Baş, Boyun ve Omurga
Spor Yaralanmaları
Dr. M.Asım BAYKAN
Baş Yaralanmaları
•  Kafa travması
•  Yüz yaralanmaları
•  Çene ve ağız içi yaralanmalar
Kafa travmaları
•  Amerikan futbolu
•  USA, 1904, 19 ölüm veya felç
•  Koruyucu giysiler, kurallar
Kafa travmaları
•  Künt travmalar
•  Penetran travmalar
Kafa travmalarında patoloji
•  Kırıklar
•  Kafatası içi lezyonlar
Kafa travmalarının derecesi
•  Hafif (GCS 14-15)
•  Orta (GCS 9-13)
•  Ağır (< 8)
Glascow Coma Scale (3-15)
•  Göz açma (4-1) (açık, ses, ağrı, yok)
•  Motor cevap (6-1) (komut, loklizasyon, nf,
af,e, yok)
•  Sesli cevap (5-1) (Oryente, konf.,anlamsız,
ses var, yok)
Hafif kafa travması (GCS
14-15)
•  Bilinç kaybı <5dk
•  Amnezi <24saat
•  BT
•  24s gözlem, bir hafta sonra kontrol
Orta şiddette kafa travması (GCS
9-13)
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
Bilinç kaybı >5dk
BT
Hospitalizasyon
%40 lezyon
%8 cerrahi
Sekel?
Mortalite <5
Ağır şiddette kafa travması (GCS
<8)
• 
• 
• 
• 
• 
• 
Mortalite %20-30
Entübasyon
O2
Hipotansiyon-sıvı replasmanı
Saçlı deride yaralanma- hipovolemi
Rakun gözü,ekimozlar, otore, rinore, fasial
asimetri
•  Acil hospitalizasyon
•  Spinal yaraalnma önlemleri- stabilizasyon
Sahaya dönüş
•  1.seviye: biliç kaybı veya amnezi yok,
sahaya döner
•  2-seviye: bilinç kaybı <5dk, geçici
konfüzyon, sahaya dönmez, min. 1 hafta
dinlenme
•  3.seviye: bilinç kaybı >5dk, min 2hafta
dinlenme , takip
İkinci darbe sendromu
•  Kısa aralıklı 2 minör kafa travması:
•  Ağır kafa travması sonuçları
•  Postkontüzyonel sendrom (Baş ağrısı,
sersemlik,konsantrasyon bozukluğu)
•  Testler ve muayene 24, 48 saatler ve 5. gün tekrar
•  Sekel
Baş
yaralanmaları
•  Tedavi
–  Oyuna dönme kararının verilmesi geniş ve retrospektif
bir inceleme sonrası olmalı
–  Amaç ikincil darbe sendr. oluşmasını önlemektir.
–  Grade 1 yaralanmalar bile bazen semptomatik kalabilir.
Başka bir amaç ise minör travmaların birikip
boksörlerde sık görülen ve daha ciddi bir durum olan
’demensiya pugilistica’ haline gidişin engellenmesidir
–  Özellikle apoprotein E4 aleli bulunan sporcularda
minör travmalar sonrası Alzheimer hastalığına gidiş
artmaktadır. Bu gen aleli bulunan hastalarda daha
dikkatli olunmalıdır.
13
Başın yaralanmalarında tedavi
•  İlk basamak doğru teşhis
•  Sahada uygun müdahele için uygun ekipman
•  En önemli amaç ikincil darbenin önlenmesidir – belirtiler
asemptomatik olana kadar oynatılmamalıdır.
•  Hastanın bilinç kaybı varsa, öncelikle boyunluk takılmalı
ve omurga tahtasına alınmalıdır.
•  Hava yonunun açık tutulması için gereken yapılmalıdır.
•  Hastanın başlığı varsa öncelikle çıkarılmalıdır.
Sonrasında tansiyon ölçülerek dolaşıma karar
verimelidir.
•  Ölçülen parametrelerde bir sorun varsa kapsamlı bir
sağlık merkezine yollanmalıdır
14
Baş yaralanmalarında cerrahi
•  Kafatası kırıkları
•  İntrakranial hematom varlığında
•  Her ne kadar subdural hematom en sık görülen ve geç
gelişen bir durum olsa da epidural kanama daha az sıklıkla
görülen ancak hızlı gelişen ve daha fazla tehlike arz eden
bir durumdur.
15
Yüz yaralanmaları
•  Yumuşak doku yaralanmaları,
•  Burun kanamaları
•  Kırıklar
Yüz kemik kırıkları
•  Nasal %50, zigoma %22, periorbital ve
blowout %12, mandibula %8, maksilla %9
•  Asimetri,
•  Oklüzyon
•  Buru kanaması.
•  Çift görme
•  Yüzde hissizlik
Çene ve ağız içi yaralanmaları
• 
• 
• 
• 
Yumuşak doku yaralanmaları,
Diş yaralanmaları
Kemik yaralanmaları,
Temporamandibular eklem kırık ve çıkıkları
Boyun Bölgesi Yaralanmaları
Tüm spor cerrahisi yaralanmalarının % 20’sini baş
bölgesi oluşturmaktadır.
Genellikle kafaya direk darbe sonucu oluşmaktadır.
Boyun bölgesi yaralanmaları omurga
yaralanmaları içinde önemli bir yere sahiptir.
Şiddetli durumlarda omurilik yaralanmasına kadar
gidebilir.
Omurga (Vertebra) Omurgada boyun, sırt
ve bel bölgesinde 3 adet doğal
eğrilik (kavis) vardır.
Bu eğrilikler sayesinde
omurgamız üstüne düşen yük
miktarını en aza indirir ve
esnek bir biçimde hareket
edebilir.
Omurlar üst üste
gelerek; içinden omurilik ve
sinirlerin geçtiği omurga
kanalını oluşturur.
Omurga Yapısı
• 
• 
• 
• 
Omur
Disk
Spinal kolon
Sinirler
Omurlar birbirlerine önde
"disk" dediğimiz yastıkçıklar,
arkada "faset" eklemleri ile
tutunurlar.
Disklerin görevi yürüme,
oturma, yük kaldırma sırasında
oluşan sarsıntıları emmek,
omurların üzerine düşen yükü eşit
olarak azaltarak, ağırlığı dengeli
biçimde alt seviyelere iletmektir.
Omurlar birbirlerine
arkadan iki adet faset eklemi ile
tutunur.
Faset eklemleri vücut
yükünün % 5-20' sinin
taşınmasından sorumludur.
Kötü kullanıma bağlı yük miktarı ar8rılırsa faset eklemlerinde zamanla bozulmalar ve ayrılmalar oluşur. Her disk iki bölümden oluşur: 1.Bölüm sağlam liflerle örülmüş dış bölüm 2.Bölüm yumuşak ve jölemsi iç bölüm. Sağlam dış bölüm yumuşak ve jölemsi iç bölümü korur ve esnek harekeK sağlar. Omurga bu oluşumlar dışında bağlar ve kaslar taraLndan desteklenir. Boyun Bölgesi Omurga Yaralanmaları
Bu bölge 7 adet omurdan oluşur.
Yaralanma spor aktiviteler sonucu oluşan eksensel
(aksiyel) yüklenmeler sonucu oluşur.
Yüklenme sonucunda spinal kanal daralır ve
normal lordotik durum kaybolur.
Rontgenlerde servikal lordoz düzleşmesi
görülebilir.
Eğer aksiyel yüklenmenin yanında fleksiyon da
oluşursa ciddi kırık riski artar.
Boyun Bölgesi Omurga Yaralanmaları
Futbol, basketbol, Amerikan futbolu ve güreş gibi
sporlarda görülür.
Servikal omurga kırığı sonrası spora tekrar dönüş
mümkündür.
Bunun için aşağıdaki durumların sağlanması
gerekmektedir;
-Tamamen iyileşmiş ve normal dizilimde omurga yapısı
-Spinal alanda daralma olmaması
-Ağrı ve nörolojik kaybın olmaması
-Fleksiyon ve ekstansiyonda stabilitenin sağlanıyor
olması
Boyun Yaralanmalarında spora
dönüş
–  Servikal omurga kırığı sonrası spora tekrar dönüş
mümkündür. Ama aşağıdaki durumların sağlanması
gerekmektedir;
•  Tamamen iyileşmiş ve normal dizilimde omurga yapısı
•  C2 seviyesi altında tek seviyeden fazla olmayan füzyon
varlığı
•  Kalıcı kanal daralması olmaması
•  Ağrı ve nörolojik kaybın olmaması
•  Fleksiyon ve ekstansiyon filmlerinde instabilite ve
listezis olmaması.
26
Boyun Yaralanmaları:
Geçici Kuadripleji
•  Omuriliğin geçici nöropraksisi
•  Yanıcı tarzda diyastezi ve paresteziler, eldiven tarzında tutulum
alanları ile karakterizedir.
•  Tanım olarak geçici ve tamamen iyileşen 10-15 dakika ile 2 gün
arasında süren bir durum
•  Primer mekanizma hiper ekstansiyon veya fleksiyon tarzı aksiyel
yüklenmedir.
•  Standart olarak çekilen rontgenlerde patolojik bir durum rapor
edilmeyebilir.
•  MR görüntüleri ise geçicidir.
•  Hastanın spora dönüş kararı verilmesi tartışmalıdır. Torg ve
arkadaşlarına göre tam nörolojik iyileşmeden 30 dakika sonra hasta
oyuna dönebilir. Eğer hastanın altta yatan spinal stenozu varsa tekrar
oyuna alınmamalıdır
27
Boyun Yaralanmaları:
“Burner” sendromu
• 
• 
• 
• 
‘Burner sendormu’ adı verilen ve • 
temas sporları sonrası sık görülen
bir patolojidir
Temas sonrası üst ekstremitede
yanma, ağrı ve elektriklenme hissi
Kompresyon tipi bir yaralanma
Ağrı ve yanma aniden boyundan
omuza, omuzdan kola ve
sonrasında ele yayılır. Omuz
rotator manşet kaslarında bir kaç
gün süren güç kaybı
görülmektedir. Bu yaralanma bir
çeşit brakial pleksus
yaralanmasıdır. Baş ve boyunun
zorlanması sonrasında kökler
kanal içinde sıkışır ve gerilir
Traksiyon tipi yaralanmalar ise
kafanın aniden laterale doğru
bükülmesi sonrasında karşı
omuzda düşüklük görülmesiyle
karakterize
28
“Burner sendromu”
Tanı:
–  Supraklavikular bölgedeki Erb
noktasına alınan darbe
sonrasında üst ekstremitede
yanma sendromu
görülebilmektedir
–  Kompresyon tipi yaralanmalar
için semptomatik olan tarafa
kafanın lateral fleksiyonu ve
rotasyonu, traksiyon tipi
yaralanmalar için ise
semptomatik olan taraftan uzak
tarafa kafanın lateral fleksiyonu
ve rotasyonu ile ağrının olması
ile
29
“Burner sendromu” spora dönüş
–  Parestezilerin
tamamen geçmesi
–  Boyun
hareketlerinin tam
olması
–  Ağrının olmaması
–  Lhermitte testinin
negatif olması
(Kafaya aksiyel
yük verilmesi
sonrası alt bel
bölgesinde elektrik
çarpması hissi
olması)
–  Normal güçün
olmasıdır.
30
Boyun Yarlanmaları:
Burkulma Gerilme
• 
• 
• 
• 
Sıkışmış boyun sendromu
Muskülotendinöz ünitede zedelenme mevcuttur.
Eğer tendonda burkulma varsa kasda gerilmede vardır.
Tipik olarak hastalar kollara ve bacaklara yayılmayan
boyun ağrısı tarif etmektedir.
•  Bazen ağrı spesifik bir seviyede görülmez.
•  Nörolojik belirtiler yoktur.
•  Nörolojik durumlar dışında cerrahi tedavi yapılmaz.
İstirahat ve medikal tedavi yapılmaktadır. Ağrının
geçmesi durumunda spor aktivitelere tekrar
başlanabilir13.
31
Boyun Yaralanmaları:
Diskal Herniler
•  Temas sporlarında disk fıtığı görülme şansı
düşüktür. Çarpışma veya ani hareket sonucu
oluşmaktadır. MRG tanı koydurucudur. Kanal
içinde sekestre olan ve kanalları tıkayan fıtıklarda
cerrahi tedavi uygulanırken bulging tipi olanlarda
medial ve fizik tedavi uygulanmaktadır. Servikal
fıtık sonrası spora dönülmesi için kontrendike olan
durumlar sırası ile;
•  Kalıcı ağrı
•  Nöral defisit
•  Hareket açıklığında limitasyondur.
32
Boyun Yaralanmaları:
Stenoz ve Miyelopatiler
•  Servikal stenoz omurilik yaralanmaları için predispozan faktördür.
•  İki tip servikal stenoz tanımlanmıştır.
–  Gelişimsel stenoz, doğumsal olarak da bilinmektedir. Dar kanal ve
pedikullerde kısalık vardır.
–  Edinsel stenozda ise reaktif kemiksel hipertrofi ve ligamentöz hipertrofi
mevcuttur.
•  Diğer patognomonik bulgular ise osteofit oluşumu, disk fıtığı ve
spondilozdur.
•  Tanı:
–  direk rontgen
–  Ancak MRG ve BT myelogram kullanım sıklığı giderek artmaktadır.
•  Tedavi genelde medikal tedavi ve aktivite modifikasyonudur
33
Bel Bölgesi Omurga Yaralanmaları
İnsanların %80 i yaşamlarının bir döneminde bel
ağrısı yaşarlar.
Ortopedistler tarafından tedavi edilen en sık
sorunlardan biridir.
Bel bölgesi 5 adet omur ve sakrum kemiğinden
oluşur.
Bel bölgesinde sık görülen ağrı sebepleri
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
Fıtık (Hernie Disk)
Mekanik bel ağrısı
Siyatik
Osteoporoz
Bel kayması (Spondilolistezis)
Spondiloz
Skolyoz
Fıtık
Genel olarak servikal ve lomber bölgelerde görülür.
Omurlar arasında bulunan diskin içindeki çekirdeğin
yerinden kayarak baskı yapmasıdır.
Bu bölgede hareket ve baskı çok fazla olduğu için
görülür.
Özellikle 4. ve 5. lumbal disklerde görülür.
Fıtık Belirti ve Bulguları
Belde, bir ayağın arkasında, kalçada ve ayakta
şiddetli ağrılar.
Ağrılar genelde bir tarafı etkiler.
Hareket, öksürme, hapşırma, zorlanma ve kaldırmalar
ile şiddetlenir.
Ayakta uyuşukluk, güçsüzlük veya kas zayıflığı olur.
Fıtığın Oluşma Nedenleri
Disk yapısının zayıflaması ve fıtığa dönüşerek
yakınındaki spinal sinirlere baskı yapması.
Sürekli ağırlık kaldırma ve aşırı şişmanlıktan dolayı
meydana gelen kronik stres veya ani yaralanmalar.
Vertebral kolonundan aşağıya doğru ya da dönme ile
baskı oluşturan her türlü spor veya hareket.
Bu durun en yakın sporlar; bowling, tenis, atletizm,
Amerikan futbolu, halter ve jimnastik olarak sayılabilir.
Zayıf kas kondisyonu ve yetersiz ısınma. Lomber disk rüptürü ( disk hernisi, bel LPğı, nukleus pulposus hernisi ) •  Tanımı: spinal diski çevreleyen destekleyici bağlarda ani ve ya yavaşça oluşan kayma, genelde diskin geriye spinal sinirlere doğru kaymasıdır. •  Özellikle 4. ve 5. lumbal disklerde görülür. •  Her iki bel omuru arasında yasPk görevi yapan jölemsi kıkırdak dokunun kayması sonucunda Bu kıkırdak parçası belden çıkarak bacağımıza ve ayağımıza giden sinire baskı yaparak ağrıya ve SİYATİK şikayetlerine sebep olur. BelirK ve bulgular •  Belde, bir ayağın arkasında, kalçada ve ayakta şiddetli ağrılar. Ağrılar genelde bir taraL etkiler ve hareket, öksürme, hapşırma, zorlanma ve kaldırmalar ile şiddetlenir. •  Ayakta uyuşukluk, güçsüzlük ve ya kas zayıflığı Nedenleri •  Disk materyalinin zayıflaması ve LPğa dönüşerek yakınındaki spinal sinirlere baskı yapması. •  Diskin LPğa dönüşmesini nedenleri, sürekli ağırlık kaldırma ve aşırı şişmanlıktan dolayı meydana gelen kronik stres veya ani sakatlıklardır. •  Vertebral kolunda aşağıya doğru veya dönme ile baskı oluşturan her türlü spor ve ya hareket. •  Bu durun en yakın sporlar; bowling, tenis, atleKzm, Amerikan futbolu, halter ve jimnasKk olabilir. •  Zayıf kas kondisyonu ve yetersiz ısınma. Mekanik Bel Ağrısı
Fiziksel aktivite ile artan, istirahatte hafifleyen bel
ağrısıdır.
Siyatik
Omurgada oluşan biçim bozukluğu ya da bir omurun
yer değiştirmesi nedeniyle sinir üzerine veya köküne
yapılan baskıdır.
İlk iki bel omuru arasındaki diskin oradan çıkarak
bacağa ve ayağa giden sinire baskı yapmasından ortaya
çıkar.
Osteoporoz
Kemik erimesi olarak da
adlandırılır.
Kemiğin hacmindeki mineral
yoğunluğunun azalmasından
oluşur.
Vücuttaki tüm kemikler gibi
omurlarında kırılma riskini artırır.
Kadınlarda görülme olasılığı
daha yüksektir.
Bel kayması (Spondilolistezis)
Bir vertebranın diğerinin üzerinden kaymasıdır.
Genellikle öne doğru kayma oluşur.
Spondiloz Omurganın sertleşip, esnekliğini kaybe_ği bir hastalıkPr. Yaralanmanın % 85 i L5 düzeyinde olur. -­‐Dalma sporu yapanlarda % 63 -­‐Halter % 36 -­‐Güreş % 33 -­‐JimnasKk % 33 gibi görülme oranları vardır. Skolyoz
Normalde omurgada
olmaması gereken
açılaşmaların varolması
Skolyozun Oluşma Nedenleri
Oluşma olasılığı % 2 dir.
Ailevi geçiş gösterebilir
Çoğu zaman nedensizdir
Belirtilere dikkat etmek
gerekir
–  Sürekli düz otur diye
uyarılan çocuklar
–  Omuzların eşit olmaması
–  Göğüsler veya kürek
kemiklerinde eşitsizlik
Skolyoz Tedavisi
Çoğu zaman egzersiz
Azalan oranlarda korse
Açının fazla olduğu durumlarda cerrahi
Bel - Sırt İncinmesi Bel bölgesindeki omurlarında bir ve ya birden fazla
bağın aşırı olarak şiddetli gerilmesidir.
Bu bölge spinal kolonun en güçlü bölgesidir.
Bağlar, aşırı şekilde gerildiğinde ya bağın kendisinin
ya da kemiğe bağlandığı noktaların en zayıf olan
yerlerinden yırtılırlar.
Eğer bağ yırtılma sırasında kemikten bir parça
koparırsa buna avulsion kırığı denir.
Bu gelişmeler üç türlüdürler:
Hafif (1. Derece) – İlgili kas spazmlarıyla
beraber bazı bağ liflerinin yırtılmasıdır. Her hangi
bir fonksiyon kaybı yoktur.
Orta (2. Derece) – Bağın bir kısmını kopması
kısmi fonksiyon kaybına neden olur.
Ağır (3. Derece) – Bağın tamamen kopması ya
da kemikten tamamen ayrılmasıdır. Tam fonksiyon
kaybı olur. Ciddi gerilmeler cerrahi gerektirebilir.
Bel-Sırt İncinmesi Belirti ve Bulguları
Sakatlık sırasında aşırı ağrı
Belde yırtılma ve çıtırdama hissi
Sakatlık bölgesinde hassasiyet
Belde şişlik
Sakatlıktan kısa bir süre sonra görülen
kontizyon
Bel İncinmesinin Nedenleri
Vücut üzerinde aşırı stres yaratan bir hareket
yapmak.
Sporcunun dengesini kaybetmesi.
Sporcunun çarpık bir pozisyonda olması veya bel
bölgesi kaslarını içeren hareketlerin sürekli
tekrarlanması.
Atma, kaldırma ve temas içeren sporlar.
Jimnastik ve ya tramplen atlama.
Zayıf kas kondisyonu.
Bel ağrıları geçmişi veya disk rahatsızlıkları.
Bel Bölgesi Tanı Yöntemleri
Kendi gözlemlediğiniz yöntemler
Medikal özgeçmiş ve doktor kontrolü
Kırık olma ihtimalini elimine etmek için
vertebra röntgeni
Bel Bölgesi Genel Değerlendirme
Bel bölgesinin 2 yönlü ( ön-arka ve yandan )
röntgen filmi.
Bilgisayarlı Tomografi veya MR
Daha nadiren de olsa Myelografi, EMG gibi
tetkikler teşhis için gerekli olabilir.
Bel Yaralanmalarında Tedavi
Yatak istirahati (en uygun pozisyon baldırın
altına iki – üç yastık koyarak sırt üstü yatmaktır).
Lokal ısı.
Kas gevşetici ilaçlar ve analjezikler.
Korse.
Traksiyon tedavisi.
Masaj, egzersizler ve psikolojik gevşeme.
Gerekirse cerrahi müdahale.
Bel yaralanmalarından korunma •  Seçilen spor branşı ile ilgili doğru kondisyon, güçlenme ve esnekli antrenmanları içeren bir program uygulanması •  Antrenman ve müsabakalardan önce yeteri kadar ısınma ve germe hareketlerinin uygulanması •  Sakatlığı önlemek için müsabaka ve antrenmanlardan önce sakatlanma ihKmali olan bölgelerin desteklenmesi •  Özellikle ağırlık kaldırmayı gerekKren sporlarda doğru tekniklerin öğrenilerek gelişKrilmesi •  Özellikle karın ve sırt bölgesinin güçlü olabilmesi için düzenli egzersiz programlarının uygulanması 
Download

besyo-spor-travmatolojisi-04