YAPIŞTIRICILAR

Yapıştırıcılar, gerek okul gerekse günlük
yaşamımızda sürekli karşılaştığımız ve kullandığımız
maddelerden biridir.
Türk Dil Kurumu sözlüğünde “Deri ve kıkırdak vb.
şeyleri yapıştırmaya yarayan madde.” olarak
tanımlanan yapıştırıcılar, doğal ve yapay olmak
üzere ikiye ayrılır.İlk çağlardan günümüze insanların
kullandığı doğal yapıştırıcılar, bitkisel ya da
hayvansal kaynaklı olabilir. Bitkisel kaynaklı
yapıştırıcılar nişasta bazlı, hayvansal kaynaklı
yapıştırıcılar ise protein bazlıdır.
YAPIŞTIRICILAR
Hayvansal Kaynaklı Yapıştırıcılar

Bu yapıştırıcılar 3 gruba ayrılır.
1-Bu yapıştırıcılardan ilki hayvan
kemiklerinin, derilerinin, toynaklarının ya da
boynuzlarının kaynatılmasından elde
edilebilen yapıştırıcılardır. Bu yapıştırıcılar
genellikle ahşap ve mobilya sanayisinde
kullanılır.
Hayvansal Kaynaklı Yapıştırıcılar
2-Hayvansal kaynaklı ikinci grup yapıştırıcılar, balık derisi ve
kemiklerinden üretilir. Bu yapıştırıcılar saydamdır ve bu nedenle
çoğunlukla fotoğrafçılıkta kullanılır.
3-Hayvansal kaynaklı üçüncü grup yapıştırıcılar, sütten elde
edilen kazein yapıştırıcılardır. Su geçirme özelliği olmayan bu
yapıştırıcıların ilk kullanım alanı, sigara kağıtlarının
birleştirilmesidir. Az bir miktarı bile etkili olan bu yapıştırıcıların
bir gramıyla yaklaşık 2000 adet sigara kağıdı yapıştırılabilir.
Sütten elde edilen kazein yapıştırıcılar
Bitki Kaynaklı Yapıştırıcılar

Bitki kaynaklı yapıştırıcılar, nişasta ve selüloz olmak
üzere 2 gruba ayrılır. Mısır, pirinç, patates ve buğday
gibi bitkilerden çıkarılan nişastadan elde edilen ilk
gruptaki yapıştırıcılar genellikle kitap ciltlerinde, kağıt
torbalarda, karton kutularda ve duvar kağıtlarının
yapıştırılmasında kullanılır. Ağaç, çalı ya da muz gibi
meyvelerden elde edilen selülozlardan yapılan
yapıştırıcılar ise daha çok camlara yapıştırılan
çıkartmalarda kullanılır.
Okulda kullandığımız yapıştırıcılar

Okulda kullandığımız yapıştırıcılar genellikle
yapay yapıştırıcılardır. Bunlar sıcak tutkal, su
bazlı ve çözücü bazlı olmak üzere üç gruba
ayrılır.
Su bazlı yapıştırıcılar

Bu yapıştırıcıların ana maddesi suda
çözünebilen polimerdir. (polimer küçük basit
moleküllerin devamlı olarak birbirini takip
etmesi sonucu oluşan makro bileşiklerdir.)
Yapıştırıcılar ilgili yüzeye sürüldüğünde su
buharlaşmakta ve bu polimer, yüzeye
yapışmaktadır. Su bazlı yapıştırıcılardan
genellikle ambalaj, tekstil, mobilya ve inşaat
sektörlerinde yararlanılır.
Su bazlı yapıştırıcılar
Çözücü bazlı yapıştırıcılar

Çözücü bazlı yapıştırıcılar, reaktif ve reaktif olmayan şeklinde
iki gruba ayrılır. Reaktif yapıştırıcılar, yapıştırdığı yüzeylerle
kimyasal tepkimeye girerken reaktif olmayan yapıştırıcılar
giremez. Reaktif olmayan yapıştırıcılar, aynen su bazlı
yapıştırıcılar gibi fiziksel yollarla yapışır. Ana bileşenleri çözücü
ve polimer olan bu yapıştırıcıların yapıştırma özelliği, ısıtma ya
da çözücünün buharlaşmasıyla olur. Diğer taraftan bu grupta
yer alan bazı yapıştırıcılar çözücü ve polimerin bir arada
bulunmasıyla yapıştırıcı özelliği kazanmaktadır. Reaktif
olmayan çözücü bazlı yapıştırıcılar çoğunlukla ambalaj,
ayakkabı, mobilya, tekstil, otomobil, metal ve inşaat alanlarında
kullanılabilir.
Çözücü bazlı yapıştırıcılar
Çözücü bazlı reaktif yapıştırıcılar tek bileşenli ve iki bileşenli olmak
üzere iki gruba ayrılırlar. Tek bileşenli yapıştırıcılarda polimer olarak
poliüretan (yoğunluğu çok düşük cam, vernik, kauçuk veya köpük
görünüşündeki lastiğe benzeyen madde.),polyester, plastisol (metal
yüzeylerin ,korozyona, aşınmaya karşı dayanıklılığını artırmak metal
ömrünü uzatmak, keskin sivri yüzeylerde yumuşaklık elde etmek,
elektrik ve ısıya karşı yalıtkanlığı sağlamak kimyasallara maruz kalan
elemanların korunmasını sağlamak ömrünü uzatmak, titreşimi
azaltmak, dekoratif esnek yüzeyler elde etmek üzere bir çok amaç için
plastikle kaplanmasıdır.) gibi maddeler kullanılırken çift bileşenlerde
poliüretan ve epoksi (ısındığında sertleşen bir kimyasal reçinedir.
Suya, aside ve bazlara karşı direnci oldukça iyidir. Zamanla direnç
özelliğini yitirmez.) kullanılır. Bu maddelerin oranlarına ve türlerine
bağlı olarak yapıştırıcılar farklılık gösterir.

Yapıştırıcıların bileşenleri dikkate alındığında
özellikle çözücü bazlıların sağlığa zararlı
olduğu söylenebilir. Çünkü bunların
çözücülerinin uyuşturucu etkisi vardır ve
bağımlılık yaratabilir. Bu nedenle
yapıştırıcılarla çalışılırken çok fazla
koklanmamalı eller hemen temizlenmelidir.
KAYNAKÇA





www.prokaps.com
www.kimyasanal.com
www.diyadinnet.com
tr.wikipedia.org
10.SINIF KİMYA DERS KİTABI
Download

Hayvansal Kaynaklı Yapıştırıcılar