TEHLİKELİ MADDELER EĞİTİMİ
DANGEROUS GOODS TRAINING
2011
İÇERİK
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanım
Amaç
Önem
Tehlikeli Maddelerin Havayolu ile Taşıma Gereklilikleri
Sorumluluklar
Tehlikeli Madde Limitleri
Ülke ve Taşıyıcı Varyasyonları
Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması
Tehlikeli Maddelerin Listesi
Paketleme
İşaretleme
Etiketleme
Overpack
Radyoaktif Maddeler
Yükleme
Acil Durum (Emergency) Prosedürleri
PAKET KULLANIM
İŞARETLEMELERİ
• Tehlikeli madde içeren her paketin dış
yüzeyinde kalıcı ve okunur bir şekilde
uygun işaretlemeler yapılmalıdır.
a)
- İçeriğin uygun gönderi adı (proper shipping name)
ÖRNEK;
CARTRIDGES, POWER DEVICE UN 0323
- * işareti varsa maddenin teknik adı
ÖRNEK;
Environmentally hazardous substance solid n.o.s (doğru teknik
isim) UN 3077
- UN / ID kodları ile birlikte UN / ID numarası
ÖRNEK;
UN 0323
(UN →UN kodu 0323 →UN numarası
PSN ve UN
b)
Gönderici ve alıcının tam adı ve adresi
Shipper: (Gönderici)
…………………..
Consignee: (Alıcı)
……………………
c)
1. Sınıf patlayıcılar için patlayıcının net miktarı ve
paketin brüt ağırlığı yazılmalıdır.
(TNT, dinamit)
d)
• Gönderi birden fazla paket içeriyor ise;
Sınıf 2,3,4,5,6,8 maddelerini içeren her paket
üzerine UN numarası ve uygun gönderi adı
(Proper shipping name) nın yanına net miktarı
yazılmalıdır.
e)
Kuru buz içeren her paket üzerine kuru buzun net
ağırlığı yazılmalıdır.
f)
• Bölüm 6.2 bulaşıcı maddeler için gönderiden
sorumlu kişinin adı ve telefon numarası
yazılmalıdır.
g)
• 2. sınıf soğutulup sıvılaştırılmış gazlar, paketin
dik pozisyonu, ok işaretleri veya “DİK TUTUN”
etiketleri ile gösterilmelidir.
• “KEEP UPRIGHT” 120° lik açılarla (silindir
paketler için) yer alacak şekilde paket çevresine
veya paketin her bir yüzüne yazılmalıdır.
• Ayrıca “DO NOT DROP – HANDLE WITH CARE”
(düşürmeyiniz – özen gösteriniz) ifadeleri açıkça
yazılmalıdır.
h)
• UN 3373 içeren paketlere “BIOLOGICAL
SUNSTANCE CATEGORY B” yazılmalıdır.
• Biyolojik madde net miktarı yazılmaz ancak
yanında kurubuz kullanılıyorsa kurubuzun net
miktarı yazılmalıdır.
i)
A144 provizosuna göre, içinde kimyasal
oksijen jeneratörü olan Koruyucu Solunum
Cihazı (PBE) taşınıyorsa paket üzerinde
PSN’in yanına “Air Crew Protective
Breathing Equipment (smooke hood) in
accordance with special Provision A144”
ifadesi yazılmalıdır.
j)
• Çevreye zarar veren madde paketleri üzerinde
7.1.6.3’de istenen işaretleme yer almalıdır.
UN3077 ve UN3082 olarak tanımlanmış UN Model
Regulations 2.9.3 şartlarına uyan çevreye zarar
veren tehlikeli maddeleri veya karışımlarını
içeren paketler üzerine IATA DGR 2010 FIGURE
7.1.A’da gösterilen “Environmentally Hazardous
Substance Mark” işareti konulmalıdır.
ETİKETLEME KURALLARI
Etiketleme konusunda Gönderici ve Taşıyıcı
Sorumluluğu şu şekildedir
Gönderici Sorumluluğu
• Paket veya overpack üzerindeki ilgisiz etiketlerin
çıkarılması veya silinmesi
• Doğru özellikte ve kalıcı etiketlerin kullanılması
• Gerekli bilgilerin, her bir etiket üzerine kalıcı bir şekilde
yazılması
• Etiket veya etiketlerin doğru yerlerde sağlam
bulundurulması
• Paket veya overpack taşımaya sunulduğunda
etiketlemenin tam ve doğruluğundan emin olunması
• Kullanılacak etiketlerin taşıma şartlarına dayanıklı,
yeterli kalıcılıkta, görünür ve okunur olması.
TAŞIYICI SORUMLULUĞU
• Taşıyıcı kabulden sonraki süreçlerde, etiketlerin
düşenlerini yerine yapıştırmak ve tanınmaz
halde olanları yenilemek ile yükümlüdür.
ETİKET TİPLERİ
• Risk Etiketleri
• Handling Etiketleri
Risk Etiketleri
• 45° lik açıları olan eşkenar dörtgen
şeklindedirler.
• Riski açıklayan kelimeler dörtgenin alt
bölümünde yeralır. (bulaşıcı maddeler ve
radyoaktifler hariç ülke ve taşıyıcı şartı
yoksa bu kelimeler yazılmayabilir. )
RİSK ETİKETLERİ
Risk Etiketleri
• Bazı maddeler asıl riskleri ile beraber yan riske
sahip ise; taşıdığı her risk için ilgili sınıf veya
bölüm numarasını taşıyan en az bir adet
(radyoaktifler için 2 adet) etiket paket üzerine
yapıştırılmalıdır.
Handling Etiketleri
• Risk etiketlerine ilaveten tehlikeli madde
paketlerinin uygun handling’i ve
depolanmasında bilgi vermek amacı ile
kullanılan etiketlerdir.
Handling Etiketleri
Manyetik materyal etiketi
• IMP (International Message Procedure) kodu:
MAG
• Bu etiket, mıknatıs gibi manyetik madde içeren
paketler üzerine 9.sınıf etiketi yerine yapıştırılır.
Kargo Uçağı Etiketi
• IMP Kodu: CAO
• Paketin kargo uçağında taşınmasının
zorunlu olduğunu gösterir.
• Risk etiketlerinin yanında ve aynı yüzde
görülmelidir.
• 31 Aralık 2012 tarihine kadar her iki etiket
kullanılacak.
• 01 Ocak 2013 tarihinden itibaren CARGO
AIRCRAFT ONLY etiketi zorunlu olacak.
Yön Bildiren Etiketler
• Sıvı içeren birleşik paketler ve bu paket veya
overpack üzerine yapıştırılır.
• Paket üzerine karşılıklı yüzlerde olmak kaydı ile
en az 2 adet yapıştırılır.
Soğutularak sıvılaştırılmış gazların etiketi
• IMP kodu: RCI
• 2.2 bölümünde yeralan soğutularak
sıvılaştırılmış gazları içeren paketler üzerinde
risk etiketinin yanında bulunmalıdır.
Isıdan uzak tutun etiketi
• Bölüm 4.1 in kendiliğinden reaksiyon veren
(self-reactive) maddeleri veya bölüm 5.2 organik
peroksitleri içeren paketler üzerinde risk
etiketlerinin yanında kullanılır.
Lityum pili/bataryası etiketi
• Lityum bataryası olduğunun belirlenmesi için
kullanılan etikettir.
• Lithium ion Battery veya Lithium Metal Battery
• Her ikisi de var ise “lithium metal and lithium ion
batteries” yazılmalıdır.
DİKKAT EDİLECEK
DURUMLAR
• Etiketler okunur görünür olmalı
• Başka bir etiket tarafından kapatılmamalı.
• Silindir şeklindeki paketlerde etiketler üst üste
gelmemeli.
• Etiketler yapıştırıldıkları paket zemini ile
kontras renklerde olmalıdır. Değillerse
kenarlarından çerçeve yapılmalıdır.
• Aynı etiket paketin farklı iki yüzünde birden
bulunmamalıdır.
• Etiket yapışmıyorsa sağlam bir şekilde asılmalıdır.
• Kargo uçağında taşınması zorunlu olan kargolar için
“Cargo Aircraft Only” etiketi, risk etiketi ile aynı yüzde
ve onun yanına yapıştırılmalıdır.
• “This Way Up” etiketi karşılıklı olmak üzere en az
iki adet olmalı ve oklar aynı yönü göstermeli.
• Bu etiket iç kaplarda 120 ml veya daha az sıvı ya
da ilk kapta 50 ml veya altında bulaşıcı madde
olduğunda ve radyoaktif madde taşınması hariç
tüm sıvı tehlikeli madde içeren birleşik kaplar ve
overpack ler için zorunludur.
• “overpack” içinde yer alan paketlerin üzerindeki
etiketler açıkça görünür olmalı veya iç
paketlerde gereken tüm etiketler aynen
overpack üzerine tekrar yansıtılmalıdır.
• İç paketlerin görünür olmadığı overpacklerde
aynı sınıftaki veya bölümdeki maddeler için bir
adet etiket kullanımı yeterlidir.
AÇIK OVERPACK ve KAPALI OVERPACK
• Paket ölçüleri yeterli olduğunda etiketler uygun
gönderi adıyla aynı yüzde ve yan yana olmalıdır.
• Yan riski gösteren etiketler asıl riskin yanında
yer almalıdır.
• Etiketler gönderici ve alıcı adı ve adresinin
yanına yapıştırılabilir.
Download

tehlikeli maddeler 5