Beynelmilel
1
Sahibi: Selçuk Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü adına Doç .Dr. Metin Aksoy
Yayın Kurulu
Editör: Doç.Dr. Nezir AKYEġĠLMEN
Doç.Dr. Davut ATEŞ
Sayı Editörü: Cihan DABAN
Doç.Dr. Murat ÇEMREK
Haber Birimleri Sorumluları:
Doç.Dr Metin AKSOY
Ortadoğu: Sercan Semih AKUTAY / Uğur PEKTAġ
Doç.Dr.Nezir AKYEŞİLMEN
Avrupa: Ġbrahim KURNAZ
Yrd.Doç.Dr Arif Behiç
ÖZCAN
Güneydoğu Asya: Duygu ÖZLÜK
Yrd.Doç.Dr Erdem ÖZLÜK
Avrasya: Kısmet METKĠN
Öğr.Gör.Dr. Demet Şefika
MANGIR
Afrika: Yusuf ÇINAR/Cihan DABAN
Arş.Gör. Duygu ÖZLÜK
Asya Pasifik: Fazlı DOĞAN
Arş.Gör. Engin
KILIÇARSLAN
Amerika: Yasin AVCI/Ekrem YILMAZ
Arş.Gör. Fazlı DOĞAN
Kapak Tasarım: M. Mustafa KULU
Arş.Gör. Kürşat KAN
Sayfa Tasarımı: Cihan DABAN
Arş.Gör. Muhammed
Mustafa KULU
Yıl: 2 Sayı: 4 Temmuz-Ağustos-Eylül/2014 / 4
Arş.Gör. Sercan Semih
AKUTAY
Arş.Gör.İbrahim KURNAZ
Arş.Gör. Kısmet METKİN
Arş.Gör. Yusuf ÇINAR
Yayın Türü
Online Yerel Süreli
Adres Selçuk Üniversitesi ĠĠBF Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü Alaeddin Keykubat
Kampüsü Selçuklu-KONYA
Web-adresi: www.ui.selcuk.edu.tr
Arş. Gör. Cihan DABAN
Arş.Gör. Yasin AVCI
Arş. Gör. Uğur PEKTAŞ
e-mail: [email protected]
Beynelmilel’de yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlara aittir.
Arş. Gör. Ekrem YILMAZ
Beynelmilel
2
ĠÇĠNDEKĠLER
ORTADOĞU HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)…………..……….....................6
Bağımsız Kürdistan............................................................................................................................6
Suriye Cephesinde DeğiĢenler............................................................................................................7
Nükleer Krizde Sona Doğru mu?.......................................................................................................8
Müslümanlar IġĠD‟e KarĢı.................................................................................................................9
IġĠD‟in Ortadoğu‟da Kalıcılık Endeksleri........................................................................................11
Ġsrail'in Gazze saldırılarını baĢlatma nedeni.....................................................................................11
Gazze Saldırılarının 15. Gününde Ölü ve Yaralı Sayısı; Saldırıların Gazze'ye Verdiği Zarar..........12
BirleĢmiĢ Milletler Güvenlik Konseyi'nde Sözün Bittiği An............................................................13
Chomsky: 'Uluslararası Toplum' boĢ bir ifade..................................................................................13
BM Güvenlik Konseyi 28 Temmuzda, Gazze'de yaĢanan çatıĢmalara ''acilen ve önkoĢulsuz olarak
insani ateĢkes'' çağrısı yapan bir açıklama yayınladı........................................................................14
Saldırıların 23. Gününde Bilanço......................................................................................................14
Kısa süren Kısa AteĢkes....................................................................................................................15
Ġsrail'den Kısa Süreli Bir AteĢkes Daha............................................................................................16
Gazze'de kalıcı ateĢkes sağlandı.......................................................................................................16
GerginleĢen Türkiye-Mısır ĠliĢkileri ve Bunun Yansımaları.............................................................17
Suriyeli Mülteciler Krizi...................................................................................................................18
Petrol Fiyatları Üzerinden Baskı OluĢturmak...................................................................................19
GÜNEYDOĞU ASYA HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)….………………......19
Pakistan Talibanı IġĠD‟e ve Küresel Cihada Destek Verdiğini Açıkladı..........................................19
Hindistan – Pakistan: KeĢmir Sorunu...............................................................................................20
Hindistan ve Pakistan Nobel BarıĢ Ödülü Aldı................................................................................20
AVRASYA HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)…………………………….......21
Kazakistan'da Nükleer Santral ÇalıĢmaları......................................................................................21
Ermenistan'da Avrasya Ekonomik Birliğine Üye Oldu..................................................................21
Hazar Ülkeleri Devlet BaĢkanları 4. Zirvesi Toplandı....................................................................22
Beynelmilel
3
Ukrayna'da AteĢkes Ġhlalleri Sürüyor..............................................................................................22
ASYA-PASĠFĠK HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)…………………………...23
Çin'in Uluslararası ĠliĢkiler Gündemi...............................................................................................23
AFRĠKA HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)………………………………….....25
Afrika ülkeleri, Boko Haram'a karĢı birleĢiyor.................................................................................................................................25
Afrika Birliği güçleri, El ġebab‟ ın kalesini geri aldı........................................................................26
Müslüman ve Hıristiyanlar Arasındaki ÇatıĢmalar.........................................................................................................................27
AMERĠKA HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014).....................................................28
Morales Bolivya'da üçüncü kez zaferini ilan etti...............................................................................28
Kiliseye izin verilen Küba'da cami yasak...........................................................................................28
Meksikalı Müslüman yerlilerden Gazze'ye destek..............................................................................29
Arjantin üçüncü kez iflas etti...............................................................................................................29
Bolivya, Ġsrail'i terörist devlet ilan etti................................................................................................29
ABD‟de Sınır DıĢı Edilen Göçmen Sayısı Arttı..................................................................................30
Google Kullanıcılarının Bilgilerini Ülkelerin Ġstihbarat KuruluĢlarına Veriyor..................................30
ABD‟nin Bütçe Açığı 584,2 Milyar Dolar...........................................................................................30
ABD‟nin Silah Denemesi Bir Kez Daha BaĢarısız Oldu....................................................................30
ABD Ġçin Yeni Tehdit Algılaması: Toplumsal Hareketler...................................................................31
AVRUPA HABER ANALĠZ (Temmuz-Eylül 2014)..……...……………………………...31
Berlin'de Ukrayna Ġçin Ortak Bildiri......................................................................................................31
AB, Rusya'ya Yaptırımları Artırıyor......................................................................................................32
Ġran Ġle Nükleer Müzakereler 4 Ay Daha Uzatıldı................................................................................32
Ġran Ġle P5+1 Arasındaki AnlaĢmazlık Konuları....................................................................................33
Beynelmilel
4
Uranyum ZenginleĢtirme........................................................................................................................33
Ukrayna Krizi Ġçin MĠNSK' te Toplantı.................................................................................................33
AB'den Kürtlere Silah Yardımına Ġzin...................................................................................................34
DER SPĠEGEL: Almanya BeĢ Yıldır Türkiye'yi Dinliyor.....................................................................34
IġĠD Korkusu Ġngiltere'yi Ġran'a YaklaĢtırdı...........................................................................................35
Avrupa Ġçin Açık Tehlike........................................................................................................................35
NATO, Rusya Sınırında Kalıcı Üs Kuruyor...........................................................................................36
Ġskoçya Bağımsızlığa 'HAYIR' dedi......................................................................................................37
Rusya ve NATO arasında Soğuk SavaĢ..................................................................................................37
NATO Zirvesi'nden IġĠD Kararı.............................................................................................................38
Savunma Harcamaları Artacak..............................................................................................................38
AB'nin Yaptırımları BaĢlıyor, ABD'den Yenileri Geliyor.....................................................................39
Almanya IġĠD' e KarĢı Askeri Operasyona Katılmayacak.....................................................................40
EBOLA ANALĠZ.................................................................................................................................41
Liberya Tarihinde Yeni Bir Kriz: Ebola.................................................................................................41
Liberya Ekonomik Krizi.........................................................................................................................42
Liberya‟da Ebola Krizi...........................................................................................................................43
Beynelmilel
5
ORTADOĞU HABER ANALĠZ
IRAK:
“Bağımsız Kürdistan”
BBC‟ye verdiği röportajda Irak‟ın fiilen bölünmüĢ yapısının yarattığı trajediyi vurgulayan
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi(IKBY) lideri Mesut Barzani, Kürt halkının bu trajediden
çıkıĢının bağımsızlık ilanı ile mümkün olabileceğini belirtti. Irak askerlerinin Haziran ve
Temmuz aylarındaki hızlı IġĠD ilerleyiĢi karĢısında geri çekildiği ve kontrolü Kuzey Iraklı
peĢmerge güçlerine bıraktığı bir ortamda IKBY yönetiminden gelen bu açıklamalar bir hayli
dikkat çekicidir. Fiili parçalanmıĢlık durumuna ek olarak Irak yönetiminin bölge
savunmasındaki baĢarısızlığı, bağımsızlık diktesini daha da kuvvetli bir hale getirmektedir.
Barzani‟ye göre gelinen noktada bağımsızlık temel amaç olmakla beraber söz konusu karar
IKBY yönetiminin tek baĢına alabileceği bir karar olmayıp nihai karar mercii Kürt halkıdır.
DıĢiĢleri Bakanı Kerry‟nin açıklamalarından anlaĢıldığı üzere ABD‟nin pek ılımlı
yaklaĢmadığı bağımsızlık gündemine sert bir tepki de Ġran‟dan gelmiĢtir. Ġran DıĢiĢleri Bakan
Yardımcısı Abdullahyan, Barzani‟nin açıklamalarını sonu iyi hesaplanmamıĢ bir siyasi hedef
olarak eleĢtirmiĢ; böyle bir giriĢimin bölgedeki kaosu daha da derinleĢtireceğini belirtmiĢtir.
Ġran DıĢiĢleri Bakanlığı sözcüsü Merziye Efham, bağımsızlık gündemine yönelik eleĢtirileri
bir doz daha arttırarak söz konusu talep ve giriĢimlerin bölge için vahim sonuçlar doğura bir
Ġsrail planı olduğunu ifade etti. Ġran bu agresif ve eleĢtirel tavrına karĢın Barzani, Alman
menĢeili Die Welt gazetesine verdiği röportajda bağımsızlığın her milletin kullanabileceği
doğal bir hak olduğunu vurgulamıĢ ve Türkiye ile ABD‟nin ilkesel bağlamda bu bağımsızlık
Beynelmilel
6
giriĢimine karĢıt bir duruĢ benimsemeyeceklerine inandığını belirtmiĢtir. Ne var ki
Barzani‟nin bu iyimser yaklaĢımı Amerika cephesinde herhangi bir yumuĢama etkisi
yaratamamıĢtır. ABD‟nin Kürdistan‟ın bağımsızlığını askıya alma tavrının daha da
belirginleĢmesinin ardından IKBY yönetimi, bağımsızlık kararının ABD‟ye rağmen de
alınabileceğini belirtmiĢ; süreç içinde kilit bir konumda olan Türkiye‟nin gerçeklerin farkında
bir tavır içinde olmasının ise memnuniyetle karĢılandığını dile getirmiĢtir.
Bağımsızlık gündemi bağlamında ABD‟nin “Ģimdi zamanı değil” Ģeklinde bir refleks
geliĢtirmiĢ olması esasında Bağımsız Kürdistan‟a karĢı çıktığı Ģeklinde okunmamalıdır. Zira
Irak‟ta hükümet kaosunun olduğu bir ortamda mevcut Irak anayasasını görmezden gelerek
atılacak böyle bir adım meselenin daha da çetrefilli bir hal almasına sebep olacaktır. Bir diğer
yandan bağımsızlık yönünde geliĢecek bir iradenin halihazırda Maliki ile IKBY arasında
devam etmekte olan zıtlaĢmayı daha da derinleĢtirerek bölgedeki yangına negatif yönlü katkı
yapacağı öngörülmektedir.
SURĠYE:
“Suriye Cephesinde DeğiĢenler”
3 Haziranda yapılan seçimlerin ardından BeĢar Esad bir kere daha devlet baĢkanı seçildi.
Seçimler her ne kadar BirleĢmiĢ Milletler gözlemcileri tarafından eleĢtirilmiĢse de %88,7‟lik
bir oyla seçilen Esad‟ın yemin törenin ardından yaptığı konuĢmasındaki “ulusal uzlaĢı”
vurgusu umut verici bir geliĢme olarak değerlendirilmiĢti. Ne var ki temmuz ayı itibariyle
kaydedilen savaĢ istatistiklerinin yansıttığı yıkıcılık, yumuĢama yönündeki beklentilerin boĢa
çıkmasına sebep olmuĢtur.Gerek Esad‟a bağlı silahlı güçler gerekse Özgür Suriye Ordusu
(ÖSO) silah önceliğinden yana herhangi bir biçimde taviz vermez görünümlerini
sürdürmektedirler. Esad‟ın terörle mücadele; ÖSO‟nun ise rejimi devirme kararlılığı
çerçevesinde yollarına devam ettiği bir düzlemde, Suriye iç savaĢına dair bir yumuĢama kısa
vade gelecek içinde pek de olanaklı görünmemektedir.
Uluslararası toplumun bölgeye dair gündem önceliğinin IġĠD meselesine yoğunlaĢması, bir
bakıma Esad‟ın elini rahatlatan bir geliĢme olmuĢ ve Esad‟a bağlı askeri kuvvetler muhalifler
üzerine uyguladıkları Ģiddeti daha da marjinalleĢtirme eğilimine girmiĢlerdir. Zira Esad‟a
bağlı askeri kuvvetler, saldırılarında klor gazlı varil bombası, misket bombası ve vakum
bombası gibi yasaklanmıĢ savaĢ yöntem ve araçlarını kullanmaktadırlar. Pek çok sivilin de
Beynelmilel
7
yaĢamını yitirdiği bu saldırılara karĢı konvansiyonel karĢılık vermeye çalıĢan ÖSO, IġĠD‟in
de Esad rejimine yönelik saldırgan bir tutum içinde olmasını avantaja çevirmeye; Esad rejimi
üzerindeki yıpratıcılığını arttırmaya çalıĢıyor. Bilhassa Humus‟un kuzeybatı bölgesindeki
çatıĢmalarda gözlemlenen “ortak vuruĢ” orta ve uzun vadede pek de ÖSO‟nun avantajına
sonuçlanacak gibi görünmüyor. Bu çıkarım iki tamamlayıcı done ile desteklemek
mümkündür. Bir kere IġĠD tarafından kontrol altında tutulan Rakka ve Deyrizor gibi
Suriye‟nin
doğu
bölgelerinde
ÖSO
askerleri
gruplar
halinde
IġĠD
saflarına
katılmaktadırlar.Bu geliĢme, zaten parçalı bir yapıya sahip olan ve yoğun bir askeri materyal
sıkıntısı içinde bulunan ÖSO‟yu hem psikolojik hem de fizyolojik açılardan yıpratacak bir
geliĢme olarak kaydedilmektedir. Ġkinci olarak IġĠD‟in önceliği Esad‟ı devirmekten ziyade
Suriye‟nin doğusunda ele geçirdiği bölgelerdeki konumu kuvvetlendirmek ve Irak‟taki
hareketlilik üzerine yoğunlaĢmak olduğundan ÖSO‟nun “ortak vuruĢ” beklentisi pek
çözümcül ve iĢlevsel olamayacaktır.
ġartların daha da karmaĢık ve zorlayıcı hale geldiği bu ortamda anılabilecek tek müspet
geliĢme 200 tonluk kimyasal silah stoku ve silah yapımında kullanılan endüstriyel maddenin
Suriye dıĢına çıkartılmasıdır. Cenevre II sürecinde varılan uzlaĢı uyarınca Suriye dıĢına
çıkartılan kimyasal maddeler, imha edilmek üzere Ġngiltere‟nin Marcwood limanına getirildi.
ĠRAN:
“Nükleer Krizde Sona Doğru mu?”
Ġran ile P5+1 ülkeleri arasında sürmekte olan nükleer krize dair müzakerelerde Temmuz ayı
kritik bir dönemeçti. Ġran DıĢiĢleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, sosyal medya aracılığı ile
muhataplarına seslenirken yakın tarihten verdiği örneklerle tarafların imtiyazlı pozisyon elde
etmek adına müzakere süreci üzerine engelleyici etkide bulunmamaları gerektiğini ifade etti.
Ġran‟ın nükleer krizde çözüme hazır olduğu 2005 yılını hatırlatan Zarif, krizin çözülememesi
ve bugünlere değin sürmesinin sebebi olarak Bush yönetimindeki ABD‟nin “ölümcül
yaptırım” kararını gösterdi. Zira Zarif‟e göre batı dünyasının da ABD‟ye paralel bir refleks
geliĢtirmesi sonucu Ġran uranyum zenginleĢtirmek zorunda kalmıĢtı ve bugün de batının
avantajlı bir konum elde etmek adına benzer bir giriĢimde bulunması krizin çözümü adına
vahim sonuçlar doğuracaktır.
Beynelmilel
8
Viyana‟da devam eden geliĢmeler için “güven” vurgusunda bulunan Zarif, eğer gerçekten
istenilirse nükleer krizin aĢılmasının çok yakın bir tarihte mümkün olacağını vurguladı. Krizi
çözecek kritik kilit olan güven bunalımı aĢılamamıĢtır ki 2013 yılındaki Cenevre
görüĢmelerinde kaydedilen 20 Temmuz 2014‟e kadar nihai uzlaĢının sağlanacağı öngörüsü
boĢa çıkmıĢ ve ikinci bir kararla anlaĢma sağlanması için öngörülen tarih 24 Kasım 2014‟e
ötelenmiĢtir. ABD ve AB üyelerinin Ġran‟a yönelik olarak “Ġran gizlice nükleer silah üretiyor
ve reel kapasitesini saklıyor.” eleĢtirilerine dayanan güven bunalımı, müzakerelerin ambargo
ve uranyum zenginleĢtirme programını seviyelendirme gündemine odaklandığı bir bağlamda
hayli katı bir biçimde tıkayıcı etki yapmıĢtır. Ġran devlet baĢkanı Hasan Ruhani, Ġran‟ın
“nükleer enerji hakkının saklı tutulması kaydıyla” çözüm adına bir hayli istekli olduğunu ve
gerekli esnekliği gösterdiğini belirtmiĢ; çözüm adına zamanın son derece kısıtlı olduğunu
vurgulayarak P5+1‟den de benzer bir esneklik içine girmesini istemiĢtir.
Her ne kadar Ġran lafzi bağlamda güven bunalımını aĢma ve müzakereleri sağlıkla devam
ettirme taraftarı bir imaj içinde görünse de Ekim ayı içinde meydana gelen geliĢmeler batıdaki
kaygıları derinleĢtirir mahiyette olmuĢtur. Uluslararası Atom Enerjisi Kurulu (UAEK)
müfettiĢlerinden oluĢan bir heyetin incelemelerde bulunmak üzere Ġran‟a gidiĢi sırasında
patlayan “vize krizi”,“Ġran‟ın nükleer silahları var.” savını bir kere daha gündeme getirmiĢtir.
Batılı diplomat ve uzmanlara göre Ġran‟ın vize vermediği UAEK müfettiĢi bir nükleer silah
uzmanı.
Nükleer
silah
bağlamında
yoğunlaĢan
güven
bunalımının
kolay
kolay
aĢılamayacağını gösteren bu geliĢme karĢısında Ġran yönetiminin savunması bir hayli dikkat
çekici: “Vize vermek yahut vermemek Ġran‟a ait bir egemenlik hakkıdır.”
IġĠD:
“Müslümanlar IġĠD’e KarĢı”
IġĠD lideri Ebubekir el Bağdadi, Temmuz baĢında yayınladığı bir ses kaydı ile imkanı olan
tüm Müslümanları ve Müslüman ülkeleri ilan ettikleri Ġslam Devleti‟ne katılmaya ve
Bağdadi‟nin hilafetine biat etmeye davet etmiĢti. Katılımın Müslümanlar için ulvi bir görev
olduğunu belirten Bağdadi‟nin bu keskin daveti, baĢta bölge ülkeleri olmak üzere dünyanın
farklı coğrafyalarında yaĢayan radikal gruplar nazarında karĢılık buldu. Ancak radikal gruplar
üzerinde karĢılık bulabilen bu davete ve davetin sahibine karĢı Ġslam dünyası, yeknesak bir
biçimde tüm kamuoyu ve siyasi aktörleri ile beraber karĢı durmaktadır.
Beynelmilel
9
ġii gündeminin belirlenmesinde en etkili isimlerden biri olan Ġran‟ın ruhani lideri Ayetullah
Ali Hamaney, Ġslam dünyasına hitaben yaptığı açıklamalardael Kaide ve IġĠD gibi örgütlerin
Müslüman coğrafyasında tefrika çıkarmak, Ġran ve ġiileri hedef tahtasına oturtmak ve Ġslam
coğrafyasındaki mezhep ayrıĢmasını derinleĢtirmek amacıyla ABD, Ġngiltere ve Ġsrail
tarafından türetilen senaryonun bir parçası olduğunu belirterek tüm Müslümanları kararlı ve
karĢıt bir duruĢ içinde bulunmaya davet etti. Hamaney‟in açıklamalarına paralel ve hatta
tamamlayıcı mahiyette bir baĢka mülakat da Ġran meclis baĢkanı Ali Laricani‟den geldi.
Laricani, IġĠD ile mücadele etmenin bölgesel huzur adına bir gereklilik olarak gündemde
tutulduğunu; ancakABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Kobani‟ye destek amaçlı
müdahalesinin bu denli saf niyetlere dayanmadığını, koalisyonun gizli gündeme sahip olduğu
eleĢtirileri ile beyan etti. ġii tavrının belirgin bir blok tavrı haline gelmesi ile beraber Lübnan
Hizbullah‟ı Genel Sekreteri Hasan Nasrallah da IġĠD‟e karĢı olmalarına rağmen dıĢ menĢeili
müdahaleyi tasvip etmediklerini; Lübnan‟ın da benzer bir tavır içinde bulunmasını
istediklerini belirtti.
ġii dünyasındaki hem IġĠD hem de batı aleyhtarlığına karĢın Sünni blok IġĠD‟i durdurmak
noktasında bir refleks geliĢtirerek ABD öncülüğünde kurulan koalisyonlara destek olma kararı
aldı.Suudi Arabistan, Bahreyn, BirleĢik Arap Emirlikleri, Katar ve Ürdün IġĠD karĢıtı
koalisyona bizzat katılırken zaten IġĠD terörünün mutlak hedefleri halindeki Irak ve Suriye de
koalisyona destek verme arzusunda. IġĠD‟in geldiği konum itibariyle kendilerine karĢı
geliĢtirilen bölgesel ve uluslararası muhalefeti sorumlu tutan Suriye dıĢiĢleri bakanı Velid
Muallim, amacın IġĠD‟i önce durdurmak sonra da yok etmek olduğu IġĠD ile mücadele
aĢamasında Suriye‟nin de koalisyon tarafından yürütülen operasyonlara destek vermeye hazır
olduğunu belirtti. ABD‟nin IġĠD‟e müdahale hususunda Suriye üzerinden müdahale etmek
gerekirse Suriye‟nin onayını aramayız yönündeki açıklamalarının ardından gelen bu beyanat,
Suriye yönetiminin hem IġĠD‟i durdurmak hem de ABD ile Suriye arasında çıkacak olası bir
gerilimi daha baĢtan bertaraf etme amacındadır. Suriye cephesinden vurgulanan tüm bu
olumlu donelere rağmen Suriye yönetiminin Suriye hava sahasının kullanılması durumunda
operasyonun kontrolünün Suriye‟de kalması Ģartı iĢlevsel bağlamda mümkün bir Ģart olarak
görünmemektedir.
BaĢta Tony Blair olmak üzere pek çok batılı ismin IġĠD ile mücadelede kara operasyonlarının
bir gereklilik olduğu yönündeki ısrarına rağmen koalisyon bu yönde bir eğilim içinde
görünmemekte. Kara operasyonunun gündem dıĢılığı bağlamında IġĠD ile çatıĢma halindeki
unsurları desteklemek yönünde bir irade geliĢtiren aktörlerden Suudi Arabistan IġĠD ve el
Beynelmilel
10
Nusra ile açık bir çatıĢma içinde bulunan Lübnan ordusuna 1 milyar dolarlık askeri yardım
yapma kararı alırken Almanya ve Ġngiltere de IġĠD‟e karĢı agresif bir direniĢ içinde bulunan
peĢmergelere “eğitim” yardımı yapma kararı aldı. ABD‟nin ise IġĠD ile çatıĢan bir diğer
cephe olma özelliğindeki Suriyeli muhaliflere askeri materyal ve eğitim desteğinde
bulunacağı konuĢulmaktadır.
Ġslam dünyasındaki tüm bu IġĠD karĢıtı reflekslere karĢın Mısır‟ın IġĠD‟i terör örgütleri
listesine alma kararını sürüncemeli bir takvime yayması eleĢtiri sebebi olarak sivrildi.
Müslüman KardeĢler‟i bir gün içinde terörist olarak tanımlayan Mısır mahkemesi, IġĠD‟in
tanımlanması kararını 26 Ekim gibi ileri bir tarihe öteledi.
“IġĠD’in Ortadoğu’da Kalıcılık Endeksleri”
Son derece kısa zamanda ve hızlı bir ilerleyiĢin ardından Suriye‟nin doğusu ile Musul, Ninova
ve Fellucegibi Irak coğrafyası içinde son derece kritik bölgelerde kontrolü ele alan IġĠD,
bölgedeki Ģiddet sarmalını varlığını sağlamlaĢtırmak adına stratejik olarak gördüğü bölgelere
yoğunlaĢtırmaktadır. IġĠD‟in Kobani‟yi de bu stratejik değerler bağlamında olmazsa olmaz
olarak değerlendirdiği bilinmektedir ki bölgesel aktörlerin ve uluslararası toplumun Kobani
ısrarı da ancak bu kapsamda değer ifade etmektedir. IġĠD‟in bölge geleceği adına yarattığı
tehdidi vurgulayan Rus akademisyen Georgiy Ġliç Mirski de sürecin bu yönde devam etmesi
halinde Irak ve Suriye‟nin varlıklarının çok kısa bir vadede sonlanabileceğini belirtmiĢtir.
IġĠD‟in bölgedeki kalıcılık endekslerine dair çarpıcı bir açıklama da Amerikan cephesinden
gelmiĢtir. ABD öncülüğünde teĢekkül olunan ve 50‟yi aĢkın ülkenin katıldığı IġĠD karĢıtı
koalisyonun ardı ardına düzenlediği hava operasyonlarının ertesinde konuĢan ABD Savunma
Bakanlığı Pentagon Sözcüsü John Kirby: “IġĠD, birkaç hafta ya da birkaç ay içinde
bitirilemeyecek kadar tehlikeli bir oluĢum. IġĠD ile mücadele yıllar sürebilir… Ama
unutulmamalı ki bu mücadele sadece ABD‟nin savaĢı değildir.”Açıklamaları ile durumun
vahamet boyutunu gözler önüne sermiĢtir.
ĠSRAĠL'ĠN GAZZE SALDIRILARI
Ġsrail'in Gazze saldırılarını baĢlatma nedeni
Batı ġeria'da 12 Haziran'da kaybolan 3 Yahudi yerleĢimcinin 18 gün sonra ölü
bulunmasının ardından Filistinli genç Muhammed Ebu Hudayr, 2 Temmuz'da Yahudi
Beynelmilel
11
yerleĢimciler tarafından kaçırılmıĢ ve yakılarak öldürülmüĢ, Ġsrail, bu olayların ardından 7
Temmuz'da "Koruyucu Hat" adı altında Gazze'ye operasyon baĢlattı.
Ġsrail'in Gazze saldırıları dünya genelinde tepki çekerken ABD yönetimi Ġsrail'in
yanında yer aldı. Ancak ABD yönetimi bile Ġsrail'in rasgele bombalama eylemlerinden
rahatsız oldu. ABD DıĢiĢleri Bakanı John Kerry'nin, Ġsrail'in Gazze saldırısını kameralar
önünde güçlü biçimde desteklese de aslında operasyonun Ģeklinden rahatsız olduğu ortaya
çıktı. Kerry, 20 Temmuz'da
bazı Amerikan televizyon kanallarına röportajlar verdi.
Röportajlar arasında Bakanlıktaki danıĢmanlarından biriyle yaptığı telefon görüĢmesi
mikrofonların açık olması nedeniyle sızdı. Fox televizyonunda yayınlanan konuĢmanın video
kaydında, Kerry, Ġsrail'in Gazze'deki tünellere yönelik saldırısı için iğneleyici biçimde
"Amma da nokta atıĢı operasyonu, amma da nokta atıĢı operasyonu" dediği duyuluyor.
Fox kanalı muhabirinin bu sözlerini sorması üzerine ise Kerry, röportajda Ġsrail'i
savunmaya devam etti. Ġsrail'in Hamas'ın attığı füzelere karĢı kendisini korumasını tamamen
desteklediklerini belirten Kerry, bunu asıl Hamas'ın, Ġsrail'in öldürülen üç Yahudi genci
aramaya çalıĢırken baĢlattığını savundu. ABC ile röportajında da Kerry'ye "Filistinlilerin
Ġsrail'in yaptığının bir katliam ve savaĢ suçu olduğunu söylediğinin" sorulmasına rağmen
Kerry, doğrudan yanıt vermekten kaçınarak savaĢın çirkin bir Ģey olduğunu, ateĢkes için çaba
gösterdiklerini belirtti ve saldırılardan Hamas'ı sorumlu tuttu.
Gazze Saldırılarının 15. Gününde Ölü ve Yaralı Sayısı; Saldırıların Gazze'ye Verdiği
Zarar
"Koruyucu Hat" adı altında 7 Temmuz'da Gazze‟ye havadan saldırı baĢlatan Ġsrail
ordusu, 17 Temmuz PerĢembe akĢamı da karadan saldırıya geçmiĢti. Saldırıların 15. gününde,
Gazze ġeridi'nde 577 kiĢi hayatını kaybetti, 3 bin 554 kiĢi yaralandı.
BirleĢmiĢ Milletler (BM) Gazze'de 100 binden fazla kiĢinin yerinden edildiğini
bildirdi. BM Cenevre Ofisi'nde düzenlenen basın toplantısında Gazze'deki insani durum
hakkında bilgi veren BM Ġnsani ĠĢler Koordinasyon Ofisi Sözcüsü Jens Laerke, Gazze'de
evlerini terk etmek zorunda kalanların sayısının 100 bini aĢtığını belirterek bunların
çoğunluğunun BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı'na (UNRWA) bağlı 69 okula
sığındığını kaydetti. Okullara sığınamayan pek çok kiĢinin bulunduğunu ifade eden Laerke,
Beynelmilel
12
"Durum, Gazze'deki insanlar için çok yıkıcı. Gazze'de siviller için tam anlamıyla güvenli bir
yer yok. Ġsrail'in hava saldırıları yüzünden Gazze'de yaklaĢık 500 ev tamamen yıkıldı veya
ciddi hasar gördü" diye konuĢtu.UNICEF Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölge Ofisi Yöneticisi
Juliette Touma, 22 Temmuzda yaptığı açıklamada "çatıĢmaların baĢladığı günden beri
Gazze'de 121 çocuğun öldürüldüğünü" söyledi.
BirleĢmiĢ Milletler Güvenlik Konseyi'nde Sözün Bittiği An
BM Güvenlik Konseyi, olağan "Orta Doğu'daki GeliĢmeler ve Filistin Sorunu" konulu
toplantısını
22 Temmuz da gerçekleĢtirdi. Suriye ve Irak'taki geliĢmelerin de
değerlendirildiği toplantıda en önemli gündem maddesi Ġsrail'in Gazze'ye saldırıları oldu.
BMGK toplantısına katılan Filistin'in BM Daimi Temsilcisi Riyad Mansur, "VahĢice
öldürülen bu çocuklar sayı değil insan" diyerek Ġsrail'in katliamlarını eleĢtirdi. .BM Genel
Sekreteri Ban Ki-mun, Ramallah'tan video-konferans yöntemiyle BMGK'ya yaptığı sunumda,
Ġsrail'in Ģiddetli saldırıları devam ederken Hamas'ın "roket saldırlarına devam etmesini
eleĢtirdi ve buna son verilmesi çağrısında bulundu. Ġsrail'i eleĢtirmekten çekinen ve
saldırıların sorumlusu olarak Hamas'ı
suçlayan Ban Ki Mun, Ġsrail'in saldırılarını
meĢrulaĢtırıcı bir dil kullandı. "Hamas saldırılarına derhal son vermeli. Taraflar çatıĢmaya son
vermeli. BaĢbakan Netanyahu'ya hayatını kaybedenlerden ötürü baĢsağlığı dilemek istiyorum.
Ġsrail halkına da baĢsağlığı diliyorum" Ģeklinde konuĢtu.
Chomsky: 'Uluslararası Toplum' boĢ bir ifade
Dünyaca ünlü ABD'li düĢünür Noam Chomsky, Orta Doğu'da yaĢanan son geliĢmeler
ile Ġsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları hakkında değerlendirmede bulundu. Tüm dünyanın
bugün uluslararası toplumdan çok Ģey beklediğini ifade eden Chomsky, uluslararası toplumun
var olmadığını, sıradan insanlar için bir "aldatma ve yanılsama" olduğunu ifade etti.
"Uluslararası toplum" ifadesinin anlamı olmayan boĢ bir söylem olduğunu belirten
Beynelmilel
13
Chomsky, "Bugün dünya devletleri, her Ģeyi sadece kendi ulusal çıkarıları için yapıyorlar.
ABD de kendi stratejik çıkarlarından dolayı Ġsrail'i destekliyor. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB)
de Gazze'de bugün neler olup bittiğini pek umursamıyor. Arap dünyası derin bir Ģekilde
bölünmüĢ ve bir Ģey yapmak için güçsüzdür" diye konuĢtu. Chomsky, Ġsrail'e karĢı güçlü tavır
alan ve Filistinlilere yapılan haksızlığı kabul etmek istemediğini açıkça söyleyen tek ülkenin
Türkiye olduğunu söyledi.
Ġsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarında en büyük sorumluluğu ABD'nin taĢıdığını
vurgulayan Chomsky, ABD'nin Filistinlilere yapılan katliamlara ve öldürmelere doğrudan
karıĢtığını savundu. Chomsky, ABD'lilerin Ġsrail'e verdikleri destekle bugün dünyadaki
Müslümanlar arasında derin bir "Antiamerikanizm"e kendilerinin sebep olduklarını dile
getirdi. Chomsky, "BirleĢmiĢ Milletler (BM) de Gazze'deki krizin çözülmesi için hiç bir Ģey
yapmıyor. AB'nin, ABD siyasetine karĢılık vermesi için cesaret ve birliğe ihtiyacı var. Zaten,
yayımladıkları bazı açıklamalar dıĢında, Gazze'de bugün neyin olup bittiğini pek
umursamıyorlar.Fransa, Ġsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarına karĢı protestoları yasaklamakla
da bunu gösterdi." dedi.
Hamas Siyasi Büro ġefi Halid MeĢal, 28 Temmuzda, ABD'de yayın yapan CBS
televizyonuna verdiği bir röpörtajda Ġsrail'in Batı ġeria ve Gazze'yi iĢgaline son vermesi
gerektiğini
yineleyerek dünyanın,
Ġsrail-Filistin
sorununa objektif
bir
bakıĢ
açısıyla
yaklaĢmadığına inandığını söyledi ve "Ne yazık ki, dünya Ġsraillileri suçlamıyor" ifadesini
kullanarak Chomsky'nin söylediklerine paralel bir açıklama yaptı.
BM Güvenlik Konseyi 28 Temmuzda, Gazze'de yaĢanan çatıĢmalara ''acilen ve
önkoĢulsuz olarak insani ateĢkes'' çağrısı yapan bir açıklama yayınladı.
BMGK, tarafların 'Mısır'ın inisiyatifiyle oluĢturulan kalıcı ve saygın bir ateĢkesin
sağlanması için iĢbirliğine davet etti. AP'nin haberine göre baĢkanlık açıklamasında, insani
ateĢkesin, Gazze'de acil ihtiyaç duyulan malzemelerin ulaĢtırılmasında önemli olduğu ifade
edilerek, Ġsrail ve Hamas'a ''Ramazan Bayramı süresince tam olarak uygulanacak bir ateĢkesi''
sağlama çağrısı yapıldı.
Beynelmilel
14
Saldırıların 23. Gününde Bilanço
Saldırıların 23. gününde hayatını kaybedenlerin sayısı 1240'a yükseldi. Ölenlerin
252'si çocuk, 94'ü kadın ve 50'si yaĢlı. Merkezi Cenevre'de bulunan Avrupa-Akdeniz Ġnsan
Hakları Gözlemevi, Ġsrail'in Gazze'ye düzenlediği hava saldırılarında hayatını kaybedenlerin
yüzde 82'sinin sivil olduğunu bildirdi. Ġsrail'in sivilleri hedef alan saldırıları artırdığı ve
sivilleri koruyacak bir önlem almadığı belirtildi. Ġsrail'in uyarmadan sivillerin evlerini hedef
almasının "savaĢ suçu" olduğu kaydedilen açıklamada, "Ġsrail saldırılarda 56 aileyi katletti.
Söz konusu ailelerin fertlerinin çoğu hayatını kaybetti. Aileleri hedef alan saldırılarda hayatını
kaybedenlerin sayısı 250'ye ulaĢtı. SavaĢ ve ambargo nedeniyle 8 senedir sıkıntı çeken Gazze
ekonomisinde, büyük zarara yol açtı. 880 milyon dolar ekonomik zarar var" ifadesi kullanıldı.
Ġsrail'in Gazze'ye 30 Temmuzdaki saldırısında 214 bin 500 kiĢinin evsiz kaldı. Bu
insanların yarısı BM'ye bağlı okullara sığındı. Ancak Ġsrail, BM'ye ait olan bu okulları da
bombalamaya devam etti. Ġsrail ordusunun, Filistinli sığınmacıların bulunduğu Gazze'deki
BirleĢmiĢ Milletler Filistinli Mültecilere Yardım KuruluĢu'na (UNRWA) bağlı bir okula
düzenlediği saldırıda, 20 kiĢi hayatını kaybetti, onlarca kiĢi yaralandı.
Ġsrail saldırılarına Ramazan Bayramı boyunca da devam etti. Ġsrail ordusunun
Ramazan Bayramı boyunca sürdürdüğü saldırılarda, çoğunluğunu kadın ve çocukların
oluĢturduğu 318 Gazzeli öldü, 980 kiĢi yaralandı.
BirleĢmiĢ Milletler (BM) Ġnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay 31 Temmuzda yaptığı
açıklamada, Ġsrail'in, uluslararası hukuktan kaynaklanan sorumluluklarını bilinçli olarak hiçe
saydığını belirtti. SavaĢ ve çatıĢmalar hukukuna göre hastanelerin özel olarak korunduğunu
hatırlatan Pillay, "Kullanılmakta olan hastanelere yapılan saldırılar savaĢ suçu oluĢturur" dedi.
Ġsrail'in iĢgalci güç olarak Gazze ve iĢgal altındaki diğer Filistin topraklarında bazı
uluslararası sorumlulukları bulunduğuna ve bunları da yerine getirmediğine iĢaret eden Pillay,
Gazze'de insani yardım için kullanılan malzemelere ve yerlere yapılan saldırıların da savaĢ
suçu oluĢturabileceğini ifade etti. Ġsrail'in yapılan saldırıya orantılı karĢılık vermediğini ve
hedef ayrımı gözetmediğini vurgulayan Pillay, "BM binalarının dokunulmazlıklarına saygı
gösterilmeli" ifadelerini kullandı.
Beynelmilel
15
Kısa süren Kısa AteĢkes BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun ve ABD DıĢiĢleri Bakanı John
Kerry, 1 Agustos'ta yaptıkları ortak yazılı açıklamada, Ġsrail ile Hamas arasında 3 günlük
insani ateĢkes sağlanması konusunda anlaĢmaya varıldığını duyurdu. Hamas da Ġsrail ile 1
Agustos sabahı 08.00'de baĢlayan 72 saatlik "insani ateĢkes" konusunda anlaĢmaya varıldığını
bildirmiĢti. Ancak Ġsrail'in bu ateĢkesi sadece 2 saat sürebildi. Ġsrail ordusunun, Gazze'de
insani yardım amaçlı 72 saatlik ateĢkes ilanından yaklaĢık 2 saat sonra, Refah kentinin
doğusuna topçu saldırısı düzenlemesi ateĢkesi sona erdirdi. BM Genel Sekreteri Ban,
Gazze'deki ateĢkesin sona ermesinden Hamas'ı sorumlu tuttu .
Ġsrail'den Kısa Süreli Bir AteĢkes Daha
Ebu Merzuk, sosyal paylaĢım ağı Twitter hesabından yaptığı açıklamada, "Sabah saat
08.00 itibarıyla ateĢkes olacak ve zalim Ġsrail ordusu Gazze'den çekilecek" dedi. Hamas Siyasi
Büro üyelerinden Ġzzet er-RıĢk da Twitter hesabında, "Hamas ateĢkesi kabul etti" diye yazdı.
YaklaĢık bir ay süren saldırılardan sonra, 5 Ağustos salı günü 08.00'de, Ġsrail ordusu kara
birliklerini Gazze'den çekildi, 72 saatlik ateĢkes 8 Ağustos Cuma günü saat 08.00'de sona erdi.
10 Ağustosta Ġsrail BaĢbakanı Binyamin Netanyahu, "Koruyucu Hat operasyonu devam
ediyor. Ġsrail çatıĢma altında müzakere etmeyecek" diyerek saldırıların devam edeceği
sinyalini verdi. 21 Ağustosta Netanyahu, savunma bakanı MoĢe Yalon ile düzenlediği basın
toplantısında,
"Koruyucu
Hat"
operasyonunun
sona
ermediğini,
bunun
Hamas'ın
kuruluĢundan bu yana aldığı "en sert darbe" olduğunu savundu. Netanyahu, Hamas eğer
Ġrail'e saldırırsa yedi kat misliyle cevap vereceklerini ifade etti. Savunma Bakanı MoĢe Yalon
da Gazze'ye yeni bir kara harekatı dahil bütün ihtimallerin masada açık beklediğini ifade etti.
Bir ayı aĢkın süren saldırılardan sonra Mısır'da yürütülen müzakerelerin ardından kalıcı
ateĢkes sağlanamadı. Gazze‟den roket
atıldığı iddiasıyla Ġsrail
ordusu,
20
Ağustos'ta
Gazze‟ye yeniden saldırmaya baĢladı. Hamas ise Ġsrail'in roket saldırıları iddialarını yalanladı.
Ġsrail ordusunun Gazze'ye düzenlediği saldırılarda 21 Ağustos itibariyle 2 bin 54 kiĢi hayatını
kaybetti, 10 binden fazla Filistinli yaralandı.
Ġsrail BaĢbakanı Binyamin Netanyahu 24 Ağustosta bir baĢka açıklmasında, Hamas‟ı
IġĠD‟e benzeterek “Hamas iĢlediği suçlardan dolayı ağır bedel ödüyor ve ödeyecek” dedi.
Netanyahu, Gazze‟de saldırılara devam edeceklerini söyledi.
Beynelmilel
16
Gazze'de kalıcı ateĢkes sağlandı.
Mısır'ın baĢkenti Kahire'de bu ülkenin arabuluculuğunda yapılan görüĢmeler 26
Ağustosta sonuç verdi. Gazze'de 7 Temmuz'da baĢlayan ve sürekli devam eden Ġsrail
saldırılarından sonra Mısır'da yürütülen görüĢmelerde uzun süreli ateĢkeste mutabık kalındı.
Hamas'ın sözcüsü, Gazze'de uzun süreli ateĢkes için Ġsrail'le anlaĢmaya varıldığını duyurdu.
Filistin Devlet BaĢkanı Mahmud Abbas da, Filistinli gruplar ile Ġsrail arasında kalıcı ateĢkesin
sağlandığını açıkladı. Bu açıklamalardan sonra gözlerin çevrildiği Ġsrail de ateĢkes haberlerini
doğruladı. Ġsrail, Mısır'ın önerdiği kalıcı ateĢkes teklifini kabul ettiğini açıkladı. Ġsrail DıĢiĢleri
Bakanlığı
Sözcüsü
Yigal
Palmor,
"Mısır'ın
önerdiği kalıcı ateĢkesi
kabul
ettik."
dedi. GörüĢmelere arabulucuk yapan Mısır, Ġsrail'in Gazze'ye ambargolarını hafifleteceğini
söyledi. Buna göre Gazze'ye insani yardımlar ve yeniden yapılandırma için inĢaat malzemesi
girmesine izin verileceği belirtildi.
Ġsrail, yıllardır abluka altında tuttuğu Gazze'ye, 7 Temmuz'da havadan ve denizden, 17
Temmuz'da ise karadan saldırıya geçmiĢti. Daha sonra orduyu karadan geri çekerek hava
saldırılarını sürdüren Ġsrail, 26 Ağustos'ta, Mısır'ın arabuluculuğundaki görüĢmelerde Filistinli
gruplarla varılan ateĢkesle saldırılarına son verdi. Ġsrail'in 51 gün süren saldırılarında 2 bin
156 insan hayatını kaybetti. Binlerce ev, okul ve hastane kullanılamaz hale geldi. Gazze'nin
iletiĢim, elektrik ve yerel yönetim altyapısı tamamen çöktü.
MISIR
GerginleĢen Türkiye-Mısır ĠliĢkileri ve Bunun Yansımaları
Mısır tarihinde serbest seçimlerle ikitidara gelen ilk CumhurbaĢkanı Muhammed El
Mursi devlet baĢkanı seçildikten sonra Genelkurmay ve Savunma Bakanı olarak atadığı
Abdülettah El Sisi'nin önderliğindeki bir darbe ile 3 Temmuz 2013 tarihinde iktidardan
indirildi. Darbeden sonra Sisi'nin CumhurbaĢkanı olacağına kesin gözle bakılıyordu. Hüsnü
Mübarek'in devrilmesinin yıldönümünde yapılan gösterilerde Sisi yandaĢları Sisi'nin
CumhurbaĢkanı olması lehinde gösteriler yaptı. Mısır Silahlı Kuvvetleri Yüksek Konseyi,
ġubat 2014'te kalabalığın bu yöndeki isteklerini dikkate alarak Sisi'nin devlet baĢkanlığı
Beynelmilel
17
seçimlerine aday olmasına yeĢil ıĢık yaktı. Ve Sisi, 26 Mart 2014 tarihinde CumhurbaĢkanı
adayı olabilmek için Mısır Ordu'sundan istifa etti. Mayıs ayında yapılan seçimlerde Sisi,
oyların yüzde 96,6'sını aldı. Ancak, halkı oy kullanmaya özendirme çabaları ve seçimin 3
güne uzatılmasına rağmen seçimlerde katılım oranı yüzde 45'in altında kaldı. Müslüman
KardeĢler taraftarları ve Mübarek'in devrilmesi için Tahrir'de toplanan liberaller gibi pek çok
grup bu seçimleri boykot etti.
Sisi 8 Haziran 2014 tarihinde, Mursi'nin yemin töreninin yapıldığı mekanda yemin
ederek Mısır'ın yeni CumhurbaĢkanı oldu. Sisi, Mısır Ordu kökenli 5. CumhurbaĢkanı oldu.
Sisi'nin CumhurbaĢkanı olması ile Türkiye ile Mısır arasındaki iliĢkiler tarihinin en kötü
dönemlerinden birini yaĢıyor. Türkiye, darbe ile ikitidardan indirilen Mursi'yi ve Müslüman
kardeĢler üyelerine yönelik kötü muameleleri Ģiddetle eleĢtiriyor. Bu durum iki ülke
arasındaki iliĢkilerde bir gerginlik kaynağı olmaktadır. CumhurbaĢkanı Erdoğan, BirleĢmiĢ
Milletler 69. Genel Kurul'unda yaptığı konuĢmada : " Mısır'da halkın oylarıyla seçilmiĢ
CumhurbaĢkanı darbeyle indirilirken, verdikleri oyun hesabını sormak isteyen binlerce
masum katledilirken BM de, demokratik ülkeler de bunu sadece izliyor ve bu darbeyi yapan
kiĢi meĢrulaĢtırılıyor." diyerek Sisi'nin yönetimini eleĢtirdi. Mısır DıĢiĢleri Bakanı ise
Erdoğan'ın konuĢmasını Mısır halkının iradesine bir saygısızlık olarak niteleyerek bu
konuĢmadan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Mısır ve Türkiye iliĢkilerindeki gerilim farklı kanallardan devam etmektedir. Mısır
yönetimi, ülkedeki Türk dizilerinin izlenmesini yasakladı. Ayrıca Mısır yönetimi Türkiye
açısından oldukça tepki çekecek baĢka bir giriĢimde daha bulundu. Ġslam ĠĢbirliği
TeĢkilatı'nın New York'ta düzenlenen DıĢiĢleri Bakanları Yıllık Toplantısı'nda Mısır ve
BirleĢik Arap Emirlikleri yönetimleri, Kıbrıs'lı Türklerin "Kıbrıs Türk Devleti" olarak temsil
edilmesine karĢı çıkan bir öneride bulundu. Öneriye Ģiddetle karĢı çıkan Türkiye ve KKTC
temsilcileri, Mısır'ın bu talebinin Erdoğan'ın BM Genel Kurulu'nda Sisi'ye yönelik
eleĢtirilerine bir tepki olarak bu öneride bulunduğunu dile getirdi. Öneri diğer üye devletlerin
karĢı çıkmasıyla reddedildi.
LÜBNAN
Suriyeli Mülteciler Krizi
Beynelmilel
18
Lübnan, Ģu ana kadar Suriye'deki iç savaĢın çıkmasından beri ekonomik ve güvenlik
kaynaklı bir kriz yaĢamaktan kaçınabildi. Ama hala önemli riskler var. Suriye'deki savaĢ
ülkeyi siyasi olarak böldü. Bu nedenle Lübnanlı mezhep grupları aydır bir devlet baĢkanı
seçma konusunda anlaĢamadılar. Lübnan'da kayıtlı 1.1 milyon Suriyeli mülteci var. Günlük
ortalama 2.500 mültecinin Lübnan sınırını geçtiği tahmin ediliyor. Bu mülteci akını zaten zor
durumda olan Lübnan ekonomisine daha fazla yük bindiriyor. Daha kötüsü, Lübnan
yönetiminin mültecilere yönelik bir strateji geliĢtirememesidir. IġĠD Lübnan sınırına gitttikçe
yaklaĢıyor. Lünbnan'daki Sünni grupların ülke yönetimine yabancılaĢıp IġĠD militanlarına
katılması önemli bir risk unsuru olarak görülmektedir.
SUUDĠ ARABĠSTAN
Petrol Fiyatları Üzerinden Baskı OluĢturmak
Suudi Arabistan merkezli Petrol Politikaları ve Stratejik Olasılıklar Merkezi BaĢkanı
Rashid Abanmy, Riyad yönetiminin petrolü siyasi gerekçelerle piyasa fiyatından daha ucuza
satmayı planladığını iddia ediyor. Riyad yönetimi, Ġran'ın nükleer programını sınırlandırmak
ve Rusya'nın Suriye konusundaki tutumunu değiĢtirmek için Kuzey Amerika ve Asya'ya
petrolün varili 50 ile 60 dolar arasında satmayı satacak. Son 3 ayda petrolün varil fiyatı 115
dolardan 92 dolara düĢtü. Ġran ve Rusya gelirlerinin büyük bir kısmını petrol ihracından elde
ettiği için petrol fiyatlarının aĢırı düĢmesi önemli bir gelir kaybı anlamına gelmektedir.
GÜNEYDOĞU ASYA HABER ANALĠZ
Pakistan Talibanı IġĠD’e ve Küresel Cihada Destek Verdiğini Açıkladı
Radikal Ġslamcı yelpazede rakip oldukları varsayılan, Suriye ve Irak‟ta etkili olan IġĠD,
Tehrik-i-Taliban Pakistan yönetiminden destek sözü aldı. Pakistan Talibanı sözcüsü
ġahidullah ġahid, IġĠD'e karĢı ellerinden gelen tüm desteği sunmaya devam edeceklerini
belirterek IġĠD'e karĢı savaĢan Koalisyon'u sert bir dille eleĢtirdi. Pakistan Talibanı lideri
"DüĢmana karĢı zaferlerinizden gurur duyuyoruz. Ġyi zamanda da kötü zamanda da
yanınızdayız. DüĢmanlarınızın size karĢı birleĢtiği bu zorlu günlerde sabrınızı koruyun. Eski
Beynelmilel
19
rekabetleri unutun, birleĢin” çağrısı yaptı. Pakistan Talibanı sözcüsü ġahid ise "Onları
bütünüyle destekliyoruz, çünkü bu örgütün Ġslam'a hizmet ettiğini düĢünüyoruz" diye belirtti.
Kurban Bayramı'nda IġĠD'e destek için kendi mücahitlerini IġĠD'in yanına göndermeye
devam edeceklerini bildiren ġahid, bu süreçte IġĠD'e ellerinden gelen tüm desteği
vereceklerini söyledi. Pakistan Talibanı‟nın Ģimdiye kadar bölgeye çeĢitli zamanlarda
toplamda 1.500 civarında savaĢçı gönderdiği tahmin edilmektedir. Pakistan‟nın Taliban
destekçileri 1997'den bu yana Ġslamabad hükümetine karĢı silahlı mücadele yürütmektedirler.
Pakistan'ın PeĢaver kentinde ise IġĠD yanlılarının arttığı ve sokaklarda bildiriler dağıttığı da
ifade edilmektedir.
Kaynak:http://in.reuters.com/article/2014/10/04/pakistan-taliban-islamic-jihad-idINKCN0HT0HI20141004.
http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2014/10/141005_pakistan_isid_taliban
Hindistan – Pakistan: KeĢmir Sorunu
KeĢmir'in Hint yönetimindeki kesiminde, hükümetin sel krizinde çok yavaĢ hareket
ettiği suçlamaları arasında öfke artmaktadır. Muson yağmurlarından kaynaklanan sel
felaketinde Hindistan ve Pakistan'da 450'den fazla kiĢi öldü. Buna ek olarak, 2003 yılında
ateĢkes ilan eden Hindistan ve Pakistan, KeĢmir sınırında çatıĢmaya tekrar baĢladı. Ġki tarafta
çatıĢmaları tetiklediğini iddia ederek birbirini suçlamaya devam ederlerken, Hindistan
Pakistan‟nın 67 yıldır süren sorunu canlı tutmak için ısrar ettiğini iddia etmektedir. Bu
çerçevede
Hindistan
Pakistan‟nın
KeĢmir
sorununu
uluslararasılaĢtırmak
istediğini
belirtmektedir. Hindistan‟la Pakistan arasında KeĢmir meselesi üzerinde yaĢanan sorunlar
Pakistan‟daki radikalleĢmeyi besleyen ana damarlardan birisidir. KeĢmir, Pakistan açısından
milli bir mesele olarak kabul edilmektedir. Öte yandan KeĢmir sorunu, Hindistan‟dan
Pakistan‟a yönelik iĢgal ya da savaĢ tehdidini Pakistanlıların zihninde hep canlı
tutmaktadır. Pakistan ve Hindistan‟a, KeĢmir meselesini çözmeleri konusunda bugüne kadar
güçlü bir uluslar arası baskı gelmiĢ değildir. Bu açıdan bölgedeki güvenliğin sağlanması iki
ülkenin de barıĢ yanlısı tutum sergilemesiyle gerçekleĢebilecektir.
Kaynak:http://www.bbc.com/news/world-asia-29216888.
http://www.sde.org.tr/tr/haberler/1565/kesmir-uzerinde-n
http://in.reuters.com/article/2014/10/11/india-pakistan-kashmir-border-idINKCN0I00CN20141011
Beynelmilel
20
Hindistan ve Pakistan Nobel BarıĢ Ödülü Aldı
Kız çocuklarının eğitim hakkını savunan ve 2012 yılında Taliban tarafından yaralanan
17 yaĢındaki Malala Yousafzai Nobel BarıĢ Ödülü‟nü alan en genç kiĢi olarak ödülü ilk kez
Pakistan‟a getirdi. Ödülün diğer sahibi olan 60 yaĢındaki çocuk hakları savunucusu Kailash
Satyarthi de ülkesi Hindistan‟a büyük sevinç yaĢattı. Satyarthi, doksanlı yıllardan bu yana
küçük çocukların köle olarak kullanılmasına karĢı çıkarak hayatını bununla mücadeleye adadı.
Kurduğu örgütle birlikte çalıĢarak ülkesinde yaklaĢık 80 binden fazla çocuğu özgürlüğüne
kavuĢturarak, onların tedavi görmesini ve eğitim almasını sağladı. Ödülün Pakistan ve
Hindistan‟nın KeĢmir üstündeki sorunlarının arttığı dönemde verilmesi ise dikkatleri
çekmiĢtir.
Kaynak:http://in.reuters.com/article/2014/10/10/nobel-prize-peace-idINKCN0HZ0NX20141010
AVRASYA HABER ANALĠZĠ
KAZAKĠSTAN’DA NÜKLEER SANTRAL ÇALIġMALARI
Kazakistan Enerji Bakanlığı Nükleer ve Enerji Kontrol Komutanlığı‟ndan yapılan açıklamada
ülkede kurulması planlanan nükleer santralin Doğu Kazakistan Eyaleti‟nde yada ülkenin
güney doğusunda bulunan Çin sınırına yakın BalkaĢ Ģehrinde inĢa edileceği bildirildi. 11.
Bölgelerarası ĠĢbirliği Forumu çerçevesinde Eylül ayı sonunda bir araya gelen Kazakistan
devlet baĢkanı Nursultan Nazarbayev
ve Rusya Devlet BaĢkanı Vladimir Putin,
Kazakistan‟da nükleer santral inĢası konusunda bir anlaĢma imzalamıĢ idi. Öte yandan söz
konusu anlaĢmanın 1973 yılında üretime baĢlayarak 199‟da kapatılan Atırav‟daki nükleer
tesisi kapsayıp kapsamayacağı konusunda henüz bir açıklama mevcut değil. Ancak daha önce
Kazakistan makamlarınca, Atırav‟daki santralin 2018‟de çevreye dost tesis olarak yeniden
çalıĢtırılmaya baĢlanacağı ifade edilmiĢti.
ERMENĠSTAN AVRASYA EKONOMĠK BĠRLĠĞĠNE ÜYE OLDU
Belarus‟un baĢkenti Minsk‟te 10 Ekim‟de düzenlenen Bağımsız Devletler Topluluğu ve
Avrasya Ekonomik Birliği‟nin zirvesinde Ermenistan CumhurbaĢkanı Serj Sarkisyan,
Ermenistan‟ın Avrasya Ekonomik Birliği‟ne üye olmasına iliĢkin anlaĢmayı imzaladı. Rusya,
Belarus ve Kazakistan‟ın 29 Mayıs 2014‟te imzaladığı anlaĢmayla kurulan Avrasya
Ekonomik Birliği‟nin toplam ekonomik büyüklüğü 2,2 trilyon dolar. 2030 için ise hedef 900
Beynelmilel
21
milyar dolarlık ek potansiyel oluĢturmak. Ermenistan‟ın Avrasya Ekonomik Birliği‟ne dahil
olması çerçevesinde ülke içinde en fala tartıĢılan husus, Ermeni iĢgali altında bulunan Dağlık
Karabağ bölgesi ile Ermenistan arasına gümrük engellerinin girip girmeyeceği idi. Ancak
Avrasya Birliği‟nde bu konudaki hükümler ve genel anlayıĢ, Ermenistan‟ın lehine. Nitekim
Ermenistan Parlamentosu DıĢ ĠliĢkiler Komitesi BaĢkanı Artak Zakaryan, konuyla ilgili
yaptığı açıklamada, anlaĢma metninde, sadece uluslararası alanda tanınan devletler arasında
gümrük duvarlarının olacağı hükmünün yer aldığını belirterek, Dağlık Karabağ‟daki
yönetimin uluslararası alanda tanınmadığını, böylelikle de Ermenistan‟la bu bölge arasında
gümrük sınırlarının olmayacağını kaydetti. Öte yandan Birliğe üye plması beklenen
Kırgızistan hükümeti de Avrasya Ekonomik Birliği‟nin altyapısını oluĢturan Gümrük Birliği
ve Ortak Ekonomik Bölgeye dahil olmak için gerekli yasa paketlerini Eylül baĢında onayladı
ve parlementoya gönderdi. Kırgızistan‟ın önce Gümrük Birliği‟ne sonra da Avrasya
Ekonomik Birliği‟ne yıl sonuna kadar dahil olması planlanıyor. Avrasya Ekonomik
Birliği‟nin kuruluĢuna iliĢkin AnlaĢma, 1 Ocak 2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek. Bu
çerçevede, birliğin merkezi Kazakistan‟ın baĢkenti Astana olacak.
HAZAR ÜLKELERĠ DEVLET BAġKANLARI 4. ZĠRVESĠ TOPLANDI
Hazar Denizi'ne kıyısı bulunan ülkelerin devlet baĢkanları, Hazar kıyısındaki Rus kenti
Astrahan'da düzenlenen Hazar Ülkeleri Devlet BaĢkanları 4. Zirvesi'nde bir araya geldi. Hazar
Denizi'nin hukuki statüsü konusunun görüĢüldüğü zirveye Rusya Devlet BaĢkanı Vladimir
Putin, Azerbaycan CumhurbaĢkanı Ġlham Aliyev, Ġran CumhurbaĢkanı Hasan Ruhani,
Kazakistan Devlet BaĢkanı Nursultan Nazarbayev ve Türkmenistan Devlet BaĢkanı
Gurbanguli Berdimuhammedov'un katıldı.
Toplantının sonunda, hidrometeoroloji alanında iĢbirliği, olağanüstü hallerde karĢılıklı
haberleĢme ve yardımlaĢma ile Hazar'ın biyolojik kaynaklarının korunması ve rasyonel
kullanılmasını öngören anlaĢmalar imzalandı. Taraflar Hazar'da askeri gücün dengeli
olması ve burada 5 ülkenin dıĢında bir ülkenin askeri gücünün bulundurulmamasının
gerekliliği konusunda anlaĢmaya varırken, Hazar bölgesinin güvenliği için iĢbirliğini devam
ettirmek konusunda uzlaĢı sağlandı. UlaĢım sorununun da gündeme geldiği zirvede Avrupa'yı
Orta Asya, Rusya ve Ġran'la birleĢtirecek "Kuzey-Güney" hava koridoru ile Hazar çevresinde
demiryolu ağının geniĢletilmesi ve Hazar'daki limanları birleĢtirecek sistemin kurulması da
görüĢüldü.
Beynelmilel
22
Ġlki 2002'de AĢkabat'ta, ikincisi 5 yıl sonra Tahran'da, üçüncüsü ise 2010'da Bakü'de
gerçekleĢtirilen zirvenin bir sonraki toplantısı Kazakistan'da yapılacak.
UKRAYNA’DA ATEġKES ĠHLALLERĠ SÜRÜYOR
Ukrayna‟da hükümetle Rusya yanlısı ayrılıkçılar arasında Nisan ayından bu yana devam eden
çatıĢmalarda 3500‟den fazla kiĢi öldü. 5 Eylül‟de Belarus'un baĢkenti Minsk'te bir araya gelen
"Ukrayna-Rusya-AGĠT" Üçlü Temas Grubu toplantısı sonrasında taraflar ateĢkes ilan ettive
ülkenin doğusunda 30 km‟lik bir tampon bölge kurulmasını kararlaĢtırdı. Ancak
ülkede
ateĢkes sık sık ihlal ediliyor.
ABD BaĢkanı Barack Obama‟nın Rusya‟nın Ukrayna ile ülkenin doğusundaki ayrılıkçı
isyancılar arasındaki bir ateĢkesi desteklediği takdirde Rusya‟ya uygulanan yaptırımların
kaldırılabileceğini söylemiĢti. Ukrayna BaĢbakanı Arseniy Yatsenyuk BM Genel Kurulu'na
yönelik konuĢmasında Rus birliklerinin hâlâ doğu Ukrayna'da faaliyette olduğunu söyledi ve
Batı'yı ülkesinin tüm topraklarının kontrolünü yeniden kazanıncaya kadar Rusya'ya yönelik
yaptırımları kaldırmamaya çağırdı.
NATO‟dan yapılan açıklamada ise , Ukrayna'nın doğusundaki ayrılıkçı bölgelerde bulunan
Rus askerlerinin büyük oranda geri çekildiğinin gözlemlendiğini, ancak ülkede hala Rus
askeri bulunduğunu dile getirildi. Bazı kontrol noktalarının halen Rusya yanlısı ayrılıkçıların
elinde olmasının, Ukrayna'daki Rus askeri sayısının tam olarak saptanmasını zorlaĢtırdığının
belirtildiği açıklamada binlerce Rus askerinin hala Rusya'nın Ukrayna sınırı çevresinde
beklemekte olduğu ve Rus özel birliklerinin Ukrayna içinde faaliyetlerine devam ettikleri
bilgisi yer aldı. Rusya ise ayrılıkçı Donetsk and Luhansk bölgelerine asker gönderdiği ve
ayrılıkçıları silahlandırdığı iddialarını reddediyor.
Ukrayna parlamentosu Donetsk ve Luhansk bölgelerinde bazı topraklara, üç yıl süreli "kendi
kendini yönetme" hakkı tanırken, ülkedeki ayrılıkçıların liderleri 2 Kasım'da seçim
yapacaklarını açıklayarak Kiev'e meydan okudu.
ASYA-PASĠFĠK HABER ANALĠZ
ÇĠN’ĠN ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER GÜNDEMĠ
Beynelmilel
23
Çin‟in, akademik anlamda, uluslararası iliĢkiler gündemini ortaya koyabilmek için,
adeta okyanustan bir kadeh su alıp incelemek gibi olacak olan bir yöntemle, bir Uluslararası
ĠliĢkiler dergisinin 2014 Bahar sayısındaki makalelerin gündemini değerlendireceğiz. Söz
konusu dergi (The Chinese Journal of International Politics, Volume 7, Number 1, Spring
2014) Tsinghua Üniversitesi, Modern Uluslararası ĠliĢkiler Enstitüsü tarafından edit
edilmiĢtir. Derginin 2014 bahar sayısında dört tane makale yayınlanmıĢtır ve yazarları ve
makalelerin baĢlıkları Ģu Ģekildedir:
Wang Jiangli ve Barry Buzan, “The English and Chinese Schools of International
Relations:
Comparisons and Lessons”, (Uluslararası ĠliĢkilerin Ġngiliz ve Çin Okullar:
KarĢılaĢtırmalar ve Dersler)
Björn Jerdén, “The Assertive China Narrative: Why It Is Wrong and How So Many
Still Bought into It”, (Çin‟in Ġddialı Hikâyesi: Neden YanlıĢtır ve Nasıl Hala Çok
MüĢteri Çekmektedir)
Mordechai Chaziza ve Ogen S. Goldman, “Revisiting China‟s Non-Interference Policy
towards Intrastate Wars”, (Çin‟in Ġç SavaĢlara KarıĢmama Politikasını Revize Etme)
Georg Strüver, “„Bereft of Friends‟? China‟s Rise and Search for Political Partners in
South America”, („Dostlarından Yoksun‟ Çin‟in YükseliĢi ve Güney Amerika‟da
Politik Partner ArayıĢı)
Jiangli ve Buzan, Ġngiliz Okulu ve Çin Okulu‟nu altı boyutta karĢılaĢtırmaktadır.
Bunlar: kökeni, kurucuları ve organizasyonu; isimlendirilmesi; konteksti; amacı; teori
kaynakları ve tarihsel projelerini kapsamaktadır. Çin okulu köken olarak politik bir
transformasyon döneminde 1980‟lerin sonu ve 1990‟ların baĢında Çinli akademisyenlerce
ortaya atılmıĢtır ve oldukça yeni ve sıcak bir tartıĢmadır. Ġsimlendirme konusunda “Çin
Okulu” ismi, Ġngiliz Okulu veya Kopenhag Okulu gibi baĢkaları tarafından değil 1990‟ların
baĢında Çinlilerin kendi kendilerine verdikleri isim olarak karĢımıza çıkar. Amacı ise,
liberalizm ve realizm gibi batı kaynaklı teoriler Çin‟in barıĢçıl yükseliĢin anlamlandırmak için
elveriĢli değildir ve bu yüzden bunu anlamlı kılacak ve Çin karakteristiğini yansıtan bir okula
olan ihtiyaca cevap vermektir. Jiangli ve Buzan‟nın makalesinde, kısaca ifade edilecek olursa,
Çin Uluslararası ĠliĢkiler çalıĢanlarının hedefleri ve gündemleri teorik olarak Ġngiliz okuluyla
karĢılaĢtırılarak ele alınmıĢtır.
Beynelmilel
24
Jerdén, Çin dıĢ politikasının, özellikle de 2009 sonrası, değiĢimi ve söylem olarak
daha iddialı olmaya baĢlaması ile ilgili birçok örnek olay iĢlemiĢtir. Bunların içinde, Çin‟in
Tayvan ordusu konusunda ABD‟li Ģirketlere yaptırım tehdidinde bulunması; Çin merkez
Bankası yöneticisinin doların dünyanın ana rezerv parası olarak güvenli olmadığına dair
yazısı ve deniz alanları ile ilgili bölgesindeki uygulamaları gibi konular yer alır. Jerdén, Bütün
bu iddialı söylemlere rağmen Çin dıĢ politikasında önemli bir değiĢiklik olmadığını ileri
sürmektedir. Jerdén, Çin‟in olduğundan fazla iddialı görülmesinin nedenlerini örnek olayları
analiz ettikten sonra sıralamaktadır.
Chaziza ve Goldman, Çin‟nin BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleri içinde baĢka
devletlerdeki savaĢlara müdahale etme konusundaki en isteksiz devlet olduğu tespitini yapar.
Çin diğer büyük güçlerin insani gerekçelerle sıkı iliĢki geliĢtirmekten kaçındığı Myanmar,
Sudan, Zimbabwe (bu gün için Suriye) gibi ülkelerle yakın iliĢkiler kurmaktadır. Çin bu
sayede geliĢmekte olan ülkelerde pozitif bir imaj oluĢturarak bu tip ülkelerce de küresel güç
olmasına makul bakılmasını sağlamaktadır. 1980‟lere kadar BM Çin nezdinde Batı‟nın aygıtı
olarak görülürken bu tarihlerden sonra, özellikle de 2000‟li yıllardan sonra, BM barıĢ
koruyucu çabalarına kaynak sağlamaktadır. Bu makalede Çin‟in baĢka devletlerdeki savaĢlara
müdahale etme veya etmeme konusundaki değiĢimler analitik olarak ortaya konmaktadır.
Strüver, Çin‟in hızlı ekonomik büyümesine bağlı olarak yükseliĢinde bir küresel güç
olmak için kendisine Güney Amerika ülkeleri ile özellikle de ikili iliĢkiler geliĢtirme
çabasında olduğunu ileri sürmektedir. Çin‟in temel dıĢ politik hedefi, dünya güç dağılımında
belirleyici bir güç olmak olarak değerlendirilebilir. Çin bunu sağlamak için, Küresel Güney
verimli bir oyun alanı olduğu için, güney ülkeleri ile iliĢkilerini geliĢtirme peĢindedir. Güney
Amerika ile stratejik ortaklık kurup BM gibi diplomatik çatılarda ortak hareket etme hedefi de
meyvelerini vermeye baĢlamıĢtır. Son dönemlerde, ekonomik olarak Güney Amerika‟nın en
büyük ticaret (örneğin 2011‟de) ortağı Çin olmuĢtur.
Bu dört makalenin yazarları, belki Çinli olmayabilirler, ancak Çin‟in temel uluslararası
iliĢkiler gündemi ile ilgili bir pencere açtıkları söylenebilir. Kısaca değerlendirilen derginin bu
sayısı, Çin‟in nasıl algılandığını; Çinin kendisine partner arayıĢı ve kendi düzenini kurma
çabasını; Çinli akademisyenlerin Uluslararası ĠliĢkiler disiplinine bakıĢ açısını ve Çinin
yükselen gururunun bir analizini sunmaktadır.
AFRĠKA HABER ANALĠZ
NĠJERYA-ÇAD-KAMERUN
Beynelmilel
25
Afrika ülkeleri, Boko Haram'a karĢı birleĢiyor
Afrika kıtası 21.yüzyılın en Ģiddetli olaylarına tanık olmuĢtur. Afrika'daki terör örgütlerinin faaliyetleri
acımasızca ölümlere ve iĢkencelere yön vermiĢtir. Özellikle de Boko Haram örgütünün varlığı birçok ülkeyi
tedirgin etmiĢtir. Bu ve bu gibi terör örgütlerinin faaliyetlerini durdurmak için ülkelerin bir araya geldiğini ve
aynı zamanda Afrika Birliği'nden de yardım talep ettiklerini görüyoruz. Nijer, Nijerya, Çad, Benin ve
Kamerun, Nijerya'nın baĢkenti Niamey'de yapılan toplantının ardından Boko Haram örgütüyle
mücadele etmek için ortak güç oluĢturulması konusunda anlaĢmaya vardı. GörüĢmeye Nijer
CumhurbaĢkanı Mahammedo Issoufou, Nijerya CumhurbaĢkanı Goodluck Jonathan, Çad
CumhurbaĢkanı Idris Deby ve Kamerun Savunma Bakanı Edagar Alain Mebe Ngo'o
katılırken, Benin CumhurbaĢkanı Yayi Boni ise toplantıda "özel konuk" olarak hazır bulundu.
Söz konusu ülkelerin liderleri mayıs ayında Boko Haram ile mücadele için oluĢturulan geniĢ
kapsamlı strateji çerçevesinde Nijerya'ya 700 askerden oluĢan ortak güç konuĢlandırılmasına
karar vermiĢti. Bugünkü toplantıda ise Çad Gölü Havzası Komisyonu üyelerince söz verilen
sayıdaki askerin 1 Kasım'dan itibaren konuĢlandırılması konusunda varılan anlaĢmanın hayata
geçirilmesi kararlaĢtırıldı. Toplantının ardından yayımlanan sonuç bildirisinde, ilgili ülkelerin
liderleri, Boko Haram örgütünce Nijerya ve komĢu ülkelerdeki sivillere ve güvenlik güçlerine
karĢı düzenlenen "sonu gelmez kanlı terör eylemlerinden duydukları üzüntüyü" dile getirdi.
Bildiride ayrıca söz konusu beĢ ülkenin dıĢiĢleri ve savunma bakanlarından, Boko Haram
örgütüne karĢı yürütülecek mücadelenin yasal çerçevesini oluĢturacak karar tasarısını
hazırlamak ve BM Güvenlik Konseyi ve Afrika Birliği'ne sunmak üzere "derhal bir araya
gelmeleri" istendi. Nijerya'da düzenlediği kanlı eylemlerle tanınan Boko Haram örgütü, birkaç
kez de komĢu Kamerun'da saldırılar düzenlemiĢti. Özellikle Batı Afrika ülkelerinde etkisini
gösteren Boko Haram örgütüne karĢı herhangi bir tedbir alınmazsa ileride diğer Afrika
bölgelerinde de etkisini gösterecek ve birçok olumsuz faaliyetlere sebebiyet verecektir.
Kaynak: http://www.haber7.com/afrika/haber/1208702-afrika-ulkeleri-boko-harama-karsi-birlesiyor
SOMALĠ
Afrika Birliği güçleri, El ġebab’ ın kalesini geri aldı
Beynelmilel
26
Doğu Afrika ülkelerinden biri olan Somali son zamanlarda El-ġebab örgütünün olumsuz
eylemlerine tanık olmaktadır. El ġebab örgütünün ciddi tehlikelere sebebiyet vermesi Afrika
Birliği güçlerini faaliyete geçirdi. El ġebab örgütünün elinde olan Barawe kalesini ele geçiren
Afrika Birliği güçleri El ġebab örgütünün geri adım atmasını sağladı. Böylece Barawe
kalesini terk eden El ġebab örgütü az da olsa saldırı faaliyetlerini durdurmuĢtur.El Kaide
bağlantılı örgüt, Somali ordusuyla iĢbirliği içinde bin kiĢilik askerî güçle gerçekleĢtirilen
operasyona direnemeyerek baĢkent MogadiĢu‟nun 180 km güneyindeki bölgeden kaçmak
zorunda kaldı. Reuters haber ajansına konuĢan AĢağı Shabelle Valisi Abdikadir Muhammed
Sidii, “Barawe‟yi El ġebab‟dan tamamen geri aldık. Artık bölgede El ġebab kalmadı. Saatler
önce güçlerimizi gördüklerinde kaçtılar.” dedi. Kent sakinlerini tedirgin etmemek amacıyla
askerî güçlerinin büyük bir kısmının Ģehir dıĢına konuĢlandırıldığını belirten Sidii, halkın
emniyet içinde olduğunu söyledi. 2006‟dan 2011 yılına dek ülkenin güneyini büyük ölçüde
kontrol altına alan terör örgütüne karĢı Afrika Birliği ile Somali, mart ayında ortak bir saldırı
baĢlatmıĢ ve örgütün baĢkentte düzenlediği eylemden sonra seferberlik hâli daha da
güçlendirilmiĢti. Somali merkezli El ġebab örgütü, Afrika Birliği güçlerine dayanamayarak
geri çekildi. Ancak El ġebab örgütü olsun veya Afrika'da bulunan diğer örgütler olsun Afrika
Birliği güçleri tarafından engellenmezse ileride daha da ciddi eylemler sonucu birçok bölgeye
zarar verebilir.
Kaynak:http://www.zaman.com.tr/dunya_afrika-birligi-gucleri-el-sebabin-kalesini-gerialdi_2248794.html
ORTA AFRĠKA CUMHURĠYETĠ
Müslüman ve Hıristiyan Arasındaki ÇatıĢmalar
Müslümanlar ve Hıristiyanlar arasındaki çatıĢmalarda ölü sayısı 8'e çıktı MINUSCA
konvoyuna düzenlenen saldırıda bir asker öldü, 8 asker yaralandı. Orta Afrika
Cumhuriyeti'nde Hıristiyan ve Müslümanlar arasında çıkan çatıĢmalarda ölü sayısı 8'e
yükseldi. Adının açıklanmasını istemeyen bir insani yardım örgüt yetkilisi, baĢkent Bangui'de
çıkan çatıĢmalarda 8 kiĢinin öldüğünü, 21 kiĢinin yaralandığını belirtti. Yetkili, Uluslararası
Kızılhaç Örgütü'nün Ģiddet olaylarının meydana geldiği bölgelere ulaĢamadığı için ölü ve
yaralı sayısının artabileceğini söyledi. Müslüman bir gencin Hıristiyanlar tarafından yakıldığı
iddialarının ardından Bangui'de çatıĢmalar alevlenmiĢti. Ġlk yapılan açıklamada çatıĢmalarda 5
Beynelmilel
27
kiĢinin öldüğü belirtilmiĢti. Öte yandan Bangui'de BM BarıĢ Gücü'ne (MINUSCA) ait bir
konvoya düzenlenen saldırıda Pakistanlı bir barıĢ gücü askeri öldü, 8'i yaralandı. MINUSCA,
15 Eylül'de ülkeye 7 bin 500 asker konuĢlandırmasından bu yana ilk kez saldırının hedefi
oldu. Her ne kadar Afrika bölgesinde terör örgütleri mevcut olsa da bunların yanında etnik ve
dini ayrılıklara dayanan çatıĢmalar da mevcuttur. Bu çatıĢmaların yaĢanması ile bir çok zarara
sebebiyet veren ayrılıkçı gruplar aynı zamanda terör örgütlerine de fırsat sağlamıĢ oluyor.
Kaynak:http://www.sondakika.com/haber/haber-orta-afrika-cumhuriyeti-ndeki-olaylar6572425/
AMERĠKA KITASI HABERLERĠ (Temmuz-Ağustos-Eylül 2014)
Morales Bolivya'da üçüncü kez zaferini ilan etti
Bolivya'da yapılan seçimler sonrasında CumhurbaĢkanı Evo Morales zaferini ilan etti. Ġki
dönemdir cumhurbaĢkanlığı yapan Morales, baĢkent La Paz'daki konutunda coĢku dolu
kalabalığa hitap ederken "Bu sonuç emperyalizm ve sömürgecilik karĢıtlarının zaferidir" dedi.
Ġktidara geldiği 2006 yılından beri Bolivya'da ekonomi hızla büyüdüğünden ve gelir eĢitsizliği
azaldığından, Morales bu seçimin favorisi olarak gösteriliyordu. Ülkenin ilk "yerli" lideri,
Aymara kökenli Evo Morales, son sekiz yılda Bolivya'nın doğal zenginliklerini kullanarak
eğitim projeleri baĢlattı, emekli maaĢlarını artırdı ve altyapıya yatırım yaptı. Bu dönemde
emtia fiyatlarının hızla artması sonucu ülkenin ihracat gelirinin dokuza katlanması da
Morales'e yardımcı oldu. Bu arada petrol, doğal gaz, telekom ve su sektörleri de
kamulaĢtırıldı.
Kiliseye izin verilen Küba'da cami yasak
Havana'ya cami yapmak isteyen Müslümanların talebi Küba yönetiminden döndü. Castro
kardeĢler cami yapımına karĢı çıktı. Küba Devrimi'nin lideri Fidel Castro ve kardeĢi Devlet
Beynelmilel
28
BaĢkanı Raul Castro‟nun Havana‟ya cami yapılması konusunda olumsuz cevap verdikleri
öğrenildi. Küba Ġslam Birliği BaĢkanı Lazo Torres, Diyanet Vakfı‟nın Küba‟da cami yapımı
için yapmıĢ olduğu müracaata Komünist Parti ‟den ret cevabı geldiğini bilirdi. Torres, Kübalı
yetkililere serzeniĢte de bulunarak aynı dönemlerde Rusların da Havana‟da bir Ortodoks
kilisesinin yapımı için izin istediğini onlara onay verilirken Müslümanların cami projesine ret
cevabı verildiğini söyledi. Küba‟da Ġslam dinine yönelik büyük bir ilgi olduğunu kaydeden
Lazo Torres, Ģu anda sadece baĢkent Havana‟da çoğunu Ġslam dinini seçen Kübalılarının
oluĢturduğu Müslümanların sayısının 4 bine ulaĢtığını hatırlattı.
Meksikalı Müslüman yerlilerden Gazze'ye destek
Ġsrail'in Gazze'ye yönelik katliamı Meksika'nın en ücra köĢelerinden birinde yaĢayan
Müslüman yerliler tarafından da protesto edildi. Meksika'da Tzotzsi etnisitesinden olan
Müslüman yerliler, Ġsrail'in Gazze'ye yönelik iĢgalini protesto ettiler. Guatemala sınırına
yakın bir yerde bulunan Tzotzsi yerlilerinin yoğun olarak yaĢadığı San Cristóbal de las
Casas‟ta Müslüman azınlık Ġsrail'in bir ay süren Gazze saldırısına yönelik gösterisi düzenledi.
Al Kautar Mescidi'nde buluĢan 70‟i aĢkın Müslüman, burada bir açıklama yaparak Ġsrail‟in
saldırgan tutumunu eleĢtirdi. Grup adına konuĢan Ġbrahim Chechev, „küçük bir Müslüman
azınlığın ama çağrımız yankılanacaktır‟ dedi. Chechev ayrıca tüm Meksika halkının Filistinli
Müslümanların yanında olduğunu belirtti.
Arjantin üçüncü kez iflas etti
Arjantin, kendisine kredi veren kuruluĢlara geri ödeme yapamadığı için iflas ettiğini duyurdu.
Ülke son 32 yılda üçüncü kez iflas etmiĢ oldu. Ülkenin ekonomi bakanı ile kreditörler
arasındaki son görüĢmelerden de sonuç çıkmadı. Bu durum üzerine kredi derecelendirme
kuruluĢu Standard and Poors, Arjantin'in kredi notunu "tercihli temerrüd" olarak açıkladı.
Ülkesinin 30 Haziran vadeli faiz borçlarını ödediğini söyleyen Arjantin ekonomi bakanı ise
teknik olarak iflas etmediklerini savundu. Arjantin Devlet BaĢkanı Cristina Fernandez de
Kirchner, "akbabalar" olarak tanımladığı kreditörleri ülkenin borç sorunundan faydalanıp kar
peĢinde koĢmakla suçladı.
Bolivya, Ġsrail'i terörist devlet ilan etti
Bolivya, Ġsrail'i "terörist ülke" ilan ettikten sonra, 1972'de imzalanan anlaĢmayı da iptal
ederek, Ġsrail vatandaĢlarına vize uygulayacağını açıkladı. Ġsrail‟in 8 Temmuz'dan bu yana
Gazze'ye düzenlediği saldırılar nedeniyle böyle bir karar alındığını belirten Morales, "Ġsrail‟in
Beynelmilel
29
yaĢam hakkına saygı göstermediğini ve insanlık suçu iĢlediğini söyledi. 2009 yılında Ġsrail‟in
Gazze'ye saldırısını da “soykırım” olarak adlandıran Morales, ülkesinin Ġsrail ile olan
diplomatik iliĢkilerini sonlandırmıĢtı. Bolivya, aynı zamanda Ġsrail vatandaĢlarına vize
uygulayacağını da açıkladı. 1972 yılında yapılan anlaĢmayla Ġsrail vatandaĢları Bolivya‟ya
vize almadan, serbestçe giriyorlardı. Bolivya, Gazze‟de gerçekleĢen saldırılara tepki gösteren
tek Güney Amerika ülkesi değil. Brezilya, ġili ve Peru, Ġsrail‟in Gazze‟ye düzenlediği
saldırıyı protesto etmek amacıyla Ġsrail‟de bulunan elçilerini geri çağırmıĢtı.
ABD’de Sınır DıĢı Edilen Göçmen Sayısı Arttı
ABD Ġç Güvenlik Bakanlığı'nın açıkladığı göçmen istatistiklerine göre, Obama yönetiminin
göreve gelmesinden bu yana, sınır dıĢı edilen yasa dıĢı göçmen sayısının 2 milyonu geçtiği
belirtildi. Geçen yıl sınır dıĢı edilenlerin sayısı 2012'ye göre 20 bin, 2011'e göre ise 51 bin
arttı. 2013 yılında 438 bin 421 kiĢi sınır dıĢı edildi. Bu sayıyla, bir yıl içinde gerçekleĢtirilen
sınır dıĢı iĢleminde rekor rakama ulaĢılmıĢ oldu. 2013'te sınır dıĢı edilenlerin yüzde
44'ü, sınırda yakalandı ve mahkemeye çıkarılmadı. Sınır dıĢı iĢlemlerinin yüzde 40'ını ise
haklarında sınır dıĢı kararı olanlar oluĢturdu.
Google Kullanıcılarının Bilgilerini Ülkelerin Ġstihbarat KuruluĢlarına Veriyor
Wikileaks'in kurucusu Julian Assange, Google'ın ulusal istihbarat kuruluĢları ile kullanıcıların
kiĢisel bilgileri paylaĢtığını iddia etti. Google'la ABD arasında istihbarat paylaĢımı olduğunu
belirten Assange, "Google bu duruma sonradan geldi ama 2002 yılından beri bu duruma
müdahil oldular. 2009 yılından itibaren itibaren mevcut bilgileri uluslararası istihbarat
teĢkilatları ile paylaĢıyor‟‟ iddiasına yer verdi.
ABD’nin Bütçe Açığı 584,2 Milyar Dolar
ABD'de ağustos ayı bütçe açığı 128,7 milyar dolar olarak açıklanırken, toplam bütçe açığı
584, 2 milyar dolarla son 6 yılın en düĢük seviyesine indi. ABD'de ağustos ayı bütçe açığı
128,7 milyar dolar olarak açıklanırken, toplam bütçe açığı 584, 2 milyar dolarla son 6 yılın en
düĢük seviyesine indi. Ekonomistler, bütçe açığının geçen yıllara kıyasla düĢük olmasını,
ekonominin düzelmesi ile artan vergi gelirlerine ve azalan kamu harcamalarına bağlıyor.
Vergi gelirlerinin yaklaĢık yüzde 8 oranında arttığı belirtiliyor.
Beynelmilel
30
ABD’nin Silah Denemesi Bir Kez Daha BaĢarısız Oldu
ABD hipersonik silah denemesi yaptı. Ancak test sırasında füze fırlatıldıktan sonra güvenlik
gerekçesiyle hemen düĢürülüp patlatıldı. ABD daha önce de aynı silahın testlerini yapmıĢtı.
Bomba fırlatıldıktan sadece 4 saniye sonra patlatıldı. Hpiersonik silah sesten defalarca kat
hızlı giden ve dünyanın en uzak noktasını yaklaĢık bir saat içerisinde vurma kapasitesine
sahip olan ileri teknoloji bir silah olarak biliniyor. Henüz test aĢamasında olan silahın son
denemesinde fırlatıcı düzeneğin fırlatmadan hemen önce bir problemi kaydettiği belirtiliyor.
Sesten en az beĢ kat hızlı giden GeliĢmiĢ Hipersonik Silahın, atmosfer içinde uzun mesafelere
gitmek için tasarlandığı kaydediliyor.
ABD Ġçin Yeni Tehdit Algılaması: Toplumsal Hareketler
Pentagon Tahrir ve Gezi eylemleri gibi toplumsal hareketlerin araĢtırılması için sosyal
bilimcilere yatırım yapıyor. ABD Savunma Bakanlığı‟na bağlı bir araĢtırma programı,
üniversitelere -askeri kurumların denetiminde olmak üzere- dünyadaki geniĢ çaplı sivil
çalkantıların dinamiklerini, risklerini ve eĢik noktalarını örnekleyecek bir model geliĢtirmeleri
için finansal destek sağlıyor. Proje, toplumsal hareketlerin kitlelere yayılıĢındaki eĢik
noktalarını, 2011 Mısır devrimi ve Rusya genel seçimleri, 2012 Nijerya yakıt yardımı krizi ve
2013 Türkiye Gezi Parkı protestolarında yer alan kitlelerin “dijital izleri” üzerine çalıĢarak
belirleyecek. Twitter paylaĢım ve konuĢmaları, kiĢilerin toplumsal hareketlerin yayılma
sürecine dahil oluĢlarını ve sürecin baĢlangıcını tespit etmek amacıyla incelenecek.
AVRUPA ANALĠZ
BERLĠN'DE UKRAYNA ĠÇĠN ORTAK BĠLDĠRĠ
Almanya'nın baĢkenti Berlin'de bir araya gelen Rusya, Ukrayna, Almanya ve Fransa dıĢiĢleri
bakanları, Ukrayna‟da hükümet ve Rusya yanlısı ayrılıkçılar arasında ateĢkes sağlanması
amacıyla
görüĢmelerin
baĢlamasını
kararlaĢtırdı.
Almanya DıĢiĢleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier‟in davetiyle DıĢiĢleri Bakanlığı'nda
toplanan Rusya DıĢiĢleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna DıĢiĢleri Bakanı Pavlo Klimkin ve
Fransa DıĢiĢleri Bakanı Laurent Fabius, dörtlü görüĢmenin ardından ortak bildiri yayımladı.
Beynelmilel
31
Ortak bildiride, ateĢkes hedefiyle görüĢmelerin baĢlaması, tüm rehinelerin serbest bırakılması,
Ukrayna-Rusya sınırında kaçak geçiĢlerin engellenmesi için kontrollerin artırılması ve
gazetecilerin güvenliğinin sağlanması çağrısında bulunuldu.
AB, RUSYA'YA YAPTIRIMLARI ARTIRIYOR
AB ve ABD, Ukrayna krizinden dolayı Rusya'ya, özellikle büyük bankalara karĢı ve enerji ile
savunma sektörlerinde olmak üzere yaptırımları artırıyor.
B'nin Brüksel'de yapılan özel zirvesinde 28 üye ülke devlet baĢkanları ve baĢbakanları,
Rusya'ya yaptırımların artırılmasını kararlaĢtırdılar. Alınan kararla halen devam etmekte olan,
Ukrayna'daki krizin devam etmesinde önemli rol üstlenen Ruslara ve doğu Ukraynalılara
karĢı, banka hesaplarının dondurulması, seyahat kısıtlamaları gibi yaptırımlar geniĢletilecek.
Dün zirvede, dıĢiĢleri bakanlarının da milyarlarca servete sahip oligarĢik patronların ve
Ģirketlerin, Kırım iĢgaline destek verip vermediklerini gözden geçirmeleri kararlaĢtırıldı.
ġayet destek olmuĢlarsa bunlar da yaptırım listesine alınacak.
ABD de Rusya'ya uyguladığı yaptırımları geniĢletme kararı aldı. Özellikle askeri donanım,
finans ve enerji sektöründeki yaptırımlar artırılacak. Amerikan Maliye Bakanlığından yapılan
açıklamada yaptırım uygulanacak Ģirketler arasında Rus petrol devi Rosneft'in de bulunduğu
bildirildi.
ĠRAN ĠLE NÜKLEER MÜZAKERLER 4 AY DAHA UZATILDI
Tahran yönetimi ile P5+1 ülkeleri arasında yürütülen nükleer müzekerelerin 24 Kasım 2014
tarihine kadar uzatılması kararlaĢtırıldı
Ġran ile P5+1 ülkeleri arasında yürütülen nükleer mazekerelerin 4 ay daha uzatılmasına karar
verildi.
Ġran ile BirleĢmiĢ Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1)
arasında, 2 Temmuz'da Viyana'da baĢlayan müzakerelerin altıncı turu, dün akĢam saatlerinde
sona erdi.
Avrupa Birliği (AB) DıĢ ĠliĢkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton
ile Ġran DıĢiĢleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, müzakerelerin yürütüldüğü Coburg Otel'de
Beynelmilel
32
ortak basın açıklaması yaptı. Ashton ile Zarif, hazırlanan ortak basın metnini Ġngilizce ve
Farsça olarak okudu.
Açıklamada, 24 Kasım 2013 tarihinde Cenevre'de varılan geçici anlaĢma kapsamında yoğun
görüĢmeler gerçekleĢtirildiği belirtilerek, Ġran'ın nükleer programının tamamen barıĢçıl
olmasını sağlamak için, karĢılıklı olarak karar verilen uzun dönemli ve kapsamlı çözüme
ulaĢmak amacıyla yapıcı bir ortamda ve farklı formatta çok sayıda toplantılar gerçekleĢtirdiği
ifade edildi.
ĠRAN ĠLE P5+1 ARASINDAKĠ ANLAġMAZLIK KONULARI
Ġran, nükleer programınının barıĢçıl olduğunu savunarak uygulanan ekonomik yaptırımların
kaldırılmasını talep ederken, P5+1 ülkeleri ise aralarında tam bir görüĢ birliği olmamakla
birlikte Ġran'ın nükleer silah üretme kapasitesini sınırlandırmak istiyor.
Taraflar arasında, ġubat ve Temmuz 2014 tarihleri boyunca gerçekleĢtirilen altı turlu
müzakerelerde, taraflar arasında uranyum zenginleĢtirme düzeyi, ağır su reaktörlerinin
geleceği, santrifüjler, nükleer iĢbirliği ve yaptırımlar konularında anlaĢmazlıklar çıktı.
Uranyum ZenginleĢtirme
Taraflar arasında bir diğer anlaĢmazlık konusu uranyum zenginleĢtirme oranı. Ġran,
uranyumun zenginleĢtirme düzeyini yüzde 20‟ye çıkarmak istiyor, Batı ise nükleer
santrallerin çalıĢtırılması için yüzde 3,5 oranında zenginleĢtirilmeĢ uranyumun yeterli
olduğunu savunuyor
UKRAYNA KRĠZĠ ĠÇĠN MĠNSK'TE TOPLANTI Ukrayna, Rusya ve AGĠT üst düzey
temsilcilerinden oluĢan Üçlü Temas Grubu, Ukrayna'nın doğusundaki ayrılıkçı grupların
temsilcileri ile Belarus'un baĢkenti Minsk'de bir araya geldi.
Üçlü Temas Grubu, Ukrayna'nın doğusunda sürdürülebilir bir ateĢkes için rehinelerin ve
gözaltındaki
kiĢilerin
serbest
bırakılmasını
istedi.
AGĠT'ten yapılan yazılı açıklamada, Ukrayna, Rusya ve AGĠT'ten üst düzey temsilcilerinden
oluĢan Üçlü Temas Grubu'nun, Ukrayna'nın doğusundaki ayrılıkçı grupların temsilcileri ile
Belarus'un
Beynelmilel
baĢkenti
Minsk'de
bir
araya
geldiği
bildirildi.
33
Ukrayna Devlet BaĢkanı Petro PoroĢenko'nun inisiyatifi ve Belarus Devlet BaĢkanı Alexander
Lukashenko'nun daveti üzerine gerçekleĢtiği belirtilen görüĢmede, Ukrayna'da düĢen uçakla
ilgili son durumun ele alındığı aktarıldı. Açıklamada, uluslararası gözlemci ve inceleme
ekibinin uçağın düĢtüğü bölgeye ulaĢımının sağlandığına değinilerek, taraflara bu konudaki
yükümlülüklere
uymaları
çağrısı
yapıldı.
GörüĢmede ayrıca esirler ve gözaltında bulunanların durumlarının ele alındığı belirtilen
açıklamada, özgürlüklerinden mahrum bırakılan bu kiĢilerin derhal serbest bırakılması istendi.
Acıklamada, Temas Grubu'nun sürdürülebilir bir ateĢkes için rehinelerin ve gözaltındaki
kiĢilerin serbest bırakılması, ateĢkesin yürürlüğe girmesiyle eĢ zamanlı olarak AGĠT destekli
bir gözlem ve soruĢturma mekanizması kurulması, Ukrayna ve Rusya arasındaki sınırda etkili
kontrol
ve
denetleme
mekanizmasının
kurulması
talepleri
yinelendi.
Üçlü Temas Grubu'nun, ayrılıkçı grubun temsilcileri ile gelecek hafta yeniden bir araya
geleceği bildirildi.
kaynak: http://www.dunyabulteni.net/34/avrupa
AB'DEN KÜRTLERE SĠLAH YARDIMINA ĠZĠN
Irak'ta Kürtleri IġĠD'a karĢı desteklemek amacıyla AB, üye ülkelerin Kürtlere silah yardımı
yapmasına izin verdi. AB Büyükelçileri özel bir oturumda, üye ülkelerin birbirleriyle
koordineli olarak Irak hükümetine askeri techizat sevkiyatı yapmak üzere uzlaĢmaya vardılar.
AB dıĢ iliĢkiler sorumlusu Catherine Ashton'un verdiği bilgiye göre üye ülkeler, Irak'a silah
ihracatı konusunda ortak bir karar almadılar.
Bazı üye ülke temsilcisi diplomatlar Irak'a silah sevkiyatına kesin karĢı olduklarını belirtirken,
Fransa, Ġtalya ve Çek Cumhuriyeti gibi ülkeler bölgeye silah gönderilmesinden yana
olduklarını bildirdiler
DER SPĠEGEL: ALMANYA BEġ YILDIR TÜRKĠYE'YĠ DĠNLĠYOR
Almanya‟nın 2009 yılından beri Türkiye‟yi dinlediği iddia edildi. Alman „‟Der Spiegel‟‟
dergisinin haberinde,
Türkiye‟yi
Beynelmilel
Almanya‟nın DıĢ Ġstihbarat Servisi‟nin (BND), NATO partneri
izlediği
öne
sürüldü.
34
Haberde, Alman hükümetinin 2009‟da hazırladığı güncel görev profilinde, Türkiye‟nin resmi
hedef olarak yer aldığı belirtildi. Alman hükümetin, 4 yılda bir BND‟nin ağırlıklı hedeflerini
belirlediği ifade edilirken, güncel profilin ABD Ulusal Güvenlik Ajansı‟nın (NSA) casusluk
faaliyetlerinden dolayı yenilenmediği kaydedildi.
Almanya‟da gerekçe olarak Türkiye'de olup bitenlerin Almanya'nın güvenliğini yakından
ilgilendirdiğini belirtti.
IġĠD KORKUSU ĠNGĠLTERE'YĠ ĠRAN'A YAKLAġTIRDI
Ġngiltere BaĢbakanı David Cameron, "son derece tehlikeli terörist hareketi" olarak
nitelendirdiği IġĠD‟e karĢı gereken önlem alınmadığı takdirde örgütün Ġngiltere sokaklarında
kendilerini hedef alacak kadar güçleneceğini savundu. Cameron, yıllardır düĢmanlık
yaptıkları
Ġran'la
bile
IġĠD'e
karĢı
iĢbirliği
yapılması
gerektiğini
belirtti.
Sunday Telegraph gazetesinde bir makale kaleme alan Ġngiltere BaĢbakanı, Irak ve Suriye‟de
“terörist devlet” kurmak isteyen örgütlerin Akdeniz kıyılarına kadar ulaĢabileceği uyarısı
yaptı.
Cameron yazısında, Ġran‟daki rejim ile on yıllardır süren düĢmanlığı bir kenara bırakmanın
Ġngiltere için ulusal bir çıkar olduğuna dikkat çekerek, Ġran CumhurbaĢkanı Hasan Ruhani‟ye
IġĠD ile mücadele etmek için uluslararası toplumla iĢbirliği yapma çağrısında bulundu.
AVRUPA
ĠÇĠN
AÇIK
TEHLĠKE
BaĢbakan yazısında, “IġID sadece binlerce beyni değil binlerce kilometre kare sınırı da
kontrol ediyor. Bu onun yayılmacı anlayıĢını gözler önüne seriyor. Hatta sınırlarını Ürdün ile
Lübnan ve Türkiye‟ye kadar geniĢletecek kadar ileriye gidiyor. Eğer baĢarılı olurlarsa
Akdeniz kıyılarına ulaĢmıĢ ve NATO üyesi ile sınır komĢusu olmuĢ bir terörist devlet ile karĢı
karĢıya kalacağız. Bu Avrupa için açık bir tehlikedir” ifadelerini kullandı.
Cameron, Irak‟taki Ġngiliz askeri birliklerine daha fazla görev düĢtüğünü ve Kürt ile Irak
güçlerinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Ġngiltere BaĢbakanı, IġĠD'e karĢı kapsamlı bir politika izlemediği için bir süre önce Anglikan
Kilisesi‟nin eleĢtirilerine maruz kalmıĢtı.
Beynelmilel
35
NATO, RUSYA SINIRINDA KALICI ÜS KURUYOR
NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen birlik içinde var olan muhalefete rağmen
Rusya sınırında çeĢitli tedbirler alınacağını söyledi. Rasmussen, tedbirlerin baĢında ise kalıcı
bir askeri üs geldiğini kaydetti.
Ukrayna krizi ve Kırım‟ın Rusya‟ya bağlanması Moskova-Batı hattında soğuk savaĢ
rüzgarlarının esmesine neden oluyor. NATO‟nun Rusya‟ya karĢı Polonya ve Baltık ülkeleri
Litvanya, Estonya ve Letonya‟yı kapsayan yeni ‟hızlı tepki gücü” oluĢturması planlanıyor.
Avrupa basınına konuĢan Rasmussen, ‟Biz burada çok üst düzeyde hazır bir güç
öngörüyoruz.” ifadelerini kullandı.
NATO‟nun Doğu Avrupa‟da kalıcı bir üssü olacağı ile ilgili soruya kısaca ‟evet” cevabı veren
Rasmussen, NATO‟nun doğu Avrupa‟da daha fazla görünür hale geleceğini söyledi. Polonya
kendi topraklarında Ukrayna krizinin baĢlamasından bu yana kalıcı bir üs kurulması için
yoğun bir Ģekilde çalıĢıyor.
Rusya ve doğu Avrupa ülkeleri arasında çıkabilecek muhtemel bir çatıĢmadan uzakta olan
ABD ve Ġngiltere yeni NATO üssünü savunurken, Fransa, Ġspanya ve Ġtalya NATO‟nun yeni
planına karĢı çıkıyor. Almanya ġansölyesi Angela Merkel de, 1997 NATO-Rusya
anlaĢmasının geçerliliğini korumasını istiyor. Rusya-NATO arasında rekabeti sonlandıran
anlaĢmaya göre, Batılı ülkeler eski doğu bloku ülkelerde herhangi bir askeri üs kurmama sözü
veriyor.
NATO‟nun istihbaratının mükemmel olmadığını kabul eden Rasmussen, Rusya‟nın Ukrayna
sınır boyunca askeri varlığını artırdığını, Rusya‟nın doğu Ukrayna‟nın istikrarsızlaĢmasında
dahli olduğunu iddia etti.
Ukrayna‟nın kendi yolunu seçmesi gerektiğine de değinen Rasmussen, CumhurbaĢkanı Petro
PoroĢenko‟nun
Eylül
ayında
Galler‟de
yapılacak
zirveye
katılacağını
vurguladı.
PoroĢenko‟nun doğu bölgesinde krizin aĢılması için ittifaktan yardım istemesi bekleniyor.
Rasmussen, Ukrayna ordusunun modernize edilmesinde ittifakın destek vereceğini de söyledi.
kaynak: http://www.dunyabulteni.net/34/avrupa
Beynelmilel
36
ĠSKOÇYA BAĞIMSIZLIĞA 'HAYIR' DEDĠ
Ġskoçya’da gerçekleĢtirilen bağımsızlık referandumuna kullanılan yüzde 55.4'ü, ülkenin
BirleĢik Krallık’ta kalmasından yana oy kullandı. Bağımsızlık yanlıları yüzde 44,6'da
kaldı.
EVET'ÇĠLER
NEDEN
BAĞIMSIZLIK
ĠSTĠYOR?
'Evet' kampanyasına önderlik eden Ġskoçya BaĢbakanı Alex Salmond, Ġngiltere ile Ġskoçya
arasında 307 yıldır devam eden ortaklığın artık “Ġskoçya‟nın çıkarlarına hizmet etmediğini”
söylüyor ve petrol zengini Ġskoçya‟nın bağımsızlığını ilan etmesi durumunda “dünyanın en
varlıklı ülkelerinden biri olacağını” iddia ediyor. Salmond, bağımsızlık halinde Ġngiltere‟ye
kıyasla çok daha verimli bir sosyal devlet kurulabileceğini, vatandaĢlara daha kaliteli sağlık
ve eğitim hizmeti verilebileceğini savunuyor.
RUSYA VE NATO ARASINDA SOĞUK SAVAġ
Rusya ve NATO arasındaki anlaĢmazlık büyüyor. Doğu Avrupa‟da askeri üsler kuracak olan
NATO‟ya, Rusya‟dan sert tepki geldi.
Lavanguardia gazetesinin haberine göre, Rusya “NATO‟nun bu adımını tehdit olarak
değerlendiririz” açıklamasında bulundu. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen ise
bu açıklamaya cevap vermekte gecikmedi.
Rasmussen “Rusya‟nın saldırgan tavrına karĢı koyacak kapasiteye sahibiz” dedi. Art arda
gelen bu açıklamalar Soğuk SavaĢın yeniden baĢladığı Ģeklinde yorumlandı.
Avrupa Ģimdi Rusya ile mücadele etmek için yeni stratejiler arıyor. AB bundan sonra Rus
Ģirketlerine teknolojik destek vermeme kararı aldı. ABD ise dıĢ finansman arayan Rus
firmalarını geri çevirmeyi planlıyor.
Rusya ise buna karĢılık olarak Avrupa‟dan gıda ithalatı yapmayı durdurdu. Ayrıca Rusya
Devlet BaĢkanı Vladimir Putin “Ġstersem Kiev‟i iki haftada ele geçiririm” diyerek tüm
Avrupa‟ya meydan okuyor.
Beynelmilel
37
NATO ZĠRVESĠ'NDEN IġĠD KARARI
NATO, Irak ġam Ġslam Devleti‟nin (IġĠD) eylemleri nedeniyle üye ülkelerinden herhangi
birinin güvenliğinin tehdit altına girmesi halinde ortak savunmayı sağlayacak gerekli
önlemleri almakta tereddüt etmeyeceğini açıkladı.
Galler‟in Newport Ģehrinde 28 üye ülkenin devlet ve hükümet baĢkanlarının katılımıyla
düzenlenen NATO Zirvesi sonunda yayımlanan sonuç bildirisinde, IġĠD‟in, Irak ve Suriye
halkları, bölge ve NATO ülkeleri için ciddi tehdit oluĢturduğu belirtilerek “IġĠD‟in sivil
nüfusa yönelik acımasız ve alçak saldırılarını en güçlü ifadelerle kınıyoruz” denildi.
Irak‟ta güvenlik durumunun hızlı Ģekilde kötüleĢmesinin ve IġĠD‟in yayılan tehdidinin,
kapsayıcı bir Irak hükümeti temelinde oluĢacak siyasi çözümün gerekliliğine iĢaret
ettiği vurgulanan belgede, NATO‟nun Irak‟a yönelik desteğinin altı çizildi.
NATO üyelerinin Irak'a yönelik güvenlik desteğinin koordine edilmesine yardımcı olma
konusunda anlaĢtıkları belirtilen bildiride, Irak hükümetinden talep gelmesi halinde
NATO‟nun savunma ve güvenlik kapasitesi oluĢturma inisiyatifi çerçevesinde alınabilecek
önlemleri değerlendirmeye hazır olduğu kaydedildi.
Sonuç bildirisinde, müttefiklerin, ülkelerine dönen yabancı savaĢçılara iliĢkin bilgi değiĢimi
konusunda iĢbirliğini güçlendirmenin yollarını arayacağı vurgulandı.
SAVUNMA HARCAMALARI ARTACAK
NATO liderleri, mevcut ve gelecekteki zorluklara etkili Ģekilde karĢı koyulabilmesi açısından
çok önemli görülen savunma harcamaları için belirlenen yüzde 2‟lik hedefe 10 yıl içinde
ulaĢma taahhüdü altına girdi.
Üye
ülkeler,
NATO
Zirvesi‟nde
alınan
karar
çerçevesinde,
gayrisafi
yurt
içi
hasılalarının yüzde 2‟sini savunma harcamalarına ayırırken bu hedefe ulaĢmak için koyulan
10 yıllık sürede de harcamalarda kesintiye gitmeyecek. Yüzde 2‟lik yatırımın yüzde 20‟sinin
ise ana ekipmanlar için kullanılması kararlaĢtırıldı.
“Kara, hava ve deniz güçlerinin NATO‟nun üzerinde anlaĢılmıĢ yönergelerine uygun olmasını
sağlamak” da üye ülkelerin taahhütleri arasında yer aldı.
Beynelmilel
38
AB'NĠN YAPTIRIMLARI BAġLIYOR, ABD'DEN YENĠLERĠ GELĠYOR
ABD BaĢkanı Barack Obama, Ukrayna krizi nedeniyle Rusya'ya yarın yeni tur yaptırımlar
getireceklerini açıkladı.
Avrupa Birliği dün gerçekleĢtirdiği toplantıda Ukrayna'da bir ateĢkesin gerçekleĢtirilmiĢ gibi
görünmesine rağmen Rusya'ya yeni yaptırımlar uygulayarak Moskova üzerindeki baskıyı
artırma kararı alırken, ABD BaĢkanı Barack Obama da bu yaptırımlara katılacaklarını söyledi.
AB tarafından alınan ve ilk olarak Pazartesi onaylanan önlemler bugün devreye girecek ve
Rusya ile olan ticaret ve finansal bağlantıları sınırlandıracak. ABD'nin de katılmasıyla beraber
yaptırımlar Rusya üzerinde uygulanan en büyük yaptırımlar olarak kayda geçecek ve devlet
Ģirketleriyle beraber çalıĢan Exxon Mobil XOM + yüzde 0.23 gibi enerji devlerini de
etkileyecek.
Obama, yaptığı yazılı açıklamada, "Bugün, Rusya'nın Ukrayna'daki kanunsuz eylemlerine
yanıt olarak Rusya'ya yönelik koordineli yaptırımları yoğunlaĢtıracağımızı açıklamada AB'ye
katılıyoruz" ifadesini kullandı.
Rusya'nın mali, enerji ve savunma sektörlerine yönelikyaptırımları derinleĢtirecekleri ve
geniĢleteceklerini kaydeden Obama, bu tedbirlerin Rusya'nın "siyasi yalnızlığını" ve özellikle
Rusya Devlet BaĢkanı Vladimir Putin ve yakınındakiler için önem taĢıyan alanlarda maruz
kaldığı ekonomik bedelleri artıracağını belirtti.
Obama, "Yönetimim, bu yeni yaptırımların detaylarını yarın açıklayacak" dedi.
Uluslararası camianın Ukrayna'daki krize müzakere edilmiĢ gerçek bir çözüm bulma çabasına
devam ettiğini kaydeden Obama, Putin'e, Minsk AnlaĢması'nın bağlamı içerisinde ve
"mantıksız" koĢullar öne sürmeden, krize kalıcı bir çözüm bulmak için Ukrayna ve diğer
uluslararası ortaklarla birlikte çalıĢması çağrısında bulundu.
Obama, "Eğer Rusya bu taahhütleri tam olarak yerine getirirse, bu yaptırımlar geri çekilebilir.
Eğer bunun yerine, Rusya, saldırgan eylemlerini ve uluslararası hukuku ihlallerini sürdürürse,
(maruz kaldığı) bedeller artmaya devam edecek" ifadelerini kullandı.
Beynelmilel
39
ALMANYA IġĠD'E KARġI ASKERĠ OPERASYONA KATILMAYACAK
Almanya'nın IġĠD ile mücadelede diplomatik ve siyasi çabalara ağırlık vereceği, bu kapsamda
hiçbir askeri operasyona katılmayacağı bildirildi.
Almanya DıĢiĢleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Sawsan Chebli, Federal Basın Merkez'indeki
basın toplantısında gazetecilere yaptığı açıklamada, Fransa'nın ev sahipliğinde Paris'te
düzenlenen Irak konulu uluslararası toplantının IġĠD'le mücadelede büyük önem taĢıdığını
söyledi.
Askeri olarak yapılacakların yanı sıra bunun ötesine geçerek siyasi olarak atılması gereken
adımları ele almak gerektiğini vurgulayan Chebli, "Bu yüzden belirleyici aktörlerin Paris'te
bir araya gelmiĢ olması önemli. Özellikle Arap ülkeleri ve Türkiye rol oynuyor. IġĠD'in daha
fazla yayılmaması onları çok yakından ilgilendiriyor. Paris'teki toplantı bunun için iyi bir
çerçeve oluĢturuyor" ifadelerini kullandı.
Almanya hükümetinin IġĠD'e karĢı atılacak adımlar konusunda politikasının değiĢmediğini
vurgulayan Chebli, "Almanya hiçbir askeri operasyona katılmayacak. Diğer alanlarda rol
oynuyoruz. Iraklı Kürtlere verdiğimiz destekle önemli bir katkı sağlıyoruz" diye konuĢtu.
Savunma Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Ingo Gerhartz da Almanya'nın Irak'ın kuzeyine
göndereceği askeri malzeme ve silahların sevkiyatının gelecek hafta gerçekleĢtirileceğini
bildirdi.
"Ġlk kargonun sevkiyatı gelecek hafta, büyük olasılıkla 24 Eylül tarihinde yapılacak. Hafta
sonu 6-7 kiĢilik bir ekip hazırlıklar için bölgeye gitti" ifadelerini kullanan Gerhartz, 600
tonluk malzemenin söz konusu olduğunu, bunları bölgeye götürmek için birkaç uçuĢa ihtiyaç
olacağını kaydetti.
Hükümet Sözcüsü Steffen Seibert de Almanya'nın IġĠD'le mücadele konusunda üç alanda
sorumluluk üstlendiğini vurgulayarak, sözlerini Ģöyle sürdürdü:
"Birinci olarak IġĠD tarafından tehdit edilen insanlara yardımda bulunmak istiyoruz. Bunu
büyük Ģekilde yaptığımız insani yardımlarla gerçekleĢtiriyoruz. Ġkinci olarak bölgede IġĠD'e
karĢı savaĢanları destekliyoruz. Bu yüzden PeĢmerge'ye askeri teçhizat ve silah yolluyoruz ve
üçüncü olarak siyasi ve diplomatik araçlarla Irak hükümetinin ülkedeki tüm grupları temsil
Beynelmilel
40
etmesi yönünde yardımcı olmaya çalıĢıyoruz. Bu sayede terörizmin temeli yok edilir bu da
bizim politikamızın altyapısı."
kaynak: http://www.dunyabulteni.net/34/avrupa
Liberya Tarihinde Yeni Bir Kriz: Ebola
Süleyman Eren
Afrika‟nın kölelikten kurtularak ilk özgür ülkesi olan Liberya, kuruluĢundan bu yana
iç savaĢ, yoksulluk, iĢsizlik, hastalık gibi birçok sorunla karĢılaĢmak durumunda kalmıĢtır.
Liberya‟nın tarihindeki en büyük çatıĢmalar, 1989–1996 yılları ve arkasından 1999–2003
yılları arasında olan iç çatıĢmalardır. Ülkede yaĢanan iki büyük iç savaĢtan sonra BirleĢmiĢ
Milletlerin yardımlarıyla yeniden toparlanmaya çalıĢan Liberya, Ebola gibi büyük bir krizle
karĢılaĢmıĢtır. Ebola virüsünün yayılma Ģekli, ölümcül etkileri ve tedavisinin olmaması
ülkede yeni bir krize neden olmuĢtur. Öyle ki bu kriz sadece Liberya ile sınırlı kalmamıĢ
bütün dünyayı tehdit eder hale gelmiĢtir.
Liberya Tarihi ve Siyasi Kriz
Amerika BirleĢik Devletleri tarafından kölelerin yeniden Afrika‟ya yerleĢtirilmesine
yönelik 19.yy baĢlarında yapılan çalıĢma sonrası Amerikan Kolonizasyon Derneği
kurulmuĢtur. Dernek faaliyetleri kapsamında Liberya‟ya getirilen kölelerin buraya yerleĢmesi
sağlanmıĢtır. Koloni baĢına getirilen ilk siyah devlet adamı Josef Cankins Robert aynı
zamanda Liberya‟nın ilk devlet baĢkanı olmuĢtur. Devlet baĢkanı Cankins, 1847 yılında
liberty (özgürlük) kelimesinden hareketle kurulan Liberya‟nın bağımsızlığını ilan etmiĢtir.
Liberya, Afrika‟nın Batılı devletlerce kolonileĢme yarıĢı sürecinde bağımsızlığını korumayı
baĢaran çok az Afrika ülkesinden biri olmuĢtur. Amerikan desteğinde büyük bir geliĢim
gösteren Liberya, bir zamanlar Afrika‟nın en zengin ülkelerinden biriyken yaĢanan iç savaĢlar
ve ekonomik sorunlar nedeniyle zamanla yoksul bir ülke haline gelmiĢtir.Ülkenin bir kısım
toprakları Ġngiltere ve Fransa tarafından iĢgal edilmesi sonucu ülke sınırları ancak 1910
yılında son halini alabilmiĢtir.
Liberya‟nın kuruluĢundan günümüze kadar geçen sürede ülkenin siyasi ve ekonomik
yapısına Amerika BirleĢik Devletlerinin bazen doğrudan bazen dolaylı olarak birçok defa
etkisi olmuĢtur. Öyle ki William S. Tubman‟ın, ikinci dünya savaĢında Amerika‟nın yanında
yer alarak müttefikler safında savaĢa katıldığını ilan etmesi, Liberya‟nın Amerikan
yörüngesinden çıkamadığını göstermiĢtir. Tubman‟ın1944 – 1971 yılları arasında yaptığı
baĢkanlık süresince izlediği “birleĢme” ve “açık kapı” siyasetleriyle bir yandan Amerika‟dan
gelen özgür zencilerle yerliler arasındaki ayrımı ortadan kaldırarak kaynaĢmalarını
hedeflemiĢ, diğer yandan yabancı sermayeyi ülkeye çekmeye çalıĢmıĢtır. Bununla birlikte
Amerikan iĢletmelerine bazı imtiyazlar tanıması ülke ekonomisini Amerika BirleĢik
Beynelmilel
41
Devletlerinin etkisine sokmuĢ ve bu durum yerli halkın ekonomisine olumsuz etki etmiĢtir.
Ġngiliz sömürgesinden kurtulan ülkenin Amerika hegemonyası altına girmesi, ülke içerisinde
ekonomik olarak görünmez çatıĢmanın baĢlanmasına sebep olmuĢtur. BaĢkan Tubma‟nın
ölümünden sonra yerine geçen William R. Tolbert de benzer politikaları devam ederek
Amerika BirleĢik Devletlerinin yanında yer almaya devam etmiĢtir. Ülkede Amerika‟nın
hegemonyasından kaynaklanan huzursuzluk sonrası yer yer ayaklanmalar baĢlamıĢtır. ġiddet
içeren çatıĢmaların yaĢanması üzerine ülkede baĢçavuĢ Samuel K. Doe baĢkanlığında yapılan
ihtilal sonrası ülke yönetimi, ilk defa Amerikalı Liberyalılardan yerel Liberyalıların eline
geçmiĢtir. Ancak bu noktada yeni yönetimi istemeyen bazı kesimler bu durumdan rahatsızlık
duymaya baĢlamıĢtır.1980‟li yıllar itibariyle güçlenmeye baĢlayan muhalifler 1990 yılında
ülkenin kuzeydoğusunda silahlı çatıĢma eylemine girmiĢlerdir. ġiddet içeren bu çatıĢmalar
zamanla kabileler arası bir savaĢa dönüĢmüĢ, beĢ yüz bine yakın insan evlerini terk ederek göç
etmek zorunda kalmıĢtır. Ġsyancılardan Prince Y. Johnson taraftarları, 9 Eylül 1990‟da
Doe‟yu öldürünce ülke tam bir kaosa sürüklenmiĢtir. ÇatıĢmalar sonrasında Ģubat 1991‟da
ateĢkes ilan edilerek ulusal bir konferans düzenlenmiĢ ve Amos Sawyer geçici cumhurbaĢkanı
olarak seçilmiĢtir. Ancak diğer taraftan Sawyer, Johnson ve diğer isyancı grubun lideri
Charles Taylor arasında iktidar mücadelesi baĢlamıĢtır. Yedi yıl boyunca süren iç çatıĢma,
1996‟da sona ermesiyle baĢkanlık ve meclis seçimleri yeniden yapılarak ülke geçici olarak
sükûnete kavuĢmuĢtur. Ancak seçimleri kazanarak 1997‟de baĢkan olarak seçilen Charles
Tayloryönetimine karĢı seçimi kazanamaya muhalif grupların büyük tepkisi olmuĢtur. Bu
durum 1999 – 2003 yıllarında ülkede ikici büyük iç savaĢın çıkmasına neden olmuĢtur.
Ülkenin istenilen siyasi istikrara kavuĢamaması sonucu BirleĢmiĢ Milletler ülkeye müdahale
etmek zorunda kalmıĢtır. BM Güvenlik Konseyi, 19 Eylül 2003 tarihinde 1509 sayılı kararıyla
Liberya‟da güvenliği ve asayiĢi yeniden sağlamak üzere Liberya`daki iç çatıĢmaya müdahale
etmiĢtir. Müdahaleye ilk olarak bölgesel bir örgüt olan Batı Afrika Devletleri Ekonomi
Topluluğuna (ECOWAS) bağlı Nijerya askeri gücü (ECOMĠL) tarafından yapılarak çatıĢma
yatıĢtırılmıĢtır. Daha sonrasında ise BirleĢmiĢ Milletler Misyonu (UNMĠL) tarafından ülkede
dönüĢüm çalıĢmalarına baĢlanılmıĢtır 1. Ülkenin ikinci iç savaĢından sorumlu tutulan Charles
Taylor ise savaĢ suçlarından ve çeĢitli suçlardan yargılanarak 50 yıl hapis cezasına
çarptırılmıĢtır.
Liberya Ekonomik Krizi
Samuel Doe iktidar olduğu yıllarda, halk uzun süre ekonomik sıkıntılarla mücadele
etmiĢ, üretimin durduğu ülkede halk kıtlıkla karĢı karĢıya gelmiĢtir. Diğer yandan ülkedeki
ekonomik farklılık kendini göstermiĢ ve halkın bir kısmı zenginleĢirken büyük bir kısmı
fakirleĢmiĢtir. Doe‟nin devlet baĢkanı olduğu yıllarda yapılan bir araĢtırmaya göre kiĢi baĢına
düĢen milli gelir 467 dolara kadar gerilemiĢtir. 2 Öyle ki Samuel Doe kendinden önceki
yönetimden devraldığı kötü ekonomiyi düzeltemeyince, çatıĢma sürecinin yeniden
baĢlamasına neden olmuĢtur. Özellikle Amerika BirleĢik Devletlerinden alınan borçlar, ülkeyi
daha da ekonomik sıkıntıya sokmuĢ, bazı maden ocaklarının kapatılmıĢtır. Kauçuk üretimini
1
Security Council, Adoptedbythe Security Council at its 4830th meeting, on 19 September 2003, United Nations, 2013
2
Guannu, Joseph Saye, LiberianCivics, Star books, 2010, ss. 80 – 85
Beynelmilel
42
durması sonucu iĢsiz kalan iĢçilerin ülkede gösteriler yapmaya baĢlaması, ülkede gerginliği
artırmıĢtır. Ülke yönetimini ekonomik zorluklarla birlikle üstlenen SamuelDoe‟nin darbe
yapması, muhalif kesim için de bir fırsat olarak görülmüĢtür.Bu durumu karĢısında Taylor ve
Roosevelt iktidara karĢı birleĢme kararı almıĢtır. Öyle ki iki liderin ortak amacı
SamuelDoe‟ye bu sosyal adaletsizliğin hesabını sormak ve ülkenin ekonomik refahını yeniden
sağlamak olmuĢtur. Ancak Doe iktidarına son verdikten sonra iki grubun kendi aralarındaki
mücadelesi, ülkede uzun süreli iç savaĢın habercisi olmuĢtur. Ülkede, 1989 – 1996 yılları
arasında meydana gelen iç savaĢta, Liberya askeri gücü savaĢtan önce ve savaĢ boyunca
birçok insan hakları ihlali yapmıĢtır. Liberya artık kendi vatandaĢlarının özellikle de masum
çocukların en temel hakkı olan yaĢam hakkını dahi savunamayan bir devlet haline gelmiĢtir.
Genel olarak iki savaĢın geçtiği 1989 – 2003 yılları arasında 200 binden fazla insan ölmüĢ ve
bir milyondan fazla insan yaĢadığı yerlerden göç etmek zorunda kalmıĢtır 3.
Liberya’da Ebola Krizi
Tarihi boyunca birçok krizle karĢılaĢan Liberya‟nın siyasi ve ekonomik geliĢimi,
sürekli gerilemek durumunda kalmıĢtır. Ülkede siyasi ve ekonomik istikrarın olmayıĢı sağlık
koĢullarını da olumsuz yönde etkilemiĢtir. Sağlık sektörünün zayıf olması ebola gibi
hastalıkların hızlı yayılmasına da imkân sağlamaktadır. Bu nedenle ki ebola salgınının ortaya
çıktığı ülkelerden biri olan Liberya‟da hastalığın kontrolden çıkıĢtığı görülmektedir. Ġlerleyen
zamanlarda hastalığın olumsuz sonuçlarının, ülkede yaĢanan iç savaĢlardan çok daha büyük
olması söz konusu olabilir.
Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Örgütü BaĢkanı JoanneLiu, salgınının kontrol altına
alınmasının altı ay süreceğini açıklamıĢtır. Öyle ki Liu açıklamasında “SavaĢın ortasındaymıĢ
gibi hissediyorum. Nerede olursanız olun büyük bir korku var. Kimse ne olduğunu bilmiyor.”
Ģeklinde belirterek hastalığın riskine vurgu yapmıĢtır 4. Temas yoluyla dahi bulaĢan ve kana
karıĢmasıyla birlikte insan vücudunda hemorajik ateĢ, kas ağrısı, kusma, ishal, iç ve dıĢ
kanama gibi rahatsızlıklara sebep olan ebola hastalığı, Liberya‟da sağlık krizine neden
olmuĢtur. Bu kadar kolay bulaĢabilen hastalık karĢısında uluslararası kuruluĢlar, kırmızı alarm
seviyesine geçmiĢ bulunmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Batı Afrika‟da binlerce
kiĢinin ölümüne neden olan Ebola salgınıyla mücadele kapsamında küresel düzeyde acil
durum ilan etmiĢtir. Batı Afrika‟da ortaya çıkıp hızlı bir Ģekilde yayılan Ebola salgınına karĢı
mücadelenin yetersiz kalması, dünya sağlığını tehdit eder hale gelmiĢtir. Dünya sağlık
Örgütünün (WHO) açıklamalarına göre virüs, her geçen gün hızla yayılmaktadır ve Avrupa
baĢta olmak üzere birçok ülke risk altındadır. Öyle ki örgütün genel direktör yardımcısı Bruce
Aylward, Ebola hastalığının dört hafta içinde Batı Afrika'dan baĢka bölgelere sıçradığını
açıklaması,diğer uluslararası kuruluĢları da harekete geçirmiĢtir. Virüsün ortaya çıktığı mart
ayından bu yana yaklaĢık 4400 insan hayatını kaybetmiĢ ve uzmanlara göre bu rakam bir
hafta içinde 9000‟e kadar ulaĢması muhtemeldir. Ancak Aylward‟a göre bu rakamlar gerçeği
yansıtmamaktadır ve aslında Liberya'daki gerçek Ebola vaka sayısının resmi rakamların iki
3
Http:www.e-kutuphane.teb.org.tr. (12.12.2013)
4
http://tr.euronews.com/2014/08/15/dso-ebola-dan-etkilenenler-tahminimizden-fazla (20.10.2014)
Beynelmilel
43
buçuk, Sierra Leone'de iki, Gine'de muhtemelen bir buçuk katı olduğunu tahmin edilmektedir.
Ebola salgını nedeniyle son olarak Liberya‟da olağanüstü hal ilan edilmiĢtir 5. Gerçekte sorun
Ģu ki bu vakaların %70‟inin ölümcül seyir izlemektedir. WHO yetkililerine göre önümüzdeki
iki ay içerisinde hastalığın kontrol altına alınamaması durumunda, haftada 10000 insanın
ölmesi söz konusu olabilir. Diğer yandan Dünya Bankası BaĢkanı Kim‟in yaptığı açıklamaya
göre Gine, Sierre Leone ve Liberya'ya Ģimdiye kadar 105 milyon dolar yardım yapılmıĢ,
toplam yardımın 400 milyon olacağı planlanmıĢ, IMF‟nin de katkısıyla bu rakamın 500
milyon doları bulacağı belirtilmiĢtir.Bununla birlikte Kim, Ebolanın durdurulamaması
durumunda hastalığın diğer kıtalara da sıçrayabileceğini ve bunun ekonomik büyümeye
maliyeti on milyarlarca dolara yükselebileceğine dikkat çekmektedir.
Liberya gibi az geliĢmiĢ ülkelerde ekonomik geliĢimin sağlanamaması, sağlık
sektörünü de olumsuz yönde etkilemiĢtir.Öyle ki dünya bankası baĢkanı Kim, "Virüse karĢı
savaĢın birçok cephesi var. Ama bunların baĢında elbette insan hayatı ve sağlık geliyor. Bu
aynı zamanda adaletsizliğe karĢı da bir savaĢ. Hastaların tedavisi ve virüsün kontrol altına
alınmasına yönelik bilgi ve altyapı, orta halli ve zengin ülkelerde elbette mevcut. Ancak bu
imkanların Sierre Leone, Gine ve Liberya'daki düĢük gelirlilere de eriĢilebilir olmasını
baĢaramadık." Ģeklinde açıklaması Liberya‟daki sağlık sektörünün durumunu bir kez daha
gözler önüne sermiĢtir. Liberya gibi tarihinde sürekli iç savaĢlarla, ekonomik krizlerle
mücadele içerisinde olan az geliĢmiĢ ülkelerin Ebola gibi salgın hastalıklarla mücadele
etmesini beklemek, dünyanın yok oluĢunu hızlandırmaktan baĢka bir iĢe yaramaz. Bu sebeple
ki Liberya‟nın mevcut sağlık imkânlarının zaten kendi vatandaĢına yetersiz olması, hastalığın
artıĢını hızlandırmıĢtır.Ayrıca hastanelerdeki yatak kapasitelerinin azlığı, halkın ebola, sıtma,
malarya gibi birçok bulaĢıcı hastalığa karĢı korunmada bilinçsiz olması da vakaların
artmasındaki diğer bir unsurdur.
Tarihi boyunca birçok kez ekonomik sıkıntılarla karĢılaĢan ve iç savaĢlarla mücadele
eden Liberya devleti, öyle görülüyor ki enerjisini ve imkânlarını bu yönde kullanmıĢ ya da
kullandırılmıĢtır. Liberya‟ya tarihi boyunca sömürge amaçlı gelen Batılı devletler, ülkeyi
kendi menfaatleri doğrultusunda Ģekillendirme gayretlerinin, bir gün kendilerine problem
olacağını düĢünememiĢ olmalıdırlar. Öyle ki ABD'nin Teksas eyaletinde ilk kez bir kiĢi Ebola
yüzünden ölürken, Ġspanya'da tespit edilen ilk Ebola vakasıyla virüsün Avrupa'ya sıçradığı
görülmüĢtür. Bununla birlikte modern dünyanın bir sömürge aracı olan aĢı üretimi ve satıĢı,
bu vakalarla meĢruiyet kazanmaktadır.ġuan itibariyle Ebola salgınına karĢı bir aĢı üretilmiĢ
değil ancak üretilmesi halinde ekonomik getirisini tahmin bile etmek zordur6.
5
http://tr.euronews.com/2014/08/08/ebola-icin-kuresel-acil-durum-ilan-edildi (21.10.2014)
6
http://www.dw.de/dünya-bankasından-ebola-uyarısı/a-17983273 (16.10.2014)
Beynelmilel
44
Download

Beynelmilel 1 - Selçuk Üniversitesi