ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT ÜRÜNLERİ
SANAYİ TİCARET ŞİRKETİ
ATIK MADENİ YAĞLARIN GERİ KAZANIMI TESİSİ
KAPASİTE ARTIŞI ÇEVRESEL ETKİ
DEĞERLENDİRME RAPORU
İSTANBUL TUZLA KİMYA SANAYİCİLERİ ORGANİZE SANAYİ
BÖLGESİ, MELEK ARAS BULVARI, ANALİTİK CADDESİ, NO: 86,
TUZLA/İSTANBUL
URBAN ÇEVRE DANIŞMANLIK VE MÜHENDİSLİK
TİC. LTD. ŞTİ.
ÇED RAPORU
NİHAİ ÇED RAPORU
ANKARA
MART– 2014
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
PROJE SAHİBİNİN ADI
TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
İSTANBUL TUZLA KİMYA SANAYİCİLERİ
ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ, MELEK ARAS
BULVARI, ANALİTİK CADDESİ, NO: 86,
TUZLA/İSTANBUL
Tel : (216) 593 17 73
Faks: (216) 593 17 74
PROJE BEDELİ
900.000 TL
PROJENİN ADI
ATIK MADENİ YAĞLARIN GERİ KAZANIMI TESİSİ
KAPASİTE ARTIŞI ÇEVRESEL ETKİ
DEĞERLENDİRME RAPORU
PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN AÇIK ADRESİ (İLİ,
İLÇESİ, MEVKİİ)
İSTANBUL TUZLA KİMYA SANAYİCİLERİ
ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ, MELEK ARAS
BULVARI, ANALİTİK CADDESİ, NO: 86,
TUZLA/İSTANBUL
PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN KOORDİNATLARI,
ZONE
Takip Eden Sayfada Tablo Halinde Verilmiştir.
ADRESİ
PROJENİN ÇED
ÇED Yönetmeliği Ek-I listesi Madde 12-c) “Yıllık işleme
YÖNETMELİĞİ
kapasitesi 2.000 ton ve üzeri olan atık yağ geri kazanımı
için projelendirilen tesisler.” kapsamındadır.
KAPSAMINDAKİ YERİ
(SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ)
RAPORU HAZIRLAYAN
KURULUŞUN/ÇALIŞMA
GRUBUNUN ADI
URBAN ÇEVRE DANIŞMANLIK VE
MÜHENDİSLİK TİC. LTD. ŞTİ
RAPORU HAZIRLAYAN
ÇALIŞMA GRUBUNUN
ADRESİ, TELEFON VE
FAKS NUMARALARI
URBAN ÇEVRE DANIŞMANLIK VE MÜHENDİSLİK
TİC. LTD. ŞTİ.
Atatürk Mah. Vedat Günyol Cad. Sedef Sitesi No:46M
Kat:4 Daire:10 Ataşehir / İstanbul
Tel : 0 216 365 64 18
Fax : 0 216 365 43 87
RAPORUN SUNUM TARİHİ
(GÜN/AY/YIL)
24/03/2014
i
ZONE NO: 35
UTM
KOORDİNATLAR
DATUM: ED-50
PROJEKSİYON: 6 DERECE
ELEMANLARIN SIRASI:
SAĞA DEĞER, YUKARI DEĞER
D.O.M: 27
Y
X
702263.1882
702245.8987
702216.0668
702233.3357
702250.8834
702280.6425
702263.1882
4528995.903
4528986.043
4529038.267
4529048.052
4529057.987
4529005.858
4528995.903
COĞRAFİ
KOORDİNATLAR
DATUM: WGS-84
TÜRÜ: DERECE-KESİR
ELEMANLARIN SIRASI:
ENLEM-BOYLAM
ENLEM
40.887196
40.887111
40.887589
40.887672
40.887757
40.887281
40.887196
BOYLAM
29.400733
29.400524
29.400187
29.400395
29.400607
29.400943
29.400733
ii
İÇİNDEKİLER
İçindekiler.................................................................................................................................. iii
Tablolar Dizini ......................................................................................................................... vii
Şekiller Dizini ........................................................................................................................ viii
Ekler .......................................................................................................................................... ix
Kısaltmalar ................................................................................................................................ x
PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ ........................................................................... 1
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE GAYESİ .................................................................... 3
I.1. Projenin Tanımı (Mevcut Tesis ve Kapasite Artırımı Faaliyetlerinin Ayrıntılı Olarak
Tanımlanması), Konusu, Geri Kazanılacak ve Bertaraf Edilecek Atık Çeşitleri, İşletme Süresi,
Zamanlama Tablosu, Hizmet Amaçları, Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği .... 3
I.2. Proseste Kullanılan Hammadde ve Geri Kazanımı Düşünülen Atıkların Fiziksel ve
Kimyasal Özellikleri, Kodları, Miktarları, Nereden Nasıl Temin Edilecekleri ....................... 12
I.3. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Kapasiteleri (mevcut tesise ait kapasite
raporlarının rapora dahil edilmesi) Boyutları (mevcut durumdaki ünitelerin ve kapasite
artırımı yapılan ünitelerin kapasite ve boyutları ayrı ayrı belirtilmelidir), Her Faaliyet İçin Her
Bir Ünitede Gerçekleştirilebilecek İşlemler, Proses Akım Şeması, Faaliyet Ünitelerinde
Kullanılacak Proses Yöntemleri, Teknolojiler, Geri Dönüşüm Verimi (üretimde yer alacak
tüm gidi-çıktılar ile üretim akım şemasının detaylı olarak hazırlanması), Projede Uyulacak
Ulusal ve Uluslararası Standartlar, Faaliyet Üniteleri Dışındaki Diğer Ünitelerde Sunulacak
Hizmetler, Hammadde ve Mamul Madde Depolarının Kapasitesi, Özellikleri ....................... 14
I.4. Üretilen Ürünlerin Özellikleri, Tür ve Miktarları Ne Şekilde Depolanacağı, Nereye Nasıl
ve Ne Şekilde Pazarlanacağı .................................................................................................... 23
I.5. Ünitelerde Kullanılan Makine ve Teçhizatın Adet ve Özellikleri, Bakım ve Temizlik
Çalışmaları ............................................................................................................................... 25
I.6. Hammadde ve Ürünlerin Taşımada Kullanılacak Araçların Özellikleri, Kapasite ve
Miktarları, Araçların Bakım ve Temizliği................................................................................ 27
I.7. Proje Kapsamında Planlanan Ekonomik Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri ........................... 27
I.8. Proje İçin Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi................................. 27
I.9. Proje ile İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca
Açıklanması, Alınmış ve Alınacak İzinler, Belgeler................................................................ 28
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ................................................. 29
iii
II.1. Proje Yerinin; İlgili Valilik veya Belediye Tarafından Doğruluğu Onanmış Olan, Lejand
ve Plan Notlarının da Yer Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulamalı İmar
Planı Üzerinde Gösterilmesi, Proje Sahası ve Yakın Çevresinin Ölçekli Harita veya Kroki
Gösterimi, Sağlık Koruma Bandının Bu Planlarda Gösterilmesi, Proje Sahası Yakın
Çevresinde Bulunan Sanayi ve Yerleşimlerin Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin
Belirtilmesi ............................................................................................................................... 29
II.2. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün İdari ve Sosyal Ünitelerin,
Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı İçindeki Konumlarının
Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Tesis İçi Makine, Ünite, Tank, Depolama Alanı vb.nin
Yerleşim Planı Üzerinde Mevcut ve İlave Edileceklerin Farklı Renklerle Gösterilmesi Bunlar
İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri, Binaların Kat Adetleri ve Yükseklikleri. 32
II.3. Proje İçin Kullanılan Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması, Alanın Coğrafik Şekli,
Coğrafi Tanımlanması (Memleket Koordinatları – Coğrafi Koordinatlar, Proje Alanı
Koordinatlarının 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Verilmesi), Mülkiyet
Durumuna İlişkin Bilgi ve Belgeler (Tapu, Kira Kontratı vb.) ............................................35
BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL
ÖZELLİKLERİ ..................................................................................................................... 37
III.1 Jeolojik Özellikler (Bölgenin ve Proje Sahasının Zemin Özellikleri, Jeolojik Bilgiler,
Bölgenin Jeolojik Haritası, Proje Sahasının Bu Haritalarda Gösterilerek Anlatılması) .......... 37
III.2. Depremsellik, Afet Bilgileri, Proje Sahasının Diri Fay Haritası Üzerinde Gösterilerek
Anlatılması, Alınacak Önlemler ............................................................................................... 42
III.3. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrolojik Özellikleri, Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut
ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Debileri........................................... 46
III.4. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrojeolojik Özellikleri, Yeraltı Su Kaynaklarının Mevcut
ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve Debileri........................................... 49
III.5. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler ................................................................................ 51
III.6. Proje Etki Alanının Hava, Su ve Toprak Açısından Mevcut Kirlilik Yükünün
Belirlenmesi ............................................................................................................................. 58
BÖLÜM IV: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK
ÖNLEMLER........................................................................................................................... 64
IV.1. Proje Kapsamında Proje Sahası Etki Alanındaki Tarım Alanlarına Olabilecek Etkiler ve
Alınacak Önlemler ................................................................................................................... 64
IV.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler ................................................................... 65
IV.3. Tüm Ünitelerde ve Depolama Alanlarında Zemin Sızdırmazlığının Sağlanması İçin
Yapılacak İşlemleri .................................................................................................................. 65
iv
IV.4. Proje Kapsamında, Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, Suyun
Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına
Göre Miktarları, Proje Kapsamında Oluşacak Atık Suların Cins Ve Miktarları, Hangi
Ünitelerden Kaynaklanacakları, İçerikleri, Bertaraf Yöntemleri (Var İse Arıtma Tesisi Akım
Şeması, Kapasitesi, İşletme Şekli, Arıtım Sonucu Ulaşılacak Değerler, Arıtılan Suyun Hangi
Alıcı Ortama Nasıl Deşarj Edileceği, Deşarj Limitlerinin Tablo Şeklinde Verilmesi, Arıtım
Çamurunun Bertarafı, Fosseptiğe İlişkin Bilgiler, Alınacak İzinler), Deşarj Edileceği
Ortamları .................................................................................................................................. 66
IV.5. Proje Kapsamında Meydana Gelecek Katı Atık, Tehlikeli Atık, Özel Atık, Ambalaj
Atıkları vb. Her Türlü Atığın Cins ve Miktarları, Atık Kodları, Bu Atıkların Bertaraf Şekilleri,
Nerelere ve Nasıl Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin ve Ne Şekilde Değerlendirileceği 74
IV.6. Proje Kapsamında Kullanılacak Hammadde ve Tehlikeli Kimyasalların Listesi, Risk
Durumları, Yıllık Kullanım Miktarları, Güvenlik Bilgi Formları, Depolama ve Bertaraf
Yöntemleri ve Güvenlik Önlemleri, Güvenlik Bilgi Formları ................................................. 74
IV.7. Proje Kapsamında Kullanılacak Maddelerden, Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli, Toksik vb.
Olanların, Taşınmaları, Depolanmaları ve Kullanımları, Bu Maddelerden Kaynaklanabilecek
Risk Durumu ve Alınacak Önlemler ........................................................................................ 75
IV.8. Proje Kapsamında Oluşabilecek Emisyonlar (Gaz, Toz, Koku vb), Gerekli
Hesaplamalar, Alınacak Önlemler (Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
Gereğince ÇED Raporunda Olması Gereken Bilgi ve Belgelere İlişkin Format Doğrultusunda
Hazırlanması) ........................................................................................................................... 76
IV.9. Proje Kapsamında Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültü, Alınacak Önlemler............. 78
IV.10. Üretim Sonucunda İstenilen Özellikte Ürünlerin Elde Edilememesi Durumunda Oluşan
Ürünün Ne Amaçla, Nasıl Kullanılacağı Ya Da Nasıl Bertaraf Edileceği............................... 79
IV.11. Proje Kapsamındaki Elektrifikasyon Planı, Bu Planın Uygulanması İçin Yapılacak
İşlemler ve Kullanılacak Malzemeler, Enerji Nakil Hatlarının Geçirileceği Yerler ve
Trafoların Yerleri, Bunların Güçleri ........................................................................................ 79
IV.12. Proje Kapsamında Sulak Alanlara, Yer Altı Suyuna ve Yüzey Sularına Etkiler Ve
Alınacak Tedbirler.................................................................................................................... 79
IV.13. Proje İçin Önerilen Sağlık Koruma Bandı Mesafesi, Vaziyet Planına İşlenmesi ......... 80
IV.14. Proje Kapsamında Yerleşimlere Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler ............... 103
IV.15. Tesisin Faaliyeti Sırasında Çalışacak Personel ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut
ve Diğer Sosyal/Teknik Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği, Sunulacak
Sağlık Hizmetleri...................................................................................................................... 80
IV.16. Proje Kapsamında İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Olanlar,
Alınacak Önlemler, Çalışanların Sağlık ve Güvenlik Tedbirleri ............................................. 81
v
IV.17. Acil Eylem Planı (Muhtemel Kaza, Yangın, Patlama, Deprem ve Sabotaja Karşı
Alınması Gerekli Önlemler) ..................................................................................................... 81
IV.18. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler (Arazi Islahı,
Rehabilitasyon Çalışmaları, Mevcut Yer Altı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Etkileri,
Olabilecek Hava Emisyonları) ve Bu Etkilere Karşı Alınacak ................................................ 82
IV.19. Çevresel Fayda Maliyet Analizi .................................................................................... 82
BÖLÜM V: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN
BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ ............................................................. 83
EKLER
NOTLAR VE KAYNAKLAR
YETERLİLİK
BELGESİ
TEBLİĞİ
KAPSAMINDA
ÇEVRESEL
ETKİ
DEĞERLENDİRMESİ RAPORUNU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN
TANITIMI:
vi
TABLOLAR DİZİNİ
Tablo I.1.1. Mevcut Durumda Kabulü Yapılan ve Kapasite ve Artışından Sonrada Kabulü
Yapılacak Olan Atık Yağ Kodları .............................................................................................. 5
Tablo I.1.2. Zamanlama Tablosu ............................................................................................... 6
Tablo I.1.3. Avrupa Birliğinde Madeni Yağ Kullanımı Sonrası Olası Atık Yüzdeleri ve Kayıp
Atık Yağın Sebepleri .................................................................................................................. 8
Tablo I.1.4. Hidrokarbon Gruplarının Yağlarda Gösterdiği Özellikler.................................... 10
Tablo I.1.5. Atık Yağ Analizlerinde Kirletici Parametreler ve Sınır Değerleri… ................... 11
Tablo I.2.1. Yıllık Tüketim Kapasitesi ..................................................................................... 13
Tablo I.3.1. Yıllık Üretim Kapasitesi ....................................................................................... 15
Tablo I.3.2. Tesise Alınması Planlanan Makine ve Ekipmanlar .............................................. 15
Tablo I.3.3. Laboratuardaki Deney Metotları ve Başvurulan Parametreler ............................. 21
Tablo I.3.4. Hammadde ve Mamül Madde Depolarının Kapasitesi......................................... 23
Tablo I.4.1. TS12153 Standardına Göre, Üretimi Yapılacak Olan Kalıp Yağ Özellikleri ...... 24
Tablo I.4.2. TS13369 Standardına Göre, Üretimi Yapılacak Olan Baz Yağ Özellikleri ......... 24
Tablo I.4.3. Sınıf 2 Baz Yağ Kirletici Değerleri ...................................................................... 24
Tablo I.5.1. Tesiste Mevcut Durumdaki Makine Ekipman Listesi ve Özellikleri ................... 25
Tablo I.5.2. Tesiste Alınması Planlanan Makine Ekipman Listesi ve Özellikleri ................... 26
Tablo I.6.1. Tesiste Kullanılan Araçlar .................................................................................... 27
Tablo II.1.1. 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Lejantına Göre Faaliyet Alanı
Çevresinde Bulunan Kullanım Alanlarının Proje Sahasına Olan Uzaklığı .............................. 31
Tablo II.2.1. Planlanan Makine ve Ekipmanın Vaziyet Planındaki Karşılığı .......................... 35
Tablo II.3.1. Faaliyet Alanının Koordinatları .......................................................................... 36
Tablo III.3.1. Yüzeysel Su Kaynaklarının Faaliyet Alanına Mesafeleri .................................. 48
Tablo III.5.1. Sıcaklık Dağılımı Tablosu ................................................................................. 52
Tablo III.5.2. Yağış Dağılımı Tablosu ..................................................................................... 53
Tablo III.5.3. Ortalama Bağıl Nem Tablosu ............................................................................ 53
Tablo III.5.4. Sayılı Günler Dağılımı Tablosu ......................................................................... 54
Tablo III.5.5. Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Tablosu .................................................. 55
Tablo III.5.6. Rüzgar Yönleri ve Ortalama Rüzgar Hızları ..................................................... 55
Tablo III.5.7. Rüzgar Yönleri ve Esme Sayıları Toplamı Grafiği............................................ 56
Tablo III.5.8. Mevsimlik Esme Sayıları Tablosu ..................................................................... 57
Tablo III.6.1. 2000 Yılı İstanbul Hava Kirliliği Değerleri ....................................................... 60
Tablo III.6.2. İstanbul İli Toprak Sınıfları .............................................................................. 62
Tablo IV.5.1. Tesiste Oluşacağı Öngörülen Katı Atıkların Cins ve Miktarları ....................... 69
Tablo IV.5.2. Tesiste Oluşacağı Öngörülen Ambalaj Atıkları ve Miktarları ........................... 70
Tablo IV.5.3 Tehlikeli Atıkların Atık Kodu, Kaynağı ve Öngörülen Miktarları ..................... 71
Tablo IV.5.4. Laboratuar Atıkları Ve Cinsleri ......................................................................... 72
Tablo IV.6.1. Üretimi Yapılan Kimyasal Maddenin Risk ve Güvenlik Durumları ................. 75
Tablo IV.8.1. Emisyon Kaynakları ve Kirleticileri .................................................................. 78
Tablo IV.17.1. Tesiste Oluşabilecek Acil Durumlar ve Gerekli Önlemler .............................. 81
vii
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil I.1.1. Madeni Yağın İçeriği ............................................................................................... 6
Şekil I.1.2. Ham Petrolün Fraksiyonel Distilasyonu .................................................................. 9
Şekil I.3.1 Atık Yağ Geri Kazanımı İş Akım Şeması .............................................................. 19
Şekil II.1.1. Faaliyet Sahasının Ve Yakın Çevresinin Uydu Görüntüsü .................................. 30
Şekil II.1.2. 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda Faaliyet Sahasını Gösterir Harita .... 31
Şekil II.2.1. Birinci Kat Vaziyet Planı .................................................................................... 32
Şekil II.2.2. İkinci Kat Vaziyet Planı ....................................................................................... 33
Şekil II.2.3. Üçüncü Kat Vaziyet Planı .................................................................................... 33
Şekil II.2.4. Faaliyet Ünitelerinin Gösterildiği Uydu Görüntüsü ............................................. 34
Şekil II.2.5. Mevcut ve Planlanan Makine Ekipmanı Gösterir Vaziyet Planı .......................... 35
Şekil II.3.1. Faaliyet Parselinin ve Köşe Koordinatlarının Gösterildiği 1/25000 Ölçekli
Topografik Harita .................................................................................................................... 37
Şekil III.1.1. Proje Alanı Genel Jeoloji Haritası ...................................................................... 39
Şekil III.1.2. Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesit ...................................................................... 41
Şekil III.2.1. İstanbul İli Deprem Haritası ................................................................................ 42
Şekil III.2.2. Proje Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası ............................................................ 44
Şekil III.3.1. Proje Alanı Ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan Ve Mevcut
Sulama Tesisleri ....................................................................................................................... 47
Şekil III.3.2. Marmara Suları Havzası...................................................................................... 47
Şekil III.3.3. Faaliyet Sahası ve Etki Alanı İçindeki Akar ve Kuru Dereler ............................ 48
Şekil III.4.1. Proje Sahası ve Çevresinin Hidrojeolojik Durumu ............................................. 50
Şekil III.5.1. Türkiye’nin Bölgelere Göre İklim Çeşitleri ........................................................ 52
Şekil III.5.2. Sıcaklık Dağılımı Grafiği .................................................................................... 52
Şekil III.5.3. Aylara Göre Ortalama Toplam Yağış Miktarı Grafiği........................................ 53
Şekil III.5.4. Aylık Ortalama Bağıl Nem Grafiği ..................................................................... 54
Şekil III.5.5. Sayılı Günler Dağılımı Grafiği ........................................................................... 54
Şekil III.5.6. Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ............................................................................. 55
Şekil III.5.7. Ortalama Rüzgar Hızlarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ............................... 56
Şekil III.5.8. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagram .................................................. 56
Şekil III.5.9. Rüzgarın Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramları ..................... 57
Şekil III.6.1. Hava Kalitesi İzleme İstasyonları ....................................................................... 59
Şekil III.6.2. İstanbul İlinde Alanların Toprak Sınıflarına Göre Dağılımı ............................... 62
Şekil III.6.3. İstanbul İli’nde Toprak Sınıflarına Göre Arazi Kullanım Durumu .................... 63
Şekil IV.1.1. Faaliyet Sahasının ve 2 Kmlik Etki Alanının Arazi Kullanımı .......................... 64
viii
EKLER LİSTESİ
Ek 1. 2004 Senesine Ait ÇED Gerekli Değildir Kararı
Ek 2. Tapu Senedi
Ek 3. Yapı Kullanma İzin Belgesi
Ek 4. Kapasite Raporu
Ek 5. Çevre İzin Belgesi ve Gürültü Konulu Çevre İzni Muafiyeti
Ek.6. Madeni Yağ Lisansı ve Araç Lisansları
Ek.7. Vaziyet Planı
Ek.8. Kanal Bağlantı İzin Belgesi ve Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı
Ek.9. Atık Yönetim Plan Onayı
Ek.10. Ön Yeterlilik Belgesi
Ek.11. 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita
Ek.12. 1/5.000 Ölçekli İmar Planı, Plan Notları ve Lejantları ve 1/1.000 Ölçekli İmar Planı, Plan
Notları ve Lejantları
Ek.13. Atık Su Arıtma Proje Modeli ve Atıksu Taşıma ve Kabul Pusulası ile Sözleşme
Ek.14. Ambalaj Atık Toplama Sözleşmesi
Ek.15. Tehlikeli Atık Beyanı
Ek.16. Elektronik Atık Sözleşmesi ve Atık Pil Alındı Belgesi
Ek.17. Güvenlik Bilgi Formları
Ek.18. Emisyon Raporu
Ek.19. Acil Durum Müdahale Talimatı ve Risk Değerlendirme
Ek.20. Jeoteknik Raporu
Ek.21. Vekaletname
ix
KISALTMALAR LİSTESİ
C
ÇED
dBA
Kg
Km
kWh
L
m
mg
mm
MW
Rev
TC
TUİK
vb
: Santigrat
: Çevre Etki Değerlendirmesi
: Desibel
: Kilogram
: Kilometre
: Kilowatt Saat
: Eşdeğer Gürültü Düzeyi
: Metre
: Miligram
: Milimetre
: Megawatt
: Revize
: Türkiye Cumhuriyeti
: Türkiye İstatistik Kurumu
: Ve Benzeri
x
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ:
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, Kimya
Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde atık madeni yağların geri kazanımı
faaliyetini gerçekleştirmektedir. Mevcut durumda kapasitesi 1890 ton/yıl olan tesis, atık
madeni yağ geri kazanım prosesinde değişiklik yapmayı ve geri kazanım miktarını
arttırarak kapasitesini 9000 ton/yıl yapmayı planlamaktadır.
Firmanın planladığı proje kapsamında mevcut rejenerasyon sistemine ilave olarak
rafinasyon sistemi ile ürün çeşidi arttırılacak, daha az enerji ve güç ile daha çok yağın geri
kazanımı sağlanacaktır. Projenin en önemli yenilikçi yönü rafinasyon sistemi ile piyasanın
ihtiyacı doğrultusunda atık madeni yağdan baz yağ üretimine geçilecek olmasıdır. Bahsi
geçen sistem sayesinde baz yağ elde edilmesi sürecinde ihtiyaç duyulan enerji, iş gücü ve
zaman azaltılarak rafinasyon işleminden elde edilecek verim arttırılmış olacaktır.
Planlanan rafinasyon sistemi ile atık yağın geri dönüşüm oranı ve elde edilen yağın
kalitesi arttırılacaktır. Proje kapsamında doğaya bırakılan tehlikeli atık miktarında
azalmaya yönelik yeni ürün ve geri dönüştürülebilir materyallerin geliştirilmesine yönelik
katkı sağlanacaktır.
Tesisin mevcut durumda geri kazanımını gerçekleştirdiği ve kapasite artışı
yaptıktan sonra da geri kazanımını yapmayı planladığı atık madeni yağların atık kodları
“Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik” gereğince belirlenmiştir.
Firma lisanslı araçları ile atık yağ taşımaktadır. Bu konuda İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’nden Atık Taşıyan Firmalar İçin Lisans Belgesi ve araçları için Araç Lisans
Belgelerini almıştır. Geri kazanımı yapılan ve yapılacak olan atık madeni yağlar, ülke içi
piyasadan işletmenin lisanslı araçları ile temin edilmektedir ve edilecektir.
Projenin ekonomik ömrü 30 yıl olarak öngörülmektedir. İşletme, mevcut durumda
bulunan fabrika binasını kullanacak olup, fabrika sahasına herhangi bir şekilde bina inşaatı
yapılmayacaktır. Yalnızca yeni alınacak makineler, fabrika sahasına getirilerek montaj ve
kurulumları yapılacaktır.
İşletme kapasite artışı ile birlikte; 1 adet thin film evaporatör ve yardımcı kolonu, 3
adet pompba, 1 adet depolama tankı, 1 adet extraktör klonu ve 1 adet toplama tankı alacak
ve kapasite artışını bahsi geçen makine ve ekipman ile gerçekleştirecektir. İşletme, mevcut
durumda bulunan fabrika binasını kullanacak olup, fabrika sahasına herhangi bir şekilde
bina inşaatı yapmayacaktır. Yalnızca yeni alınacak makineler, fabrika sahasına getirilerek
montaj ve kurulumları yapılacaktır. Tesiste mevcut durumda kullanılan makine ve
teçhizatın bakım ve onarımları firma bünyesinde oluşturulan bakım ekibi tarafından
sağlanmaktadır. Faaliyet sahasına ilave olarak temin edilecek makine ve teçhizatın bakım
ve onarım işlerinin de firmanın bakım ekibi tarafından yapılması planlanmaktadır.
Tesise kabul edilecek atıkların yüklenmesi, taşınması ve gerekli olan tüm
işlemlerinin tamamı 3 adet kamyon yardımı ile sağlanmaktadır.
Ulaşım için tamamen karayolunun kullanıldığı organize sanayi bölgesi sanayinin
yoğun olduğu bir bölgedir ve sanayi temelinde bir gelişme potansiyeli taşımaktadır.
1
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İstanbul Çevre Düzeni Planı incelendiğinde görülmektedir ki, faaliyetin yer aldığı
organize sanayi bölgesinin kuzeyinde doğal ve kırsal karakteri korunacak alan, çevresel
sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahip alan ve havza içi rehabilite edilecek alan
olarak korumaya alınmış alanlar bulunmaktadır. Bu alanların en yakını OSB sınırına
dayanmıştır. Tesisin yakın çevresinde ise turizm alanı, orman alanı ya da rekreasyon
amaçlı bir kullanım bulunmamaktadır.
Tesiste 2.403 m2 toplam alan üzerinde tahmini olarak yalnızca 700 m2 geçirimli alanı
(yeşil alan ve otopark) vardır, diğer 1.700 m2 alanda 25 cm geçirimsiz epoksi boyalı beton
alan mevcuttur. İşletme binası 300 m2 taban alanlı, toplam 675 m2 kullanım alanı 3 katlı
idari binası, iki katlı işletme binası ile faaliyetini gerçekleştirmektedir. Ayrıca 30 m2 kazan
dairesi, 90 m2 depolama alanı ve 24 m2 tehlikeli atık depolama sahası vardır. Tesisin açık
alanı üzerinde kurulacak olan makine ve ekipmanlar 250 m2’lik alana kurulacaktır.
Faaliyet alanı Tuzla merkeze 11 km, Sabiha Gökçen Havaalanı’na 6,5 km, Marmara
Denizi’ne ise 10 km uzaklıktadır. Sabancı Üniversitesi ise faaliyet alanının yaklaşık 1,5 km
kuzeybatısındadır.
Tesis inceleme alanı 3 km olup, proje arazisi çevresinde orman, rekreasyon alanları,
madenler ve fosil yakıt kaynakları bulunmamaktadır. İşletme sahası ağaçlandırma
sahalarına isabet etmemektedir. İşletme sahası ve yakın çevresinde bulunan ve tesisten
etkilenebilecek okul, hastane, kreş vb. gibi hassas yerleşimler mevcut değildir. Faaliyet
sahasının bulunduğu bölgede sanayi tesisleri mevcuttur.
Tesite arıtma tesisi bulunmaktadır ancak faal olarak çalışmamaktadır. İşletme, yeni
kurulacak makine ve ekipman sistemi ile beraber arıtma tesisini de revize edecek ve
kullanmaya başlayacaktır. Faal olarak çalışmayan arıtma tesisi kapasite raporunda
bulunmakta aynı zamanda vaziyet planında planlanan makine ve ekipmanlar arasında da
yer almaktadır. Çalışan personelden kaynaklı olarak evsel atık su ve atık madeni yağın
işlenmesi sonucunda endüstriyel nitelikli atık su oluşmaktadır.
Tesiste oluşan katı atıkların toplanması, taşınması, depolanması, geri kazanımı ve
bertarafı ile ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması Tuzla Belediyesi tarafından
yapılmaktadır. Laboratuvarda kullanılan kimyasal atıklar veya kimyasal malzemeler ile
kontamine olan tehlikeli atıklar ile laboratuarda oluşması muhtemel atıkların bertarafı
konusunda ise İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma Ve Değerlendirme A.Ş. (İZAYDAŞ)
ile protokol imzalanmıştır.
İncelenen parseldeki yer altı su tabakası derinliği temel derinliğinin altındadır. Bu
sebeple yer altı suyu açısından olumsuz yönde etkileyecek bir faktör bulunmamaktadır.
2
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
BÖLÜM I. PROJENİN TANIMI VE GAYESİ
I.1. Projenin Tanımı (Mevcut Tesis ve Kapasite Artırımı Faaliyetlerinin
Ayrıntılı Olarak Tanımlanması), Konusu, Geri Kazanılacak ve Bertaraf Edilecek
Atık Çeşitleri, İşletme Süresi, Zamanlama Tablosu, Hizmet Amaçları, Projenin
Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği
Projenin Tanımı ve Konusu
Projeye konu faaliyet, Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited
Şirketi tarafından, İstanbul ili, Tuzla ilçesi, Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi,
Melek Aras Bulvarı, Analitik Caddesi, No: 86 adresinde; 2.403,31 m2 yüzölçümüne sahip
G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel alanında, yapı kullanım izin belgesine göre
toplam 675 m2 yapı inşaat alanında “Atık Madeni Yağların Geri Kazanımı Tesisi Kapasite
Artışı” projesidir.
İşletme, bahsi geçen adreste atık madeni yağların geri kazanımı faaliyetini Çevresel
Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek II listesi kapsamında devam etmekte olup, “Çevresel
Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Belgesi”ni 2004 yılında almıştır. (Bkz.Ek.1)
Projeye konusu faaliyet kapasite artışıdır ve 03.10.2013 tarih ve 28274 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği” Ek-I
listesi Madde 12-c) “Yıllık işleme kapasitesi 2.000 ton ve üzeri olan atık yağ geri kazanımı
için projelendirilen tesisler” kapsamında değerlendirilmektedir.
İşletme; mevcut durumda, atık madeni yağ geri kazanım prosesinde değişiklik ve
geri kazanım miktarını arttırmayı planlamaktadır. Tesisin yıllık işleme kapasitesi 1.890
ton/yıl iken, 9.000 ton/yıl olarak planlanmaktadır.
Ülkemizde lisans sahibi olan firmalarda atık madeni yağ geri dönüşüm için farklı
yöntemlere dayanan rejenerasyon sistemi kullanılmaktadır. Firmanın planladığı proje
kapsamında mevcut rejenerasyon sistemine ilave olarak rafinasyon sistemi ile ürün çeşidi
arttırılacak, daha az enerji ve güç ile daha çok yağın geri kazanımı sağlanacak, 24 saat
kesintisiz üretim imkanı oluşacak, birim mailiyetler düşürülecektir. Ayrıca, TS 13369
standartlarında üretilecek baz yağ ile piyasanın ihtiyacının karşılanması amaçlanmaktadır.
Projenin en önemli yenilikçi yönü rafinasyon sistemi ile piyasanın ihtiyacı
doğrultusunda atık madeni yağdan baz yağ üretimine geçilecek olmasıdır. Proje,
kapsamında gerçekleştirilecek olan rafinasyon ünitesinin piyasadaki mevcut sistemlerden
en önemli farkı, seri bağlı evaporatör sistemine ve tasarımının tamamen Örüsan Kimya’ya
ait destilasyon kolonuna sahip olmasıdır. Bahsi geçen sistem sayesinde baz yağ elde
edilmesi sürecinde ihtiyaç duyulan enerji, iş gücü ve zaman azaltılarak rafinasyon
işleminden elde edilecek verim arttırılmış olacaktır.
Rejenerasyon sistemine destilasyon yolu ile elde edilen yağların uzun süre ısıya
maruz kalması sebebi ile kimyasal yapılarındaki bozulma ve parçalanma ile düşük
moleküllü gazların ve standart dışı kokuların oluşması, aşırı ürün kayıpları ile çok fazla
atığın oluşmasına sebep olmaktadır ve enerji, iş gücü zaman verimsizliğine sebep
olmaktadır.
3
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Rejenarasyon; madeni yağı mevcut durumu ile gayri safiyetlerinden (su, metal
tozları) arındırarak renginin düzeltilmesi işlemine dayanan kesikli bir sistemdir.
Atık madeni yağ geri kazanımında kullanılan diğer bir sistem ise rafinasyon
sistemidir. Sistemin işlenmesine göre daha az atık oluşmasına, koku yapan
hidrokarbonların ve diğer ağır metallerin giderilmesi, yüksek verim ile çalışması, enerji, iş
gücü ve zaman tasarrufu sağlıyor olması özellikle sistem sonunda baz yağı üretilecek
olması bu sistemin diğer sistemden teknik özellik olarak en önemli üstünlükleridir.
Rafinasyon; su, metal tozları gibi gayri safiyetlerin dışında sürtünmeden ve
performans katkılarının bozulmasından kaynaklanan renk ve ağır metal muhtevalarının da
arındırması ve orijinal baz yağ seviyesine çekilmesi, yağı meydana getiren katmanlarına
ayrılması işlemine dayanmaktadır.
Planlanan rafinasyon sistemi ile atık yağın geri dönüşüm oranı ve elde edilen yağın
kalitesi arttırılacaktır. Proje kapsamında doğaya bırakılan tehlikeli atık miktarında
azalmaya yönelik yeni ürün ve geri dönüştürülebilir materyallerin geliştirilmesine yönelik
katkı sağlanacaktır.
Faaliyet sahası, “Organize Sanayi Bölgesi” sınırları içindedir ve tamamı Orüsan
Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne aittir. Proje sahası, Tahsin
Taşkın adına tapulu G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel nolu alandan oluşmaktadır.
Parselin tapusu (Bkz.Ek.2), yapı kullanma izin belgesi (Bkz.Ek.3), firmanın kapasite
raporu (Bkz.Ek.4) eklerde mevcuttur.
Geri Kazanımı Yapılabilen Atık Çeşitleri
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne gelen
kullanılmış atık yağların (kullanılmış karter yağları, hidrolik yağlar, her türlü sistem
yağları, ısı transfer yağları, dişli yağları vb.) toprak, deniz ve canlı sağlığı üzerinde tehlike
etkisi vardır. Firma, ekonomik değeri olan bu yağların tekrar geri kazanımı ile çevre
sağlığına ve ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır.
Tesise kabul edilebilen ve geri kazanımı yapılabilen atık yağların analizinin, atık
yağı verecek olan firma tarafından yapılmış olması gerekmektedir. Analizi bulunmayan
atık yağlar, geri kazanım için hiçbir şekilde tesise kabul edilmemektedir.
Atık yağ üreticisi olan firma, kullandığı yağ türünde değişiklik yapmadığı
müddetçe Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 15’e göre atık yağ kategori
analizlerini bir kez yaptırmaktadır. Ancak atık yağ kategorisini etkileyecek koşulların
oluşması durumunda atık yağ analizi atık yağ üreticisi firma tarafından yenilenerek
Bakanlığa bilgi verilmesi zorunludur.
Tesisin mevcut durumda geri kazanımını gerçekleştirdiği atık madeni yağların atık
kodları “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik” gereğince belirlenmiştir.
İşletme, kapasite artışı yaptıktan sonra da atık yağ analizi bulunan ve aşağıda atık kodları
verilmiş olan yağ çeşitlerinin geri kazanımını yapacaktır.
4
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo I.1.1. Mevcut Durumda Kabulü Yapılan ve Kapasite Artışından Sonrada Kabulü
Yapılacak Olan Atık Yağ Kodları
Atık
Kodları
12
12 01
12 01 06*
12 01 07*
12 01 10*
12 01 12*
13
13 01
13 01 01*
13 01 04*
13 01 05*
13 01 09*
13 01 10*
13 01 11*
13 01 12*
13 01 13*
13 02
13 02 04*
13 02 05*
13 02 06*
13 02 07*
13 02 08*
13 03
13 03 01*
13 03 06*
13 03 07*
13 03 08*
13 03 09*
13 03 10*
13 05
13 05 06*
19
19 02
19 02 07*
Atık Cinsleri
METALLERİN VE PLASTİKLERİN FİZİKİ VE MEKANİK YÜZEY
İŞLEMLERİNDEN VE ŞEKİLLENDİRİLMESİNDEN KAYNAKLANAN
ATIKLAR
Metallerin ve Plastiklerin Fiziki ve Mekanik Yüzey İşlemlerinden ve
Biçimlendirilmesinden Kaynaklanan Atıklar
Halojen içeren madeni bazlı işleme yağları (emülsiyon ve solüsyonlar hariç)
Halojen içermeyen madeni bazlı işleme yağları (emülsiyon ve solüsyonlar hariç)
Sentetik işleme yağları
Kullanılmış (mum) parafin ve yağlar
YAĞ ATIKLARI VE SIVI YAKIT ATIKLARI (YENİLENEBİLİR YAĞLAR
05 VE 12 HARİÇ)
Atık Hidrolik Yağlar
PCB (‘) içeren hidrolik yağlar
Klor içeren Emülsiyonlar
Klor içermeyen emülsiyonlar
Mineral esaslı klor içeren hidrolik yağlar
Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar
Sentetik hidrolik yağlar
Kolayca biyolojik olarak bozunabilir hidrolik yağlar
Diğer hidrolik yağlar
Atık Motor, Şanzıman ve Yağlama Yağları
Mineral esaslı klor içeren motor, şanzıman ve yağlama yağları
Mineral esaslı klor içermeyen motor, şanzıman ve yağlama yağları
Sentetik motor, şanzıman ve yağlama yağları
Kolayca biyolojik olarak bozunabilir motor, şanzıman ve yağlama yağları
Diğer motor, şanzıman ve yağlama yağları
Atık Yalıtım ve Isı İletim Yağları
PCB’ler içeren yalıtım ya da ısı iletim yağları
13 03 01 dışındaki mineral esaslı klor içeren yalıtım ve ısı iletim yağları
Mineral esaslı klor içermeyen yalıtım ve ısı iletim yağları
Sentetik yalıtım ve ısı iletim yağları
Kolayca biyolojik olarak bozunabilir yalıtım ve ısı iletim yağları
Diğer yalıtım ve ısı iletim yağları
Yağ / Su Ayırıcısı İçerikleri
Yağ / su ayırıcılarından çıkan yağ
ATIK YÖNETİM TESİSLERİNDEN, TESİS DIŞI ATIK SU ARITMA
TESİSLERİNDEN VE İNSAN TÜKETİMİ VE ENDÜSTRİYEL KULLANIM
İÇİN SU HAZIRLAMA TESİSLERİNDEN KAYNAKLANAN ATIKLAR
Atıkların Fiziki/Kimyasal Arıtımından Kaynaklanan Atıklar (Krom Giderme,
Siyanür Giderme, Nötralizasyon Dahil)
Ayrışmadan oluşan yağ ve konsantrasyonlar
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
A
Firma, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’ndan 24.01.2013 tarihli ve MYĞ/42531/32089 numaralı Madeni Yağ Lisansı ve 04.01.2013 tarihli 694 numaralı Hava Emisyon,
Atık Yağ Geri Kazanım konulu Çevre İzin ve Lisans Belgesi almıştır. (Bkz.Ek.5)
Firma lisanslı araçları ile atık yağ taşımaktadır. Bu konuda İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’nden Atık Taşıyan Firmalar İçin Lisans Belgesi ve araçları için Araç Lisans
Belgeleri alınmış olup ekte sunulmuştur. (Bkz.Ek.6) Firma madeni yağ geri kazanım
kapasitesini ve üretim prosesini değiştirmeyi planlamaktadır. Kabulü yapılan atık kodları
ile ilgili bir değişiklik yapılmayacaktır.
5
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İşletme Süresi
Projenin ekonomik ömrü 30 yıl olarak öngörülmektedir. Ancak ileride yapılacak
teknolojik iyileştirme ve modernizasyon ile işletmenin ekonomik ömrünün artırılması
mümkün olabilecektir.
Zamanlama Tablosu
Faaliyet sahasında yapılan, süreci devam eden ve yapılması planlanan işlerin
zamanlamasına ilişkin tablo aşağıda verilmiştir.
Tablo I.1.2. Zamanlama Tablosu
Yıllar/Aylar
Yatırım Aşamaları
ÇED Gerekli Değildir Belgesi
Alınması (Ek-II Kapasitesi)
İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı
GFB Alınması
Çevre İzin ve Lisansı Alınması
Madeni Yağ Lisansı
ÇED Süreci (Kapasite Artışı)
Makine ve Teçhizat Temini
Makine ve Teçhizat Montajı
Tesisin İşletmeye Alınması
2004
2
2012
1-6
2013
6-12
1-4
4-8
2014
8-12
1-3
3-6
6-9
9-12
Hizmet Amaçları
Sentetik veya mineral esaslı baz yağların özel katkı maddeleri ile ve ileri tekniklerle
harmanlanması neticesinde, gelişen teknolojilerin gerektirdiği yüksek performans ve ileri
koruma özelliklerine sahip mineral yağlar, sentetik yağlar ve doğada kendi kendine
bozunabilen yağlar elde edilir. Baz yağların içine kullanım yerine ve elde edilmek istenilen
performansa göre %25’e varan miktarlarda olmak üzere çeşitli katkı maddeleri ilave edilir.
Endüstriyel yağlarda katkı miktarı motor yağlarına oranla daha düşük olup, kullanım
koşulları motor yağlarına göre daha rahattır. Öte yandan motor yağları, teknolojisi çok
daha ileri olan yüksek oranda (%20–25) katkı içeren ve tüketiciler açısından performans
talebi yüksek olan yağlardır. Katkı maddeleri; deterjan / dispersan, pas ve korozyon
önleyiciler, antioksidanlar, aşınma önleyici katkılar, akma noktası depresanlarıdır.
Şekil I.1.1. Madeni Yağın İçeriği
6
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Madeni Yağların Kullanım Amacı:









Sürtünme Kontrolü
Aşınma Kontrolü
Sıcaklık Kontrolü
Korozyon Kontrolü
İzolasyon Kontrolü (Elektrik)
Kuvvet İletimi (Hidrolik)
Yıkama Tesiri (Kirli Maddelerin Atılması)
Ses Kontrolü
Sızdırmazlık
Madeni Yağların Kullanım Alanları:
 Benzinli ve dizel araçların motorlarının aktarma organlarının (şanzıman ve
diferansiyeller) yağlanmasında,
 Trafolarda,
 Katı – Sıvı yağlama ihtiyacı duyulan rulmanların yağlanmasında (gresler)
 Hidrolik sistemlerde,
 Türbin ve komresörlerde
 Kızak yağlamada, açık ve kapalı sanayi dişlilerin yağlanmasında,
 Isıl işlem ve ısı iletiminde,
 Metal kesme işlemlerinde,
 Tekstil makine yağlamada,
 Kalıp yağlamada proseslerde (lastik, kauçuk vb.)
 Endüstriyel amaçlı diğer yağlamalarda
Atık Yağ Kaynakları
Atık yağ kaynakları uygulama yerlerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:
1. Hidrolik Yağlar, Transformatör Yağları
a) Kimya endüstrisi,
b) İmalat sanayi,
c) Madencilik endüstrisi ve elektrik üretimi,
d) Transformatörler.
Bu gruptaki atık yağların viskoziteleri değişkenlik gösterir. Bu yağlar, kolayca alev
alabilirler.
2. Makine yağları, türbin yağları, motor yağları
a) İmalat sanayi,
b) Araba atölyeleri,
c) Petrol istasyonları,
d) Büyük tesisler,
e) Elektrik kaynakları.
7
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Bu gruptaki atık yağların viskoziteleri düşüktür. Alev alma aralıkları değişkenlik
göstermektedir. İçlerinde kirletici madde bulundurma olasılıkları yüksektir.
3. İzolasyon ve ısı iletim yağları
a) Kimya endüstrisi,
b) İmalat sanayi,
c) Madencilik endüstrisi,
d) Transformatörler (klorlu- klorsuz, PCB/PCT içeren veya içermeyen),
e) Otomotiv endüstrisi .
Bu gruptaki atık yağlar sentetik veya mineral içeriklidir. Kısmen biyolojik olarak
parçalanabilirler. Viskozite ve alev alabilirlik özellikleri değişkenlik gösterir.
4. Klorlu ve klorsuz makine yağları
a) Metal şekillendirme endüstrisi,
b) Metallerin yüzey işlemleri.
Bu gruptaki atık yağlar aşınma ve metal parçacıkları ve katkı maddeleri içermektedir.
Viskoziteleri sıvı ile yarı viskoz arasında değişmektedir. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde
yapılan geniş çaplı çalışmaları içeren “Kullanılmış Madeni Yağların Toplanması ve
Bertarafı” başlıklı 5/96 numaralı Concawe Raporunda madeni yağların kullanım alanlarına
göre atık yağ oluşturma yüzdeleri, kayıp atık yağın sebepleri belirli varsayımlar dikkate
alınarak ortaya konmuştur. Sonuçlar aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo I.1.3. Avrupa Birliğinde Madeni Yağ Kullanımı Sonrası Olası Atık Yüzdeleri ve Kayıp
Atık Yağın Sebepleri 1
Madeni Yağ Çeşitleri
Benzinli Motor Yağları
Dizel Motor Yağları
Araç Diferansiyel Yağları
Şanzıman Yağları (Araç Dişli
Kutusu)
Kullanım Sonrasında Oluşan
Atık Yağ Miktarı
%65
%65
%90
%90
Diğer Araç Yağları
%0
Kompresör / Tribün Yağları
%70
Proses Yağları
%0
Elektrik İzolasyon (Trafo)
Yağları
Endüstriyel Dişli Yağları
Metal İşleme Yağları
Diğer Endüstriyel Yağlar
Denizcilik Yağları
Havacılık Yağları
1
Kayıp Atık Yağın Sebepleri
Yanma veya Kaçak
Yanma veya Kaçak
Az Miktarda Kaçak
Az Miktarda Kaçak
Tamamı Yanar, Kullanım Esnasında
Kullanılır
Kullanım Esnasında Tamamı
Kullanılır
Tüketim Esnasında Tamamı
Kullanılır
%95
Tamamı Geri Dönüştürülebilir
%75
%20
%50
%0
Az Miktarda Kaçak
Kullanım Esnasında Tüketilir
Ortalama Bir Varsayım
Tam Sonuca Ulaşılamamış
Kullanım Esnasında Az Miktarda
Tüketim
%90
Tübitak – Mam PR – I, 2008
8
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Baz Yağ
Ham petrolün atmosferik olarak damıtılması ile elde edilen ağır ürünlerin ve/veya
atık yağların vakum altında tekrar damıtılması, gerektiğinde damıtımın (destilat) uygun
çözücülerle muamele edilerek aromatikler, asfalt ve mum gibi ağır bileşenlerin
uzaklaştırılması ile elde edilen, madeni yağın ana maddesini teşkil eden petrol esaslı
izoparafinler veya sentetik esaslı polialfaolefinler (PAO) ve esterlerdir.
Baz yağlar, kaynağına ve elde ediliş şekline göre mineral baz yağlar veya sentetik
baz yağlar olarak iki sınıfta değerlendirilir. Yeraltında kaya tabakaları arasında bulunan
ham petrolün rafinasyonundan elde edilen baz yağlar mineral esaslı yağlardır. Mineral
esaslı yağlar kimyasal yapı bakımdan alifatik, aromatik ve karışık (alifatik ve aromatik)
olmak üzere başlıca üç gruba ayrılır.
Şekil I.1.2. Ham Petrolün Fraksiyonel Distilasyonu
a) Alifatik yapıda olan mineral esaslı yağlar, uzun karbon ve hidrojen atom zincirlerinden
yapılmışlardır. Bu zincirler bazen halka da oluşturabilirler. Alifatik yapıda olan mineral
esaslı yağlar parafinik ve naftanik olmak üzere ikiye ayrılır.
Parafinik mineral yağın yapısı bir zincir teşkil eder.
-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2
Naftanik mineral yağların yapısı bir zincir yerine halka teşkil ederler. Kaba formülü
bakımından her ne kadar aromatik halkaya benzese de fonksiyonu bakımından tamamen
alifatiktir.
9
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
b) Aromatik yapıda olan mineral esaslı yağların esasını bir benzen halkası teşkil eder.
Aromatik sınıfın, alifatik sınıfına nazaran üstünlüğü birçok maddelerin türetilmesinde
başrol oynayabilmesidir. Alifatik hidrokarbonlardan yalnız alifatik bileşikler
yapılabilmesine rağmen, aromatik hidrokarbonlardan bir çok sınıflar türeyebilir.
c) Aromatik ve alifatik (karışık) yapıda olan mineral esaslı yağlar hem doymuş hem de
doymamış hidrokarbon moleküllerini ihtiva ederler. Laboratuvar koşullarında çeşitli
kimyasal işlemler sonucu elde edilen baz yağlar ise sentetik esaslı (hidrokarbonlar,
poliglikoller, organik esterler, fosfat esterler) yağlardır. Sentetik baz yağlar, ileri teknoloji
ile yoğun işlemler sonucu üretilmekte olup, mineral esaslı baz yağlara nazaran daha yüksek
veya daha düşük sıcaklıklara ve yüksek basınca dayanıklı belirli bir formüle sahip olan
yağlardır.
Tablo I.1.4. Hidrokarbon Gruplarının Yağlarda Gösterdiği Özellikler2
Parafinik
Spesifik gravitesi düşüktür.
Akma noktası yüksektir.
(Dewaxing prosesi ile akma
noktası düşürülür.)
Uçuculuğu düşüktür.
Alevlenme noktası yüksek-tir.
Karbon bakiyesi yüksektir.
Oksitlenme yavaştır.Oluşsan
oksidasyon ürünler madeni yağda
çözündüğünden viskoziteyi
arttırır.
Yanma sonucu oluşan organik
bileşikleri çözme gücü azdır.
Anilin noktası yüksektir.
Naftanik
Spesifik gravitesi yüksektir.
Akma noktası düşüktür. (Çok
soğukta pseudo plastik madde
haline dönüşür.)
Uçuculuğu yüksektir.
Alevlenme noktası düşüktür.
Karbon bakiyesi düşüktür.
Aromatik
Spesifik gravitesi yüksektir.
Kolay okside olur. Oksidasyon
ürünleri madeni yağda çözünmez.
Çamur yapar.
Oksidasyona karşı hassastır.
Oksidasyon ürünleri madeni
yağda çözünmez.
Yanma sonucu oluşan bileşikleri
çözebilir.
Anilin noktası düşüktür.
1800C’den yüksek sıcaklık-larda
oluşan organik bileşikleri çözer.
Anilin noktası çok düşüktür.
Akma noktası çok düşüktür.
Uçuculuğu yüksektir.
Alevlenme noktası yüksek-tir.
Karbon bakiyesi yüksektir.
Atık yağ içerisinde kirletici olarak genellikle,
 Yanma ürünleri (Su, Kurşun, Yakıt, Tortu ve Karbon Kalıntısı)
 Aşındırıcılar (Toz ve Ağır Metaller)
 Kimyasallar (Oksidasyon Sonrası Oluşan) bulunmaktadır.
Yapılan araştırmalar atık yağın içinde, madeni yağ yapımında kullanılan deterjan
katkılarından kaynaklanan baryum, kalsiyum, kurşun ve magnezyum; oksitlenmeyi giderici
ve aşınma önleyici katkılardan kaynaklanan çinko ve fosfor; motor aşınmasından
kaynaklanan demir, krom, nikel; dişli aşınmasından kaynaklanan alüminyum, bakır, kalay;
katkılar ve kurşunlu benzinden kaynaklanan klor; sudan kaynaklanan silisyum; baz yağ ve
yanma ürünlerinden kaynaklanan kükürt; yakıttan kaynaklanan hafif hidrokarbonlar;
tamamlanmayan yanmadan kaynaklanan PAH (Polisiklik aromatik hidrokarbonlar) ve
kimyasal reaksiyonlar sonucu çözücüler ve poliklorlubifeniller (PCB) gibi kanserojen
etkileri bulunan kirleticilerin bulunabileceğini ortaya koymuştur. Yağlama yağlarında
kullanılan klor, özellikle yanma sırasında dioksin oluşturma olasılığı nedeniyle önemli bir
kirletici parametredir. Atık yağların içindeki klor başlıca, transformatör yağları, klorlu
çözücülerle kontaminasyon ve madeni yağa eklenen katkılardan kaynaklanmaktadır.
2
Petder 2010
10
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Öte yandan, atık yağın içinde, antifriz, fren yağı, boya, bitkisel yağlar ve çözücüler
gibi kirleticilerde bulunabilmektedir.
Atık yağlar geri kazanım firmalarına verilmeden önce, atık üreticileri Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği EK-1’de yer alan “Atık Yağ Kategorileri ve Müsaade Edilen
Kirletici Parametre Sınır Değerleri”nde belirtilen parametrelere göre Bakanlıkça yetki
verilen özel veya kamu kurum ve kuruluşlarına ait laboratuarlarda analiz yaptırmalıdır.
Analiz sonucunda kaçıncı kategori atık yağ sınıfına girdiği tespit edilmektedir.
Tablo I.1.5. Atık Yağ Analizlerinde Kirletici Parametreler ve Sınır Değerleri3
Kirleticiler
Arsenik
Kadmiyum
Krom
Klorür
Kurşun
Toplam Halojenler
Polikarbonlubifeniller
(PCB)(!)
Parlama Noktası
Müsaade Edilen Sınır
Değerleri
(I. Kategori Atık Yağ)
< 5 ppm
< 2 ppm
< 10 ppm
Max. 200 ppm
< 100 ppm
Max. 200 ppm
Müsaade Edilen Sınır
Değerleri
(II. Kategori Atık Yağ)
Max.5 ppm
Max. 2 ppm
Max. 10 ppm
Max. 2000 ppm
Max. 100 ppm
Max. 2000 ppm
Müsaade Edilen Sınır
Değerleri (III. Kategori
Atık Yağ)
>5 ppm
>2 ppm
> 10 ppm
> 2000 ppm
> 100 ppm
> 2000 ppm
Max. 10 ppm
Max. 50 ppm
> 50 ppm
0
0
Min. 38 C
Min. 38 C
--
Türkiye sanayisinin kullanmış olduğu %70 baz yağ ve %30 katkı maddesinin tamamı
yurtdışından ithal edilmektedir. Planlanan proje ile birlikte kurulacak olan sistemden
üretilecek TS 13369 standartında baz yağ ile piyasanın hem beklentileri karşılanmış olacak
hemde daha ucuza imal edilecektir.
Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği
İşletme; mevcut durumda, analizi atık yağ üretici tarafından yapılmış olan atık
madeni yağların geri kazanımı faaliyetini gerçekleştirmektedir.
İşletmeye gelen kullanılmış atık yağların (kullanılmış karter yağları, hidrolik yağlar,
her türlü sistem yağları, ısı transfer yağları, dişli yağları vb.) toprak, deniz ve canlı sağlığı
üzerinde tehlike etkisi vardır. Firma, ekonomik değeri olan bu yağların tekrar geri
kazanımı ile çevre sağlığına ve ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır.
Atık madeni yağların geri kazanımı, çevre ve ekonomik koşullar açısından çok
öenmlidir. Madeni yağın kullanıldıktan sonra çöp gibi atılması bir endüstriyel ürün için
elbette geniş boyutta bir ekonomik kayıptır. Bu durum özellikle büyük miktarlarda yağ
tüketimine sahip endüstriyel tesislerde büyük önem taşımaktadır.
Örneğin kullanılmış motor yağların geri kazanım sonucu küçük hacimli motorlarda
yeniden kullanımı tereddütle karşılanabilirse de yağ yakan büyük hacimli (özellikle diesel)
motorlarda “ekleme yağı” olarak kullanılabilir.
3
ÇOB, AYKY, 2008
11
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Diğer bir örnek verecek olursak geniş bir hidrolik sisteme sahip olan döküm
fabrikalarının kum kalıplama ünitelerinde kullanılan hidrolik yağların kullanımdan sonra
ve son derece yaygın olarak kullanılan elektrik trafo soğutma yağlarının yeniden kazanımı
ile ciddi bir kazanç elde edilmektedir.
Geri Kazanımın Önemi;
1. Doğal kaynakların korunmasını sağlar.
2. Enerji tasarrufu sağlamamıza yardım eder.
3. Atık miktarını azaltarak bertaraf işlemlerinde kolaylık sağlar.
4. Geri dönüşüm; geleceğe ve ekonomiye yatırım yapmamıza yardımcı olur.
Atık yağların yönetimi ile ilgili planlama yapılmasının amacı, atık yağın çevre ve
insan sağlığına zarar veren olumsuz etkilerini en düşük seviyelere çekerken, bu tehlikeli
atığı en ileri teknolojilerle ve en üst düzeyde ekonomik fayda sağlayacak şekilde
kullanabilmektir.
I.2. Proseste Kullanılan Hammadde ve Geri Kazanımı Düşünülen Atıkların
Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri, Kodları, Miktarları, Nereden Nasıl Temin
Edilecekleri
Proseste Kullanılan Hammadde ve Geri Kazanımı Düşünülen Atıkların
Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri, Kodları, Miktarları
- Arıtılacak Atık Madeni Yağ:
Herhangi bir madeni yağ veya herhangi sentetik yağ sanayide veya sanayi dışı
alanlarda özellikle yağlama amacı ile belli bir süre kullanım sonucu kimyasal ve fiziksel
olarak kirlenir ve orijinal özelliğini kaybeder. Yağ, içindeki katkı maddelerinin kırılması,
normal kullanım esnasında kir, metal sürtünmeleri, su veya kimyasallarla karışarak kirlenir
ve rengi koyulaşarak kullanılamaz duruma gelir. Yağ, zamanla uzun kullanımdan dolayı
iyi performans göstermez. Dolayısıyla motorun daha iyi iş yapabilmesi için kullanılmış
yağ, yeni yağ ile değiştirilir. Atık yağlar suda çözünmez, toksik kimyasallar ve ağır
metaller ihtiva eder. Doğada yok olması çok yavaştır. Deniz kumlarından, kuş tüylerine
kadar her şeye yapışabilir. Su kaynaklarının kontamine olmasının en büyük nedenlerinden
biridir.
Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre, atık madeni yağların Arsenik,
Kadmiyum, Krom, Klorür, Kurşun, Toplam Halojenler, PCB, Parlama noktası gibi
kimyasal ve fiziksel özelliklerine bakanlık tarafından yetkilendirilmiş laboratuarlar
tarafından bakılmaktadır. Tesise getirilen atık madeni yağların yoğunluk, viskozite, yüzde
olarak su içeriği ve fiziksel olarak görüşününe bakılarak ön laboratuarda ön kabul analizi
yapılmaktadır. Tesiste kabulü gerçekleştirilen atık madeni yağlar TS 12153 standardına
göre kalıp yağ üretilmek üretilmek üzere prosese sokulur ve standardın istemiş olduğu
kimyasal ve fiziksel özelliklere göre son ürünler laboratuvar tarafından ürün kontrolü
yapıldıktan sonra satışı yapılmak üzere ürün depolama tanklarına aktarılır.
Atık yağların fiziksel ve kimyasal özelliklerine bakılarak, Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği EK-1’e göre sınıflandırması yapılmaktadır.
12
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Atık Yağın Sınıflandırılması
I. Kategori Atık Yağ: Bu kategoride yer alan atık yağlardaki PCB, toplam halojen
ve ağır metal gibi kirleticiler sınır değerlerin altındadır. Bu kategorideki atık yağların
öncelikle rejenerasyon ve rafinasyon yolu ile geri kazanımlarının sağlanması
gerekmektedir.
II. Kategori Atık Yağ: Bu kategorideki atık yağlar Bakanlıktan lisans almış
tesislerde enerji geri kazanımı amacıyla kullanıma uygun atık yağlardır. Ancak klorür,
toplam halojen ve PCB parametreleri aşılmayan endüstriyel atık yağların rejenerasyon ve
rafinasyon yoluyla geri kazanımı amacıyla kullanılır.
III. Kategori Atık Yağ: Bu kategoride yer alan atık yağlardaki ağır metaller sınır
değerlerin üzerindedir. Klorür ile toplam halojenler 2000 ppm’in, PCB ise 50 ppm’in
üzerindedir. Rejenerasyon ve rafinasyona uygun olmayan, yakıt olarak kullanılması insan
ve çevre sağlığı açısından risk yaratan ve lisanslı tehlikeli atık yakma tesislerinde yakılarak
zararsız hale getirilmesi gereken atık yağlardır. Bunlar geri dönüşümde kullanılmaz.
Tablo. I.2.1. Yıllık Tüketim Kapasitesi
Hammadde Adı
Mevcut Miktar (ton/yıl)
Planlanan Miktar (ton/yıl)
Arıtılacak Atık Madeni Yağ*
1.890
9000
*Atık Yağ Kodları Tablo I.1.1’de verilmiştir. ** Kapasite Bilgileri 30.07.2012 Tarihli Kapasite
Raporundan Alınmıştır.
Proseste geri kazanımı yapılacak olan atıkların kodları, Tablo I.1.1 ve sayfa 5’te
verilmiştir. Tesis, atık yağ analizi bulunmayan yağların kabulünü yapmamakta, ancak
analizi bulunmayan yağlar için yeterliliği bulunan laboratuarda analiz yapabilmektedir.
Temin Edileceği Yerler
Geri kazanımı yapılan ve yapılacak olan atık madeni yağlar, ülke içi piyasadan
işletmenin lisanslı araçları ile temin edilmektedir ve edilecektir.
Atık madeni yağın çıkabileceği tahmini sistemler şunlardır:










Benzinli ve dizel araçların motorlarının aktarma organlarının (karter)
yağlanmasında,
Trafolarda,
Hidrolik sistemlerde,
Türbin ve kompresörlerde
Kızak yağlamada, açık ve kapalı sanayi dişlilerinin yağlanmasında,
Isıl işlem ve ısı iletiminde,
Metal kesme işlemlerinde,
Tekstil makine yağlamada,
Kalıp yağlamada proseslerde (lastik, kauçuk vb.),
Endüstriyel amaçlı diğer yağlamalarda
13
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
I.3. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Kapasiteleri (mevcut tesise
ait kapasite raporlarının rapora dahil edilmesi) Boyutları (mevcut durumdaki
ünitelerin ve kapasite artırımı yapılan ünitelerin kapasite ve boyutları ayrı ayrı
belirtilmelidir), Her Faaliyet İçin Her Bir Ünitede Gerçekleştirilebilecek İşlemler,
Proses Akım Şeması, Faaliyet Ünitelerinde Kullanılacak Proses Yöntemleri,
Teknolojiler, Geri Dönüşüm Verimi (üretimde yer alacak tüm gidi-çıktılar ile üretim
akım şemasının detaylı olarak hazırlanması), Projede Uyulacak Ulusal ve
Uluslararası Standartlar, Faaliyet Üniteleri Dışındaki Diğer Ünitelerde Sunulacak
Hizmetler, Hammadde ve Mamul Madde Depolarının Kapasitesi, Özellikleri
Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Kapasiteleri, Boyutları
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından
İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi, Melek Aras
Bulvarı, Analitik Caddesi, No: 86 adresinde; 2.403,31 m2 yüzölçümüne sahip G22b-14a1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel alanında, yapı kullanım izin belgesine göre toplam 675 m2
kullanım alanında “Atık Madeni Yağların Geri Kazanımı” yapılmaktadır. Firma
kapasitesini arttırmayı ve üretim prosesini değiştirmeyi planlamaktadır.
İşletme, mevcut durumda bulunan fabrika binasını kullanacak olup, fabrika
sahasına herhangi bir şekilde bina inşaatı yapılmayacaktır. Yalnızca yeni alınacak
makineler, fabrika sahasına getirilerek montaj ve kurulumları yapılacaktır.
2.403 m2 toplam alan üzerinde tahmini olarak yalnızca 700 m2 geçirimli alan (yeşil
alan ve otopark) vardır, diğer 1.700 m2 alanda 25 cm geçirimsiz epoksi boyalı beton alan
mevcuttur. İşletme binası 300 m2 taban alanlı, toplam 675 m2 kullanım alanında 3 katlı
idari binası ve iki katlı işletme binası ile faaliyetini gerçekleştirmektedir. Ayrıca 30 m2
kazan dairesi, 90 m2 depolama alanı ve 24 m2 tehlikeli atık depolama sahası vardır.
Fabrikanın binasına ait yapı kullanma izin belgesi dosyanın ekleri arasında
verilmiştir. (Bkz.Ek.3)
Tesis alan bilgileri;
Toplam Taban Alanı
Toplam Kullanım Alanı
Toplam Açık Alan
Toplam Parsel Alanı
Tehlikeli Atık Depo Sahası
Hammadde Depo Sahası
Malzeme Depo Sahası
Ön İşlem Laboratuvarı
Laboratuvar
Geri Kazanım Prosesi
Kazan Dairesi
: 300 m2
: 675 m2
: 2.103 m2
: 2.403 m2
: 24 m2
: 60 m2
: 24 m2
: 25 m2
: 96 m2
: 300 m2
: 72 m2
İşletme binası 300 m2 taban alanlı toplam 675 m2 kullanım alanı 3 katlı idari kısım
ve 2 katlı üretim kısmından meydana gelmektedir. Binanın idari kısmı otopark ve yeşil
alanlı girişi kuzeybatı yönüne bakmaktadır. Firmaya ait vaziyet planı, makine ve
ekipmanların gösterimi belirtilen ekte verilmiştir. (Bkz.Ek.7)
14
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo I.3.1. Yıllık Üretim Kapasitesi
Ürün Adı
Mevcut Miktar (ton/yıl)
Planlanan Miktar (ton/yıl)
Geri Kazanılmış Baz Yağlar
324
6500
Madeni Yağlar (Kalıp Yağı)
730
** Kapasite Bilgileri 30.07.2012 Tarihli Kapasite Raporundan Alınmıştır.
Mevcut durumdaki makine ve ekipman, 30.07.2012 rapor tarihli kapasite raporuda
gözükmektedir. (Bkz.Ek.4) Bahsi geçen kapasite raporunun geçerlilik 31.07.2013 olup,
yeni makine ve ekipmanların tesise eklenmesi ile birlikte kapasite raporu yenilenecektir.
Kapasite artışı ile alınması planlanan makine ve ekipman listesi aşağıda verilmiştir.
Tablo I.3.2. Tesise Alınması Planlanan Makine ve Ekipmanlar
Adı (Cins ve Teknik Özellikler)
Thin Film Evaporatör ve Yardımcı Kolonu
Vakum Pompası
Roots Vakum Pompası
Depolama Tankı
Extraktör ve Yardımcı Kolonu
Toplama Tankı
Adet
1
1
2
2
1
2
Her Bir Ünitede Gerçekleştirilecek İşlemler, Proses Akım Şeması, Proses
Yöntemleri, Teknolojiler
-
Atık Madeni Yağ Geri Kazanımı
Firma, lisanslı araçları ile varil veya konteynırlar içinde atık yağın tesislerine
taşınmasını sağlamaktadır. Bu konuda İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’nden Atık Taşıyan
Firmalar İçin Lisans Belgesi ve araçları için Araç Lisans Belgeleri alınmış olup ekte
sunulmuştur. (Bkz.Ek.6)
Lisanslı araçlar ile uygun fiziksel koşullar altında tesise getirilen atık yağlar, 26952
sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre geri kazanıma uygunluğu tespit
edildikten sonra atık yağların yoğunluk, viskozite, yüzde olarak su içeriği ve fiziksel olarak
görüşününe bakılarak ön laboratuarda ön kabul analizi sonuçuna göre atık yağ, kabul veya
red edilir.
İçerisinde karışmış bez, metal, plastik vb. yabancı cisimleri atık yağdan temizlemek
için önce kaba düz bir filtreden geçirilerek ilk filtrasyon işlemi gerçekleştirilir. Ara
depolama tankına alınan yağın içinde serbest olarak bulunan su, direyn edilerek atık su
arıtma sistemine gönderilir.
Geriye kalan yağ içerisinde bulunan erimiş haldeki su, buharlaştırılmak maksadı ile
susuzlaştırma ve buharlaştırma reaktörüne gönderilir. Çöktürme işleminin yapıldığı
reaktörler; kızgın yağla ceketten indirek ısıtmalı, kuvvetli karıştırma yapabilecek motor
gücüne sahip 50-80 devir/dakikalık redüktörle akuple paletli karıştırıcılı, uygun soğutma
yüzeyi olan kondenserli sistemlerdir. Bu safhada yağın su içeriği % 8 - 20 kadardır.
Reaktördeki yağın içindeki ağır metalleri uzaklaştırmak için amonyum tuzu veya sodyum
hidroksit çözeltisi ilave edilir. 1 saat kadar kuvvetli bir karıştırma ile çöktürme işlemi
15
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
yapılır. Suyun buharlaşması esnasında yağa karışmış olan çözücüler de aynı şekilde
buharlaşarak su ile depolama tankında biriktirilir.
Çözücü oranı yaklaşık % 0,5 - 1 kadardır ve dekontasyonla ayrılır. Suyu
uzaklaştırılan amonyum tuzu veya sodyum hidroksit çözeltisi ile çöktürme işlemine tabi
tutulan rafine yağ, içerisinde bulunan askıdaki partiküllerden süzülmesi için reaktör çıkış
filtresinden geçirilir ve uygun depolama tankına aktarılır. Tesiste bulunan laboratuar
tarafından ara ürün kontrolü için TS 12153 kalıp yağ standardına göre fiziksel ve kimyasal
özelliklerine bakılmak üzere analiz yapılır. Analiz sonucu, bahsi geçen standartlara uygun
olması durumunda TS 12153 standardına uygun satış yapılmak üzere uygun tanklara alınır.
Bütün sistemdeki reaktörlerin ısıtılması, ısı transfer kızgın yağı ile yapılmaktadır.
Suyun buharlaştırma ve çöktürme işlemi 100-150 milibar vakum 150-160 0C’de
yapılmaktadır.
Reaktörden sonra ürün kontrol testleri sonucunda aşırı miktarda su içeren ürünler
için short path evaporatör kullanılmaktadır.
PLANLANAN PROSES
Tesise getirilen atık madeni yağlar mevcut mevzuata uygunluğu ve ön kabul
analizleri sonucunda uygun olması durumunda atık yağın kabulü gerçekleştirildikten sonra
TS 12153 standardına göre kalıp yağ veya TS 13369 standardına göre baz yağ üretilmesine
karar verilecektir.
Kalıp yağ üretimi gerçekleştirilecek ise mevcut prosesin akışı doğrultusunda süreç
aynen devam ettilecektir veya planlanan proses sonucunda geri kazanılan baz yağ
üzerinden kalıp yağ üretilecektir.
-
Flashing / Degasing İşlemi
TS 12153, TS 13369 standardına göre gerçekleştirilen ara ürün kontrol testleri
sonucu rafinasyonu gerekli ise susuzlaştırılan ve çöktürme işlemi yapılan yağ, ara
depolama tankına alınır. Buradan debimetre ile sürekli olarak short path evaporatöre üstten
verilir. Bu esnada yağın içinde bulunan su, ince yağlar dizel yağları buharlaştırır. Yağın
içindeki düşük parlama noktalı ve düşük viskoziteli hidrokarbonlar ayrıştırılarak kondanse
edilir. Ayrı bir depolama tankına alınır. Bu yağlar sudan ayrılır ve viskozite ayarlayıcı
olarak kullanabilir. Short path evaporatöre şarj üstten verilmektedir. Short path evaporatör,
ceketten kızgın yağ ile ısıtmalı içten kondenserli ve içten rotör vasıtasıyla döndürülen
metal tablaya verilen yağı merkezkaç kuvvetiyle silindirik iç yüzeyine savuran ve savrulan
yağı aşağıya doğru inerken hareketli sıyırıcılar vasıtasıyla merdaneleyen bir mekanizmaya
sahiptir. Short path evaparatörünü kısa zamanda (80-100 sn) terk eden yağ termal krakinge
uğramaz. Bu işlem 240 0C’ de ve 10 milibar vakumda gerçekleştirilir. Short path
evaporatörde buharlaşan yağ iç kondanserde yoğuşarak alttan short path evaporatörü terk
eder.
Short path evaporatöre giren yağın % 90-95’lik kısmı burayı terk ederek Thin film
evaporatöre verilecektir.
16
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
240 0C ısıtılmış rafine yağ, rafinasyon sistemindeki thin film evaporatöre
gönderilecektir. Thin film evaporatör 16 m2 buharlaştırma yüzeyli içten yıldız tipi
karıştırıcılıdır. Thin film evaporatör ceket sıcaklığı; ısı kaynağı doğal gaz olan yüksek
sıcaklığa dayanıklı sentetik yağla 330-350 dereceye kadar ısı sağlanması düşünülmektedir.
Thin film evaporatörde dönen rotor üzerindeki J-yağ dağıtıcı sistemi ile evaporatörün iç
yüzeyine savrulan ve sıyırıcı rotor ile film tabaka haline getirilen yağ aniden buharlaşacak
olup, vakum emiş yönüne doğru yükselirken sıvı-buhar seperatöründen geçerken ayırıcıcengeller vasıtasıyla buhara tutunarak sıvılar tekrar buharlaşma iç yüzeyine gönderilmek
üzere ayrılacaktır. Vakum yönünde thin film evaporatörü terk eden buhar, thin film
evaporatör kolonuna girecektir.
Thin film evaporatör kolonuna giren buhar, farklı kaynama sıcaklığındaki
hidrokarbon molekülleri ihtiva eder. Buhar, yukarı doğru yükselirken dolgulu kısımda
reflux ile yoğunlaşan yağ molekülleri buharlaşma enerjilerine göre 3 farklı katmanda thin
film evaporatör kolonunu terk edeceklerdir.
Thin film evaporatör kolonunu terk eden yağ molekülleri kondanserden geçerken
soğutularak sistem vakumunun ve akış düzeninin bozulmaması için öncelikle toplama
tanklarına alınacaktır. Farklı katmanlardaki yağlar, farklı toplama tanklarına alınarak,
toplama tankından depolama tanklarına aktarılacaktır. Destilasyon kolonu 12 m boyunda
0.90 m çapında ve 6 m dolgu tipi kolondur.
Gerek thin film evaporatörde, gerekse thin film evaporatör kolonunun dip
reboilerde biriken asfalt kısımlar sistem denge sıcaklığına ulaşıncaya kadar tekrar
buharlaştırılmak üzere thin film evaporatöre gönderilecektir.
İstenilen denge sıcaklığına ve ayrıştırma hedefine ulaşıldıktan sonra dip ürün asfalt
olarak depolama tankına gönderilecektir. Bu ürün içerdiği ağır metaller ve hidrokarbon
molekülleri sebebiyle çatı kaplama malzemesi olarak veya asfalt modifiye ürünü olarak
kullanılabilmektedir.
Thin film evaporatör kolonundan alınan 3 farklı ürün depolama tankına alındıktan
sonra tesisin laboratuarı tarafından TS 13369 standardına göre ara ürün kontrolü testlerine
tabi tutulacaktır. Ürün kotrollerinde killerle muamele ile rafinasyonları mümkünse 160
0
C’de aktive edilmiş killerle % 1-2 oranında karıştırılarak filtre preslerden geçirilecek ve
soğutulacaktır. TS 13369 baz yağ standardına göre ürün kotrolü sonucunda standardın
gerektirdiği kimyasal ve fiziksel özellikleri karşılayanlar satışa sunulmak üzere uygun
tanklara alınacaktır. TS 13369 standardına göre ara ürün kontrol testleri ile rafinasyonları
mümkün değil ise kirletici parametreleri yüksek (aktif toprak muamelerine cevap
vermeyen) destile yağlar polar bir solvent olan N-Metil Pirolidin (NMP) ile bir extraktörde
uygun hızdaki bir karıştırıcı ile 40-50 0C’de karıştırılacaktır. Gravitesi dolayısıyla baz yağ,
extraktörün alt kısmından extraktöre gönderilir. Graviteden dolayı karışırken solvent
molekülleri yağda temas ederek kolon alt kısmına doğru yönlenir. Bu esnada kirletici
grupları bünyesine çeker kolona alttan giren destile yağ yukarı doğru yükselir. Karıştırma
vasıtasıyla seçici solventle temas ederek kirletici grupları solvente bırakır. Kolon üst
kısmından extraktörü terk eder. Bu rafine yağdır ve içinde % 5-10 kadar solvent ihtiva
eder.
17
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Rafine yağdan solventi ayırmak için yağ ısıtılarak kolona gönderilecektir.
Solventler kolonun üst kısmından alınarak kondense edilecek ve bir pompa vasıtasıyla
solvent tankına geri gönderilecektir. Kolon dibindeki pompa vasıtasıyla sürekli 150 0C’ye
kadar ısıtılan rafine yağ solventten arındırılarak soğutulacak ve TS 13369 standardına göre
ürün kontrol testleri sonucu uygun ise satışı yapılmak üzere uygun depolama tankına baz
yağı olarak alınacaktır.
Extraktörün alt kısmından kolonu terk eden extract ve solvent karışımı, solventin
geri kazanılması için thin film evaporatörde ısıtılarak gönderilecektir. Thin film evaporatör
dipindeki pompa vasıtasıyla sürekli olarak çevrime tabi tutulan solvent karışımı 200 0C’ye
kadar ısıtılacaktır. Buharlaşan solvent kondense edilecek ve solvent tankına geri
döndürülecektir. Tamamen solventi uçurulan extract soğutularak depolama tankına
alınacaktır.
-
Aktive Edilmiş Kille Bleaching İşlemi
Bazı kullanılmış sistem yağları, uzun süre kullanılmamış olmalarından dolayı
yararlı kullanım ömrünü doldurabilir, bu tür atık madeni yağlar susuzlaştırma işleminden
sonra aktive edilmiş killerle muamele edildikten sonra rafinasyon işlemine gerek
kalmayabilir. 100-150 milibar ve 150-1600C’de susuzlaştırma işlemine tabi tutulan yağlar,
TS 13369 standardına göre gerçekleştirilen ara ürün kontrol testleri sonucu killerle
muamelesinden sonra rafinasyonları mümkün olup olmadığı kontrol edilir. Mümkünse
1600C’da aktive edilmiş killerle % 1-2 oranında karıştırılarak filtre preslerden geçirilir,
soğutulur ve TS 13369 standardına göre uygunluğu son ürün kontrolü yapılır. Standarda
uygun çıkması durumunda baz yağ olarak satışa sunulur. Filtre preslerle biriken yağlı
çamur boşaltılarak çemberli çelik varillere (plastik torbalı) konularak bertaraf için atık
depolama tankına alınır.
TS 13369 standardına uygun elde edilen baz yağlarına gerekli katkılar katılarak
istenilen madeni yağ üretimi gerçekleştirilmesi mümkündür.
18
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Lisanslı araçlar ile
tesise getirilmesi
Atık kabul alanı
Depolama alanı
DİNLENDİRME
TANKI
KABA FİLTRE
ARA
DEPOLAMA
TANKI
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İNCE
FİLTRE
ARA
DEPOLAMA
REAKTÖR
REAKTÖR
ÇIKIŞ
FİLTRESİ
EVAPORATÖR
Ön Testlerin
Değerlendirmesine Göre
KALIP
YAĞ
ÜRÜN
(Short path evaporatör)
Thin FilmEvaporatör
KALIP YAĞ ÜRÜN
FİLTRE
PRES
(ince film evaporatör)
Thin Film Evaporatör
Dip Ürün
BAZ YAĞ
ÜRÜN
Yardımcı Kolonu
TOPLAMA TANKI
Baz yağ 60-80 CST
DEPOLAMA TANKI
TOPLAMA TANKI
TOPLAMA TANKI
(Baz yağ 20-60 CST)
VAKUM
POMPASI
Baz yağ 10-20 CST
DEPOLAMA TANKI
DEPOLAMA TANKI
Ön Testlerin Değerlendirmesine
Göre
Rafine Baz
Yağ
Destilasyon
Kolonu
REAKTÖR
Aktif kil ile muamele
EXTRAKTÖR
FİLTRE PRES
BAZ YAĞ
ÜRÜN
NMP
Extract + NMP
BAZ YAĞ ÜRÜN
T.Evaporaötr + Destilasyon kolonu
Dip Extract Ürün
Şekil I.3.1 Atık Yağ Geri Kazanımı İş Akım Şeması (Mevcut Proses Turuncu Renk İle Gösterilmiştir.)
19
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Sistemin Özellikleri
Atık madeni yağlardan baz yağı üreten farklı teknoloji ve farklı sistemler vardır.
Temel işlemler şunlardır.
- Dinlendirme ile serbest su ayırma dekantasyon
- Fiziksel partikül ve objelerin ayrılması filtrasyon
- Suyun ve ince hidrokarbonların ayrılması dehidrasyon
- Gaz yağı dizel kısımların ayrılması degasing
- Asfaltenlerin ayrılması deasfalting
- Katmanlarına ayırma işlemi fraksinasyon
- Renk ve kalite düzeltmesi bleaching
Bütün sistemler adı geçen işlemleri manuel veya otomatik yapmakta veya farklı
teknikler kullanmaktadırlar. Bunun tercih edilmesinin sebebi hammadde-enerji-nakliye ve
kullanılan kimyasal maddelerin fiyatlarına göre değiştiği gibi, temin edilen hammaddenin
parafinik, aromatik veya naftanik gibi zincir yapısına da bağlı olmaktadır.
Orüsan Kimya olarak tercih edilen tekniğin üstünlüğü enerji tasarrufu sağlamakta,
ısıtılan yağın buharlaştırıldıktan sonra soğutma işlemi yapmadan fraksiyonlama kolonuna
sokularak ayrıştırılmasından ileri gelmektedir. Seri bağlanan iki evaporatörün aynı anda
çalışması sebebiyle 2. evaporatöre giren yağın destilasyon aralığına kadar ısıtılarak
degasing işleminin yapılması sonunda film tabakasının mükemmel oluşması sağlanarak ani
buharlaşmanın verimini yükseltmektedir.
Tasarım Kriterleri
Firma, sanayinin yoğun olarak bulunduğu bir bölgede olması sebebiyle atık yağın
teminindeki kolaylık, gittikçe artan çevre bilincinin gelişmesi, kaynaklarımızı ekonomik
kullanma zorunluluğu, atıkların ekonomik değerinin ortaya çıkması, hammadde fiyatlarının
artması, ülkemizin petrolde dışa bağımlılığının geri kazanımın zorunluluğunu ortaya
çıkarması sebebiyle ileride doğacak kapasite ihtiyacını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır.
Bu tür sistemlerde buharlaştırma yükü m2 başına 100 kg olarak tecrübe edilmiştir. Thin
film evaporatör - Yardımcı Kolon - Vakum Pompası Kapasitesi - Depolama ve Toplama
Tankları - Kondanser - Extractör kapasitesi ve verime göre tasarlanmış olup, özellikleri
aşağıda detaylandırılmıştır.
Thin Film Evaporatör;
- 16 m2 buharlaştırma yüzeyli
- Üç kademeli sıvı-buhar ayrıştırıcılı seperatör
- Yıldız sistemli sıyırıcı rotor
- 30 kw motorla akuple redükler
- 300 devir/dakika redüktör
- Su soğutmalı/seramik rulmanlı dip yataklama
- J-yağ dağıtıcılı sistemli
20
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Ayrıştırma (Franksiyonlama) Kolonu (Thin Film Evaporatör Kolonu)
- 8 m3 kapasiteli
- 6 m dolgulu kısım
- Reflux dağıtıcılı
- Üç adet su soğutmalı eşanjörle donanmış
- İç serpantin/ dıştan ceketle ısıtılan kolon dip reboiler
Tesisin toplam kapasitesi 9.000 ton/yıl olacak şekilde planlanmıştır. Thin Film
Evaporatör kolonundan viskozitelerine göre üç farklı ürün alınacaktır. Akış düzeninin
sağlanması ve daha verimli vakum için 1.000 lt’lik toplama tankı yeterli olacağı
görülmüştür.
-
Laboratuvar Hizmeti
Orüsan Kimya Laboratuvarı, İstanbul Tuzla Kimya Sanayicileri, Organize Sanayi
Bölgesi, Melek Aras Bulvarı, Analitik Cad. No.86 adresinde yerleşik olarak
bulunmaktadır. 3 bölümden oluşan laboratuvarımızın giriş katında numune kabul ve
numune saklama odası, ikinci katında idari bölüm ve 3. katta laboratuvar (ön işlem ve
enstrümantal) bulunmaktadır.
Laboratuar, “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” kapsamında madeni yağ
analizlerinde kategori analiz sonucu ve atık yağdan ve izolasyon sıvılarından numune alma
hizmeti vermek üzere, Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. içerisinde
organizasyon ve gerçekleştirdikleri faaliyetten bağımsız bir bölüm olarak kurulmuştur.
Orüsan Kimya Laboratuvarı 17.09.2013 tarihli ÖY-34/ 252/ 2013 numaralı Çevre ve
Şehirçilik Bakanlığından almış olduğu Çevre Ölçüm ve Analizleri Ön Yeterlilik Belgesi ile
ön yeterlilik alınmıştır.
Laboratuvar, gerçekleştireceği analiz ve numune alma faaliyetlerini, eğitimli ve
yetkin personeli ile kanunlar ve mevzuatlara bağlı kalarak gerçekleştirmektedir. Orüsan
Kimya Laboratuvarı TS EN ISO/IEC 17025 standardı içinde hizmet kapsamını aşağıdaki
tabloda belirtilen ölçüm ve analizleri kendi bünyesinde yapabilecek şekilde düzenlenmiştir.
Tablo I.3.3. Laboratuardaki Deney Metotları ve Başvurulan Parametreler
Deney Alanı
Enstrümantal Analizler ve
İncelemeler
Methot
Atık Yağ TS EN 12766-1, TS EN
12766-2
İzolasyon Sıvısı TS EN 61619
EPA 3051A/EPA 6010C
EPA 5050/SM 4110B
Fiziksel Deneyler
Numune Alma Metotları
ASTM D93
Atık Yağ TS 900-1 EN ISO 3170
İzolasyon Sıvıları TS EN 60475
Başvurulan Parametre
PCBs Tayini*
Ağır Metal Tayini*
Toplam Halojen ve Klorür
Tayini*
Parlama Noktası Tayini*
Numune Alma*
Ön Kabul Laboratuvarında, tesise getirilen atık madeni yağların yoğunluk,
viskozite, yüzde olarak su içeriği ve fiziksel olarak görüşününe bakılarak, fiziksel
özelliklerine göre ön kabul analizi yapılmaktadır.
21
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Ayrıca mevcut laboratuarımız geri kazanım proses sonunda üretilecek olan TS
12153 kalıp yağ ve TS 13369 baz yağ standartlarına göre istenilen kimyasal ve fiziksel test
parametrelerinin gerçekleştirme çalışmalarını sürdürmektedir.
Gaz Yıkama Ünitesi
Sistemde bulunan üç adet vakum pompası sisteminin egzozlarından çıkan gazlar
gaz yıkama ünitelerine bağlıdır. Ünitede çıkan gazlar nötralize edecek kimyasal çözeltiler
bulunmaktadır. Çıkan gazlar NO2 , SO2 ,Toz , NH3 , P2O5 gibi sulu asit gazları olabilir. Bu
kirleticiler uygun kimyasal reaktiflerle nötralize edilebilirler. Gaz yıkama ünitesi hedef
kirleticilerle veya bileşiklerle uygun reaktifin temas etmesi yoluyla çalışır. Sistem, dolgulu
bir kolonda kimyasal reaktifi üstten dolgulu kısma püskürtmeli suretiyle çalışır. Aşağıdan
yukarı çıkan gazlar dolgulu kısım vasıtasıyla temas yüzeyi artıran kimyasal reaktifle temas
ettirilerek nötralize edilmesi esasına dayanır. Kimyasal reaktif bir pompa vasıtasıyla
sürekli sirküle ettirilerek dolgulu kısımda gazlar nötralize edilir. Zaman zaman kimyasal
çözeltinin konsantrasyonu kontrol edilerek gerekirse ilave kimyasal yapılır. Çıkan gazlar
bir vantilatörle emilerek gaz yıkama sistemine gönderilir. Açık filtrelerin üzerlerine
yerleştirilen davlumbazlar vasıtasıyla çıkabilecek hidrokarbon buharları da vantilatör
vasıtasıyla emilerek gaz yıkama ünitesinden geçilerek tutulur.
Geri Dönüşüm Verimi;
Yeni kurulacak makineler ile faaliyetin geri dönüşüm veriminin ve kapasitesinin
artırılması planlanmaktadır. Böylece,
-Ürün çeşidini artırmak,
-Daha az enerji ve güç ile daha çok yağın geri kazanımının sağlanması,
-24 saat kesintisiz üretim imkanının oluşması,
-Birim maliyetin düşürülmesi,
-Kurulacak sistem ile %70-80 arasında geri kazanım verimi hedeflenmektedir.
İşletme, ÇED Olumludur Kararı’nı aldıktan sonra kapasite raporunun yenilenmesi
için İstanbul Ticaret Odası’na başvuru yapacaktır.
Ayrıca, üretim akım şeması detaylı olarak Şekil I.3.1’de gösterilmiştir.
Tesise ait vaziyet planı üzerinde mevcut durum ve alınması planlanan makineler
gösterilmiş olup ekte verilmiştir. (Bkz.Ek.7)
Projede Uyulacak Ulusal ve Uluslararası Standartlar;
Tesiste, iş akışı sırasında uyulacak ulusal ve uluslar arası standartlar şunlardır;
Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yapılan geniş çaplı çalışmaları içeren “Kullanılmış Madeni
Yağların Toplanması ve Bertarafı” başlıklı 5/96 numaralı Concawe Raporu, atık yağlar ile
ilgili belli standartlar getirmiştir.
İşletme, 30.07.2008 tarih (Rev.05.11.2013) ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uymaktadır ve uyacaktır.
22
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
TS 12153 yağlama yağları, endüstriyel yağlar ve ilgili ürünler-Kalıp Yağ
standardının Sınıf 1, Tip 2, Tür 2’de belirtilen fiziksel ve kimyasal özelliklere göre kalıp
yağ üretimini gerçekleştirmektedir.
Projelendirilen proses ile TS 13369 yağlama yağları, endüstriyel yağlar ve ilgili
ürünler-Baz Yağ standardının Sınıf 2, Grup 1, Tip 1’de belirtilen fiziksel ve kimyasal
özelliklere göre baz yağ üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Hammadde ve Mamül Madde Depolarının Kapasitesi, Özellikleri;
Tablo I.3.4. Hammadde ve Mamül Madde Depolarının Kapasitesi
Tank
No.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Adı (Cins ve Teknik
Özellikleri)
Depolama Tankı 13 m3
Depolama Tankı 8 m3
Depolama Tankı 20 m3
Depolama Tankı 16 m3
Depolama Tankı 120 m3
Depolama Tankı 60 m3
Depolama Tankı 16 m3
Ürün Tankı 18 m3
Ürün Tankı 20 m3
Depolama Tankı 25 m3
Depolama Tankı 32 m3
Depolama Tankı 25 m3
Depolama Tankı 45 m3
Depolama Tankı 30 m3
Depolama Tankı 30 m3
Depolama Tankı 14 m3
DestilasyonTankı 1,5 m3
DestilasyonTankı 1 m3
DestilasyonTankı 1 m3
DestilasyonTankı 1,5 m3
Tank Şekli
Ayaklı-Dikey-Dikdörtgen-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Dikdörtgen-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaksız-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaksız-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaksız-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaksız-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaksız-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Ayaklı-Dikey-Silindirik-1adet
Bulunduğu Güvenlik
Havuzu Hacmi
20 m3
20 m3
20 m3
20 m3
125 m3
125 m3
125 m3
125 m3
125 m3
35 m3
35 m3
35 m3
125 m3
125 m3
125 m3
125 m3
20 m3
20 m3
20 m3
20 m3
I.4. Üretilen Ürünlerin Özellikleri, Tür ve Miktarları, Ne Şekilde Depolanacağı,
Nereye Nasıl ve Ne Şekilde Pazarlanacağı
Geri kazanılmış baz yağlar mevcut durumda 324 ton/yıl, madeni kalıp yaplar ise 730
ton/yıl üretim kapasitesine sahiptir. Tesise kabulünü yapabilecek olan toplamda 9000
ton/yıl atık madeni yağın yüzde 70-80 oranında geri kazanımı ile baz yağ ve/veya kalıp yağ
üretimi yapılacaktır.
23
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo I.4.1. TS12153 Standardına Göre, Üretimi Yapılacak Olan Kalıp Yağ Özellikleri
Özellikler
Sınıf 1, Tip 2, Tür 2
Yoğunluk, 15˚C’ta, g/cm3
0,75 – 0,95
Kinematik viskozite, 40˚C’ta, mm2/s*
10 - 100
Parlama noktası, ˚C, en az*
150
Akma noktası, ˚C, en çok
-9
Emülsiyon kararlılığı, 1 h, ml, en çok
Grafit içeriği, %(m/m), en az
Depolama kararlılığı, -33˚C’ta 24 h
45˚C’ta 24 h
*Bu gerekler su ile emülsiye edilerek piyasaya arz edilen kalıp yağlarında aranmaz.
Beyan edilen gereklerde herhangi bir aralık verilmemiş değerler ± %10 toleransla aranır.
Geri kazanımı yapılan ürünlerin depolanmasına yönelik standartlarda herhangi bir
kısıtlama yoktur, ürünler 20-120 m3 arası dairesel tip ayaklı veya ayaksız tanklarda
depolanmaktadır.
Tablo I.4.2. TS13369 Standardına Göre, Üretimi Yapılacak Olan Baz Yağ Özellikleri
Özellikler
Viskozite indeksi
Doymuş hidrokarbon içeriği, %(m/m)
Naftenik
Hidrokarbon içeriği%(m/m)
Aromatik
Kükürt içeriği %(m/m)
Parlama noktası, ˚C, en az*
Akma noktası, ˚C, en çok
NOACK Uçuculuk %, en çok
Yoğunluk, 15˚C’ta, g/cm3
Asit sayısı, mg KOH/g, en çok
Baz sayısı, mg KOH/g, en çok
Su, mg/kg, en çok
Sınıf 2, Tip 1
≥80 - <120
≥50 - <90
≤15
0,03 – 5,00
Beyan
-3
35
0,75 – 0,95
0,10
0,30
150
Tablo I.4.3. Sınıf 2 Baz Yağ Kirletici Değerleri
Kirletici/kirlilik özelliği
Toplam klor, mg/kg, en çok
Toplam (Mg, Na, Ba, Cu, B, Pb, Mn, Ni, Si, Al, As,
Cd, Ca, Fe, P, Zn, Cr, Sn), mg/kg en çok
Arsenik (As), mg/kg, en çok
Kadmiyum (Cd), mg/kg, en çok
Krom (Cr), mg/kg, en çok
Kurşun (Pb), mg/kg, en çok
Glikol, mg/kg, en çok
Poliklorlanmış bifeniler (PCB), mg/kg, en çok
Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), % (m/m),
en çok
Gerek
50
25
5
2
5
5
5
2
3
İşletme öncelikle atık yağı bulunan firmalara atık yağın özelliğine ve miktarına
göre teklif sunmakta ve teklifin onaylanmasından sonra atık yağ alınacak olan işletmenin
lokasyonuna göre program yapmaktadır.
Orüsan Kimya, günlük programına göre taşıma lisanslı araçları ile atık yağların
toplanmasını ve karayolu ile tesise getirilmesi sağlamaktadır.
24
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Geri kazanım yöntemi ile üretilen ürünler, talep edilen boyutlarda ambalajlanmakta
ve mamül deposunda uygun olarak depolanmaktadır.
Yağ satın almak isteyen müşteri firmalar ise işletmelerine ait olan karayolu araçları
ile Orüsan firmasından yağı satın almakta ve kendi firmalarına taşımaktadır. Tesiste
kapasite artışı yapıldıktan sonra da atık yağ toplanması ve satılması yöntemi
değişmeyecektir.
Orüsan Kimya geri kazanımını sağladığı atık yağı; internet sitesinden tanıtmakta
olup, telefon ile sipariş üzerine satışını gerçekleştirmektedir.
I.5. Ünitelerde Kullanılan Makine ve Teçhizatın Adet ve Özellikleri, Bakım ve
Temizlik Çalışmaları
Faaliyet sahasında mevcut durumda bulunan makine teçhizat listesi ile planlanan
makine ve teçhizat listesi aşağıda verilmiştir.
Tablo I.5.1. Tesiste Mevcut Durumdaki Makine Ekipman Listesi ve Özellikleri
No
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Adı (Cins ve Teknik Özellikleri)
Kaba Filtre
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Depolama Tankı
Adet
3
1
1
2
1
1
1
1
1
1
1
12
Reaktör
2
13
Seperatör
1
14
Filtre Pres
1
15
Eşanjör
1
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
Evaporatör
Kızgın Yağ Kazanı
Kızgın Yağ Kazanı
Su Soğutma Kulesi
Su Soğutma Kulesi
Rotary Vak. Pompası
Roots Vakum Pompası
Santrifüj Pompa
Dişli Pompa
Kızgın Yağ Pompası
Kızgın Yağ Pompası
Atık Su Arıtma Tesisi
Chiller Soğutma Grubu
Palet Sarma Makinası
Dolum Makinası
1
1
1
1
1
1
2
4
4
1
2
1
1
1
1
25
Özellikler
2m2 yüzey alanlı , 1-2mm gözenekli
(D: 5,50 m, L: 6 m, V: 140 m3)
(D: 3,80 m, L: 6 m, V: 66 m3)
(D: 1,92 m, L: 6,65 m, V:16 m3)
(D: 1,92 m, L: 7,25 m, V: 18 m3)
(D: 3,20 m, L: 3,90 m, V: 30 m3)
(D: 3 m, L: 4,9 m, V: 32 m3)
(D: 2,55 m, L: 4,8 m, V: 25 m3)
(D: 3,02 m, L: 6,57 m, V: 450 m3)
(D: 2,56 m, L: 6,16 m, V: 30 m3)
(D: 6,29 m, L: 2,5 m, V: 30 m3)
8 m3, ısıtmalı vakum sistemli eşanjörlü
soğutma
4000 L/Saat
70cm x 70cm boyutlarında 20 adet plaka,
kapasite 3 m3/saat.
3 metre uzunluğunda, serpantinliği soğutma
sistemi ve yatay su soğutmalı
1500 lt/saat. İçten soğutmalı rotorlu evaporatör
Kapasite : 816.000 kkal/saat (0,949 MW)
Kapasitesi : 300.000 kkal/saat (0,349 MW).
250.000 kkal/saat (0,290 MW).
1.200.000 kkal/saat (1.400 MW).
650 m3/h
2000 m3/h
25m3/h
30 m3/h
50 m3/h
100 m3/h
Fiziksel + kimyasal + biyolojik
24.700 kkal/saat (28.7 kW), çıkış sıcaklığı 3°C.
600 adet/saat
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
31
32
Muh.Lab Malzemeleri (ICP, Akma
Noktası Test Cihazı, Oto Viskozite
Test Cihazı, Dinamik Viskozite
Test Cihazı, Potansiyometrik
Titrasyon TAN ve TBN,
Buharlaşma Kaybı Test Cihazı,
Köpük Test Cihazı, Air Release
Test Cihazı, Hassas Terazi,
Yoğunluk Test Cihazı Açık Kap
Alevlenme Noktası Tayini, Anilin
Test Cihazı, ASTM Termometre,
Bakır Korozyon Testi, Karbon
Bakiyesi Test Cihazı, Kırılma
İndisi Test Cihazı, Partikül Sayma
Cihazı, Pas Testi Cihazı,
Penetrasyon, pH Metre, Su Tayini
Test Cihazı, Sudan Ayrılabilme
Test Cihazı, Tinken Test Cihazı)
ICP-OES
Gaz kromatografi
İyon kromatografi
Mikrodalga
Terazi
Ultra Saf Su Cihazı
Data Logger
Etüv
Dispanser
Kalorimetre Bomba Cih.
Pensky-Martin Kapalı kap
parmalama cihazı
Ultrasonik Yıkama Cihazı
Numune Alma Cihazı
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
1
TS 12153, TS 13369 Standardı analiz cihazları
1
TS 17025 Standardı analiz cihazları
Tablo I.5.2. Tesiste Alınması Planlanan Makine Ekipman Listesi ve Özellikleri
No
Adı (Cins ve Teknik Özellikleri)
Adet
1
Thin Film Evaporatör ve Yardımcı Kolonu
1
2
3
4
5
6
7
Vakum Pompası
Roots Vakum Pompası
Roots Vakum Pompası
Depolama Tankı
Extraktör Klonu
Toplama Tankı
1
1
1
2
1
3
Özellikler
16 m2 buharlaştırma yüzeyli, 300
devir/dakika redüktör
650 m3/h
4000 m3/h
2000 m3/h
50 m3
1500 l/ h kapasiteli
1.000 lt
Geçerlilik süresi 31.07.2013 olan kapasite raporu belirtilen ekte verilmiştir.
(Bkz.Ek.4) Kapasite raporu, tüm makine ekipmanlar ve alınacak olan makineler ile
beraber ÇED Kararı alındıktan sonra revize edilecektir.
Tesiste mevcut durumda kullanılan makine ve teçhizatın bakım ve onarımları firma
bünyesinde oluşturulan bakım ekibi tarafından sağlanmaktadır. Faaliyet sahasına ilave
olarak temin edilecek makine ve teçhizatın bakım ve onarım işlerinin de firmanın bakım
ekibi tarafından yapılması planlanmaktadır.
26
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
I.6. Hammadde ve Ürünlerin Taşımada Kullanılacak Araçların Özellikleri,
Kapasite ve Miktarları, Araçların Bakım ve Temizliği
Tesise kabul edilecek atıkların yüklenmesi ve taşınması 3 adet kamyon yardımı ile
sağlanmaktadır.
Kapasite artışı yapıldıktan sonra ihtiyaca göre 5 kamyon ve/veya tanker alınması
planlanmaktadır. Tesiste 1 adet forklift bulunmaktadır ve 50 HP motor gücüne sahiptir.
Atık madeni yağlar, tehlikeli atık taşımacılığı eğitim sertifikasına sahip sürücülerin
kontrolünde lisanslı araçlar ile taşınmaktadır. Taşınacak tehlikeli yüklerin tehlike sınıf
numaraları; H3-A, H3-B, H6, H7, H12, H14’tür. Araç lisansları ekte verilmektedir.
(Bkz.Ek.6)
Tablo I.6.1. Tesiste Kullanılan Araçlar
Plaka
34 FF 3776
34 GG 1503
34 HA 1864
Cinsi
Azami Yüklü Ağırlığı
Açık kasa Kamyon
12100 kg
Tankerli Kamyon
32000 kg
Tesiste üretilen ürünlerin sevkiyatında ise alıcı firmanın araçları veya alıcı firmalar
tarafından kiralanan ve lojistik hizmet veren firmaların araçları kullanılmaktadır. Araçların
bakım ve temizlikleri, araca sahip firmalar ya da bireyler tarafından yapılmaktadır.
I.7. Proje Kapsamında Planlanan Ekonomik Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri
Kapasite artışı ile beraber tesiste 3 kişi daha istihdam edilecek olup, toplamda 14
kişinin istihdamı sağlanacaktır. Ayrıca planlanan proje kapsamınca mevcut altyapı
kullanılacak olup, herhangi bir altyapı faaliyeti gerçekleştirilmeyecektir.
I.8. Proje İçin Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi
Projeye konu faaliyet, Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited
Şirketi tarafından, İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi,
Melek Aras Bulvarı, Analitik Caddesi, No: 86 adresinde; 2.403,31 m2 yüzölçümüne sahip
G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel alanında, yapı kullanım izin belgesine göre
toplam 675 m2 yapı inşaat alanda “Atık Madeni Yağların Geri Kazanımı Tesisi Kapasite
Artışı” projesidir.
İşletme; mevcut durumda, atık madeni yağ geri kazanım miktarını arttırmayı ve
üretim prosesini değiştirmeyi planlamaktadır.
Faaliyet sahası, “Organize Sanayi Bölgesi” sınırları içindedir ve tamamı Orüsan
Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne aittir. Proje sahası, Tahsin
Taşkın adına tapulu G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel nolu alandan oluşmakta
olup, tapu senedi (Bkz.Ek.2), yapı kullanma izin belgesi (Bkz.Ek.3), kapasite raporu
(Bkz.Ek.4) mevcuttur.
27
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Proje için seçilen yerin seçiliş nedenleri ve işletme için sağlayacağı avantajları
aşağıda belirtilmiştir.
 Proje sahası firmaya ait olup, alan olarak tesisin mevcut ve planlanan faaliyetini
kaldırabilecek büyüklüktedir.
 Mevcut durumda gerçekleşen faaliyette kullanılan makinaların bir kısmı,
planlanan faaliyet için de kullanılabilir olduğundan hem yer hem maliyet açısından fayda
sağlayacaktır.
 Proje sahasının Organize Sanayi Bölgesi içerisinde kalması ve sanayi tesisleriyle
çevrili olması hammadde temini ve ürün satışı açısından avantaj sağlayacaktır.
 Proje sahası konumu otoyola ve E-5 Karayoluna yakın olduğundan hammadde ve
ürün sevkiyatı konusunda zorluk yaşanmayacaktır.
Tüm bu sebeplerden dolayı yeni bir yer arayışına geçilmemiş ve farklı bir alternatif
düşünülmemiştir. Firma, mevcut durumda, projeye konu alanda, atık madeni yağ geri
kazanımı yapmaktadır. Mevcut makine ve ekipman listesine ek olarak makine ve ekipman
alınacaktır. Proje sahasına yalnızca madeni yağ geri kazanımı için makineler temin
edilecektir. Makine ve ekipman seçiminde yüksek üretim kapasitesi, yüksek kalite ve
düşük maliyet göz önünde bulundurulacaktır.
I.9. Proje ile İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve
İşlemlerin Kısaca Açıklanması, Alınmış ve Alınacak İzinler, Belgeler
İşletme, bahsi geçen adreste atık madeni yağların geri kazanımı faaliyetini Çevresel
Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek II listesi kapsamında devam etmekte olup, “Çevresel
Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Belgesi”ni 2004 yılında almıştır. (Bkz. Ek.1)
İşletme, 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” Ek-1
Çevreye Kirletici Etkisi Yüksek Olan Faaliyet veya Tesisler Madde 8.1 kapsamında yer
almaktadır. Firma, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’ndan 24.01.2013 tarihli ve
MYĞ/4253-1/32089 numaralı Madeni Yağ Lisansı ve 04.01.2013 tarihli 694 numaralı
Hava Emisyon, Atık Yağ Geri Kazanım konulu Çevre İzin ve Lisans Belgesi almıştır.
(Bkz.Ek.5-6). Üretim miktarının 1/3 oranda artması, üretim prosesinin değişmesi, faaliyet
alanının değişmesi gibi durumlarda Çevre İzin ve Lisans Belgesi yenilenecektir.
Lisans çerçevesinde tesisin kabul edeceği atık kod listesi Tablo I.1.1.’de verildiği
gibidir. Firma lisanslı araçları ile atık yağ taşımaktadır. Bu konuda İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğü’nden Atık Taşıyan Firmalar İçin Lisans Belgesi ekte sunulmuştur. (Bkz.Ek.6)
Ayrıca anılan yönetmelik Madde 2 gereğince “EK-1 ve EK-2 listesinde yer alan (*)
işaretli faaliyet ve tesisler, çevre izninin gürültü kontrol ile ilgili hükümlerinden muaftır.”
Proje sahasında mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyet için alınan 09.09.2011 tarih ve
15997 sayılı “Gürültü Konulu Çevre İzni Muafiyeti Yazısı” ekler arasında verilmiştir.
(Bkz.Ek.5)
Proje sahasında mevcut durumda gerçekleştirilen faaliyet nedeniyle endüstriyel
nitelikli atıksu oluşmaktadır. Söz konusu 09.05.2012 tarih ve 71 sayılı Kanal Bağlantı İzni
ve 2008-B-206 ruhsat numaralı Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı ekler arasında verilmiştir.
(Bkz.Ek.8)
28
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Firma 23.07.2012 tarih, 20296 sayılı yazı ile üç yıllık Tehlikeli Atık Yönetim Planı
onaylanmıştır. İlgili yazı ekte verilmiştir. (Bkz.Ek.9)
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri San. Tic. Ltd Şti., 17.09.2013 tarih, ÖY–
34/252/2013 belge numaralı Atık Yağ Analizi ve Numune Alma konularında Ön Yeterlilik
belgesi almıştır. Ön yeterlilik belgesi ekte verilmiştir. (Bkz.Ek.10)
BÖLÜM II. PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
II.1. Proje Yerinin; İlgili Valilik veya Belediye Tarafından Doğruluğu Onanmış
Olan, Lejand ve Plan Notlarının da Yer Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar
Planı, Uygulamalı İmar Planı Üzerinde Gösterilmesi, Proje Sahası ve Yakın
Çevresinin Ölçekli Harita veya Kroki Gösterimi, Sağlık Koruma Bandının Bu
Planlarda Gösterilmesi, Proje Sahası Yakın Çevresinde Bulunan Sanayi ve
Yerleşimlerin Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin Belirtilmesi
Projeye konu faaliyet, Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited
Şirketi tarafından, İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi,
Melek Aras Bulvarı, Analitik Caddesi, No: 86 adresinde; 2.403,31 m2 yüzölçümüne sahip
G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel alanında, yapı kullanım izin belgesine göre
toplam 675 m2 yapı inşaat alanda “Atık Madeni Yağların Geri Kazanımı Tesisi Kapasite
Artışı” projesidir.
Ulaşım için tamamen karayolunun kullanıldığı bölge, sanayinin yoğun olduğu bir
bölgedir ve sanayi temelinde bir gelişme potansiyeli taşımaktadır. Tuzla Kimya
Sanayicileri Organize Bölgesi çevresinde Deri Organize Sanayi Bölgesi, Mermerciler
Organize Sanayi Bölgesi, Boya ve Vernik Organize Sanayi Bölgesi ve Tuzla Organize
Sanayi Bölgesi yer almaktadır.
Sabancı Üniversitesi’nin kampüsü faaliyet sahasının 1,5 km. kadar kuzeybatısında
konumlanmıştır. Sabiha Gökçen Havaalanı ise Kimya Sanayicileri OSB’nin 6 km kadar
kuzeybatısındadır.
29
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil II.1.1. Faaliyet Sahasının Ve Yakın Çevresinin Uydu Görüntüsü
Tuzla Belediyesi tarafından onaylanmış ve aslı gibidir yapılmış olan, proje yerinin
gösterildiği 1/1.000 ve 1/5.000 ölçekli imar planı, plan notları ve lejantları (Bkz.Ek.12)
belirtilen ekte mevcuttur.
İstanbul ili, Tuzla İlçesi, Melek Aras Bulvarı, Analitik Caddesi No: 86 adresinde
bulunan işletme, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarına göre “Organize Sanayi Alanı”
sınırları içinde kalmaktadır.
1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı incelendiğinde görülmektedir ki,
faaliyetin yer aldığı organize sanayi bölgesinin kuzeyinde doğal ve kırsal karakteri
korunacak alan, çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahip alan ve havza içi
rehabilite edilecek alan olarak korumaya alınmış alanlar bulunmaktadır. Bu alanların en
yakını OSB sınırına dayanmıştır. Bölgenin kuzeyinde yer alan Ömerli Barajı’nın uzak
mesafe koruma sınırı faaliyet sahasına yaklaşık 7 km. uzaklıktadır.
Tesisin yakın çevresinde ise turizm alanı, orman alanı ya da rekreasyon amaçlı bir
kullanım bulunmamaktadır. Faaliyet sahasının çevresinde konut bölgesi olarak, Kocaeli il
sınırları içinde olup, Tuzla’nın hemen doğusunda yer alan Balçık köyü bulunmaktadır. Bu
köyde tarım amaçlı kullanılan araziler mevcuttur, ancak tamamen sanayi alanlarıyla
çevrilidir. Sanayi bölgesinin güneyinde ve güneybatısında bulunan askeri güvenlik bölgesi
ve meskun alanlar, tesise yaklaşık 4 km. uzaklıktadır.
30
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil II.1.2. 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda Faaliyet Sahasını Gösterir Harita
Aşağıda verilmiş olan tabloda ise faaliyet alanı ve çevresindeki sanayi, yerleşim,
orman, ve OSB gibi kullanım alanlarının lejant bilgilerine göre uzaklıkları açıklanmıştır.
Tablo II.1.1. 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Lejantına Göre Faaliyet Alanı Çevresinde
Bulunan Kullanım Alanlarının Proje Sahasına Olan Uzaklığı
Lejantı
Kullanım Durumu
Proje Sahasına Uzaklığı
Organize Sanayi Bölgesi
Proje Sahası OSB İçindedir.
Orman Alanı
5,20 km
Meskun Alan
4,30 km
Sanayi Alanı
0,20 km
Doğal ve Kırsal Karakteri Korunacak Alan
0,65 km
Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin Şehir Rehberi haritasından faydalanılmıştır.
Faaliyet sahasının organize sanayi bölgesi içinde yer alması nedeniyle, sağlık koruma
bandı tüm OSB sınırları düşünülerek belirlenmelidir. ÇED’e konu olan faaliyetin yalnızca
kapasite artışı olması ve yeni inşaat yapılmayacak olması nedeniyle, faaliyet parselinde
mevcut çekme mesafeleri korunacaktır. Faaliyet sahibi; 17.02.2011 tarihli ve 6359 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre ve Toplum Sağlığını Olumsuz
Etkileyebilecek Gayrisıhhi Müesseselerin Etrafında Bırakılacak Sağlık Koruma Bandı
Mesafesi Belirlenmesi Hakkında Yönerge” hükümlerine uyacaktır.
31
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
II.2. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün İdari ve Sosyal
Ünitelerin, Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı İçindeki
Konumlarının Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Tesis İçi Makine, Ünite, Tank,
Depolama Alanı vb.nin Yerleşim Planı Üzerinde Mevcut ve İlave Edileceklerin Farklı
Renklerle Gösterilmesi Bunlar İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri,
Binaların Kat Adetleri ve Yükseklikleri)
Tesiste 2.403 m2 toplam alan üzerinde tahmini olarak yalnızca 700 m2 geçirimli
alanı (yeşil alan ve otopark) vardır, diğer 1.700 m2 alanda 25 cm geçirimsiz epoksi boyalı
beton alan mevcuttur. İşletme binası 300 m2 taban alanlı, toplam 675 m2 kullanım alanı 3
katlı idari binası, iki katlı işletme binası ile faaliyetini gerçekleştirmektedir. Ayrıca 30 m2
kazan dairesi, 90 m2 depolama alanı ve 24 m2 tehlikeli atık depolama sahası vardır.
Fabrikanın binasına ait yapı kullanma izin belgesi dosyanın ekleri arasında
verilmiştir. (Bkz.Ek.3)
Tesis alan bilgileri;
Toplam Kapalı Alanı
Toplam Kullanım Alanı
Toplam Açık Alan
Toplam Parsel Alanı
: 300 m2
: 675 m2
: 2.103 m2
: 2.403 m2
İşletme binası 300 m2 taban alanlı toplam 675 m2 kullanım alanı 3 katlı idari kısım
ve 2 katlı üretim kısmından meydana gelmektedir. Binanın idari kısmı otopark ve yeşil
alanlı girişi kuzeybatı yönüne bakmaktadır. Firmaya ait vaziyet planı, makine ve
ekipmanların gösterimi belirtilen ekte verilmiştir. (Bkz.Ek.7) Üretim-İdari binasının
yüksekliği 12 m’dir.
Şekil II.2.1. Birinci Kat Vaziyet Planı
32
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Şekil II.2.2. İkinci Kat Vaziyet Planı
Şekil II.2.3. Üçüncü Kat Vaziyet Planı
33
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İdari bölüm +
laboratuvar
Atık
kabul
Depolama
Tankları
Tehlikeli atık
ve hammdde
depo alanları
Şekil II.2.4. Faaliyet Ünitelerinin Gösterildiği Uydu Görüntüsü
Tesisin açık alanı üzerinde kurulacak olan makine ve ekipmanlar 250 m2’lik alana
kurulacaktır.
Birinci alternatif olarak mevcutta üretim yapılan bina içerisinde bir alan seçilmiştir.
2. alternatif olarak ise mevcutta üretim yapılan binaya alternatif bir yer belirtilmemiştir.
Bu sebeple söz konusu raporda 2. yer alternatifi sunulmamaktadır.
1. alternatif tercih edildiğinde tesisin kapalı alan büyüklüğü değişmeyecektir.
34
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil II.2.5. Mevcut ve Planlanan Makine Ekipmanı Gösterir Vaziyet Planı
Ayrıca vaziyet planında mevcut ve planlanan makine ve ekipman da farklı renklerde
yukarıdaki şekilde gözükmektedir Ayrıca belirtilen ekte de mevcuttur. (Bkz.Ek.7)
Tablo II.2.1.Planlanan Makine ve Ekipmanın Vaziyet Planındaki Karşılığı
Adı (Cins ve Teknik Özellikleri)
Thin Film Evaporatör ve Yardımcı Kolonu
Vakum Pompası
Depolama Tankı
Extraktör Kolonu
Toplama Tankı
Eşanjör
Kimyasal Arıtma Tesisi
Adet
1
1
2
1
3
3
1
Vaziyet Planındaki Karşılığı
E2-DK1
Kuru Tip Vakum Pompası
No:25-No:26
EX-DK2-DK3
No:22-No:23-No:24
Eşanjör
Kimyasal Arıtma Tesisi
II.3. Proje İçin Kullanılan Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması, Alanın
Coğrafik Şekli, Coğrafi Tanımlanması (Memleket Koordinatları – Coğrafi
Koordinatlar, Proje Alanı Koordinatlarının 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita
Üzerinde Verilmesi), Mülkiyet Durumuna İlişkin Bilgi ve Belgeler (Tapu, Kira
Kontratı vb.)
Projeye konu faaliyet, Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited
Şirketi tarafından, İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi,
Melek Aras Bulvarı, Analitik Caddesi, No: 86 adresinde; 2.403,31 m2 yüzölçümüne sahip
G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel alanında, yapı kullanım izin belgesine göre
toplam 675 m2 yapı inşaat alanda “Atık Madeni Yağların Geri Kazanımı Tesisi Kapasite
Artışı” projesidir. İşletme; mevcut durumda, atık madeni yağ geri kazanım miktarını
arttırmayı ve üretim prosesini değiştirmeyi planlamaktadır.
35
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyet sahası, “Organize Sanayi Bölgesi” sınırları içindedir ve tamamı Orüsan
Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne aittir. Proje sahası, Tahsin
Taşkın adına tapulu G22b-14a-1d pafta, 7084 ada ve 14 parsel nolu alandan oluşmaktadır.
Parselin tapusu (Bkz.Ek.2), yapı kullanma izin belgesi (Bkz.Ek.3) ve firmanın kapasite
raporu (Bkz.Ek.4) mevcuttur.
Faaliyet sahası 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli İmar Planları’nda “Organize Sanayi
Bölgesi” olarak belirtilen alanlar içerisinde yer almaktadır. Faaliyet sahasına ait 1/5.000 ve
1/1.000 ölçekli imar planı, plan notları ve lejantları (Bkz.Ek.12) ile 1/25.000 ölçekli
topografik harita (Bkz.Ek.11) ile belirtilen eklerinde verilmiştir. Topografik hariatda da
gözüktüğü üzere faaliyet sahası genel olarak düz bir coğrafi alana sahiptir.
Faaliyet alanı Tuzla merkeze 11 km, Sabiha Gökçen Havaalanı’na 6,5 km, Marmara
Denizi’ne ise 10 km uzaklıktadır. Sabancı Üniversitesi ise faaliyet alanının yaklaşık 1,5 km
kuzeybatısındadır.
Proje sahasının köşe koordinatları UTM Koordinat Sistemi (ED-50, 6 Derece) ve
Coğrafi Koordinat Sistemi (WGS-84, ondalık) üzerinden aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo II.3.1. Faaliyet Alanının Koordinatları
NOKTA
UTM
KOORDİNATLAR
COĞRAFİ
KOORDİNATLAR
DATUM: ED-50
PROJEKSİYON: 6 DERECE
ELEMANLARIN SIRASI:
SAĞA DEĞER, YUKARI DEĞER
ZONE NO: 35, D.O.M: 27
DATUM: WGS-84
TÜRÜ: DERECE-KESİR
ELEMANLARIN SIRASI:
ENLEM-BOYLAM
Y
X
ENLEM
BOYLAM
1
702263.1882
4528995.903
40.887196
29.400733
2
702245.8987
4528986.043
40.887111
29.400524
3
702216.0668
4529038.267
40.887589
29.400187
4
702233.3357
4529048.052
40.887672
29.400395
5
702250.8834
4529057.987
40.887757
29.400607
6
702280.6425
4529005.858
40.887281
29.400943
1
702263.1882
4528995.903
40.887196
29.400733
Aşağıdaki şekilde, faaliyet parselinin konumu ve köşe koordinatları 1/25.000 ölçekli
topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir.
36
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil II.3.1. Faaliyet Parselinin ve Köşe Koordinatlarının Gösterildiği 1/25000 Ölçekli
Topoğrafik Harita
BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL
ÖZELLİKLERİ
III.1. Jeolojik Özellikler (Bölgenin ve Proje Sahasının Zemin Özellikleri,
Jeolojik Bilgiler, Bölgenin Jeolojik Haritası, Proje Sahasının Bu Haritalarda
Gösterilerek Anlatılması)
Doğal kaynaklardan toprak kullanımı 2.403,31 m2 olup, bu alanın 675 m2’lik kapalı
kısmında faaliyet göstermektedir. Tesis sahası organize sanayi bölgesinde kalmaktadır.
Tesis inceleme alanı 3 km olup, proje arazisi çevresinde orman, rekreasyon alanları,
madenler ve fosil yakıt kaynakları bulunmamaktadır. İşletme sahası ağaçlandırma
sahalarına isabet etmemektedir. İşletme sahası ve yakın çevresinde bulunan ve tesisten
etkilenebilecek okul, hastane, kreş vb. gibi hassas yerleşimler mevcut değildir. Faaliyet
sahasının bulunduğu bölgede sanayi tesisleri mevcuttur.
Morfoloji ve Hidrografi
Tuzla’nın doğusunda Gebze İlçesi, batısında Pendik, kuzeyinde Pendik ve
güneyinde Marmara Denizi bulunmaktadır. Tuzla engebeli bir toprak yapısına sahiptir.
Tuzla’nın güneyinde Tuz Burnu büyük bir çıkıntı oluşturmaktadır. Tuzla’nın kıyısı
burunlarla ve koylarla girintili ve çıkıntılıdır. Tuzla Körfezinde; Mezar Burnu, Dalyan
Burnu, Tuz Burnu, Sarp Burnu, Tuz Burnunun güneyinde Şemsiye Adası, Korsan Adası,
37
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İncir Adası ve Ekrem Bey (Eşek Adası) bulunmaktadır. Ayrıca, Sakız Adası Burnu ile
İçmeler Burnu belirgin bir çıkıntı yapmıştır.
Tuzla İlçesi Marmara Bölgesinde Kocaeli Yarımadasının güneybatısında yer alır.
İstanbul'un Anadolu Yakasındaki son noktadır. Haydarpaşa'ya 32 km. uzaklıktadır.
Kuzeyinde ve batısında Pendik ilçesi, doğusunda Gebze ilçesi (Kocaeli) güneyinde
Marmara Denizi bulunur.
Seksen altı kilometre kare yüz ölçümüne sahiptir. Marmara Denizinde 13 km
uzunluğunda kıyıya sahiptir. İlçenin güney uç noktası olan Tuzla Burnu büyük bir çıkıntı
meydana getirir. Aydıntepe kıyılarından merkeze kadar koylar ve burunlarla girintili ve
çıkıntılıdır. Tuzla Körfezi'nden sonra Mezar Burnu, Mesari Burnu, Limon Burnu, Dalyan
Burnu sıralanır. En ileri çıkıntı Tuzla Burnuyla, Sarp Burnu’dur. Tuzla Burnu güneyinde
Şemsiye Adası, Korsan Adası ve İncir Adası yer alır. Kuzeye doğru Sakız Ada Burnu ile
İçmeler Burnu belirgin bir çıkıntı gösterir. Sakız Burnu açıklarında Eşek Adası (Ekrem
Bey Adası) vardır. Kıyılar, tepelerin denize yakın olduğu kesimlerde ve genellikle
burunlarda yüksek kıyı, tepelerin iç kısımlarının bulunduğu kesimlerde alçak kıyı
biçimindedir. Tuzla topraklarında dağlık kesim düzlüklerden daha fazladır. Denize yakın
kesimlerde oldukça geniş düzlükler yer alır, içerilere gidildikçe yükseklik artar. Düzlükler,
platolar halinde tepelerin arasında uzanır. En yüksek yerlerde denizden yükseklik 300
metreyi aşmaz. Aydınlı'daki Karatepe denizden 190 m., Kavastepe 109 m
yüksekliklerindedir.4
Türkiye'nin orta derecede kalabalık nüfuslu ilçelerinden biridir. Türkiye'nin en
büyük tersanesi ve Türkiye'nin tek Formula1 pisti Tuzla'dadır. 1980'lerin sonuna
kadar balıkçılık ve çiftçiliğin bir arada sürdürüldüğü Tuzla'da sanayinin gelişmesiyle
çiftçilik önemini yitirmiştir. Günümüzde Tuzla, tersanelere de ev sahipliği yapmaktadır.
İnceleme Alanı ve Çevresinin Jeolojisi
İstanbul ili ve yakın çevresinde iki büyük kaya topluluğu yüzeyler tektonik olayla
yan yana gelmiş bu iki topluluktan metamorfizma gösteren istif Istranca Birliği,
metamorfizma göstermeyen istif ise İstanbul Birliği adları ile anılır. Trakya yarımadasının
kuzeyinde, özellikle Tekirdağ-Edirne arasında geniş alanlar kaplayan, şist, kuvarsit ve
magmatikler içeren Istranca Birliğine ait metamorfitlerin küçük bir bölümü İstanbul il
sınırları içine girer. Çatalca ilçesinin batı ve kuzey kesimlerinde söz konusu metamorfik
istife ait, Tekedere Gurubu, Kızılağaç Metagraniti, Şermat Kuvarsiti ve Mahya şisti
adlarıyla bilinen birimler yüzeylenir.
4
http://www.istanbulkulturturizm.gov.tr/belge/1-59133/tuzla.html Ziyaret Tarihi: 06.02.2013 12:07
38
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyet Sahası
Şekil III.1.1. Proje Alanı Genel Jeoloji Haritası
Marmara Graben sistemi içerisinde değerlendirilen bölge Pontidlerin batı kesiminde
bulunmaktadır. Bölge, Kuzeyde horst özelliğinde Kocaeli, graben özelliğindeki İzmit
Körfezi, güneyde Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ile sınırlanan horst özelliğindeki
Armutlu yarımadası ve bu horstgraben sistemini oluşturan KAF’ na paralel gelişmiş tali
faylarla birlikte karmaşık yapısal unsurlar taşımaktadır.
Bölgenin temel kayası Permiyen öncesinde oluşmuş metamorfiklerdir. Bu seri altta
gnays, mika şist, amfibol şist ile serisit şist, klorit şistlerle başlar, kuvarsit, rekristalize
kireçtaşları ve mermerlerle son bulur. Kristalen şistler Hersiniyen öncesi hareketlerin
etkisiyle kıvrılmıştır. Bu serinin üzerine yine diskordansla Paleosen yaşlı filiş özelliğinde
yer yer karbonatlı, killi volkan tüflü ve aglomeratik özellikli küçük çakıl seviyelerinden
oluşan birim gelmektedir. Paleosen ve Eosen tabakalarının Alpen orojenezin Pirene
fazında kıvrılmış olduğu kabul edilmektedir. Miyosen yaşlı kireçtaşları konglomera ve gre
tabakaları ile Eosen üzerine oturur. Bu birimin üzerine diskordans olarak Pliyosen yaşlı
marn, kil, kum ve çakıldan oluşan tutturulmamış çökeller gelir. Bu klastik malzemenin
arasında yukarı doğru bazen çok kalınlaşan kalkerli seviyeler yer almaktadır. Pliyosen
sonrasında Alpen hareketlerle bu devre ait tabakalar ilkel durumlarını kaybetmiş Armutlu
yarımadası tamamen kara haline gelmiştir. Bu orojenik safhada büyük faylanma ve çökme
olayları oluşmuştur. Gerek bölgedeki taraçalar gerekse İzmit körfezi civarında oluşan
39
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
depremler Alpen hareketlerin Armutlu yarımadası ve yakınlarında devam etmekte
olduğunu göstermektedir.5
İstanbul Birliği, boğazın her iki yakasında ve Kocaeli yarımadasında geniş alanlar
kaplayan Paleozoyik ve Mesozoyik yaşta metamorfizma göstermeyen kaya birimlerini
içerir. Akarsu ve lagün ortamlarını temsil eden Alt Ordovisiyen yaşta karasal çökeller
(Kocatöngel Formasyonu ve Kurtköy Formasyonu) metropolitan alanı ve yakın dolayında
İstanbul Birliği’nin yüzeye çıkan en yaşlı kaya birimlerini oluştururlar. Erken
Ordovisiyen’de kara halindeki bölge, Ordovisiyen yaşlı Aydos Formasyonu’nun
kuvarsitleriyle temsil edilen bir transgresyonla başlar ve Silüriyen - Devoniyen’de giderek
derinleşen, tektonik bakımdan duraylı bir denizle kaplanır. Bu süreçte yaşlıdan gence
doğru, miltaşı-kumtaşı ile temsil edilen Yayalar Formasyonu (Alt Ordovisiyen), şelf tipi
karbonat çökelimini yansıtan Pelitli Formasyonu (Alt Ordovisiyen-Silüriyen), düşük
enerjili açık şelf ortamını temsil eden, bol makrofosilli, seyrek kireçtaşı ara katkılı mikalı
şeyleri kapsayan Kartal Formasyonu (Alt-Orta Devoniyen) ve açık şelf-yamaç ortamını
temsil eden yumrulu kireçtaşlarının yoğun olduğu Denizli Köyü Formasyonu (Üst
Devoniyen-Alt Karbonifer) çökelir. Denizli Köyü Formasyonu içinde ara düzeyler halinde
yer alan ve en üst kesiminde kılavuz bir düzey olarak izlenebilen Alt Karbonifer yaşta
silisli çökeller (Baltalimanı Üyesi), söz konusu denizel havzanın yakınlarında, yoğun silis
getirimine neden olan bir volkanik etkinliği düşündürür. Erken Karbonifer’de filiş türü
kumtaşı-şeyl ardışığı (Trakya Formasyonu) ile temsil edilen türbiditik akıntıların geliştiği
duraysız ortam koşulları egemen olur. Karbonifer-Permiyen aralığında etkin olan tektonik
hareketlere bağlı olarak, Sancaktepe Graniti (Permiyen) ile temsil edilen magmatik
sokulumlar gelişir ve yeniden kara halini alır. Buna bağlı olarak Permiyen(?) – Erken
Triyas yaşlı karasal istifler (Kapaklı Formasyonu) çökelir. Orta-Geç Triyas aralığında
bölge, sırasıyla gelgit arası çökelleri (Demirciler Formasyonu), şelf karbonatları (Ballıkaya
Formasyonu) ve yamaç çökelleri (Tepeköy Formasyonu ve Bakırlıkıran Formasyonu) ile
temsil edilen ve giderek derinleşen transgressif bir denizle yeniden kaplanır. Bölgede Jura Erken Kretase aralığında oluşmuş kaya birimine rastlanmamıştır. Geç Kretase, andezitik
volkanit ve filiş türü kırıntılılardan oluşan volkano-tortul istifleri kapsayan Sarıyer
Formasyonu ve Yemişliçay Formasyonu ile temsil edilmiştir. Üst Kretase yaşlı Çavuşbaşı
Granodiyoriti’nin Tetis Okyanusu’nun kapanması sürecinde etkin olmuş adayayı
volkanizması ile ilişkili derinlik kayası olduğu düşünülmektedir.
Eosen’de Anadolu’nun büyük bölümünü etkisi altına alan kompresif hareketler,
İstanbul yöresini de kapsayan Marmara havzasında yoğun kıvrımlanma ve faylanmalara
neden olmuştur. Paleozoyik ve Mesozoyik yaşta kaya birimlerinin Üst Kretase - Erken
Eosen yaşta istiflere bindirmesine neden olan ve bölgeyi kuzeyden yaklaşık D-B
doğrultusunda kateden Sarıyer-Şile Fayı’nın bu hareketlere bağlı olarak geliştiği
düşünülmektedir. Şile bölgesinde görülen ve Alt-Orta Eosen yaşlı Şile Formasyonu’nun
şeylleri içinde görülen olistostromların bu hareketlerin doğurduğu duraysız ortam
koşullarına bağlı olarak geliştiği anlaşılmaktadır.
5
Kaynak: http://yerbilim.kocaeli.edu.tr/ekim_kasim_2008/UYBekim-kasim_10_30.pdf Ziyaret Tarihi:
06.02.2013 12:26
40
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.1.2. Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesit
Orta Eosen’de (Lütesiyen) bölge, yeni bir transgresyona uğramış ve Orta EosenErken Oligosen aralığında Çatalca ve Şile bölgeleri kıyılarında kumsal ve resiflerin
çökeldiği bir denizle kaplanır. Orta-Geç Oligosen’de Trakya havzasının bütününü
etkileyen tektonik hareketlere bağlı olarak, bölge yeniden yükselerek günümüze değin
süren bir karalaşma sürecine girer ve özellikle Geç Oligosen–Geç Miyosen aralığını temsil
eden akarsu birikintileri (Kıraç Formasyonu, Çukurçeşme Formasyonu) ile lagün ve göl
çökelleri (Danişmen Formasyonu ve Çekmece Formasyonu) gelişir. Kabaca K-G
doğrultulu sıkışmaya neden olan bu hareketlere bağlı olarak KB-GD ve KD-GB eksen
41
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
gidişli makaslama fay ve eklem sistemleri yoğun olarak gelişmiştir. Bu makaslama
kırıkları boyunca gelişen zayıflık zonları, İstanbul ve Çanakkale boğazları ile bölgenin
büyük akarsu vadilerinin ve Haliç’in morfolojik gelişimini denetlemiş ve KB-GD ve KDGB doğrultularıyla uyumlu zikzaklı geometri kazanmalarına neden olmuştur.
Oluşturdukları zayıflık zonlarıyla morfolojiye güzel yansımış olan bu makaslama
kırıklarının, günümüzde aktif olabileceklerini gösteren öteleme, basınç sırtı vb, herhangi
bir saha verisi saptanamamış, aksine en azından Üst Miyosen- Pliyosen yaşlı karasal
birikintiler tarafından örtülü bulundukları izlenmiştir.
İnceleme alanının Balçık Granodiyoritinden (Prg) biriminin yayılım alanı içinde yer
almaktadır. Granodiyorit arena birimi, arsanın yüksek kesimlerinde yüzeyde veya yüzeye
yakın yer alırken alçak kesimlerinde kısmen yerinde ayrışma, kısmende taşınarak birikme
sonucu oluşmuş, 2-4,5 m kalınlığında örtü tabakası ile kaplanmıştır.
III.2. Depremsellik, Afet Bilgileri, Proje Sahasının Diri Fay Haritası Üzerinde
Gösterilerek Anlatılması, Alınacak Önlemler
Depremsellik; faaliyet alanı, Türkiye Deprem Bölgeleri haritasında 1. derece
deprem bölgesi içerisinde yer almaktadır.
Türkiye Diri Fay Haritası’na göre proje alanı yakınlarındaki aktif fay, yaklaşık 25
km güneydeki Kuzey Anadolu Fayı (KAF)’dır. Bu fay zonunda proje alanı ve civarında
birçok kez şiddetli depremler olmuştur.
Faaliyet sahibi; 02.09.1997 tarih (Rev:14.07.2007) ve 23098 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında
Yönetmelik” ve 06.03.2006 tarih ve 26100 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik” esaslarına daima
uyacaktır.
Şekil III.2.1. İstanbul İli Deprem Haritası
42
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Anadolu yarımadasının tektonik özellikleri, Arap ve Afrika levhalarının
çarpışmasıyla karakterize edilmektedir. Arap levhası kuzeye Avrasya’ya doğru yaklaşık 25
mm/yıl hızla, Afrika levhası da yine kuzeye doğru yaklaşık 10mm/yıl hızla hareket
etmektedir. Arap levhası, Anadolu mikro levhasının güneydoğu sınırına çarparak, Kuzey
Anadolu Fayındaki sağ yanal atımla, Anadolu mikro levhasını saat yönüne ters yönde
harekete zorlamaktadır. Son zamanlarda elde edilen GPS verileri, KAF fayının her iki
tarafındaki Anadolu mikro levhası ile Avrasya levhasının arasındaki bağıl hareketin,
yaklaşık 18 ile 25 mm/yıl olduğunu göstermektedir. Çarpışma kuşağındaki kabuksal
deformasyon karmaşıktır ve Anadolu yarımadasının batısında, Ege Denizi’ne kadar olan
bölgede birçok normal fay ve graben bulunmaktadır.
Bölge hersiniyen vealpin orojenezlerinden etkilenmiş buna bağlı olarak birimler
değişik yönelimlerde eğimler kazanmıştır. Genç tektonizmanın etkisinde gelişmiş
süreksizlikler önemli çizgisellikleri oluşturmaktadır. Bölgenin günümüzdeki yapısı Kuzey
Anadolu fayının denetimindedir. Marmara denizi çöküntü havzası güneyde Armutlu
yükselimi ile kuzeyde Kocaeli yükselimi arasındaki değişikliği oluşturur ve Kuzey
Anadolu Fayının etkisiyle gelişmiştir. Marmara denizi içinde ve özellikle güney kıyıda bu
fay sonunun segmentleri daha aktiftir. Kuzey kesimde belirgin bir aktif kol olmasına karşın
KAF’ın genel aktivitesi kuzey bölgesini de etkilemektedir.
1981-1986 yılları arasında yapılan istatistiksel gözlemlere göre depremin oluşma
riski aşağıda verilmektedir. Bu değerlerin statik hesaplamalarda dikkate alınması
gereklidir.
5.5 aletsel büyüklüğüne (magnetüt) göre deprem oluşma riski
25 yıllık periyot için %71,40
49 yıllık periyot için %91,40
73 yıllık periyot için %97,40
97 yıllık periyot için %99,20
6.5 aletsel büyüklüğüne (magnetüt) göre deprem oluşma riski
25 yıllık periyot için %27,6
49 yıllık periyot için %46,8
73 yıllık periyot için %61,0
97 yıllık periyot için %71,4
7,5 aletsel büyüklüğüne (magnetüt) göre deprem oluşma riski
25 yıllık periyot için %8,0
49 yıllık periyot için %15,0
73 yıllık periyot için %21,5
97 yıllık periyot için %27,5
İstanbul geçmişte birçok depremin meydana geldiği Java-Myanmar-Himalaya-İranTürkiye ve Yunanistan yönünde sıralanan bir aktif sismik kuşağın üzerindedir. Ambraseys
& Finkel (1991)’e göre 1509, 1766 ve 1894 yıllarında meydana gelen üç deprem
İstanbul’da ciddi anlamda hasara neden olmuştur. 17.08.1999 tarihinde Gölcük merkezli,
7,4 büyüklüğündeki deprem de İstanbul’da önemli can ve mal kaybına yol açmıştır. Kuzey
Anadolu Fayı (KAF), sismik olarak dünyanın en diri faylarından birisini oluşturur. KAF’ın
toplam uzunluğu 1000 km civarında olup, toplam atım miktarı 25 km-80 km arasında
43
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
değişmektedir. Fay, doğuda birkaç yüz metre arasında değişen genişliklerde oldukça dar
çizgisel görünümler ve ters bileşenli özellikler gösterirken, batıya doğru fay zonunun
genişliği artarak 5 km’ye kadar ulaşmakta ve normal bileşenli özellikler sunmaktadır. Fay,
doğuda Doğu Anadolu Fayı ile kesiştiği Karlıova üçlü birleşim noktasından başlar, orta
kesiminde dışa bükey bir kavis yaparak Mudurnu Vadisi segmentinin batı ucuna kadar
devam eder. Mudurnu Vadisi segmentinin batısında iki ana kola ayrılarak kuzeydeki kol,
Sapanca ve Armutlu Yarımadası’nın kuzeyini izleyerek, Marmara Denizi içinden Saros
Körfezi boyunca uzanır ve Ege Denizi içinde Korint Körfezine doğru devam eder. Fay,
Sapanca Gölü güneyi boyunca İzmit Körfezi’ne kadar çok belirgin olarak
izlenebilmektedir.
Faaliyet Alanı
Şekil III.2.2. Proje Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası6
Türkiye Diri Fay Haritası’na göre proje alanı yakınlarındaki aktif fay, yaklaşık 25
km güneydeki Kuzey Anadolu Fayı (KAF)’dır.
Yerleşime Uygun Alanlar (YU)
Dolayoba, Kartal, Tuzla, Baltalimanı Formasyonlarının ayrışmamış veya çok az
ayrışmış ve eğimi %30’un altında kalan alanlar yerleşime uygun alanlar olarak
6
Kaynak: MTA,1992
44
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
değerlendirilmiştir. Bu alanlar çoğu yerde kazılamayacak kadar sert özelliktedir. Her türlü
yapılaşmaya uygun olan bu alanlarda yapıların depremlerden kaynaklanan büyük yatay
ivmelere mukavemet gösterebilmesi için en az bir bodrum derinliğine inilmesi gerekir.
Yerleşime uygun alanlar üzerinde devamlılığı çok olmayan ince ayrışma zonları,
yapılaşma esnasında kaldırılmalıdır. Yapı temelleri, bir kısmı kaya bir kısmı zemin olan
heterojen bir temele oturtulmamalı, bunun yerine homojen sertlikte bir temel seçilmelidir.
Yerleşime Önlemli Alanlar (YÖUA)
%30 altında ayrık taneli zeminler (YÖUA-1): Sultanbeyli Formasyonu, yamaç
molozları ve ayrışmış kaya zeminler yüzey eğimi %30 dan fazla, temeli kaya olan alanlar
(YÖUA-2): Dolayoba, Kartal, Tuzla, Baltalimanı Formasyonları.
Ayrıntılı Jeoteknik Etüt Gerektiren Alanlar (AJE)
Alüvyon, suni dolgu, taş ocakları, tünel üzeri, kaya düşmesi olan alanlar ve fay
zonları bu kapsamda değerlendirilmiştir. Ayrıntılı olarak incelenmesi gereken bu alanlar
özellikleri bakımından gruplara ayrılmıştır.7
Heyelan ve Çığlar; İstanbul sınırları içinde çok geniş bir alan olarak bilinen
İstanbul Paleozoiği temele ait katı sert ve kristalize kayaçlarla kaplıdır. Taşıma gücü
yüksek ve jeoteknik özellikleri genel olarak iyi derecede kabul edilen bu kayaçlarda ciddi
bir heyelan riski yoktur. İstanbul’un heyelan bakımından riskli kesimi özellikle İstanbul’un
güney batısında yer almaktadır.
I. Derecede heyelan ve çığ tehlike arz eden yöreler; Silivri, Kumburgaz, B.Çekmece
ve K.Çekmece göl çevresidir.
II. Derecede heyelan ve çığ tehlike arz eden yöreler; Alibeyköy, G.O.Paşa ve çevresi,
Sarıyer yamaçları ve Gümüşdere’dir.
III. Derecede heyelan ve çığ tehlike arz eden yöreler; Kemerburgaz ve çevresidir.
Seller; İstanbul’da en fazla yağış sonbahar mevsiminde Ekim ve Kasım aylarında
görülmektedir. Sellere, su baskınlarına, göllenmelere ve taşkınlara sık sık maruz kalan
bölgeler ise şöyle sıralanabilir; Tavukçu Deresi, Ayamama Deresi, Çinçin Deresi, Topselvi
Deresi, Kemikli Deresi, Unkapanı Köprü Altı, Eminönü Alt Geçit, Yenikapı Köprü Altı,
Vatan Caddesi E-6 TEM Bağlantı Yolu, Silahtarağa, Dolmabahçe, Piyalepaşa Bulvarı,
Karanfildere Köprü Altı, Kağıthane-Cendere Deresi, Veliefendi Hipodrumu Köprü Altı
Esenler, G.O.Paşa, Kağıthane, Eyüp, K. Çekmece’dir.
Faaliyet alanı Tuzla İlçesi sınırları içinde kalmakta olup, tehlike arz eden yöreler ve
sel tehlikesi bulunan sahalar arasında bulunmamaktadır.
7
https://www.google.com.tr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&cad=rja&ved=0CFYQFjAG&
url=http://halilozen.com/wp-content/uploads/2007/07/Tuzla-Ornekcalismasi.pdf&ei=5CYSUfTbJcii4gTJp4CgDQ&usg=AFQjCNEQ9LrKzEONVPYNB4_yEuEKKn0Sbw&b
vm=bv.41934586,d.bGE Ziyaret Tarihi: 06.02.2013
45
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
III.3. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrolojik Özellikleri, Yüzeysel Su
Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve
Debileri
Tesis Kimyacılar Organize Sanayi Bölgesi içerisindedir. Faaliyet alanı; kuş uçuşu
olarak Elmalı Baraj Gölü’ne yaklaşık 28 km, Ömerli Baraj Gölü’ne yaklaşık 10 km ve
Darlık Baraj Gölü’ne yaklaşık 25 km uzaklıktadır. Ayrıca Denizli Molla Feneri Göleti
faaliyet sahasına yaklaşık olarak 13 km kadar uzaklıktadır.
Ömerli Barajı: İstanbul’un Anadolu yakasında Riva Çayı üzerinde 1968-1972
yılları arasında DSİ tarafından inşa edilmiştir. Yıllık ortalama verimi 220 milyon m3’dür.
İçme suyu temin edilen Ömerli Barajı, Darlık Barajından aktarılan sular için bir ara depo
vazifesini görmektedir. Ömerli tesfiye tesislerinden Kadıköy, Üsküdar, Ümraniye,
Maltepe, Kartal, Tuzla, Sultanbeyli, Eminönü, Fatih, Zeytinburnu, Bakırköy, Gebze ve
Darıca ilçelerine içme suyu verilmektedir.
46
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.3.1. Proje Alanı Ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan Ve Mevcut
Sulama Tesisleri, Kaynak: DSİ, 1992.
İstanbul İli, Marmara Denizi Havzası ile Karadeniz Havzası gibi iki büyük havza
üzerinde bulunmaktadır. Ayrıca, tek bir akarsu havzasından oluşmayıp, çok sayıda küçük
akarsu (dere) havzasının birleşmesinden meydana gelmiştir. Istranca Deresi Terkos
Gölü’ne, Karasu Deresi ve Çakıl Deresi Büyükçekmece Baraj Gölü’ne, Sazlıdere,
Nazlıdere, Nakkaş Deresi Küçükçekmece Gölü’ne; Çırpıcı Deresi, Ayamama Deresi
Marmara Denizi’ne; Alibey Deresi, Kağıthane Deresi Haliç’e ve dolayısıyla Marmara
Denizi’ne; Göksu ve Küçüksu ile birçok küçük dere İstanbul Boğazı’na, Riva Deresi,
Türknil Deresi, Kabakoz Deresi, Göksu Çayı ve Yeşilçay (Ağva Deresi) ise sularını
Karadeniz’e taşıyan başlıca akarsulardır. Dolayısıyla, Marmara Denizi ve Karadeniz
Havzaları’na ulaşan akarsular olmasının yanı sıra göllere, baraj göllerine ve İstanbul
Boğazı’na ulaşan birçok dere bulunur. Derelerin su debileri düşük ve düzensizdir.
Derelerin bazılarında yazın kuruma görülmektedir.
Şekil III.3.2. Marmara Suları Havzası
Havzalara göre işletilmekte olan ve daha önce işletilmiş olan AAGİ ve YAGİ
istasyonlarını gösteren haritalar yukarıdaki gibidir.
47
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.3.3. Faaliyet Sahası ve Etki Alanı İçindeki Akar ve Kuru Dereler
Yukarıdaki şekilde faaliyet alanının etki alanı içerisinde kalan mevsimsel olarak
akış gösteren kuru dereler ile akar dereler gösterilmiştir. Aşağıdaki tabloda ise baraj gölleri
ile derelerin en yakın konumundan faaliyet sahasına olan uzaklığı verilmiştir.
Tablo III.3.1. Yüzeysel Su Kaynaklarının Faaliyet Alanına Mesafeleri
Yüzeysel Su Kaynağı
Elmalı Baraj Gölü
Mesafe
28 km
Darlık Baraj Gölü
Denizli Molla Feneri Göleti
Ömerli Baraj Gölü
Eskiköy Deresi (kuru dere)
Kolcu Dere (kuru dere)
Tepeören Deresi (akar dere)
Bıyıklı Dere (kuru dere)
Değirmen Deresi
25 km
13 km
10 km
700 m
1000 m
1500 m
2000 m
550 m.
Faaliyet sırasında çalışan personelin günlük kullanımı için mevcut durumda 1,65
m3 su kullanımı olmaktadır. Kapasite artışı ile birlikte günde maksimum 2,1 m3 su
kullanımı olacaktır. İşletme, mevcut durumda ve kapasite artışı yaptıktan sonra da su
teminini mevcut su şebekesinden sağlayacaktır. Dolayısı ile herhangi bir şekilde yüzeysel
su kaynaklarından su temini söz konusu değildir.
Faaliyetin her aşamasında, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren (Rev. 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete) “Su
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliğinin
hükümleri yerine getirilecek ve gerekli önlemler alınacaktır.
Faaliyet alanı ve 2 km’lik etki alanını gösterir 1/25.000 ölçekli topografik harita ekler
arasında bulunmakta olup, etki alanı içerisindeki yüzeysel su kaynakları gösterilmiştir.
(Bkz.Ek.11)
48
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
III.4. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrojeolojik Özellikleri, Yeraltı Su
Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Faaliyet Alanına Mesafeleri ve
Debileri
Faaliyet sahası için 2003 yılında yapılmış olan jeoteknik raporuna göre yapı temel
çukurunda yeraltısuyuna rastlanılmamış olup, yer yer yüzey yağmur sularının birikintileri
oluşmuştur.8 Jeoteknik raporuda faaliyetin yeri 5. ada olarak açıklanmış olsa bile rapor
içindeki vaziyet planında firmanın yeri ile aynı olduğu gözükmektedir. Faaliyet alanının
jeoteknik raporu ekler arasında bulunmaktadır. (Bkz.Ek.21) Dolayısı ile incelenen
parseldeki yer altı su tabakası derinliği temel derinliğinin altında olduğundan yer altı suyu
açısından olumsuz yönde etkileyecek bir faktör bulunmamaktadır.
İstanbul’da DSİ tarafından 2008 yılı itibariyle toplam dokuz adet yer altı işletme
sahası tahsis edilmiştir. Söz konusu işletme sahalarındaki toplam yer altı suyu rezervi yıllık
37,16 milyon m3 olup, tahsis edilen su miktarı ise 80,85 milyon m3 olarak belirlenmiştir.
Bu yer altı işletme sahalarından 4 tanesi Asya Kıtası’nda yani faaliyet sahasının bulunduğu
kıtadadır.
İstanbul’da Yer altı Suyu İşletme Sahaları;9
-Kartal Batısı Sahil Ovası: 1,50.106 m3/yıl rezervi vardır, açıktır, erişildiğinde
açılamaz.
-Kartal-Gebze Arası ve Tavşanlı Dere Vadisi Sahil Ovaları: 5,5.106 m3/yıl rezervi
vardır, açıktır, tuzlu sahada yasaktır.
-Kartal-Pendik-Büyükdere Arası Sahil Ovası: 1,5.106 m3/yıl rezervi vardır, açıktır,
erişildiğinde açılamaz.
-Tuzla Ovası: 1,5.106 m3/yıl rezervi vardır, açıktır, erişildiğinde açılamaz.
Faaliyet sahası ve etki alanı içerisinde bahsi geçen yer altı suyu işletme sahaları
bulunmamaktadır.
8
9
Genson Ltd. Şti., 2003, İstanbul Tuzla Kimya Sanayicileri OSB 5. Ada, Jeoteknik Raporu, İstanbul
İstanbul Çevre Durum Raporu 2008-2009
49
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyet
Alanı
Şekil III.4.1. Proje Sahası ve Çevresinin Hidrojeolojik Durumu
Tuzla Ovasından, sıcaklığı 18-50 santigrat derece civarlarında olan yer altı suyu
çıkarılmaktadır. Bu sular sanayide ve kaplıcada kullanılmaktadır. İçmeler adında kaplıca
tesisleri vardır. Tuzla’daki su büyük bir olasılıkla çok az miktarda jüvenil su içermekte
(Formasyon suyunun daha önceleri hiç yeryüzüne çıkmamış olup ilk defa yeryüzüne
çıkmış olanlarına jüvenil su adı verilir. Bazen meteorolojik (atmosferik) su da sızma ile
derinlere kadar inip ısınarak tekrar başka bir yoldan yeryüzüne geri dönebilir), buna karşın
yüksekteki Sancaktepe’den sızan yüzey suları ile beslenmektedir. Jüvenil sular,
radyoaktiviteleri ve erimiş mineral yüzdeleri yüksek, içimi ekşi veya acı olan sulardır.
Tuzla’da içilebilecek kalitede su çıkışları bulunmakta olup, büyük bir olasılıkla bu sular
Sancaktepe’deki graniti saran, ayrışmış arenit (iri kuvars kumu) kabuğundan aşağı doğru
infiltre edilmektedir. Bu suların yükseklerdeki Sancaktepe’den beslenmesi, az mineralli
olması ve çok sıcak olmaması dolayısı ile, Sancaktepe’ye piezometrik olarak bağlı olup,
Tuzla’da yüzeye bileşik kaplar basıncı ile çıkabilmektedir. Yüzeydeki geçirimsiz tortul
kayaçların varlığı nedeniyle, asıl büyük boşalımın denize doğru yapılmış olması olasılığı
vardır.
Jeotermal kaynak kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş
ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal enerji ise
jeotermal kaynaklardan doğrudan veya dolaylı her türlü faydalanmayı kapsamaktadır.
Faaliyet sahası etki alanında jeotermal kaynak bulunmamaktadır. İstanbul, yaklaşık 15
milyon nüfusu ile kalabalık bir şehirdir. Dolayısı ile yer altı su kaynakları mevcut ve
planlanan durumda genel olarak su temini için kullanılmaktadır ve kullanılacaktır.
Faaliyet alanı ve 2 km’lik etki alanını gösterir 1/25.000 ölçekli topografik harita ekler
arasında bulunmakta olup, etki alanı içerisinde pınar veya kuyu gibi yer altı su kaynağı
gözükmemektedir. (Bkz.Ek.11)
50
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
III.5. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler
Konumu ve fizikî coğrafyası nedeniyle İstanbul ili belirli bir iklim türü içinde
değerlendirilememektedir. İlin kuzey kesimleri Karadeniz, güney kesimleri Akdeniz, iç
kesimleriyse karasal iklimin etki alanı içindedir. İlin iklimsel yapılanmasında, yükseltinin
ve engebeli toprakların az olmasının ve tam ortasından geçen İstanbul Boğazı ile ilin
içlerine kadar sokulan Haliç gibi su kütlelerin büyük etkisi vardır. Bu nedenle İstanbul
ilinin iklimi kendisiyle aynı enlemde bulunan diğer merkezlerden de oldukça
farklıdır. İldeki iklimsel olaylar kendi içinde bile değişiklik gösterebilir. Anadolu
Yakası'nda güneşli bir hava hâkimken, Avrupa Yakası'nda yağmurlu, hatta karlı bir gün
yaşanıyor olabilir.
İstanbul ili en çok kuzeyden ve güneyden gelen hava akımlarının etkisi altına girer.
Kuzeyli hava akımları İstanbul'da havayı soğutur ve Karadeniz üzerinden nemlenerek
geldiyse kar yağışı bırakır. Güneyden gelen sıcak hava akımlarıysa Marmara üzerinden
geçerken nemlendiği için pek etkili olmaz. Bu akım lodos rüzgârlarının oluşmasına neden
olur. Güneyli hava akımları İstanbul Boğazı'nın akıntı rejimini de ters yönde değiştirir.
Orkoz adı verilen bu olayda gemiciler ve balıkçılar Boğaz'da zor anlar yaşarlar.
Yerküre üzerinde ekvatordan başlayıp sırasıyla ikişer kez yinelenen alçak ve
yüksek basınç kuşakları içinde, İstanbul (41 derece kuzey enlemi, 29 derece doğu
boylamındaki konumu ile), subtropikal yüksek basınç kuşağı ile, soğuk - ılık bölgenin
alçak basınçlarının ya da karasal (nemsiz) alize rüzgarları ile denizse (nemli ve yağışlı) batı
rüzgarlarının sınırındadır. Yerkürenin hareketleriyle kış ve yaz mevsimlerinde farklı
iklimşartları oluşur.
İstanbul’da yıl boyunca üç hava tipi egemendir. Bunlar kuzeyden ve güneyden
sokulan hava tipleri ile sakin hava tipidir. Doğu ve batı yönlü rüzgarlara bağlı olan hava
tipleri ise önemsizdir. Üç hava tipi arasında, en yüksek frekansı (en çok esme sayısını)
göstereni, kuzey rüzgarlarının egemen olduğu sırada görülen hava tipidir. Mevsimlere göre
dört devre vardır. Bunlar, soğuk ve sıcak devrelerle biri uzun diğeri kısa süren iki geçiş
devresidir. İstanbul ili kışları ılık ve yağışlı, yazları ise sıcak geçen ılıman iklim
kuşağındadır. Kuzeyi Karadeniz diğer kesimleri Akdeniz iklim özelliği gösterir.
51
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.5.1. Türkiye’nin Bölgelere Göre İklim Çeşitleri
Sıcaklık: İstanbul genelinde en sıcak aylar; Haziran, Temmuz ve Ağustos, en
soğuk aylar; Aralık, Ocak ve Şubat aylarıdır. Yıllık ortalama sıcaklığı ise 14.7 OC’dir.
Tablo III.5.1. Sıcaklık Dağılımı Tablosu
Aylar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Ortalama Sıcaklık OC
6.3
6.5
8.1
12.5
17.1
21.8
24.6
24.1
20.4
15.9
11.3
8.1
14.7
Maksimum Sıcaklıkların Ort. OC
8.9
9.9
11.8
16.7
21.6
26.4
29.3
28.5
25.2
20.0
14.9
10.6
17.8
Minimum Sıcaklıkların Ort. OC
3.9
3.8
5.1
8.9
13
17.4
20.5
20.4
16.6
12.9
8.6
5.7
11.4
35
30
25
Ortalama Sıcaklık (OC)
20
15
Maksimum Sıcaklıkların Ort. (OC)
10
Minimum Sıcaklıkların Ort. (OC)
5
0
Şekil III.5.2. Sıcaklık Dağılımı Grafiği
52
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Yağış: En düşük yağışın görüldüğü ay, ortalama 23.6 mm ile Temmuz ayıdır. En
yüksek miktarda yağışın görüldüğü ay ise ortalama 111 mm ile Aralık ayıdır. Yıllık
ortalama toplam yağış miktarı 683.4 mm’dir.
Tablo III.5.2. Yağış Dağılımı Tablosu
Aylar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Toplam Yağış Ortalaması (mm)
59.2
61.9
68.9
50.3
30.9
28.6
23.6
43.1
40.6
78.6
86.7
111
683.4
120
100
80
60
Toplam Yağış Ortalaması (mm)
40
20
0
Şekil III.5.3. Aylara Göre Ortalama Toplam Yağış Miktarı Grafiği
Nem Dağılımı: Aylık ortalama bağıl nem Haziran ve Temmuz aylarında %70 değer
ile en düşük, Ekim ve Aralık aylarında %80 değer ile en yüksektir. Yıllık ortalama bağıl
nem ise %75’tir.
Tablo III.5.3. Ortalama Bağıl Nem Tablosu
Aylar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Ortalama Bağıl Nem (%)
77
75
72
73
74
70
70
74
76
80
78
80
75
53
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
82
80
78
76
74
72
70
68
66
64
Ortalama Bağıl Nem (%)
Şekil III.5.4. Aylık Ortalama Bağıl Nem Grafiği
Sayılı Günler: Yıllık ortalama; kar yağışlı gün sayısı 15.7, kar örtülü gün sayısı 6.7,
sisli gün sayısı 2.4, dolulu gün sayısı 0.4, kırağılı gün sayısı 13.5 ve orajlı gün sayısı
17.8’dir.
Tablo III.5.4. Sayılı Günler Dağılımı Tablosu
Aylar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Ortalama
Kar Yağışlı
Günler Sayısı
4.6
3.5
3.9
0.3
3.4
15.7
Ortalama
Kar Örtülü
Günler Sayısı
2.2
1.6
1.3
0.1
1.5
6.7
Ortalama Sisli
Günler Sayısı
1.2
1
0.2
2.4
5
4.5
4
3.5
3
2.5
2
1.5
1
0.5
0
Ortalama
Dolulu
Günler Sayısı
0.1
0.1
0.2
0.4
Ortalama
Kırağılı Günler
Sayısı
3.3
3.8
2.3
0.5
1.4
2.2
13.5
Ortalama
Orajlı Günler
Sayısı
0.3
0.4
0.9
1.4
1.6
2.9
1.8
3.1
2.1
1.1
1.1
1.1
17.8
Ortalama Kar Yağışlı Günler Sayısı
Ortalama Kar Örtülü Günler Sayısı
Ortalama Sisli Günler Sayısı
Ortalama Dolulu Günler Sayısı
Ortalama Kırağılı Günler Sayısı
Ortalama Orajlı Günler Sayısı
Şekil III.5.5. Sayılı Günler Dağılımı Grafiği
54
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Rüzgar Rejimi: Yıllık ortalama rüzgar hızı 2,5 m/sn ve maksimum rüzgar hızı 21.4
m/sn’dir. Ortalama ve maksimum rüzgar hızı, rüzgar yönleri ve ortalama rüzgar hızları ile
rüzgar yönleri ve esme sayılarına ait tablo ve grafikler aşağıda verilmiştir.
Tablo III.5.5. Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Tablosu
Aylar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Ortalama Rüzgar Hızı
(m/s)
2.7
2.7
2.6
2.2
2.4
2.5
2.9
2.8
2.3
2.3
2.3
2.9
2.5
Maksimum Rüzgar Hızı
( m/s )
21.2
20.2
18.2
19
18.8
20.6
28.5
27.3
19.7
19.2
21.5
23.6
21.4
3.5
3
2.5
2
1.5
Ortalama Rüzgar Hızı (m/s)
1
0.5
0
Şekil III.5.6. Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği
Tablo III.5.6. Rüzgar Yönleri ve Ortalama Rüzgar Hızları
Aylar
Yönler
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
I.
4.0
4.0
3.5
2.9
2.0
2.3
2.2
1.7
1.9
2.3
1.6
1.7
1.6
2.0
2.3
2.7
II
3.8
4.1
3.5
3.2
2.4
2.4
3.5
1.8
1.9
2.3
2.1
1.9
1.5
1.8
3.3
3.0
III
3.8
4.1
3.6
3.6
2.2
2.1
1.4
1.6
1.9
2.3
1.8
1.8
1.7
2.0
3.5
3.6
IV
3.7
3.8
3.5
3.2
2.5
2.3
2.0
1.9
1.5
2.0
1.7
1.9
1.4
2.1
2.6
3.2
V
3.8
3.6
3.7
3.0
2.6
2.2
1.3
1.6
1.3
1.9
1.4
1.7
1.5
2.2
2.6
3.3
VI
3.9
3.9
3.6
2.9
2.4
1.9
1.4
1.2
1.4
1.5
1.7
1.5
1.6
2.0
2.9
3.5
VII
3.8
3.9
3.9
3.2
2.5
2.6
1.6
1.4
1.4
1.5
1.4
1.6
1.4
2.0
2.5
3.5
55
VIII
4.0
3.9
3.7
3.2
2.2
2.1
1.5
1.5
1.7
1.9
1.3
1.4
1.4
1.9
2.1
3.2
IX
3.6
3.7
3.2
2.7
1.9
2.0
2.0
1.6
1.1
1.9
1.6
1.6
1.3
2.2
2.5
3.2
X
3.6
3.7
3.3
2.9
1.8
1.3
1.3
1.1
1.2
1.7
1.5
1.3
1.3
1.8
2.6
3.3
XI
3.8
4.1
3.6
2.5
1.9
1.8
1.6
1.6
2.5
1.9
1.9
1.4
1.3
2.7
2.4
3.2
XII
4.2
4.4
3.8
2.8
2.0
2.7
2.3
1.8
1.6
2.6
2.5
1.9
1.2
1.5
2.6
3.3
Yıllık
3.9
3.9
3.6
3.0
2.2
2.0
1.7
1.6
1.5
2.1
1.8
1.6
1.4
1.9
2.7
3.3
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.5.7. Ortalama Rüzgar Hızlarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
Tablo III.5.7. Rüzgar Yönleri ve Esme Sayıları Toplamı Grafiği
Aylar
Yönler
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
I.
78
161
93
73
19
12
6
20
35
101
118
87
32
17
21
39
II
62
100
109
72
11
8
1
16
25
103
137
75
21
16
16
31
III
79
115
80
76
17
9
5
19
32
112
144
63
39
17
21
42
IV
43
81
79
76
8
10
6
21
40
117
140
107
47
16
26
37
V
65
131
98
75
32
8
8
16
35
91
109
89
23
20
22
41
VI
51
124
143
90
25
11
8
19
19
76
100
89
22
10
25
37
VII
51
168
190
134
31
9
16
14
12
29
89
52
23
16
18
46
VIII
52
185
174
124
33
15
8
20
18
15
71
67
26
23
13
36
Şekil III.5.8. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagram
56
IX
40
124
104
104
20
11
9
29
18
49
110
97
26
17
17
44
X
55
126
137
100
27
15
7
15
16
52
101
73
35
21
20
34
XI
56
109
92
58
13
6
12
19
21
78
164
87
23
21
23
34
XII
54
135
107
71
17
9
25
26
18
143
143
78
15
14
15
35
Yıllık
686
1559
1404
1025
253
123
99
230
293
971
1429
984
323
211
237
456
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo III.5.8. Mevsimlik Esme Sayıları Tablosu
Kış
(XII-I-II. Ay Toplamı)
İlkbahar
(III-IV-V. Ay Toplamı)
Yaz
Sonbahar
(VI-VII-VII. Ay Toplamı) (IX-X-XI. Ay Toplamı)
N
194
187
154
151
NNE
396
327
477
359
NE
309
257
507
333
ENE
216
227
348
262
E
47
57
89
60
ESE
29
27
35
32
SE
32
19
32
28
SSE
62
56
53
63
S
78
107
49
55
SSW
347
320
120
179
SW
398
393
260
375
WSW
240
259
208
257
W
68
109
71
84
WNW
47
53
49
59
NW
52
69
56
60
NNW
105
120
119
112
N
NNW 400
N
300
NW
NNW 400
NNE
200
WNW
ENE
100
100
W
NE
200
WNW
ENE
NNE
300
NW
NE
E
W
ESE
WSW
0
WSW
SW
ESE
SW
SE
SSW
E
0
SE
SSW
SSE
SSE
S
S
İlkbahar
Kış
N
NNW 600
500
NW
400
300
WNW
200
100
W
0
N
NNW 400
NNE
NE
ENE
NNE
300
NW
NE
200
WNW
ENE
100
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
E
0
ESE
SW
SSE
SE
SSW
S
SSE
S
Yaz
Sonbahar
Şekil III.5.9. Rüzgarın Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramları10
10
Şahinler Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş., 2012, Nihai ÇED Raporu
57
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
İstanbul içinde bulunduğu coğrafi konum nedeniyle gerek sıcak ve gerekse soğuk
dönemde Türkiye’yi etkileyen hava kütlelerinin tamamının etkisi altındadır. İstanbul’da
yıllık ortalama nem oranı %73’tür. Bu oran yaz aylarında düşme göstermektedir.
Tuzla’da genellikle Akdeniz iklimi özellikleri görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar
yağışlı ve serindir. İlkbahar serin ve yağışlı, sonbahar ılıman ve bol yağışlıdır. Yılın
ortalama sıcaklığı 14 derecedir. Sıcaklığın yaz ortalarında 39 dereceye kadar yükseldiği,
kış ortalarında sıfırın altında -10 dereceye kadar düştüğü görülmüştür. Yıllık ortalama nem
oranı %72'dir . Yıllık yağış ortalaması 720 mm'dir. Yağışlar genelde yağmur şeklindedir.
Ortalama yıllık karlı günlerin sayısı 9 dur, ilçede yazın poyraz, kışın lodos en çok esen
rüzgarlardır. Lodosta, deniz fırtınası görülür. 11
III.6. Proje Etki Alanının Hava, Su ve Toprak Açısından Mevcut Kirlilik
Yükünün Belirlenmesi
-
Hava
Tuzla ilçesindeki önemli hava kirletici kaynakları: konutlar, işyerleri, sanayi,
Organize Sanayi Bölgeleri, taşıtlar ve tersanelerdir. Bina bacaları, sanayi kuruluşları ve
taşıt araçlarından çıkan gaz ve toz kirleticiler ilçe ortamında yayılmakta ve ısınan hava ile
yükselerek rüzgar yönüne bağlı olarak yer değiştirmektedir.
Rüzgar hızının çok düşük olduğu ortamlarda hava kirliliği nedeni olan gaz ve tozlar
ilçe ortamında asılı kalmaktadır. Düşük kaliteli linyitin aşırı tüketimi ile motorlu taşıtlardan
çıkan egzoz gazları, sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi, baca filtresi
olmaması ile yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması da hava kirliliğini artırmaktadır.
Kirletici kaynakları; birincil kirleticiler SOx, NOx, COx, HF, HC, HCI gibi maddelerdir.
Yoğun trafik sonucu oluşan egzoz gazları güneşli havalarda ikincil kirleticiler denilen PAN
(peroksi asetil nitrat) oluşumuna neden olmaktadır.
Taşıt araçlarından kaynaklanan başlıça emisyonlar, kurşun (Pb), azotoksitleri, HC,
CO, ve aldehitlerdir. Atmosfere yayılan HC (hidrokarbon) kaynağının büyük bir bölümü
taşıt araçlarıdır. Araç ekzoslarından gelen kurşun, tetraetil ve tetrametil olarak atmosfere
karışmaktadır.
Proje sahasında yapılan sanayi ve konut saha çalışmalarının sonuçlarına göre,
kirletici kaynakları; toz kirleticiler ve inorganik gaz kirleticilerdir. Ayrıca organik gaz
kirleticiler olarak VOC’lar bulunmaktadır.
İşletme, hava kirliliğine ilişkin mevzuat çerçevesinde bahsi geçen kirleticileri uygun
kontrol teknikleri ile kontrol altına alabilmek için temiz yakıt ile hammadde ve kirliliği
kaynağında yok edecek teknolojilerin kullanımına önem verecektir.
11
Tuzla Belediyesi, Tuzla İlçesi Çevre Risk Analizi Ve Çevresel Yükümlülüklerin Tanımlanması Final
Raporu, Aralık 2006.
58
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
12
Şekil III.6.1. Hava Kalitesi İzleme İstasyonları
Hava kirliliği, sanatsal ve mimari yapılar üzerinde de bozucu ve tahrip edici etkiler
yapmaktadır. Tuzla İlçesindeki konutlardan da ortam havasında kükürt gazı çıkışı
bulunmaktadır. Kükürtdioksitin solunumu sırasında akciğerlerin en ince girintilerine kadar
yerleşmekte ve zaman içerisinde birikerek akciğerlerin doğal işleyişini
engelleyebilmektedir. Ayrıca kronik yorgunluk, kronik nezle, nefes darlığı, anemi
hastalıklara neden olabilmekte, ormanların tahribi ve tarımsal üretimde verim düşüklüğü
kükürtdioksit etkisi altında kalan sahalarda görülmektir. Havada asılı olarak bulunun
kükürtdioksit, su buharı ile karışınca çok reaktif bir madde olan sülfürük asit oluşmakta,
oluşan asit, metaller ve temas ettiği yüzeyler üzerinde aşındırıcı etki göstermektedir.
Kükürtdioksitin havada yarılanma ömrü 24 saattir. 10.8 km/saat (3m/sn) rüzgar hızı ile
sürüklenen bir hava akımı ile 24 saatte 259 km taşınabilmektedir. Bu durum Tuzla
İlçesinde ortam havasına karışan kükürtdioksitin 24 saat içinde çok büyük bir alanı etkisi
altına alması demektir. Bu nedenle insan sağlığı ve çevre açısından kükürtdioksit emisyonu
en aza indirilmelidir.
Sanayilerin içinde çevreyi kirleten başlıca üretim tesislerinin, çimento ve kimya
sektörleri olduğu gözlemlenmiştir. Çimento üretimi doğada bulunan CaO, SİO2, AL2O3,
FE2O3 gibi oksitlerin proseste kullanılmasıyla elde edilir. Üretime katılan bu bileşiklerin
doğadan eldesi sırasında hafriyat, patlama, parçalama ve taşıma işlerinde başlayan bir dizi
olay çevre sorunlarına neden olmaktadır. Çimento fabrikaları tozları kalsiyum oksitleri,
potasyum, sodyum silika, alüminyum, demir, manganez ve kükürt içeren inorganik bir
kirletici kaynağıdır. Taşıt araçlarından kaynaklanan başlıça emisyonlar, Kurşun(Pb),
azotoksitleri, HC, CO, ve aldehitlerdir. Atmosfere yayılan HC (hidrokarbon) kaynağının
büyük bir bölümü taşıt araçlarıdır. Araç ekzoslarından gelen kurşun, tetraetil ve tetrametil
olarak atmosfere karışmaktadır.13
12
Kaynak: http://www.havaizleme.gov.tr/Default.ltr.aspx Ziyaret Tarihi: 06.02.2013 15:37
Tuzla Belediyesi, Tuzla İlçesi Çevre Risk Analizi Ve Çevresel Yükümlülüklerin Tanımlanması Final
Raporu, Aralık 2006.
13
59
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo III.6.1. 2000 Yılı İstanbul Hava Kirliliği Değerleri
2000 Yılı
SO2
Toz
CO
NO
NOx
NO2
THC
CH4
nMHC
43
234
59
1.385
52
92
41
1.529
1.285
Ocak
34
69
914
20
54
34
Şubat
42
81
1.124
49
115
66
1.643
1.232
401
Mart
21
73
923
53
111
57
2.090
1.762
319
Nisan
18
65
833
39
183
58
1.959
1.689
261
Mayıs
14
49
521
34
81
47
1.622
1.364
249
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
16
61
1.180
54
92
39
1.578
1.311
257
Ekim
Kasım
Aralık
Kaynak: http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/BilgiHizmetleri/Istatistikler/Documents/fiziki/t494.pdf
Proje yapılarının inşaat aşaması tamamlanmış olduğundan makine ve ekipman
kurulumu sırasında gürültü ve toz yayılımı olması beklenmemektedir.
İşletme 2012 yılında emisyon ölçümlerini yaptırmış ve CO, NOx, SO2, O2, Toz,
Nem, Hız ve Debi, İslilik, VOC parametrelerinden ölçüm gerçekleştirilmiştir. (Bkz.Ek.18)
Tesiste 2 adet kızgın yağ bacası ve 1 adet vakum hattı atık gaz bacası olmak üzere mevcut
durumda 3 adet baca bulunmaktadır.
Tesisteki toz konsatrasyonları; S.K.H.K.K. Yönetmeliği Ek-1 b.1. atık gazlarda
bulunan toz şeklindeki emisyon değerlerine gore sınır değerlerin altındadır. İslilik
parametresi ise sınır değerleri aşmamaktadır. Tesiste bulunan emisyon kaynaklarında atık
gazlarda bulunan uçucu organic konsantrasyonu; S.K.H.K.K. Yönetmeliği Ek-1.h-3
maddesi gereğine belirtilen sınır değerleri aşmamaktadır. Tesiste emisyon azaltıcı
condenser system kullanılmaktadır.
İşletme, planladığı faaliyetini gerçekleştirdikten sonra emisyon ölçümlerini
yenileyecek ve gerekli tüm önlemleri alarak tesis etki alanında SKHKKY Ek-2'de verilen
hava kalitesi sınır değerlerini aşmayacaktır.
Tesis işletme sırasında 25.04.2012 tarih 28274 saylı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik” ve 03.07.2009
tarih (Rev. 16.06.2012) ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyacaktır.
-
Su
Tuzla’da Kamil Abduş Gölü Türkiye'nin sulak alanları arasındadır. Kamil Abduş
Gölü, Tuzla İçmeleri'nin güneybatısında, Marmara Denizi sahilinde yeralmaktadır. Gölün
derinliği ortalama 70 cm'dir. Su hacmi dolu olduğu tarihlerde yaklaşık 500 bin m3’tür.
Kamil Abduş Gölü’nde, 1997 yılında yapılan araştırmada 66 farklı kuş türü tespit
edilmiştir. Şu an göl kurumuş olup Tuzla belediyesinin projesiyle yeniden diriltilmeye
çalışılmaktadır.
Gölün Kurumasına Sebep Olan Unsurlar:
60
O3
8
9
19
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.




ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Gölü besleyen dereler vasıtası ile göle akan Aydınlı’da kurulu fabrikaların atık
suları
Atık suların göle gelmesini engellemek amacıyla, derelerin bir kanalla denize
gönderilmesinin gölün su kaynaklarını kısıtlaması
Pendik- Tuzla Atık Su Tünelinin gölün yeraltı su kaynaklarını engellemesi
Türkiye genelinde ve İstanbul'da son yıllarda azalan yağış miktarı
Alınması Gereken Önlemler:
Göle kontrollü olarak su beslenmesinin sağlanması amacı ile arıtılmış atıksular ve
düzenli su akışı sağlayan derelerin göle ulaşımı sağlanabilir.
Göl aslında bir lagün özelliğindedir. Önceki yıllarda denizle irtibatlı iken, deniz
tarafının doldurulması ile bu bağlantı yok olmuştur. Gölü besleyen derelerin zaman zaman
aşırı su gelirine bağlı olarak, oluşturulan bu bariyeri göl suyunun aştığı olmuştur. Tersine
olarak denizin hareketli olduğu zamanlarda da deniz suyunun bariyeri aşarak gölü istila
ettiği; halihazırda kuruyan göl alanının üst seviyelerinde görülen organizma kavkı,
kabuklarının bolluğundan, anlaşılmaktadır.
Tuzla Havzasında Umur deresi (Tuzla deresi, Doğandere), Çayırova deresi,
Yedikuyular deresi, Kemiklidere, Tugay deresi, Değirmendere, Kurudere, Yeşildere,
Kaynarca, Kavakpınar, Pendik-Taşlıbayır deresi, Sazdere, Beylikdağıdere ve Aşıkoğlu
deresi yer almaktadır.14
Tuzla’da bulunan Kimyacılar Organize Sanayi Bölgesinde atıksuların toplu olarak
arıtılmasını sağlayacak üniteler mevcut değildir. Bu durumda işletmeler, kanalizasyon
şebekesine deşarj kısıtlamalarını sağlamak üzere gerekli ön arıtma tesislerini münferiden
kurmakta ve İSKİ’ye ait atıksu altyapı tesislerinden faydalanmaktadır. Ancak, merkezi bir
disiplin sağlanamadığı için atıksu akımlarının kontrolü yeterince etkin yapılamamaktadır.
Bölgedeki kanalizasyon tesislerinin yetersizliği ve bazı dere yataklarının atıksu toplayıcı
kanalı olarak kullanılması bu sorunları daha da arttırmaktadır. Özellikle Organize Sanayi
Bölgeler’inin atıksularını Tuzla İlçesi içerisindeki derelere kontrolsüzce bırakılması büyük
bir çevre kirliliği teşkil etmektedir.
Tesite arıtma tesisi bulunmaktadır ancak faal olarak çalışmamaktadır. İşletme, yeni
kurulacak makine ve ekipman sistemi ile beraber arıtma tesisini de revize edecek ve
kullanmaya başlayacaktır. Bundan dolayı, vaziyet planında planlanan makine ve
ekipmanlar arasında bulunmaktadır.
Faaliyet için revize edilecek olan arıtma tesisi çıkış sularının, Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği Tablo 21. Evsel Nitelikli Atıksuların Alıcı Ortama Deşarj Standartları Tablo
21.1 (Nüfus 84-2000) de belirtilen standartları sağlayacak şekilde tasarlanacaktır.
İşletme, 31.12.2004 tarih 25687 saylı (Rev. 30.11.2012) Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği” hükümlerine mutlaka
uyucaktır.
14
Tuzla Belediyesi, Tuzla İlçesi Çevre Risk Analizi Ve Çevresel Yükümlülüklerin Tanımlanması Final
Raporu, Aralık 2006.
61
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
-
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Toprak
İstanbul ilinde 1987 yılı verilerine göre I-IV. Sınıf arazi toplamı 296.077 ha olup,
tarım genellikle bu araziler üzerinde yapılmaktadır. Toplam arazinin % 54’ünü oluşturan
orman ve 45 fundalık alanlar (282.114 ha), II.- VII. Sınıf araziler üzerine yayılmış olup, en
fazla VI. Sınıf araziler üzerinde bulunmaktadır.15
Tablo III.6.2. İstanbul İli Toprak Sınıfları
Toprak
Sınıfları
Toprak Sınıfına Dahil Alanlar (ha)
Ekilebilir
Arazi
6.843
64.208
35.708
38.188
56
5.025
265
-
Mera
464
I. Sınıf
5.717
II. Sınıf
4.479
III. Sınıf
2.617
IV. Sınıf
564
V. Sınıf
3.399
VI. Sınıf
2.825
VII. Sınıf
VII. Sınıf
Genel Toplam
Sınıflandırılmayan (Su Yüzeyi)
Kaynak: İstanbul İli Arazi Varlığı (KHGM, 1987)
Orman
Diğer
Toplam
204
31.848
41.990
52.920
118.694
36.458
-
1.190
5.596
4.088
2.634
124
3.867
631
47.730
8.701
107.369
86.265
93.742
744
130.985
40.179
47.730
515.715
6.285
Şekil III.6.2. İstanbul İlinde Alanların Toprak Sınıflarına Göre Dağılımı
Mera alanları II.-VII. Sınıf araziler üzerinde homojen olarak dağılmıştır. Geriye
kalan 65 860 ha’lık alan yerleşim ve diğer alanlar içinde yer almakta olup en fazla VII.
Sınıf araziler üzerinde yoğunlaşmıştır.
15
Kaynak: http://www2.cedgm.gov.tr/icd_raporlari/istanbul2005.pdf Ziyaret Tarihi: 04.04.2012 16:02
62
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Şekil III.6.3. İstanbul İli’nde Toprak Sınıflarına Göre Arazi Kullanım Durumu
İstanbul ilinde tarıma ayrılan alanlar il yüzeyinin beşte birinden azını kaplar, (%17)
ekim alanlarının büyük bir bölümü tahıla ayrılır. Tahıl alanlarının da yarıdan çoğu buğday
ekimine ayrılmıştır. Fakat tarımsal ürünler İstanbul halkına yetmez. Türkiye’nin diğer
yörelerinin tarımsal ürünleri için İstanbul çok önemli bir pazardır. Gerek ekim alanı
gerekse üretim bakımından ikinci önemli ürün ayçiçeği ekilişidir.
Üretim alanı bakımından üçüncü olarak arpa, dördüncü olarak yulaf gelmektedir.
İstanbul’da yulaf ekiminin önem kazanmış olması ilimizde çok sayıda at arabasının olması
ve yarış atlarının beslenmesi ile ilgilidir. İstanbul ili arazi varlığı ve dağılımına bakılırsa:
tarım alanlarının 93.357,32 Ha; çayır mera alanlarının ölçümü 11.618,00 Ha; orman ve
fundalık alanların 238.540,2 Ha ürün getirmeyen ve yerleşimin yapıldığı alanların
toplamının ise 178.484,48 Ha olduğu görülmüştür.
Tuzla’da; Deri Organize Sanayi Bölgesi, Kimya Organize Sanayi Bölgesi, Boya ve
Vernik Organize Sanayi Bölgesi, Mermer Organize Sanayi Bölgesi, İstanbul Tuzla
Organize Sanayi Bölgesi, 1. 2. ve 3. sınıf Gayri Sıhhi Müesseseler, Çöp Aktarma Tesisi,
Tersaneler, Mezbaha, Oto Sanayi, Gemi Yan Sanayi, Hurdacılar, Hastane, (İSKİ) Evsel ve
Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi bulunmakta, son zamanlarda önemli oranda konut inşaatları
da gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, yoğun trafiğe sahip olan TEM ve E-5 karayollarının,
Tuzla ilçesinden geçiyor olmasının, hava kirliliği ve gürültü açısından önemli çevresel
etkileri bulunmaktadır.
Hem ilçenin hem de ilçeye komşu bölgelerin sanayi bölgesi olması; OSB’lerin,
havaalanı, tersaneler, sanayi alanında faaliyet gösteren 1. sınıf gayri sıhhi müsesseselerin
bulunması da, çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir.
Faaliyet parseli ve etki alanı; hava, su ve toprak açısından kirletici olan sanayi
alanları içindedir. Faaliyet sahasının OSB içerisinde olması ve mevcut durumda faaliyetini
sürdürmesi sebebiyle altyapısı uygun durumdadır ve kirletici etkiler için gerekli önlemler
alınmıştır. Bu sebeple, tesiste yapılacak kapasite artışının mevcut kirliliğe ek bir yük
getirmeyeceği öngörülmektedir.
63
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
BÖLÜM IV: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK
ÖNLEMLER
IV.1. Proje Kapsamında Proje Sahası Etki Alanındaki Tarım Alanlarına
Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler
Tuzla’da sanayi alanlarının hızlı büyümesi ve yeni konut alanlarının imara açılması,
tarım ve orman alanlarının azalmasına neden olmaktadır. Son yıllarda, ilçede tarım
faaliyeti oldukça azalmıştır.16
Tuzla ilçesinde, tarım arazileri açısından % 44,9 oran ile IV. sınıf alanlar (2810,3
ha) ve % 21,8 oran ile III. ve VI. sınıf alanlar ağırlıktadır. Tuzla, Anadolu yakasında en
fazla III. ve IV. sınıf arazilere sahip ilçedir. Buna bağlı olarak, Anadolu yakasında en fazla
kontrollü tarıma uygun (III. ve IV. sınıf) araziler Tuzla ilçesinde yer almakta olup bunların
ilçe arazilerine oranı % 66’dır. Tuzla ilçesinde yerleşim alanları içinde kalan IV. sınıf
araziler iç kesimlerde parçalı olarak, IV., IV. ve III. sınıf araziler ise kuzeyde büyük
parçalar halinde bulunmaktadır.17
Faaliyet sahasının 2 kmlik etki alanı içinde, Gebze sınırları içinde kalan Balçık
köyünün bir kısmı bulunmaktadır. Bu köyde halen daha tarım yapılmakta olsa da, bu tarım
arazileri sanayi alanları ile çevrili durumdadır.
Şekil IV.1.1. Faaliyet Sahasının ve 2 Kmlik Etki Alanının Arazi Kullanımı (Kaynak: Çevre ve
Orman Bakanlığı, Türkiye Arazi Kullanımı Veriseti, 2006)
16
Tuzla Belediyesi, Tuzla İlçesi Çevre Risk Analizi Ve Çevresel Yükümlülüklerin Tanımlanması Final
Raporu, Aralık 2006.
17
T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İstanbul Çevre Durum Raporu, 2010-2011.
64
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda, faaliyetin yer aldığı organize
sanayi bölgesinin kuzeyinde ve faaliyet sahasının 2 km.lik etki alanı içinde, doğal ve kırsal
karakteri korunacak alan ve çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahip alan
olarak korumaya alınmış alanlar bulunmaktadır. Bu alanlarda sınırlı düzeyde tarım
yapılmaktadır. Planda da belirtildiği gibi, kırsal karakterdeki bu arazilerin doğal işlevinin
bozulmaması ve eğer tahribat varsa geri kazandırılması gerekmektedir. Bu araziler ile
sanayi alanları arasında bir koruma kuşağı oluşturulması ve bu kuşağın ağaçlandırılması,
olumsuz etkileri azaltmada etkin bir önlem olacaktır.
Mevcut durumda firma, faaliyetin yer aldığı OSB tarafından belirlenen kurallara
uyacak, parsel içinde gerekli sağlık koruma bandını oluşturacak ve yürürlükte olan
yönetmeliklere uygun olarak faaliyetini gerçekleştirecektir.
IV.2. Taşkın Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler
İstanbul’da göl, gölet ve barajları besleyen derelerin debileri düşük ve düzensizdir.
Derelerin bir kısmı yaz aylarında bütünü ile kurumakta, bir kısmı ise baharda şiddetli
yağışlardan sonra taşkınlara yol açmaktadır. Tuzla ilçesindeki sanayi ve konut alanlarının
son yıllardaki hızlı artışı ile dere yataklarının yerleşime açılması, değiştirilmesi ya da
doldurulması sözkonusudur. Bu nedenle yağışın arttığı durumlarda taşkınlar
yaşanmaktadır.
Faaliyet alanı Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi içinde yer almaktadır.
OSB’nin içinden Değirmen Deresi geçmektedir. Bu derenin en yakın kolunun faaliyet
parseline uzaklığı 550 metredir. Derenin diğer kolu ise parsele 1300 metre uzaklıktan
geçer. Bu iki kol birleşerek faaliyet parseline yaklaşık 10 km. mesafede bulunan Kamil
Abduş Gölü’ne dökülür. Değirmen Deresi’nin yatağı genellikle yapılaşmıştır. Faaliyetin
etki alanına giren diğer bir derenin parsele uzaklığı 800 metredir. Bu dere de başka bir kol
ile birleştikten sonra, 15 km kadar kuzeyde Ömerli Baraj Gölü’ne katılır. Faaliyet alanına
en yakın dere yatağının 550 m. mesafede bulunması nedeniyle, söz konusu parsel taşkın
sahası dışında kalmaktadır. Dolayısı ile risk değerlendirme raporunda taşkın riski
incelenmemiştir. (Bkz.Ek.19)
IV.3. Tüm Ünitelerde ve Depolama Alanlarında Zemin Sızdırmazlığının
Sağlanması İçin Yapılacak İşlemler
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, Tuzla Kimya
Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi içinde yer alan parselinde “Atık Madeni Yağların
Geri Kazanımı” faaliyetini gerçekleştirmektedir. Firma kapasitesini arttırmayı ve üretim
prosesini değiştirmeyi planlamaktadır. Tesiste kullanılacak kapalı alanın inşası
tamamlanmış olduğundan herhangi bir inşaat çalışması yapılmayacaktır. Yalnızca yeni
alınacak makineler, fabrika sahasına getirilerek montaj ve kurulumları yapılacaktır.
Tesisin bulunduğu parselin 2.403 m2 toplam alanı vardır. Parsel üzerinde tahmini
olarak yalnızca 700 m2 geçirimli alan (yeşil alan ve otopark) bulunmaktadır, diğer 1.700
m2 alanda 25 cm geçirimsiz epoksi boyalı beton alan mevcuttur.
65
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
IV.4. Proje Kapsamında, Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin
Edileceği, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların
Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Proje Kapsamında Oluşacak Atık Suların
Cins Ve Miktarları, Hangi Ünitelerden Kaynaklanacakları, İçerikleri, Bertaraf
Yöntemleri (Var İse Arıtma Tesisi Akım Şeması, Kapasitesi, İşletme Şekli, Arıtım
Sonucu Ulaşılacak Değerler, Arıtılan Suyun Hangi Alıcı Ortama Nasıl Deşarj
Edileceği, Deşarj Limitlerinin Tablo Şeklinde Verilmesi, Arıtım Çamurunun
Bertarafı, Fosseptiğe İlişkin Bilgiler, Alınacak İzinler), Deşarj Edileceği Ortamlar
Tesiste çalışan personelden kaynaklı olarak evsel nitelikli atık su ve atık madeni
yağın işlenmesi sonucunda ise endüstriyel nitelikli atık su oluşmaktadır. Kapasite artışı
yapıldıktan sonra da atık madeni yağın işlenmesi sonucunda endüstriyel nitelikli sıvı atık
oluşacak olup, revize edilecek olan arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra deşarj standartlarını
sağlayacaktır. Tesisin arıtma sisteminde oluşacak olan çamur ise çamur analizi sonuçlarına
göre bertarafı yapılacaktır.
İşletmede meydana gelen evsel nitelikli atık sular Kimyacılar Organize Sanayi
Bölgesi’nin kanalizasyon hattına verilmektedir. Evsel atık sular kanala bağlanmadan önce
ISO 4700 model soğutmalı numune alma cihazı ile 24 saat kompozit numune alınmakta ve
her gün belli aralıklar ile OSB yönetimi tarafından portatif numune alma cihazı ile KOİAKM ve pH değerleri ölçümü yapılmaktadır. Ayrıca OSB’den alınan Kanal Bağlantı İzni
belirtilen ektedir. (Bkz.Ek.8) Kanalizasyon sistemine sadece evsel nitelikli su deşarjı
olmakta, endüstriyel nitelikli suyun biriktirildiği tank ile kanalizasyon arasında bağlantı
bulunmamaktadır.
Tesiste, endüstriyel amaçlı olarak su kullanılmamaktadır. Proseste oluşan atık su,
atık yağa ile karışmış olan sudur ve proses gereği uygun teknikler ile yağdan
ayrıştırılmaktadır. Endüstriyel nitelikli sıvı atık, dinlendirme tankı (No: 1 ve No: 2) ve
reaktörde (R-1 ve R-2) oluşmaktadır. Tesis içerisinde herhangi bir arıtma
uygulanmamaktadır. Kanallar vasıtasıyla toplam 5 m3/gün daimi (TK.18 – TK.19 – TK.20
– TK.21) ihtiyaç halinde geçici 13,5 m3 hacmindeki (No: 1) tanklara aktarılmaktadır. Bahsi
geçen atık suyun bir kısmı sistem içerisinde soğutma suyu olarak kullanılmaktadır. Suyun
fazlası ise İstanbul Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Atıksu Arıtma Tesisine
gönderilmektedir. Bahsi geçen arıtma tesisi, Arı Arıtma firması tarafından işletilmekte
olup, firmanın atıksuyunun arıtma tesisine taşındığını gösterir atıksu taşıma pusulusı ile
atıksuyun Tuzla Organize Sanayi Bölgesi’nin arıtma tesisinde arıtılmasına ilişkin sözleşme
ekler arasındadır. (Bkz.Ek.13)
Tesiste işletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacının;
kişi başına günde 0,15 m3 olacağı öngörülmektedir. Faaliyet sırasında kullanılacak olan
evsel amaçlı su, mevcut durumdaki şebekeden temin edilmektedir ve edilecektir. Tesiste
endüstriyel amaçlı olarak su kullanılmamaktadır ve kullanılmayacaktır. Tesiste işletme
aşamasında maksimum 14 kişi çalışacağı öngörülmüştür. Buna göre personelin toplam su
tüketimi;
0,15 m3/gün x 14 kişi = 2,1 m3/gün olacaktır.
2,1 m3/gün x 300 gün/yıl = 630 m3/yıl
Dolayısı ile kapasite artışı yapıldıktan sonra günde 2,1 m3 su, mevcut su
şebekesinden temin edilecek ve aynı miktarda atık su kanalizasyona deşarjı sağlanacaktır.
66
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyet kapsamında oluşacak atık suların bertarafı ile ilgili olarak 31.12.2004 tarih
ve 25687 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (Rev. 30.11.2012 tarih ve
28483 sayılı Resmi Gazete) “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulmaktadır ve uyulacaktır.
Kapasite raporunda da gözüken arıtma tesisi mevcut durumda faal olarak
çalışmamaktadır. İşletme kapasite artışı ile beraber arıtma tesisini de işler durumda
olmasını sağlayacaktır. Aşağıda detayları bulunan Atık Su Arıtma Tesisi, tesis bünyesinde
revize edilerek çalıştırılması planlanmaktadır.
Deşarj Yeri Özellikleri
Atık Su Arıtma Tesisinde, fiziksel ve kimyasal arıtıma tabii tutulan endüstriyel
nitelikli atık sular, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 14.12’ de verilen sınır
değerleri sağladıktan sonra arıtılmış su Aydınlı mevkiindeki dere yatağına deşarj
edilecektir.
Tasarım Esasları
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. fabrikasından kaynaklanan
endüstriyel nitelikli atık suların arıtılması için tasarlanan proses;
- Kaba Izgara
- Perdeli Yağ Tutucu Hazne
- Dengeleme Havuzu
- Kimyasal Arıtma Ünitesi
- Son Dengeleme Tankı
- Çamur Toplama Havuzu
- Filtre Pres
Proses Açıklaması
Prosesten kaynaklanan atık sular kanallar vasıtasıyla kaba ızgaradan geçtikten sonra
perdeleme haznesine geçiş yapacaktır. Perdeleme duvarı ile atık suya dipten geçiş verilerek
dengeleme havuzuna cazibesiyle geçiş yapacaktır. Dengeleme havuzunda dinlendirilen atık
su, buradan kimyasal arıtma tesisinin oradan sonra çöktürme havuzunda çökelen floklar
çamur toplama havuzuna, çöktürme sonucunda çıkan arıtılmış atık su son dinlendirme
tankında belli bir süre dinlendirildikten sonra deşarj edilecektir. Çamur toplama havuzunda
biriktirilecek olan çamur, filtre prese basılacak ve susuzlaştırılacak olan çamur, daha
önceden yapılmış olan analiz sonucuna göre bertaraf edilmek üzere gönderilecektir.
Izgaralar
Prosesten çıkan atık sular arıtma tesisinin girişinden önce atık suyun içerisine
karışmış katı maddelerin arıtmaya girişi engellenmiş olacaktır.
Perdeli Yağ Tutucu Hazne
Atık suyun giriş yaptığı ilk bu bölümde yoğunluk farkından yararlanılarak yağ ve
suyun birbirinden ayrılması esasına dayanır.
67
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Yağ zerrecikleri belli bir bekleme süresi sonucunda yoğunluk farkından dolayı su
yüzeyinde toplanmaktadır. Atık su geçişi perde duvarın alt seviyesinden 1 bölümden geçer
ve cazibesi ile dengeleme havuzuna geçmektedir.
Dengeleme Havuzu
Yağdan belli bir oranda ayrılan atık su bu bölümde belli bir süre dinlendirilerek
kimyasal arıtma tesisine dalgıç pompa ile geçecektir.
Kimyasal Arıtma
Kimyasal
arıtma
koagülasyon-nötralizasyon-flokülasyon
bölümlerinden
oluşmaktadır. Koagülasyonda atık suda pıhtılaşma meydana gelirken nötraliazyonda düşen
pH değerinin nötrleme işlemi uygulanacaktır. Flokülasyon bölümünde pıhtılaşan atık su
yoğunluk kazanması sağlanarak floklar haline çökelmesi için çöktürme havuzuna
gönderilecektir. Bölümler arası geçişler atık suyun kendi cazibesi ile gerçekleşecektir.
Çöktürme Havuzu
Daha sonra atık su buradan çöktürme havuzuna alınacaktır. Çöktürme tankındaki
floklar çökerek sistemden çamur olarak çamur toplama havuzuna uzaklaştırılacaktır. Temiz
su ise son dengeleme tankına giriş yapacaktır.
Son Dengeleme Tankı
Çöktürme havuzundan ayrılan temiz su burada toplandıktan sonra deşarj noktasına
deşarjı sağlanacaktır.
Çamur Toplama Havuzu
Çöktürme havuzundan ayrılan çamur burada
susuzlaştırma işlemi için filtre prese gönderilecektir.
toplandıktan
sonra
çamur
Filtre Pres
Filtre press, atığın ya da proses çıkışının hacmini ve ağırlığını azaltmakta kullanılan
bir katı-sıvı ayırma ekipmanıdır. Çamurun filtre press içerisindeki plakalardan geçirilmesi
suretiyle hacimsel ve kütlesel susuzlaştırma sağlanacaktır. Filtre edilen sıvı filtre
bezlerinden geçmekte ve katı kısmını (kek) bırakarak filtrasyondan çıkacaktır. İşlem
sonucunda çıkan filtre keki lisanslı bertaraf firmasına gönderilmek üzere tehlikeli atık
depolama sahasında biriktirilecektir. Süzüntü suları ise işlenmek üzere tekrar perdeli yağ
tutucu hazneye gönderilecektir. Atık su arıtma tesisi proje modeli ektedir. (Bkz.Ek.13)
68
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
IV.5. Proje Kapsamında Meydana Gelecek Katı Atık, Tehlikeli Atık, Özel Atık,
Ambalaj Atıkları vb. Her Türlü Atığın Cins ve Miktarları, Atık Kodları, Bu Atıkların
Bertaraf Şekilleri, Nerelere ve Nasıl Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin ve Ne
Şekilde Değerlendirileceği
Faaliyet sahasında mevcut durumda üretim yapılmakta olup, kapasite artışı
dahilinde sadece makine ve ekipman kurulumu gerçekleştirilecektir. Herhangi bir şekilde
hafriyat çalışması olmayacak, hafriyat atığı ve inşaat aşamasından kaynaklı atık
oluşmayacaktır.
Katı Atıklar:
Makine ve ekipman kurulumu sırasında tesis personeli ve bakım-onarım ekibi
dışında maksimum 5 personel görev yapacaktır. Bu personellerden kaynaklanacak katı
atıklar söz konusu olacaktır.
2010 yılı Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre kişi başı günlük katı atık miktarı
1,14 kg/kişi.gün olarak kabul edilmiştir.
5 kişi x 1,14 kg/kişi.gün = 5,7 kg/gün olacaktır.
Makine ve ekipman kurulumu sırasında çalışacak olan personelden kaynaklacak
olan katı atıklar, firmanın diğer katı atıkları ile beraber Tuzla Beleditesi tarafından alınması
sağlanacaktır.
İşletme kapasite artışı yaptıktan sonra çalışan ve çalışacak olan personelden
kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar, bürodan kaynaklı katı atıklar, prosesten kaynaklı
endüstriyel katı atıklar ve arıtma tesisi çalışmaya başladıktan sonra da katı atık olarak
arıtma çamuru oluşacaktır. Faaliyet sırasında oluşan her türlü katı atık, kimyasal içeriğine
göre bertaraf edilecektir. Arıtma tesisinden kaynaklanacak olan arıtma çamuru analiz
yapıldıktan sonra analiz sonucunda göre bertarafı sağlanacaktır.
2010 yılı Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre kişi başı günlük katı atık miktarı
1,14 kg/kişi.gün olarak kabul edilmiştir. Tesiste işletme aşamasında kapasite artışından
sonra 14 kişinin çalışacağı öngörülmektedir. Buna göre, oluşacak olan katı atık miktarı;
14 kişi x 1,14 kg/kişi.gün = 15,96 kg/gün olacaktır.
15,96 x 300 gün = 4.788 kg / yıl
Tablo IV.5.1. Tesiste Oluşacağı Öngörülen Katı Atıkların Cins ve Miktarları
Atık Kodu
20 01 01
20 01 02
Kaynağı
20 01 08
Çalışan Personel
Büro
Cinsi
Kağıt, Karton
Cam
Miktar (kg/gün)
Organik Atıklar
15,96
0,6
*Tabloda belirtilen atık kodları “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik” Ek-IV teki tablo
hükümlerince belirlenmiştir.
69
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Firmada oluşan ve oluşacak katı atıklar 14.3.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe (Rev. 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete),
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 18’inci Madde gereğince çevre sağlığını bozmayacak,
standartlara uygun çöp bidonunda toplanmaktadır.
Katı atıkların toplanması, taşınması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı Tuzla
Belediyesi tarafından yapılmaktadır. Faaliyetin her aşamasında 14.03.1991 tarih ve 20814
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (Rev. 26.03.2010 tarih ve 27533
sayılı Resmi Gazete), “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine
uyulmaktadır ve uyulacaktır.
Ambalaj Atıkları:
Tesiste ambalajlar içerisinde satış söz konusu olmadığından tesis piyasaya süren
tanımına uymamaktadır. Herhangi bir ambalaj alım ya da satımı söz konusu değildir.
Kurulumu yapılacak olan makine ve ekipman herhangi bir ambalaj içinde
gelmeyeceği için kurulum sırasında amabalaj atığı oluşmayacaktır.
İşletme sırasında müşteriden alınan ürün ambalajları iade edilmekte elde kalan
ambalaj için ise tehlikeli atık geri kazanım konusunda lisanslı Saydaş Plastik Metal Geri
Dön. Nakl. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. firmasına gönderilmektedir. Günlük kullanımlardan
çıkacak geri kazanımı mümkün olan ambalaj atıkları için Tuzla Belediyesi ile anlaşma
yapılmıştır. (Bkz.Ek.14)
Tablo IV.5.2. Tesiste Oluşacağı Öngörülen Ambalaj Atıkları ve Miktarları
*Atık Kodları
Kaynağı
Cinsi
Miktar
15 01 01
Kağıt ve Karton Ambalaj
15 01 02
Plastik Ambalaj
20 kg/yıl
Tesis Geneli
15 01 04
Metalik Ambalaj
15 01 07
Cam Ambalaj
*Tabloda belirtilen atık kodları “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik” Ek-IV teki tablo
hükümlerince belirlenmiştir.
Tesiste oluşabilecek ambalaj atıkları, kaynağında ayrı toplanması amacıyla; plastik,
cam, metal ve kağıt atıklar için genel mekanlara ayrı ayrı çöp kovaları yerleştirilecek olup,
cam atıklar beyaz ve yeşil poşetlerde, plastik, metal ve kağıt atıklar mavi poşetlerde
toplanacaktır. Tesiste oluşacak ambalaj atıkları Tuzla Belediyesi toplama sistemi ile
uzaklaştırılmaktadır ve kapasite artışından sonra da aynı sistem devam edecektir.
Tesis, 24.08.2011 Tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne göre “piyasaya süren” tanımına
uymamaktadır.
İşletme, 3.000 kg ve üzerinde ambalaj piyasaya sürdüğü takdirde, yönetmelik
hükümleri gereğince Madde 19’da yer alan tablodaki değerleri esas alarak piyasaya
sürdüğü ambalaj miktarının bir kısmının (2014 yılı için %44) toplanmasını ve lisanslı geri
kazanım tesisinde değerlendirilmesini sağlayacaktır. Piyasaya sürülen ambalaj miktarı,
yılda 3.000 kg’ın altında kaldığı taktirde işletme, ambalaj atıklarının toplanması ve
değerlendirilmesi hükmünden muaf olacaktır.
70
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyetin her aşamasında 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulmaktadır ve uyulacaktır.
Tehlikeli Atıklar:
Kapasite artışı yapabilmek için kurulumu yapılacak olan makine ve ekipmandan
kaynaklı olarak boya kutusu, silikon tabancası gibi atıklardan maksimum 50 kg kadar
oluşabilecektir.
İşletmede mevcut durumdaki faaliyet sırasında oluşan tehlikeli atıklar; tehlikeli
maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddeler ile kontamine olmuş ambalajları,
kullanılan kimyasalların dökülme gibi durumlarında kullanılan temizleme bezleri, ve
personelin kullandığı koruyucu giysilerdir. Ayrıca flüoresan lambalar, kartuşlar,
yapıştırıcılar gibi ofisten kaynaklanan atıklarda olmaktadır. Arıtma tesisi faal olarak
çalışmaya başladıktan sonra oluşacak olan arıtma çamuru analiz sonucuna göre bertaraf
edilecektir.
Tesiste kapasite artışı olduktan sonra oluşacak olan atıkların öngörülen miktarları
ve cinsleri ile kaynakları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo IV.5.3 Tehlikeli Atıkların Atık Kodu, Kaynağı ve Öngörülen Miktarları
*Atık Kodu
A-20 01 21
M-08 03 17
M-15 02 02
M-15 01 10
A-13 02 08
M-19 02 05
A-20 01 33
Kaynak
Cinsi
Öngörülen
Miktar**
0-2 kg/yıl
0-1 kg/yıl
4.500 kg/yıl
2.500 kg/yıl
100 kg/yıl
8.000 kg/yıl
3 kg/yıl
Flüoresan Lambalar ve Cıva İçeren Atıklar
Baskı Tonerleri
Tesis
Temizleme Bezleri, Koruyucu Giysiler
Proses
Kontamine Olmuş Ambalajlar
Bakım
Diğer Motor, Şanzıman ve Yağlama Yağları
Proses
Tehlikeli Maddeler İçeren Çamurlar
Tesis
Karışık Pil ve Akümülatörler
Endüstriyel atık suyun diğer yöntemlerle
M-19 08 13
Arıtma
arıtılmasından kaynaklanan tehlikeli maddeler
1.500 kg/yıl
içeren çamurlar
*Tabloda belirtilen atık kotları “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik” Ek-IV teki tablo
hükümlerince belirlenmiştir.
Büro
Aşağıdaki tabloda laboratuardan oluşması muhtemel atıkların atık kodu ile cinsleri
verilmiştir.
71
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo IV.5.4. Laboratuar Atıkları Ve Cinsleri
*Atık Kodu
06 04 03*
06 04 05*
07 01 04*
Kaynak
Laboratuvar
Laboratuvar
Laboratuvar
15 01 10*
Laboratuvar
15 02 02*
Laboratuvar
16 05 06*
Laboratuvar
16 05 07*
Laboratuvar
16 05 08*
Laboratuvar
20 01 21*
Laboratuvar
20 01 33*
Laboratuvar
13 01 13*
13 02 08*
13 03 01*
13 03 10*
Laboratuvar
Laboratuvar
Laboratuvar
Laboratuvar
Cinsi
Arsenik içeren atıklar
Başka ağır metaller içeren atıklar
Diğer organik çözücüler, yıkama sıvıları ve ana çözeltiler
Tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddelerle
kontamine olmuş ambalajlar
Tehlikeli maddelerle kirlenmiş emiciler, filtre malzemeleri (başka
şekilde tanımlanmamış ise yağ filtreleri), temizleme bezleri,
koruyucu giysiler
Laboratuvar kimyasalları karışımları dahil tehlikeli maddelerden
oluşan ya da tehlikeli maddeler içeren laboratuvar kimyasalları
Tehlikeli maddeler içeren ya da bunlardan oluşan ıskarta anorganik
kimyasallar
Tehlikeli maddeler içeren ya da bunlardan oluşan ıskarta organik
kimyasallar
Flüoresan lambalar ve diğer cıva içeren atıklar
16 06 01, 16 06 02 veya 16 06 03’un altında geçen pil ve
akümülatörler ve bu pilleri içeren sınıflandırılmamış karışık pil ve
akümülatörler
Diğer hidrolik yağlar
Diğer motor, şanzıman ve yağlama yağları
PCB’ler içeren yalıtım ya da ısı iletim yağları
Diğer yalıtım ve ısı iletim yağları
Laboratuvarda kullanılan kimyasal atıklar veya kimyasal malzemeler ile kontamine
olan tehlikeli atıklar ile laboratuarda oluşması muhtemel atıkların bertarafı konusunda için
İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma Ve Değerlendirme A.Ş. (İZAYDAŞ) ile protokol
imzalanmıştır. Yeni faaliyete giren laboratuarın işleyişine göre oluşan atık miktarı
üzerinden Atık Yönetim Planı revize edilecek ve onay için İl Çevre ve Şehircilik
Müdürlüğüne başvurusu yapılacaktır.
Tesiste işletme aşamasında oluşacak tehlikeli atıklar, tesis sahasında yapılacak olan
üzeri ve etrafı kapalı, her bir atık türü için bölmelere ayrılmış olarak ve zemini sızdırmaz
beton özellikte “Tehlikeli Atık Depolama Alanı’nda depolanmaktadır. Depolanan atıklar
180 günü geçmeyecek şekilde lisanslı bertaraf tesislerine “Tehlikeli Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nde belirtilen şekilde gönderilecektir. Tesisin Atık Yönetim Planı
onaylanmıştır. (Bkz.Ek.9) Firma elektronik atık kapsamında oluşabilecek atıkları için
Tuzla Belediyesi ile anlaşmıştır. (Bkz.Ek.16)
Tesiste oluşacak her türlü tehlikeli atığın yönetiminde, kaynağında özelliğine göre
ayrılması, taşınması, bertarafı ve benzer işlemlerinde 14.03.2005 tarih (Rev. 05.11.2013),
25755 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”ne uyulmaktadır ve uyulacaktır.
Tıbbi Atıklar:
İşletme kapasite artışından sonra toplam 14 personel istihdam edecektir. Çalışma
sırasında sağlık ile ilgili problemlerde en yakın sağlık merkezinde müdahale edilmektedir.
İşletme, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince revir oluşturacak ve bir işyeri hekimi ile
anlaşma yapacaktır. Dolayısıyla yılda 1 kg kadar tıbbi atık oluşumu gerçekleşebileceği
öngörülmektedir.
72
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Faaliyetin her aşamasında 22.07.2005 tarih (Rev. 21.03.2014) ve 25883 sayılı
“Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Atık Madeni Yağlar:
Tesiste makine ve teçhizatın bakım ve onarımından kaynaklanacak atık yağlar
oluşmaktadır ve kapasite artışından sonra da oluşacaktır. Tesiste oluşacak olan atık yağlar
için kategori belirlemek amacıyla analiz yapılacaktır. Atık yağ üreticisi firma faaliyeti
sırasında oluşan atık yağı, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 15 gereğince yağ
türünde herhangi bir değişiklik olmadığı müddetçe atık yağ analizini bir kez
yaptırmaktadır. Tesiste oluşan ve oluşacak olan atık yağlar 1. ve 2. kategori atık yağ
olduğu müddetçe tesis sınırları içinde geri kazanımı yapılabilecektir.
Tesiste yapılacak olan makine ve ekipman kurulumu sırasında atık madeni yağ
oluşması beklenmemektedir. Ancak beklenenin aksi bir durum olduğunda oluşacak atık
yağlar için kategori belirlemek amacıyla analiz yaptırılacak ve Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği hükümlerine uyacak şekilde lisanslı bertaraf ya da geri kazanım tesisi ile
anlaşılarak bertarafı sağlanacaktır.
Faaliyetin her aşamasında 30.07.2008 tarih (Rev. 05.11.2013) ve 26952 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine uyulacaktır.
Bitkisel Atık Yağlar:
Personelin öğle yemeği mevcut durumda tabldot şeklinde yemek firmalarından
temin edilmektedir ve kapasite artışı olduktan sonra da aynı yöntem devam edecektir.
Ayrıca makine ekipman kurulumu sırasında istihdam edilcek olan personelde tesisin
mutfaığında tabldot olarak gelen yemek ile öğle yemeği ihtiyacını giderecektir.
Konuyla ilgili herhangi bir değişiklik olması durumunda, tesiste oluşacak atık
yağlar, bitkisel atık yağ taşıma lisansı bulunan araçlar vasıtası ile tesisten uzaklaştırılacak
ve bertaraf edilmek üzere lisanslı geri kazanım tesisi işletmecisine gönderilecektir. Tesiste
oluşacak atık yağlar ile ilgili olarak atık taşıma formları her yağ sevkiyatından sonra Çevre
ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilecektir.
Faaliyetin her aşamasında 19.04.2005 tarihli (Rev. 05.11.2013) ve 25791 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Pil ve Akümülatör Atıkları:
Tesiste işletme döneminde bürodaki kullanımdan kaynaklı atık piller oluşmaktadır.
Tesisten kaynaklanan atık piller, atık pil toplama kutularında, evsel atıklardan ayrı
toplanacaktır. Ekonomik koşullar ve cihazların teknik özellikleri göz önünde tutularak,
daha uzun ömre sahip ve dolayısıyla diğer pillere nazaran çok daha uzun süre sonra atık pil
haline gelecek şarjlı pillerin kullanımı tercih edilecektir. Atık piller, tesiste biriktirildikten
sonra en yakın atık pil toplama noktasına götürülerek uzaklaştırılacaktır. TAP firmasına
verildiğine dair atık pil alındı belgesi ektedir. (Bkz.Ek.16)
73
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tesiste akümülatörler, atık haline geldikten sonra üreticisine veya lisanslı firmaya
teslim edilene kadar tesis sahası içinde sızdırmaz bir zeminde doksan günden fazla
bekletilmeyecek ve lisanslı firmaya verilecektir.
Faaliyetin her aşamasında pil, akümülatör atıkları 31.08.2004 tarih (Rev.
05.11.2013) ve 25569 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Pil ve
Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği” hükümleri uyarınca bertaraf edilecektir.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler
Kullanılan iş makineleri ve ekipmanların yakıt ikmalleri, bakım ve onarımları İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlı servislerde yapıldığından tesiste ömrünü tamamlamış atık lastik
oluşumu gerçekleşmemektedir. Faaliyete tehlikeli atıkların geri kazanımın eklenmesiyle
birlikte bu durumda değişiklik öngörülmemektedir.
Bununla birlikte, alanda ömrünü tamamlamış lastik atıkları oluşması halinde, bu
atıklarla ilgili olarak 25.11.2006 tarih (Rev. 30.03.2010) ve 26357 sayılı Resmi Gazete’de
Yayımlanarak yürürlüğe giren “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine uygun hareket edilecektir. Ömrünü tamamlamış lastikler alanda
depolanmayacak ve Yönetmeliğin 5. Maddesi uyarınca lastik dağıtımını ve satışını yapan
işletmelere veya yetkili taşıyıcılara teslim edilecektir.
IV.6. Proje Kapsamında Kullanılacak Hammadde ve Tehlikeli Kimyasalların
Listesi, Risk Durumları, Yıllık Kullanım Miktarları, Güvenlik Bilgi Formları,
Depolama ve Bertaraf Yöntemleri ve Güvenlik Önlemleri, Güvenlik Bilgi Formları
Tesiste mevcut durumda kabulü yapılan atık yağların listesi ve kodları Tablo
I.1.1’de verilmiştir. Geri kazanılmış baz yağlar mevcut durumda 324 ton/yıl, madeni kalıp
yaplar ise 730 ton/yıl üretim kapasitesine sahiptir. Tesise kabulünü yapabileceğimiz
toplamda 9000 ton/yıl atık madeni yağın yüzde 70-80 oranında geri kazanımı ile baz yağ
ve/veya kalıp yağ üretimi yapılacaktır.
Proje dahilinde atık yağın geri kazanılması ile kalıp ve baz yağ yapılabilmektedir.
Firma mevcut durumda kalıp yağ üretimi yapmaktadır ve sadece kalıp yağa ait güvenlik
bilgi formu bulunmaktadır. (Bkz.Ek.17)
74
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tablo IV.6.1. Üretimi Yapılan Kimyasal Maddenin Risk ve Güvenlik Durumları
Kimyasal
Maddenin
Adı
Cas
No
Kalıp Yağ
-
Zararlı
Madde
Sınıfı
Xi: Tahriş
Edici
N: Çevre
İçin
Tehlikeli
Risk İfadeleri
Güvenlik İfadeleri
Depolama
Koşulları
R36/37/38:Gözleri,
solunum sistemini
ve cildi tahriş
edicidir.
R52/53: Sucul
organizmalar için
zararlı, sucul
ortamda uzun süreli
ters etkilere neden
olabilir.
S1/2: Kilit altında ve
çocukların
ulaşamayacağı yerde
muhafaza edin
S36/37/39: Uygun
koruyucu
giysi/eldiven/gözlük/mas
ke kullanın.
S46: Yutulması halinde
hemen bir doktora
başvurun, kabı ve etiketi
gösterin.
S61: Çevreye
salıverilmesinden
kaçının, özel kullanım
talimatına başvurun
Sıkı sıkı kapalı
orijinal ambalajında
ve kuru ve serin bir
yerde, dik duracak
şekilde depolayın.
Isıtıcı ve
tutuşturucu
kaynaklardan ve
doğrudan gelen
güneş ışığından ve
yğksek sıcaklıktan
uzak tutun.
Geri kazanımı yapılan ürünlerin depolanmasına yönelik standartlarda herhangi bir
kısıtlama yoktur, ürünler 20-120 m3 arası dairesel tip ayaklı veya ayaksız tanklarda
depolanmaktadır.
İşletme; herhangi bir dökülme-saçılma anında oluşabilecek tehlikeli kimyasal
atıklarının kayıtlarını tutacak, atığını göndereceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya
da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun
ambalajlama ve etiketleme yapacaktır. Atığı bertaraf tesisinin kabul etmemesi durumunda
ise tehlikeli atığını başka bir lisanslı tesise gönderecek ve bertarafını sağlayacaktır.
İşletme; 14.03.2005 tarih (Rev.05.11.2013) 25755 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”, 26.12.2008
tarih (Rev.23.05.2010) 27092 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Kimyasalların Envanteri ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik” ve 26.12.2008 tarih ve
27092 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli
Maddelerin Ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması Ve Etiketlenmesi
Hakkında Yönetmelik” ve “Tehlikeli Maddeler ve Müstahzarlara İlişkin Güvenlik Bilgi
Formlarının Hazırlanması ve Dağıtılması Hakkında Yönetmelik” hükümleri esaslarına
uyulacaktır.
IV.7. Proje Kapsamında Kullanılacak Maddelerden, Parlayıcı, Patlayıcı,
Tehlikeli, Toksik vb. Olanların, Taşınmaları, Depolanmaları ve Kullanımları, Bu
Maddelerden Kaynaklanabilecek Risk Durumu ve Alınacak Önlemler
TS EN ISO 9001, TS EN ISO 14001 ve TS 18001 standartlarına göre oluşturulan
entegre yönetim sistemi ile tesise kabul edilen atıkların kabulü, işlenmesi depolanması,
taşınması prosedür ve talimatlar ile tanımlı hale getirilmiştir. İSG Risk Değerlendirme
Talimatı ve Çevresel Risk Değerlendirme Talimatları ile iş sağlığı ve güvenliği ve çevre
kirliliğene sebep olabilecek muhtemel tehlikeler için risk değerlendirmesi yapılmış ve
işletme içerisinde ve sevkiyat sırasında gerekli önlemler alınmıştır.
75
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Tesiste atık yağ geri kazanımı yapılmaktadır ve yapılacaktır. Dolayısı ile hammadde
atık yağdır ve imalat sonrasında kalıp yağ üretilmektedir. Dolayısı ile faaliyet sırasında
parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik madde kullanılmamaktadır.
IV.8. Proje Kapsamında Oluşabilecek Emisyonlar (Gaz, Toz, Koku vb), Gerekli
Hesaplamalar, Alınacak Önlemler (Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği Gereğince ÇED Raporunda Olması Gereken Bilgi ve Belgelere İlişkin
Format Doğrultusunda Hazırlanması)
Faaliyet alanında, üretim sırasında doğalgaz, fuel-oil ve elektrik enerjisi
kullanılmakta olup, ısınma maksatlı doğalgaz kullanılmaktadır.
Sistemde herhangi bir yakma işlemi uygulanmamaktadır, yalnızca reaktörlerin ve
evaporatörlerin ısıtılması amacıyla kızgın yağ kazanlarında yakıt olarak fuel-oil ve doğal
gaz kullanılmaktadır.
 Kullanım Yeri:
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.1.Reaktör 1 ve 2’nin ısıtılması
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.2 Evaporatörün ısıtılması
 Yıllık Tüketim Miktarları:
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.1 Fuel Oil (Akpet – 15 ton/yıl)
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.2 Doğalgaz (İgdaş – 150.000 m3/yıl)
 Tüketilen Yakıt Miktarı (m3/saat):
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.1: 29,5 m3/saat
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.2: 99,1 m3/saat
 Isıl Gücü (MW):
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.1: 0,349 MW
Kızgın Yağ Kazanı K.Y.K.2: 0,949 MW
Kızgın Yağ Kazanı Bacası (E.B-1):
Reaktörde ısıtılması amacıyla kullanılan kızgın yağ kazanı emisyon bacası 11.5 m
yerden, 3,5 m çatıdan yükseliği vardır.
Baca Kesiti: 0,08 m2
Kullanılan Yakıt: Fuel Oil
AEM Çevre Laboratuar Analiz Tic. A.Ş.’nin 12 Ekim 2012 tarihli 060812-BG7730 numaralı Emisyon Ölçüm Raporuna göre;
SO2 (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
NO (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
NO2 (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
CO (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
TOZ (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
76
3 ölçümün ortalaması = 347,46
3 ölçümün ortalaması = 58,90
3 ölçümün ortalaması = 0
3 ölçümün ortalaması = 29,57
3 ölçümün ortalaması = 3,90
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
SKHKKY
aşmamaktadır.
EK-5
gereğince
yapılan
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
ölçümler
sonucunda
sınır
değerleri
Kızgın Yağ Kazanı Bacası (E.B-2):
Evaporatörün ısıtılması amacıyla kullanılan kızgın yağ kazanı emisyon bacası 11,5
m yerden, 4 m çatıdan yüksekliği vardır.
Baca Kesiti: 0,44 m2
Kullanılan Yakıt: Doğalgaz
AEM Çevre Laboratuar Analiz Tic. A.Ş.’nin 12 Ekim 2012 tarihli 060812-BG7730 numaralı Emisyon Ölçüm Raporuna göre;
SO2 (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
NO (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
NO2 (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
CO (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
TOZ (%3 O2’e göre konsantasyon mg/Nm3)
SKHKKY
aşmamaktadır.
EK-5
gereğince
yapılan
3 ölçümün ortalaması = 2,86
3 ölçümün ortalaması = 40,61
3 ölçümün ortalaması = 2,33
3 ölçümün ortalaması = 3,33
3 ölçümün ortalaması = 1,16
ölçümler
sonucunda
sınır
değerleri
Vakum Hattı Atık Buhar Bacası (E.B-3):
Reaktörde destilasyonu yapılan su kondenser vasıtasıyla buhar fazdan sıvı faza
geçirilir. Geçemeyen su haricindeki diğer uçucu gazlar vakum hattı buhar bacasına verilir.
11,5 m yerden, 3,2 m çatıdan yüksekliği vardır.
Baca Kesiti: 0,008 m2
Kullanılan Yakıt: Yakıt kullanımı yoktur. Reaktörde su destilasyonu sırasında faza
geçemeyen su buhar bacası.
AEM Çevre Laboratuar Analiz Tic. A.Ş.’nin 12 Ekim 2012 tarihli 060812-BG7730 numaralı Emisyon Ölçüm Raporuna göre;
Toluen (Fiili Konsantrasyon mg/Nm3)
3 ölçümün ortalaması = 3,14
3 ölçümün ortalaması = 0,1790
Etil Benzen (Fiili Konsantrasyon mg/Nm3)
Trikloroeten (Fiili Konsantrasyon mg/Nm3)
3 ölçümün ortalaması = 6,3347
1,2,4 Trimetilbenzen (Fiili Konsantrasyon mg/Nm3)3 ölçümün ortalaması = 0,3490
Tetrakloreten (Fiili Konsantrasyon mg/Nm3)
3 ölçümün ortalaması = 0,4597
SKHKKY EK-7 gereğince yapılan ölçümler sonucu sınır değerleri aşmamaktadır.
Tesiste 3 adet baca bulunmakta olup, mevcut durumu gösteren vaziyet planında
baca yerleri işaretlenmiştir.
Reaktör-1, Reaktör-2 ve Evaporatörün ısıtılması ile atık yağın içerisinden alınan su
ve hafif uçucu hidrokarbon buharları yine her sisteme ait ayrı su soğutmalı kondenserinden
geçirilir. Reaktör-1 ve Reaktör-2’deki kondenser soğutma kulesi-1’den beslenir.
77
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Evaporatör, soğutma suyu (ciller) ve soğutma kulesi-2’den beslenir. Soğuk su içerisinden
geçirilen ince kıvrımlı borulardaki buhar soğutularak buhar fazından sıvı faza geçirilir.
Tesisin faaliyetlerinde hava kalitesinin korunması amacı ile havalandırma mevcut
olup, tesiste bulunan emisyon kaynakları ve kirleticileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tesisin emisyon ölçümleri yaptırılmış olup emisyon ölçümü ekler arasında bulunmaktadır.
(Bkz.Ek.18) İşletme yeni makine ve ekipman kurulumunu tamamladıktan sonra emisyon
ölçümünü yenileyecektir.
Tablo IV.8.1. Emisyon Kaynakları ve Kirleticileri
Baca No
1
2
3
Emsiyon Kaynak Adı
Kızgın Yağ Kazanı Bacası-1
Kızgın Yağ Kazanı Bacası-2
Vakum Hattı Atık Gaz Bacası
İşletmenin emisyon ölçümünde CO, NOx, SO2, O2, Toz, Nem, Hız ve Debi, İslilik,
VOC parametrelerinden ölçüm gerçekleştirilmiştir. (Bkz.Ek.18) Dolayısı ile proje
kapsamında oluşan kirleticiler bahsi geçen parametreler olup, kapasite artışı yapıldıktan
sonra da aynı kirletici parametreler oluşacaktır. Tesiste emisyon azaltıcı kondenser sistem
kullanılmaktadır ve kullanılacaktır.
Faaliyet; 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 24.02.2010,
25.04.2010 ve 14.09.2012 tarihlerinde değişiklik yapılarak yürürlükte bulunan “Çevre
Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” hükümleri
uyarınca Yönetmeliğin Ek-1 listesi Madde 8.1. “Atık ara depolama, geri kazanım ve
bertaraf tesisleri (Bu maddeye Çevre izninde gürültü konusunda getirilen muafiyet atık pil
ve akümülatör ve ömrünü tamamlamış lastik geri kazanım tesisleri için geçerli değildir)”
kapsamında yer almaktadır. Çevre İzni sürecinde İl Müdürlüğü Uygunluk Yazısı ve Geçici
Faaliyet Belgesi aşamaları tamamlanmış olup tesis emisyon konulu çevre iznini almıştır.
(Bkz.Ek.5)
IV.9. Proje Kapsamında Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültü, Alınacak
Önlemler
Proje kapsamında makine ve ekipman kurulumu sırasında hafriyat yapılmayacağı
için inşaat makineleri kullanılmayacaktır, dolayısı ile inşaat makinelerinden kaynaklı
gürültü ve toz oluşmayacaktır. Projenin inşaat aşaması sırasında makine ve ekipman
kurulumu sırasında kullanılacak olan elektrikli aletlerden kaynaklı ve geçici ortam
gürültüsü oluşumu gerçekleşecektir.
Faaliyet; 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 24.02.2010,
25.04.2010 ve 14.09.2012 tarihlerinde değişiklik yapılarak yürürlükte bulunan “Çevre
Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” hükümleri
uyarınca Yönetmeliğin Ek-1 listesi Madde 8.1. “Atık ara depolama, geri kazanım ve
bertaraf tesisleri (Bu maddeye Çevre izninde gürültü konusunda getirilen muafiyet atık pil
ve akümülatör ve ömrünü tamamlamış lastik geri kazanım tesisleri için geçerli değildir)*”
kapsamında yer almaktadır.
Tesis (*) ile işaretli maddeler arasında olduğundan gürültü izninden muaftır. İl
Çevre Müdürlüğünden alınan Gürültü İzni Muafiyeti ektedir. (Bkz.Ek.5)
78
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Söz konusu proje kapsamında titreşim oluşumu söz konusu değildir. Planlanan
kapasite artışı devreye girdiğinde de titreşim oluşumu öngörülmemektedir.
IV.10. Üretim Sonucunda İstenilen Özellikte Ürünlerin Elde Edilememesi
Durumunda Oluşan Ürünün Ne Amaçla, Nasıl Kullanılacağı Ya Da Nasıl Bertaraf
Edileceği
TS EN ISO 9001, TS EN ISO 14001 ve TS 18001 standartlarına göre oluşturulan
entegre yönetim sistemine göre susuzlaştırılmak üzere reaktörden geçirildikten sonra
dinlendirmeye alınan ürünler veya thin film evaporatörde işlendikten sonra alınan elde
edilen kalıp yağlar TS 12153 standardına göre kontrol testleri sonucunda standardın
gerektirdiği kimyasal ve fiziksel özellikleri karşılamaması durumunda PR.11.01. Uygun
Olmayan Ürün Prosedürüne göre uygun olmayan ürünlerin tekrar geri kazanılması esas
olmak kaydıyla tekrar sistemde işlenmektedir. Sonuçlara göre kurtarılması mümkün
olmayan bozulmuş ürünler, lisanslı bertaraf firmasına (İZAYDAŞ) gönderilmektedir.
Projelendirilen sisteme göre rafinasyon sonucu elde edilmesi planlanan baz yağlar
TS 13369 standardına göre elde edilecek ürünler kontrol testleri sonucunda standardın
gerektirdiği kimyasal ve fiziksel özellikleri karşılamaması sonucunda PR.11.01. Uygun
Olmayan Ürün Prosedürüne göre uygun olmayan ürünlerin tekrar geri kazanılması esas
olmak kaydıyla tekrar sistemde işlenecektir, sonuçlara göre kurtarılması mümkün olmayan
bozulmuş ürünler lisanslı firmalara (İZAYDAŞ) bertaraf edilmek üzere gönderilecektir.
IV.11. Proje Kapsamındaki Elektrifikasyon Planı, Bu Planın Uygulanması İçin
Yapılacak İşlemler ve Kullanılacak Malzemeler, Enerji Nakil Hatlarının Geçirileceği
Yerler ve Trafoların Yerleri, Bunların Güçleri
İşletme, mevcut durumda faaliyet göstermekte olup, kapasite artışı yapacaktır.
Gerekli izinler temin edildikten sonra makine ve ekipmanın kurulumun planlandığı sahaya
makine ekipman getirilecek ve montajı tamamlandıktan sonra firmada bulunan elektrik
düzeneğinden faydalanılacaktır. Ayrı bir elektrifikasyon planı yapılması söz konusu
olmayacaktır.
IV.12. Proje Kapsamında Sulak Alanlara, Yer Altı Suyuna ve Yüzey Sularına
Etkiler Ve Alınacak Tedbirler
İncelenen parseldeki yer altı su tabakası derinliği temel derinliğinin altındadır. Bu
sebeple yer altı suyu açısından olumsuz yönde etkileyecek bir faktör bulunmamaktadır.
Faaliyet sahası yakın civarında yapılan sondaj çalışmalarında temelleri etkileyecek
düzeyde yer altı suyuna rastlanmamıştır. 10 - 15 metre sondajlama çalışması yapılmış,
ancak yer altı suyuna rastlanmamıştır. Paleozoyik yaşlı birimlerin kırık ve çatlaklarından
düşük debili yeraltısuyu elde etmek mümkün olduğu görülmüştür.
Proje alanının yaklaşık 10 km uzağında Ömerli Baraj Gölü bulunmaktadır. Ömerli
havzası dışındaki alanlarda bulunan akarsular, Marmara Denizine akmaktadır. Ömerli
Baraj Gölü ve Tuzla ilçesindeki Kamil Abduş Gölü (Tuzla Gölü), bölgedeki en büyük
göllerdir. Ancak bu sulak alanlar projenin etki alanının uzağında yer almaktadır.
Faaliyet alanı Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi içinde yer almaktadır.
OSB’nin içinden Değirmen Deresi geçmektedir. Bu derenin en yakın kolunun faaliyet
79
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
parseline uzaklığı 550 metredir. Derenin diğer kolu ise parsele 1300 metre uzaklıktan
geçer. Bu iki kol birleşerek faaliyet parseline yaklaşık 10 km. mesafede bulunan Kamil
Abduş Gölü’ne dökülür. Değirmen Deresi’nin yatağı genellikle yapılaşmıştır. Faaliyetin
etki alanına giren diğer bir derenin parsele uzaklığı 800 metredir. Bu dere de başka bir kol
ile birleştikten sonra, 15 km kadar kuzeyde Ömerli Baraj Gölü’ne katılır. Faaliyetin etki
alanına giren bu derelerin mevcut durumdaki kirlilik yükünün artmaması için, firma
31.12.2004 (30.11.2012 Rev.) tarihli 25687 sayılı Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’ne
uymayı taahhüt etmektedir. Ayrıca, işletme kapasite artışı yaptıktan sonra arıtma tesisini
revize edecek ve faal durumda olmasını sağlayacakır. Böylece faaliyetten kaynaklı
endüstriyel nitelikli sıvı atıklar proje sahası içerisinde arıtılacaktır.
IV.13. Proje İçin Önerilen Sağlık Koruma Bandı Mesafesi, Vaziyet Planına
İşlenmesi
Sağlık koruma bandı, tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkileri,
kirletici unsurları esas alınarak belirlenir. Sanayi bölgeleri etrafındaki sağlık koruma bandı,
sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir.
Faaliyet sahasının organize sanayi bölgesi içinde yer alması nedeniyle, sağlık
koruma bandı tüm OSB sınırları düşünülerek belirlenmelidir. ÇED’e konu olan faaliyetin
yalnızca kapasite artışı olması ve yeni inşaat yapılmayacak olması nedeniyle, faaliyet
parselinde mevcut çekme mesafeleri korunacaktır.
Faaliyet sahibi; 17.02.2011 tarihli ve 6359 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Çevre ve Toplum Sağlığını Olumsuz Etkileyebilecek Gayrisıhhi
Müesseselerin Etrafında Bırakılacak Sağlık Koruma Bandı Mesafesi Belirlenmesi
Hakkında Yönerge” hükümlerine uyacaktır.
IV.14. Proje Kapsamında Yerleşimlere Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler
Faaliyet alanı, Tuzla Kimya Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi içinde yer
almaktadır. Yakın çevresinde de çoğunlukla sanayi alanları bulunmaktadır. Projenin etki
alanı içinde konut amaçlı kullanılan alanlar oldukça azdır (Bkz. Şekil IV.1.1) 1/100.000
Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı’na göre, etki alanı içinde konut fonksiyonu verilmiş
alanlar bulunmamaktadır (Bkz.Şekil II.1.2.). Dolayısıyla faaliyet sahasında yapılacak
kapasite artışının yerleşim bölgelerini etkilemeyeceği varsayılabilir. Firma, yürürlükteki
yönetmeliklere ve OSB yönetiminin belirlediği ya da belirleyeceği sınırlamalara uyacaktır.
IV.15. Tesisin Faaliyeti Sırasında Çalışacak Personel ve Bu Personele Bağlı
Nüfusun Konut ve Diğer Sosyal/Teknik Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl
Temin Edileceği, Sunulacak Sağlık Hizmetleri
Tesiste, işletme aşamasında 14 kişinin çalışacağı öngörülmektedir. Mevcut
durumda çalışan personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ihtiyaçları, çevredeki
yerleşim birimlerinde temin edilmektedir. Proje kapsamında personel için lojman ve konut
yapılmayacaktır. İşletme aşamasında personelin giriş-çıkış saatleri, çalışma koşulları,
sosyal aktiviteleri vb konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı mevzuatı ve ilgili
diğer tüm mevzuatlara uygun olarak hareket edilecektir.
80
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Personelin sağlık hizmeti ihtiyacı ilçedeki sağlık kuruluşlarında karşılanmaktadır.
Herhangi bir acil durumda en yakın sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. Faaliyet sahasına en
yakın sağlık ocağı, 2,5 km. mesafedeki Tepeören Sağlık Ocağı’dır. Tuzla Devlet Hastanesi
ise 9 km. uzaklıktadır.
IV.16. Proje Kapsamında İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli
Olanlar, Alınacak Önlemler, Çalışanların Sağlık ve Güvenlik Tedbirleri
Tüm makine ve ekipman her türlü riske karşı kaliteli seçilecek ve personele ilgili
makine ve ekipman hakkında bilgi verilecektir. Tesiste oluşabilecek yangın ve kazalara
karşı her türlü önlem alınmışıtır ve makine ekipman kurulduktan sonra da alınacaktır. Tesis
içinde gerekli havalandırma tertibatı sağlanmaktadır. İşletme, 30.06.2012 tarih ve 28339
sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” hükümlerine
daima uyacaktır.
Faaliyet sahibi; projenin montaj, işletme ve işletme faaliyete kapatıldıktan sonraki
zamanlarında ÇED Raporunda belirtilen tüm taahhütlere ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha
Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu’na uyacağını beyan ve taahhüt
etmektedir.
IV.17. Acil Eylem Planı (Muhtemel Kaza, Yangın, Patlama, Deprem ve
Sabotaja Karşı Alınması Gerekli Önlemler)
Tesis içinden ya da dışından olabilecek her türlü kaza, sabotaj ihtimallerine karşı
işçi sağlığının ve çevrenin korunmasına yönelik alınacak önlemlerin eğitim ve tatbikatlar
ile geliştirilip olay yerine en hızlı şekilde müdahale ve çözüm yolları için acil durum
müdahale talimatı ve tesiste iş sağlığı ve güvenliği için risk değerlendirme raporu
oluşturulmuş olup, ekler arasında verilmiştir. (Bkz.Ek.19)
Tablo IV.17.1. Tesiste Oluşabilecek Acil Durumlar ve Gerekli Önlemler
OLASI ACİL DURUM
GEREKLİ ÖNLEMLER
Yangın
Yangın söndürücülerin bulunduğu yeri gösteren listeler ve vaziyet planı
üzerinde yer işaretlenmesi, yangın söndürücülerin dolum ve son kullanım
tarihleri, yapılan kontrollere ait bilgileri ekipler amiri tarafından güncel
muhafaza edilir.
Deprem
Her türlü inşaat faaliyeti sırasında 06.03.2006 tarih ve 26100 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Deprem Bölgelerinde Yapılacak
Binalar Hakkında Yönetmelik” esaslarına daima uyacaktır. Deprem sırasında
etkilenen tüm personel önce kendi emniyetini sağlamalıdır. Daha sonra dış
toplanma noktasına gidilmelidir. Acil Durum yöneticisine durum hakkında
bilgi verilmelidir.
Patlama
Patlama durumu olayı meydana geldikten sonra zincirleme reaksiyon
olabileceğinden alana yaklaşılması ve girilmesi, profesyonel bir ekip gelinceye
kadar sınırlanır. Havanın elektriklenmesi ve şimşek çakması gibi durumlarda
açık alanda gezmemek, ağaç ve sivri uçlu cisimlerden uzak durmak gereklidir.
Alanda sığınılacak bir bina vb. yoksa iyice çömelerek yere mümkün olduğunca
yakın durulmaya çalışılmalıdır.
81
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Alanda mevcut durumda yer alan ve ÇED Süreci tamamlandığında temin edilecek
makine ve ekipmanların işletilmesinde yürürlükte bulunan tüm mevzuatlara uygun olarak
hareket edileceğinden çevresel anlamda istenmeyen bir etkinin oluşmayacağı
öngörülmektedir. Tesisin malzeme seçimi, montajı, işletmeye alınması ve çalıştırılması
ulusal ve uluslar arası standartlara uygun olarak yapılacaktır.
Tesisin işletilmesi aşamasında her türlü iş kazasının önlenmesi için uyarıcı levhalar
asılacak, çalışanlara kişisel koruyucu ekipmanlar verilecek ve eğitimler aldırılacaktır. Saha
içerisinde yeterli aydınlatma sağlanacaktır. Kullanılacak araç ve ekipmanlar insan anatomi
ve fizyolojisine uygun, ergonomik özelliklerde olacak, vibrasyon kaynağı olabilecek araç
ve gereçlerde vibrasyon etkisini azaltıcı düzenlemeler yapılacaktır. Elektrik tesisatlarında
kablolar ve bunlara ilişkin bağlantı yerleri izole edilerek gerekli yerlere uyarı levhaları
konacaktır. Çalışanların sağlığı ve güvenliği konusunda hizmet içi eğitimler aldırılacaktır.
Proje kapsamında 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “İş Kanunu”, 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe
giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu”, 18.08.2010 tarih (rev.31.07.2012) ve 27676 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
IV.18. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler (Arazi
Islahı, Rehabilitasyon Çalışmaları, Mevcut Yer Altı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına
Etkileri, Olabilecek Hava Emisyonları) ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler
Tesisin faaliyete kapatılmasına karar verildiğinde proje sahasında rehabilitasyon
planı hazırlanacaktır. Böyle bir durumda hazırlanacak rehabilitasyın planında arazinin ıslah
edilip stabil hale getirilmesi, ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları sonucunda alanın bitki
ekimi, yeni tesis kurulumu gibi işlevler için hazır olarak bırakılması sağlanacaktır.
Kapatılma aşamasında proje sahası içerisinde yer alan makine ve ekipmanlar
ekonomik ömrünü tamamlamış olacağından atık olarak lisanslı firmalar aracılığıyla geri
kazanımı yapılarak farklı sektörlerde farklı amaçlar için kullanılmak üzere
değerlendirilmesi sağlanacaktır. Tesisin tesviye işlemleri tamamlandığında saha içerisinde
zamanın koşullarına uygun ve istenen amaca yönelik düzenlemeler yapılacaktır.
Arazi ıslah çalışmaları alan tesviyesi, yeşillendirme gibi önlemleri içermekte olup,
sahanın tesviyeninden sonra tahrip olan arazi, uygun bitkilerin ekimi mümkün olacak
şekilde ıslah edilecektir. Islah çalışmalarında yüzey drenajı da kontrol edilecektir.
IV.19. Çevresel Fayda Maliyet Analizi
İşletme, atık yağ geri kazanımı faaliyeti gerçekleştirmedir ve kapasite artışı yapmayı
planlamaktadır. Proje kapsamında planlanan kapasite 9000 ton/yıl olacaktır.
Türkiye’de lisans sahibi 28 firmada atık madeni yağ geri dönüşümü için farklı
yöntemlere dayanan rejenerasyon sistemi kullanılmaktadır. Bu proje kapsamında mevcut
rejenerasyon sistemine ilave olarak rafinasyon sistemi daha az enerji ve güç ile daha çok
yağın geri kazanımı sağlanacak, dolayısı ile atık miktarı azalacak ve doğal kaynaklar daha
az kullanılacaktır.
82
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Ülkemizde sanayinin yıllık madeni yağ kullanım miktarı tahmini olarak 400.000 ton
civarında olup, kullanılan madeni yağın % 65 oranında yani 250.000 ton kadar miktarı atık
madeni yağ oluştuğu tahmin edilmektedir.
İşletmenin planladığı kapasite artışı ile daha az doğal kaynak kullanılarak daha çok
atık yağ geri kazanımı yapılabilecektir. Atık yağın geri kazanılması faaliyeti, yağın geri
kazanılması prensibine dayandığından genel olarak çevreci bir yatırım olduğundan, dolayı
çevreye katma değer sağlayacaktır.
BÖLÜM V: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN
BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ
Orüsan Kimya ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, Kimya
Sanayicileri Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde atık madeni yağların geri kazanımı
faaliyetini gerçekleştirmektedir. Mevcut durumda kapasitesi 1890 ton/yıl olan tesis, atık
madeni yağ geri kazanım prosesinde değişiklik yapmayı ve geri kazanım miktarını
arttırarak kapasitesini 9000 ton/yıl yapmayı planlamaktadır.
Faaliyet, Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde planlandığından dolayı Halkın
Katılımı Toplantısı gerçekleştirilmemiş, dolayısı ile ÇED Raporu içinde halkın katılım
toplantısı hakkında açıklama yapılmamıştır.
Ülkemizde lisans sahibi olan firmalarda atık madeni yağ geri dönüşüm için farklı
yöntemlere dayanan rejenerasyon sistemi kullanılmaktadır. Firmanın planladığı proje
kapsamında mevcut rejenerasyon sistemine ilave olarak rafinasyon sistemi ile ürün çeşidi
arttırılacak, daha az enerji ve güç ile daha çok yağın geri kazanımı sağlanacak, 24 saat
kesintisiz üretim imkanı oluşacak, birim mailiyetler düşürülecektir. Ayrıca, TS 13369
standartlarında üretilecek baz yağ ile piyasanın ihtiyacının karşılanması amaçlanmaktadır.
Projenin en önemli yenilikçi yönü rafinasyon sistemi ile piyasanın ihtiyacı
doğrultusunda atık madeni yağdan baz yağ üretimine geçilecek olmasıdır. Proje,
kapsamında gerçekleştirilecek olan rafinasyon ünitesinin piyasadaki mevcut sistemlerden
en önemli farkı, seri bağlı evaporatör sistemine ve tasarımının tamamen Örüsan Kimya’ya
ait destilasyon kolonuna sahip olmasıdır. Bahsi geçen sistem sayesinde baz yağ elde
edilmesi sürecinde ihtiyaç duyulan enerji, iş gücü ve zaman azaltılarak rafinasyon
işleminden elde edilecek verim arttırılmış olacaktır.
Rejenerasyon sistemine destilasyon yolu ile elde edilen yağların uzun süre ısıya
maruz kalması sebebi ile kimyasal yapılarındaki bozulma ve parçalanma ile düşük
moleküllü gazların ve standart dışı kokuların oluşması, aşırı ürün kayıpları ile çok fazla
atığın oluşmasına sebep olmaktadır ve enerji, iş gücü zaman verimsizliğine sebep
olmaktadır.
Rejenarasyon; madeni yağı mevcut durumu ile gayri safiyetlerinden (su, metal
tozları) arındırarak renginin düzeltilmesi işlemine dayanan kesikli bir sistemdir.
Atık madeni yağ geri kazanımında kullanılan diğer bir sistem ise rafinasyon
sistemidir. Sistemin işlenmesine göre daha az atık oluşmasına, koku yapan
hidrokarbonların ve diğer ağır metallerin giderilmesi, yüksek verim ile çalışması, enerji, iş
83
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
gücü ve zaman tasarrufu sağlıyor olması özellikle sistem sonunda baz yağı üretilecek
olması bu sistemin diğer sistemden teknik özellik olarak en önemli üstünlükleridir.
Rafinasyon; su, metal tozları gibi gayri safiyetlerin dışında sürtünmeden ve
performans katkılarının bozulmasından kaynaklanan renk ve ağır metal muhtevalarının da
arındırması ve orijinal baz yağ seviyesine çekilmesi, yağı meydana getiren katmanlarına
ayrılması işlemine dayanmaktadır.
Planlanan rafinasyon sistemi ile atık yağın geri dönüşüm oranı ve elde edilen yağın
kalitesi arttırılacaktır. Proje kapsamında doğaya bırakılan tehlikeli atık miktarında
azalmaya yönelik yeni ürün ve geri dönüştürülebilir materyallerin geliştirilmesine yönelik
katkı sağlanacaktır.
Tesise kabul edilebilen ve geri kazanımı yapılabilen atık yağların analizinin, atık
yağı verecek olan firma tarafından yapılmış olması gerekmektedir. Analizi bulunmayan
atık yağlar, geri kazanım için hiçbir şekilde tesise kabul edilmemektedir.
Atık yağ üreticisi olan firma, kullandığı yağ türünde değişiklik yapmadığı müddetçe
Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 15’e göre atık yağ kategori analizlerini bir kez
yaptırmaktadır. Ancak atık yağ kategorisini etkileyecek koşulların oluşması durumunda
atık yağ analizi atık yağ üreticisi firma tarafından yenilenerek Bakanlığa bilgi verilmesi
zorunludur.
İşletme, mevcut durumda bulunan fabrika binasını kullanacak olup, fabrika sahasına
herhangi bir şekilde bina inşaatı yapılmayacaktır. Yalnızca yeni alınacak makineler,
fabrika sahasına getirilerek montaj ve kurulumları yapılacaktır.
Tesiste, iş akışı sırasında uyulacak ulusal ve uluslar arası standartlar şunlardır;
Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yapılan geniş çaplı çalışmaları içeren “Kullanılmış Madeni
Yağların Toplanması ve Bertarafı” başlıklı 5/96 numaralı Concawe Raporu, atık yağlar ile
ilgili belli standartlar getirmiştir. TS 12153 yağlama yağları, endüstriyel yağlar ve ilgili
ürünler-Kalıp Yağ standardının Sınıf 1, Tip 2, Tür 2’de belirtilen fiziksel ve kimyasal
özelliklere göre kalıp yağ üretimini gerçekleştirmektedir.
Projelendirilen proses ile TS 13369 yağlama yağları, endüstriyel yağlar ve ilgili
ürünler-Baz Yağ standardının Sınıf 2, Grup 1, Tip 1’de belirtilen fiziksel ve kimyasal
özelliklere göre baz yağ üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Tesiste mevcut durumda kullanılan makine ve teçhizatın bakım ve onarımları firma
bünyesinde oluşturulan bakım ekibi tarafından sağlanmaktadır. Faaliyet sahasına ilave
olarak temin edilecek makine ve teçhizatın bakım ve onarım işlerinin de firmanın bakım
ekibi tarafından yapılması planlanmaktadır.
Tesise kabul edilecek atıkların yüklenmesi ve taşınması 3 adet kamyon yardımı ile
sağlanmaktadır.
Ulaşım için tamamen karayolunun kullanıldığı bölge, sanayinin yoğun olduğu bir
bölgedir ve sanayi temelinde bir gelişme potansiyeli taşımaktadır. Tuzla Kimya
Sanayicileri Organize Bölgesi çevresinde Deri Organize Sanayi Bölgesi, Mermerciler
84
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Organize Sanayi Bölgesi, Boya ve Vernik Organize Sanayi Bölgesi ve Tuzla Organize
Sanayi Bölgesi yer almaktadır.
Sabancı Üniversitesi’nin kampüsü faaliyet sahasının 1,5 km. kadar kuzeybatısında
konumlanmıştır. Sabiha Gökçen Havaalanı ise Kimya Sanayicileri OSB’nin 6 km kadar
kuzeybatısındadır.
Tesisin yakın çevresinde ise turizm alanı, orman alanı ya da rekreasyon amaçlı bir
kullanım bulunmamaktadır. Faaliyet sahasının çevresinde konut bölgesi olarak, Kocaeli il
sınırları içinde olup, Tuzla’nın hemen doğusunda yer alan Balçık köyü bulunmaktadır. Bu
köyde tarım amaçlı kullanılan araziler mevcuttur, ancak tamamen sanayi alanlarıyla
çevrilidir. Sanayi bölgesinin güneyinde ve güneybatısında bulunan askeri güvenlik bölgesi
ve meskun alanlar, tesise yaklaşık 4 km. uzaklıktadır.
Tesiste 2.403 m2 toplam alan üzerinde tahmini olarak yalnızca 700 m2 geçirimli alanı
(yeşil alan ve otopark) vardır, diğer 1.700 m2 alanda 25 cm geçirimsiz epoksi boyalı beton
alan mevcuttur. İşletme binası 300 m2 taban alanlı, toplam 675 m2 kullanım alanı 3 katlı
idari binası, iki katlı işletme binası ile faaliyetini gerçekleştirmektedir. Ayrıca 30 m2 kazan
dairesi, 90 m2 depolama alanı ve 24 m2 tehlikeli atık depolama sahası vardır.
Tesis Kimyacılar Organize Sanayi Bölgesi içerisindedir. Faaliyet alanı; kuş uçuşu
olarak Elmalı Baraj Gölü’ne yaklaşık 28 km, Ömerli Baraj Gölü’ne yaklaşık 10 km ve
Darlık Baraj Gölü’ne yaklaşık 25 km uzaklıktadır. Ayrıca Denizli Molla Feneri Göleti
faaliyet sahasına yaklaşık olarak 13 km kadar uzaklıktadır.
Faaliyet sırasında çalışan personelin günlük kullanımı için mevcut durumda 1,65 m3
su kullanımı olmaktadır. Kapasite artışı ile birlikte günde maksimum 2,1 m3 su kullanımı
olacaktır. İşletme, mevcut durumda ve kapasite artışı yaptıktan sonra da su teminini
mevcut su şebekesinden sağlayacaktır. Dolayısı ile herhangi bir şekilde yüzeysel su
kaynaklarından su temini söz konusu değildir.
Tesite arıtma tesisi bulunmaktadır ancak faal olarak çalışmamaktadır. İşletme, yeni
kurulacak makine ve ekipman sistemi ile beraber arıtma tesisini de revize edecek ve
kullanmaya başlayacaktır. Bundan dolayı, vaziyet planında planlanan makine ve
ekipmanlar arasında bulunmaktadır.
Mevcut durumda firma, faaliyetin yer aldığı OSB tarafından belirlenen kurallara
uyacak, parsel içinde gerekli sağlık koruma bandını oluşturacak ve yürürlükte olan
yönetmeliklere uygun olarak faaliyetini gerçekleştirecektir.
Faaliyet alanına en yakın dere yatağının 550 m. mesafede bulunması nedeniyle, söz
konusu parsel taşkın sahası dışında kalmaktadır. Dolayısı ile risk değerlendirme raporunda
taşkın riski incelenmemiştir.
Tesiste kullanılacak kapalı alanın inşası tamamlanmış olduğundan herhangi bir inşaat
çalışması yapılmayacaktır. Yalnızca yeni alınacak makineler, fabrika sahasına getirilerek
montaj ve kurulumları yapılacaktır.
Tesiste çalışan personelden kaynaklı olarak evsel nitelikli atık su ve atık madeni
yağın işlenmesi sonucunda ise endüstriyel nitelikli atık su oluşmaktadır. Kapasite artışı
85
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
yapıldıktan sonra da atık madeni yağın işlenmesi sonucunda endüstriyel nitelikli sıvı atık
oluşacak olup, revize edilecek olan arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra deşarj standartlarını
sağlayacaktır. Tesisin arıtma sisteminde oluşacak olan çamur ise çamur analizi sonuçlarına
göre bertarafı yapılacaktır.
İşletmede meydana gelen evsel nitelikli atık sular Kimyacılar Organize Sanayi
Bölgesi’nin kanalizasyon hattına verilmektedir. Evsel atık sular kanala bağlanmadan önce
ISO 4700 model soğutmalı numune alma cihazı ile 24 saat kompozit numune alınmakta ve
her gün belli aralıklar ile OSB yönetimi tarafından portatif numune alma cihazı ile KOİAKM ve pH değerleri ölçümü yapılmaktadır. Kanalizasyon sistemine sadece evsel nitelikli
su deşarjı olmakta, endüstriyel nitelikli suyun biriktirildiği tank ile kanalizasyon arasında
bağlantı bulunmamaktadır.
Tesisin endüstriyel nitelikli atık suyun bir kısmı sistem içerisinde soğutma suyu
olarak kullanılmaktadır. Suyun fazlası ise İstanbul Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Atıksu
Arıtma Tesisine gönderilmektedir. Bahsi geçen arıtma tesisi, Arı Arıtma firması tarafından
işletilmekte olup, firmanın atıksuyunun arıtma tesisine taşındığını gösterir atıksu taşıma
pusulusı ile atıksuyun Tuzla Organize Sanayi Bölgesi’nin arıtma tesisinde arıtılmasına
ilişkin sözleşme ekler arasındadır.
Makine ve ekipman kurulumu sırasında tesis personeli ve bakım-onarım ekibi
dışında maksimum 5 personel görev yapacaktır. Bu personellerden kaynaklanacak katı
atıklar söz konusu olacaktır. İşletme kapasite artışı yaptıktan sonra çalışan ve çalışacak
olan personelden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar, bürodan kaynaklı katı atıklar,
prosesten kaynaklı endüstriyel katı atıklar ve arıtma tesisi çalışmaya başladıktan sonra da
katı atık olarak arıtma çamuru oluşacaktır. Faaliyet sırasında oluşan her türlü katı atık,
kimyasal içeriğine göre bertaraf edilecektir.
Tesiste ambalajlar içerisinde satış söz konusu olmadığından tesis piyasaya süren
tanımına uymamaktadır. Herhangi bir ambalaj alım ya da satımı söz konusu değildir.
Kurulumu yapılacak olan makine ve ekipman herhangi bir ambalaj içinde gelmeyeceği için
kurulum sırasında amabalaj atığı oluşmayacaktır.
Kapasite artışı yapabilmek için kurulumu yapılacak olan makine ve ekipmandan
kaynaklı olarak boya kutusu, silikon tabancası gibi atıklardan maksimum 50 kg kadar
oluşabilecektir. İşletmede mevcut durumdaki faaliyet sırasında oluşan tehlikeli atıklar;
tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddeler ile kontamine olmuş
ambalajları, kullanılan kimyasalların dökülme gibi durumlarında kullanılan temizleme
bezleri, ve personelin kullandığı koruyucu giysilerdir. Ayrıca flüoresan lambalar, kartuşlar,
yapıştırıcılar gibi ofisten kaynaklanan atıklarda olmaktadır. Arıtma tesisi faal olarak
çalışmaya başladıktan sonra oluşacak olan arıtma çamuru analiz sonucuna göre bertaraf
edilecektir.
Tesiste makine ve teçhizatın bakım ve onarımından kaynaklanacak atık yağlar
oluşmaktadır ve kapasite artışından sonra da oluşacaktır. Tesiste oluşacak olan atık yağlar
için kategori belirlemek amacıyla analiz yapılacaktır. Atık yağ üreticisi firma faaliyeti
sırasında oluşan atık yağı, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 15 gereğince yağ
türünde herhangi bir değişiklik olmadığı müddetçe atık yağ analizini bir kez
yaptırmaktadır. Tesiste oluşan ve oluşacak olan atık yağlar 1. ve 2. kategori atık yağ
olduğu müddetçe tesis sınırları içinde geri kazanımı yapılabilecektir.
86
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Personelin öğle yemeği mevcut durumda tabldot şeklinde yemek firmalarından temin
edilmektedir ve kapasite artışı olduktan sonra da aynı yöntem devam edecektir. Ayrıca
makine ekipman kurulumu sırasında istihdam edilcek olan personelde tesisin mutfaığında
tabldot olarak gelen yemek ile öğle yemeği ihtiyacını giderecektir.
İşletme; herhangi bir dökülme-saçılma anında oluşabilecek tehlikeli kimyasal
atıklarının kayıtlarını tutacak, atığını göndereceği çevre lisansı almış olan geri kazanım ya
da bertaraf tesisinin istemiş olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun
ambalajlama ve etiketleme yapacaktır. Atığı bertaraf tesisinin kabul etmemesi durumunda
ise tehlikeli atığını başka bir lisanslı tesise gönderecek ve bertarafını sağlayacaktır.
Tesiste atık yağ geri kazanımı yapılmaktadır ve yapılacaktır. Dolayısı ile hammadde
atık yağdır ve imalat sonrasında kalıp yağ üretilmektedir. Dolayısı ile faaliyet sırasında
parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik madde kullanılmamaktadır.
Faaliyet alanında, üretim sırasında doğalgaz, fuel-oil ve elektrik enerjisi
kullanılmakta olup, ısınma maksatlı doğalgaz kullanılmaktadır.
Sistemde herhangi bir yakma işlemi uygulanmamaktadır, yalnızca reaktörlerin ve
evaporatörlerin ısıtılması amacıyla kızgın yağ kazanlarında yakıt olarak fuel-oil ve doğal
gaz kullanılmaktadır.
Proje kapsamında makine ve ekipman kurulumu sırasında hafriyat yapılmayacağı
için inşaat makineleri kullanılmayacaktır, dolayısı ile inşaat makinelerinden kaynaklı
gürültü ve toz oluşmayacaktır. Projenin inşaat aşaması sırasında makine ve ekipman
kurulumu sırasında kullanılacak olan elektrikli aletlerden kaynaklı ve geçici ortam
gürültüsü oluşumu gerçekleşecektir.
Sağlık koruma bandı, tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkileri,
kirletici unsurları esas alınarak belirlenir. Sanayi bölgeleri etrafındaki sağlık koruma bandı,
sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir.
Tüm makine ve ekipman her türlü riske karşı kaliteli seçilecek ve personele ilgili
makine ve ekipman hakkında bilgi verilecektir. Tesiste oluşabilecek yangın ve kazalara
karşı her türlü önlem alınmışıtır ve makine ekipman kurulduktan sonra da alınacaktır. Tesis
içinde gerekli havalandırma tertibatı sağlanmaktadır. İşletme, 30.06.2012 tarih ve 28339
sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” hükümlerine
daima uyacaktır.
Tesis içinden ya da dışından olabilecek her türlü kaza, sabotaj ihtimallerine karşı işçi
sağlığının ve çevrenin korunmasına yönelik alınacak önlemlerin eğitim ve tatbikatlar ile
geliştirilip olay yerine en hızlı şekilde müdahale ve çözüm yolları için acil durum
müdahale talimatı ve tesiste iş sağlığı ve güvenliği için risk değerlendirme raporu
oluşturulmuş olup, ekler arasında verilmiştir.
Tesisin faaliyete kapatılmasına karar verildiğinde proje sahasında rehabilitasyon
planı hazırlanacaktır. Böyle bir durumda hazırlanacak rehabilitasyın planında arazinin ıslah
edilip stabil hale getirilmesi, ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları sonucunda alanın bitki
ekimi, yeni tesis kurulumu gibi işlevler için hazır olarak bırakılması sağlanacaktır.
87
ORÜSAN KİMYA VE AKARYAKIT
ÜRÜNLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
ATIK MADENİ YAĞLARIN
GERİ KAZANIMI
Kapatılma aşamasında proje sahası içerisinde yer alan makine ve ekipmanlar
ekonomik ömrünü tamamlamış olacağından atık olarak lisanslı firmalar aracılığıyla geri
kazanımı yapılarak farklı sektörlerde farklı amaçlar için kullanılmak üzere
değerlendirilmesi sağlanacaktır. Tesisin tesviye işlemleri tamamlandığında saha içerisinde
zamanın koşullarına uygun ve istenen amaca yönelik düzenlemeler yapılacaktır.
Arazi ıslah çalışmaları alan tesviyesi, yeşillendirme gibi önlemleri içermekte olup,
sahanın tesviyeninden sonra tahrip olan arazi, uygun bitkilerin ekimi mümkün olacak
şekilde ıslah edilecektir. Islah çalışmalarında yüzey drenajı da kontrol edilecektir.
88
Download

orüsan kimya ve akaryakıt ürünleri sanayi ticaret şirketi