NEOPLASTİK HASTALIKLAR
Neoplastik hastalıklar veya hastalık
kompleksleri etiyolojik farklılıklarına göre 5
grupta toplanabilirler.
1- Marek hastalığı
2- Lökozis/Sarkoma Grubu Virus Hastalıkları
3- Reticuloendotheliosis
4- Hindilerin Lenfoprolatif Hastalığı
5- Etiyolojisi Bilinmeyen Neoplazmalar :
LÖKOZİS/SARKOMA GRUBU
VİRUS İNFEKSİYONLARI
• Retroviridae familyasına ait avian
retrovirus cinsi üyeleridir. Bulaşıcı
nitelikteki iyi veya kötü huylu tümörleri
meydana getirirler.
Etiyoloji
• Avian Lökozis/Sarkoma virusları (ALSV)
retroviridae familyasının avian tip C
onkoviruslarının subgrubunda yer
almaktadır.
Epizootiyoloji
Virus tavuk, hindi, ördek, ve diğer kanatlılarda
tümörlere neden olur.
Dişiler erkeklerden daha duyarlıdırlar.
Eksojen ALSV iki yolla bulaşmaktadır.
1.Vertikal olarak (anneden yavruya) yumurta ile
2. Horizontal yolla (hayvanlar arasında direk veya
indirek temas) olmaktadır.
• Genellikle civcivlerin çok küçük bir yüzdesi
vertikal olarak infektedir. Çoğunluğu infekte
hayvanların dışkılarıyla temas sonucu infekte
olurlar.
• Bulaşmada horozların rolü yoktur. Ancak, infekte
horozlar bünyelerinde virusu barındırdıkları için
portör olabilirler.
• Kongenital olarak infekte olmuş hayvanlarda
ALSV'na karşı immunolojik tolerans gelişir. Bu
nedenle virus nötralizan antikorları gelişmez.
• İnfekte anaçlar oviduktlarında virus bulundururlar,
yumurta ve embriyoları ile hastalığı bulaştırılar.
• Horizontal olarak infekte olan hayvanlarda
kısa süreli bir viremi gelişir ve sonra viremi
olamadan virus-nötralizan antikorlar
meydana gelir.
• Böyle hayvanlar genellikle virus
taşıyıcısıdırlar. Bu tipin anaçlarının çok
azında ovidukt infeksiyonu vardır; bunlar
kendi yavrularını arasıra bulaştırılar.
• İnfeksiyöz virus yeni doğan civcivlerin
dışkılarıyla yayılır. Ayrıca, yaşlı hayvanların
salya, gaita, yumurta ve tüy döküntüleri ile
de horizontal yolla bulaşır.
• Az sayıdaki ALSV ile infekte hayvanda
lenfoid lökozis gelişir. Diğerleri portör
olarak kalırlar.
• ALSV ile infekte annelerdeki virus
nötralizan antikorlar yavrulara yumurta
sarısı yoluyla geçerler.
Semptomlar
1- Lenfoid lökozis: Virusun standart suşlarının duyarlı
embriyolara veya 1-14 günlük duyarlı civcivlere
inokulasyonundan sonra 14-30. haftalarda lenfoid lökozis
görülmektedir.
• İnsidens genellikle, cinsel olgunluğa eriştikten sonra çok
daha yüksektir.
• Lenfoid lökozis her zaman bursa Fabricius'da bir tümör
oluşumu ile başlar ve bursa Fabricius küçülüp
kayboluncaya kadar bu organda lokalize olur. Tavuk
yumurtlama çağına girdiği zaman tümör metastaz yapar ve
diğer organlara yayılır.Bu nedenle inkubasyon süresi
uzundur. Karaciğerde meydana gelen diffuz büyümeden
dolayı "Büyük karaciğer hastalığı" olarak da bilinir.
• Hastalığın dış belirtileri pek açık değildir. İbik
solgun, buruşuk ve nadiren siyanotiktir.
• İştahsızlık ve zayıflama vardır. Karın bölgesi çoğu
zaman genişlemiştir. Tüyler yesil renkli bir ishalle
bulaşık olabilir.Karaciğer, bursa Fabricius ve/veya
böbrekler büyüdüğünden palpasyonla
farkedilebilir.Klinik belirtiler görüldükten sonra
hastalık çok hızlı ilerler.
• Nekropside karaciğer, dalak, ve bursa Fabricius da
gözle görülebilir tümörlere rastlanılabilir. Bu
organların dışında böbrek, akciğer, gonad,
bağırsak, kalp, kemik iliği ve mezenteryumda da
tümörler görülebilir. Tümörler yumuşak, düz ve
parlaktır. Kesit yüzü hafif griden krema beyazına
kadar değişebilir. Nadir olarak nekroz vardır.
2- Erythroblastosis: Eritroblastosis 3 aylıktan büyük,
yetişkin tavukları etkileyen, az rastlanan, sporadik bir
hastalıktır.
Hastalıkta kanda görülen çok sayıdaki olgunlaşmamış
eritrositler (erythroblast) tipiktir. Değişik şiddette ve nitelikte
anemiye rastlanır.
İnkubasyon süresi 21-110 gün arasında değişmektedir.
Hastalığın ilk belirtileri uyuşukluk, genel zayıflık ve ibiğin
solgunlaşmasıdır. Hastalık ilerledikçe genellikle kaşeksiye
varan bir zayıflama görülür. İshal vardır. Ayrıca, tüy
folliküllerinde kanamalara rastlanabilir.
Aneminin şiddetine göre ibik hafif sarıdan beyaza kadar renk
değiştirebilir.
3- Myeloblastosis: Eritroblastozise benzer bir
hastalıktır. Ancak, bu hastalığın tersine genç
hayvanlarda görülür. Klinik belirtileri
eritroblastozise benzer.Ancak kanın
pıhtılaşma süresi çok daha uzundur.
En belirgin bulgu karaciğer, dalak ve
böbreğe benekli bir görünüm veren gri
infiltrasyondur.
4- Myelocytomatosis: Klinik belirtileri
myeloblastosis'e benzer. Ayrıca,
myelosit'lerin anormal gelişimine bağlı
olarak kafa, gögüs ve bacak'ta şişkilikler
görülebilir.
Nekropside saptanan myelomatosis
tümörleri (myeloblastoma) ayrı, nodüler ve
sarı-beyaz renktedir. Hastalığa
karakteristiktirler. Yumuşak peynir
kıvamında ve kolaylıkla ufalanabilirler.
Birçok organda görülürler.
5- Osteopetrosis: Günlük civcivlere deneme
inokulasyonu ile meydana
getirilebilmektedir. Bacakta uzun
kemiklerin kalınlaşması ile karakterizedir.
Hastalıkta özellikle bacak ve kanat
kemikleri etkilenir.
Hastalığın başlangıcında kalınlaşan bölgeler
sıcak ve acılıdır. Hastalık ilerledikçe sıcak
ve acı kaybolur. Bacak kemikleri kalınlaşan
hayvanlar çizme giymiş gibi görünür.
Hastalar genellikle gelişmez ve bodur
kalırlar.
Teşhis
1- Klinik ve nekropsi bulguları: Hastalıkların
klinik ve nekropsi bulguları semptomlar
bölümünde verilmiştir.
2- Laboratuvar Muayeneleri
a) Virus İzolasyonu: Plazma, serum ve tümör virus
izolasyonu için en iyi materyallerdir. Virusun
termolabil karakteri nedeniyle örnekler canlı veya
yeni ölmüş hayvanlardan ya da taze yumurtalardan
alınmalıdır. Numuneler -70°C'de saklanmalı ya da
nakledilmelidir. Bu örneklerden hazırlanan
materyal duyarlı civcivlere, embriyolu tavuk
tumurtalara veya doku kültürlerine inokule edilir.
b) RIF Testi (Resistance Inducing Factor
Testi): Portör hayvanların saptanmasında da
kullanılır.
c) Cofal Testi (Complement Fixation Test for
Avian Leucosis Viruses): Cofal testi bir
komplement fikzasyon testidir.
d) NP Testi (Non producer Test): Bazı sarcoma
virusları "defektif" viruslardır. Defektif viruslar
doku kültürlerine inokule edildiklerinde infektif
olmayan viruslar meydana gelir. Defektif
viruslarla infekte olan, ancak infekte virusun
çoğalmadığı hücrelere "NONPRODUCER"
hücreler denilir. Nonproducer hücrelere defektif
virus ile birlikte herhangi bir lökozis virusu veya
defektif olmayan bir sarcoma virusu inokule
edilirse, hem defektif virus hem de yardımcı virus
(lökozis veya defektif olmayan sarcoma virusu)
birlikte çoğalmakta ve defektif virus, infeksiyöz
virusa dönüşmektedir.
• Fluoresan antikor tekniği, Enzim testleri,
PCR, gibi testler de teşhiste kullanılır.
• Antikor taraması için numune olarak
plazma, serum ve yumurta sarısından
yararlanılabilmektedir. Nötralizasyon testi,
indirek immunoperoksidaz absorbans testi
ve ELISA teknikleri önemli serolojik
testlerdir.
Sağaltım
Bilinen bir sağaltımı ve aşısı yoktur.
Koruma ve Kontrol
Kontrol iyi kalitede bakım ve beslenme
Yüksek standartta hijyen
Genetik olarak dirençli anaçlardan elde edilen
hayvanların kullanılması ile yapılabilir.
RETİKULOENDOTELİOSİS
Retikuloendoteliosis tavukların lökozis/sarcoma grubu
viruslarının dışında kalan retroviruslar tarafından
meydana getirilen ve çeşitli patolojik sendromları
İçeren neoplastik karakterdeki hastalığıdır.
Etiyoloji
Retikuloendoteliosis virusu (REV) retroviridae
familyasının avian tip C onco viruslarındandır. Virus
duyarlı kanatlı hayvanlarda, embriyolu tavuk
yumurtalarında ve doku kültürlerinde üreme gösterir.
Epizootiyoloji
Hastalığa tavuklardan başka, hindi, ördek, kaz, sülün
ve bıldırcın gibi kanatlılar duyarlıdır. İnfekte
hayvanlarda daha sonra antikor yanıtı gelişmektedir.
Ancak embriyonik aşamada infekte edilen tavuk ve
hindilerde antikorsuz persistent infeksiyon meydana
gelmektedir.
Hastalık horizontal yol dışında vertikal olarak da
bulaşır. Aşılara bulaşarak da hastalığa neden
olmaktadır. Özellikle çiçek ve marek aşılarında
kontaminasyona daha sık rastlanmaktadır.
Semptomlar
• Belirtiler patognomonik değildir. Akut veya kronik
nitelikteki tümörlerin gelişimi sırasında görülürler.
• Karaciğer ve dalak büyümüştür. Üzerlerinde
değişik büyüklükte fokal veya diffuz lezyonlara
rastlanabilir. Benzer durum kalp, böbrek,ve
pankreasta da görülebilir. Hastalanan hayvanlarda
tüyler anormal şekil alırlar. Bazı hayvanlarda felç
görülebilir. Hastalık immunsupresyona da neden
olabilir.
Teşhis
Klinik belirtiler, nekropsi ve histopatolojik bulgular
yetersizdir. Virus izolasyonu ve identifikasyonu gerekir.
Embriyolu yumurtalara, doku kültürlerine ve duyarlı
hayvanlara virus inokulasyonu yapılır.
Sürüde infeksiyonun varlığı, kan serumlarında hastalık
antikorlarının ELISA, agar jel presipitasyon, plak redüksiyon,
pseudonötralizasyon veya fluoresan antikor gibi testlerle
saptanmasıyla belirlenebilir.
Ayrıca, viremik hayvanlardan alınan kan serumlarında viral
antijen de aranabilir. Bu amaçla, agar jel presipitasyon ve
komplement fikzasyon testlerinden yararlanabilir.
Sağaltım ve kontrol
• Etkili ilacı ve aşısı yoktur.
Koruma ve Kontrol
• Kontrol programları henüz
geliştirilmemiştir. Ancak, tavuklarda
ALSV'nin eradikasyonunda kullanılan
yöntemlerden yararlanılabilir.
Download

1 - Uzman Veteriner