Karşı cinse karşı ilgi artar.
ÖNERİLER
* Çocuklarla ailelerin duygusal bir bağ
kurmaları için önemli bir dönemdir.
* Kız çocuklarını özellikle adet
kanamaları konusunda bilgilendirin.
* Karşı cinse duyulan ilgiyi doğal
karşılayın.
* Baskıcı bir tutum sergilemeyin,uygun
iletişim kurun.
SOSYAL-DUYGUSAL GELİŞİM
* Çocuğun benlik algısı değişmeye
başlar, kimlik arayışı içine girer.
* Bir gruba dahil olma ve arkadaşlık
ilişkileri çok önemlidir.
* Fiziksel görünümleri konusunda
çok hassastırlar.
* Yoğun bir duygusallık yaşarlar.
ÖNERİLER
* Kimlik karmaşası
içinde olduğu için
uygun model olun.
* Ergene özerklik
tanıyın.
* Arkadaşları ve karşı cinsle
iletişimine müdahale etmeyin.
* Fiziksel görünümü hakkında
ona rehberlik edin.
AHLAK GELİŞİMİ
* Geleneksel ahlaki değerler ön
plandadır.
* Hem geleneksel değerlere önem
verir, hem de isyankar olur.
* Sevdikleri kişileri model alırlar.
ÖNERİLER
* Ebeveynler söylemlerinde
ve davranışlarında tutarlı
olmalıdırlar.
* Ebeveynler, geleneksel değerler
hakkında onlara örnek olmalı,
rehberlik etmelidirler.
EĞİTİMCİYE ÖNERİLER
* Eğitimciler iyi bir model
olmalıdırlar.
* Kız-erkek iletişimini doğru kanalize
edici grup etkinliklerine ağırlık
verilmelidir.
* Çocukların kendilerini tanımaları
için etkinlikler düzenlenmelidir.
* Değişen fiziki görünümü kabul edici
etkinlikler düzenlenmelidir.
* Duygusal konularda birebir
rehberlik yapılmalıdır.
* Aile ile eğitimci arasındaki
konuşmalarda tutarlılık olmalıdır.
BİLİŞSEL GELİŞİM
* Karmaşık sorunlara mantıksal
çözümler geliştirir.
* Düşünce ile oynayabilir.
* Mantıksal oyunları sever.
* Bilişsel gelişimin büyük bir kısmı
tamamlanmasına rağmen, yine de
beyni geliştirici etkinlikleri
ihtiyaçları vardır.
ÖNERİLER
• Boş zamanlarında zeka
oyunları ile oynamasına fırsat
tanıyın.
Aile bireyleri ile birlikte bu
oyunların oynanması,
duygusal yakınlık için
önemlidir.
PSİKO-MOTOR GELİŞİM
* Fiziksel değişimler düzene
girmeye başlar.
* Boy uzaması devam eder.
* Grup faaliyetlerine katılım artar.
* Sportif faaliyetler önem kazanır.
ÖNERİLER
* Spor faaliyetleri destekleyin.
* Derslerini etkilemediği sürece
kısıtlama yoluna gitmeyin.
* Özellikle sınırlarını keşfetme
konusunda yardımcı olacak doğa
sporlarına yönlendirin.
PSİKO-SEKSÜEL GELİŞİM
* Erkeklerde genital sistemlerin
gelişimi daha yoğun yaşanır.
* Kızlarda gelişim daha önceden
başlar.
* Cinsel öğelere ilgi artar.
* Cinsel deneyimler yaşanabilir.
* Özellikle erkek çocuklarda
mastürbasyon görülür.
* Kızlar olgunluk kazanmaya başlar.
ÖNERİLER
* Erkek çocukların merakını anlayışla
karşılayın, uygun durumda cinsel
deneyimlerin yaşanabilmesi için
uygun zamanın ve koşulların olması
konusunda rehberlik edin.
* İlgili internet siteleri
konusunda suçlamadan
rehberlik edin.
SOSYAL-DUYGUSAL GELİŞİM
* Bu dönemde kimlik kazanılır ya da
kimlik karmaşası devam eder.
* Karşı cinse ilgi kız çocuklarda
duygusal açıdan daha yoğundur.
* Erkekler karşı cinse hem cinsel
hem duygusal açıdan ilgi duyar.
* İletişimleri genelde iyidir.
* Özenti denilen davranış ortaya çıkar.
ÖNERİLER
* Kız-erkek çocuk ayrımı kesinlikle
yapmayın.
* Gençle iyi bir iletişim kurun.
* Yalnız kalmasına izin verin.
* Özenti konusunda önce kendinizi
gözden geçirin.
AHLAK GELİŞİMİ
*Bu dönemde ya kurallara uyma ya
sıra dışı olma eğilimi görülür.
* İntihara, suça, kanun dışı olaylara
eğilim görülebilir. Bunun sebebi
kimlik karmaşasıdır.
ÖNERİLER
* Hatalara karşı anlayışlı olun,
gencin üzerine gitmeyin.
* İntihar düşüncesi, madde kullanımı
konularında hassas olun ve
psikolojik destek alın.
EĞİTİMCİYE ÖNERİLER
* İleride yaralanabileceği etkinliklere
yönlendirilmelidir.
* Özenti davranışının sönmesi konusunda,
rehberlik yapılmalı ve model olunmalıdır.
* Kitap okuma, enstrüman çalma, sinema,
tiyatro gibi aktivitelere yönlendirilmelidir.
* Çocukların yorumları dikkatle
dinlenmelidir.
* Güven verici davranılmalıdır.
DİNLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜRLER
SORULAR
Download

Gelişim Dönemleri